Bijlage 1. Bestuursrapportage april, mei, juni 2024

Ons nummer: O24.001771

*O24.001771*

Bestuursrapportage april, mei, juni 2024

Inhoudsopgave 1

Inleiding ...............................................................................................................3

2

Programma 1: Sociaal ...............................................................................................4

3

Programma 2: Ruimte ............................................................................................. 24

4

Programma 3: Bestuur ............................................................................................ 40

5

Overzichten ......................................................................................................... 49

6

Mutaties reserves .................................................................................................. 52

7

Paragrafen .......................................................................................................... 53

8

Ontwikkelfonds en overige projecten .......................................................................... 54

9

8.1

Ontwikkelfonds .............................................................................................. 54

8.2

Financieel overzicht Ontwikkelfonds .................................................................... 61

8.3

Overige majeure projecten ................................................................................ 62

Financiële mutaties ............................................................................................... 64 9.1

Voorgestelde (mutaties in) kredieten .................................................................... 64

9.2

Voorgestelde begrotingswijzigingen ..................................................................... 66

Pagina 2 van 69

1 Inleiding Aanbieding bestuursrapportage Bijgaand ontvangt u de Bestuursrapportage april, mei, juni 2024. • • • • •

In deze berap rapporteren we over afwijkingen bij actiepunten en projecten. De actiepunten zijn afkomstig vanuit de Programmabegroting 2024. Daar waar er nieuwe zaken zijn die interessant zijn voor de raad, worden deze ook gemeld. Nieuwe teksten bij actiepunten en bij projecten zijn in groene tekst aangegeven. Via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023 zijn specifieke middelen toegekend voor de komende jaren. Waar mogelijk zijn deze middelen vermeld bij de overeenkomstige actiepunten of bij de projecten. Deze bestuursrapportage bevat 4 mutaties in kredieten. Deze hebben geen effect op de reserves. Deze bestuursrapportage bevat 19 begrotingswijzigingen. Deze begrotingswijzigingen geven in totaal een nadeel van € 7.425.000. Dit nadeel wordt vooral veroorzaakt door een verwacht tekort bij Jeugdhulp van € 4.200.000, een nadeel in de kosten van Gecertificeerde Instellingen van € 830.000 (beide ook al benoemd in de Jaarrekening 2023), en een nadelige prognose van de uitgaven van de BUIG ad € 1.700.000 (dit is een nieuwe ontwikkeling).

Leeswijzer afwijkingen We rapporteren steeds op drie onderdelen. Hierbij gebruiken we de volgende icoontjes: Voor Inhoud:

Voor Financiën:

Voor Planning:

Per onderdeel kennen we een kleur toe. De kleuren hebben de volgende betekenis: Alles ligt op schema.

Er dreigen afwijkingen.

Er zijn afwijkingen.

Mutaties t.o.v. de vorige rapportage markeren we met een (verbetering) of een (verslechtering). Bij het onderdeel Financiën is de rapportage van de afwijking ten opzichte van de begroting. Tekstuele mutaties in de programma’s en bij de projectrapportage geven we weer in groene kleur. Prognose resultaat

(bedragen x € 1.000)

Totaal saldo baten en lasten Programma

Stand begroting

Verwachting einde jaar Verwachte afwijkingen

Programma 1 - Sociaal

-140.855

-147.815

-6.960

Programma 2 - Ruimte

-42.991

-43.060

-70

Programma 3 - Bestuur

-16.298

-16.374

-76

Overzichten

200.180

199.861

-319

Mutaties reserves

1.558

1.558

0

Totaal saldo baten en lasten

1.594

-5.831

-7.425

In de Programmabegroting 2024 is voor 2024 een nadelig saldo begroot van € 157.000. De vorige bestuursrapportage gaf een voordeel van € 1.594.000. Het begrote saldo voorafgaand aan deze bestuursrapportage is daardoor € 1.437.000 voordelig. Deze bestuursrapportage geeft een nadeel van € 7.425.000. Het begrote saldo verandert hiermee in € 5.988.000 nadelig.

Pagina 3 van 69

2 Programma 1: Sociaal Actiepunten uit de Programmabegroting Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Onderwijs

1.

We stellen een nieuw huisvestingsplan op voor het primair onderwijs, het voortgezet onderwijs en het speciaal onderwijs. Indicatoren/te behalen resultaat: - We hebben een nieuw toekomstbestendig Integraal Huisvestingsplan (IHP) onderwijs opgesteld voor; het primair, voortgezet en speciaal onderwijs. Toelichting: We stellen samen met de schoolbesturen een nieuw toekomstbestendig Integraal Huisvestingsplan (IHP) op voor het primair, voortgezet en speciaal onderwijs. We worden daarbij ondersteund door een externe partij. De gegunde partij is een specialist met ervaring in de regio, waarin ook de schoolbesturen hun vertrouwen hebben uitgesproken. We kiezen voor een zorgvuldig proces, dit kost tijd. We verwachten de uitkomst te kunnen delen met de raad in de raadsvergadering van december.

2.

We versterken de integrale kindaanpak. Indicatoren/te behalen resultaat: - We versterken de integrale kindaanpak door de bestaande IKA’s te ondersteunen en te subsidiëren en stimuleren ontwikkeling van nieuwe IKA’s. Toelichting: Om kinderen gelijke kansen te bieden is het belangrijk dat kinderopvang, onderwijs, zorg, sport en cultuur goed op elkaar aansluiten. We leggen verbindingen tussen de verschillende beleidsterreinen en stimuleren de samenwerking tussen de diverse partijen. Via de gemeentelijk subsidieregeling IKA kunnen zij hiervoor subsidie ontvangen. We bespreken dit onderwerp actief in een werkgroep waarbij onder andere schoolbesturen, kinderopvangorganisaties en GGD zijn aangehaakt. Verder is huisvesting van kinderopvang geen zorgplicht van de gemeente, maar een integraal kindcentrum komt zonder gemeente moeilijk tot stand. In het nieuwe onderwijshuisvestingsplan is daarom opgenomen dat bij ieder huisvestingsvraagstuk de visie op opgroeien en ontwikkelen zo mogelijk wordt vertaald naar de huisvesting.

3.

We gaan door met de weekend- en zomerschool. Indicatoren/te behalen resultaat: - Er zijn weekend en -zomerscholen in Workum en Sneek en Weekendschool Studio (13-18 jaar). Toelichting: We verlenen een jaarlijkse subsidie aan stichting Weekendschool. Het is een uitdaging om voor het begrote budget uitvoering te geven aan alle initiatieven. We verlenen daarom een extra aanvullende incidentele subsidie voor de uitvoering van de zomerschool 2024. We voeren gesprekken met stichting Weekendschool over de voorgenomen activiteiten en de bekostiging hiervan. Omdat de zomerschool een kostbaar aanbod is, gaan we met elkaar onderzoeken of er andere mogelijkheden zijn om de kosten te dekken en activiteiten efficiënter te organiseren. We kijken kritisch naar de voorgestelde activiteiten.

Pagina 4 van 69

4.

We investeren in preventie en vroegtijdige signalering om complexe trajecten en duurdere zorg te voorkomen. Indicatoren/te behalen resultaat: - De schoolmaatschappelijk werkers ondersteunen jeugdigen van 2-18 jaar op school en op de peuteropvang. - We werken samen met onderwijs en partners in onderwijszorgarrangementen. - We ontwikkelen een peuterplusgroep voor kinderen die niet in een reguliere peutergroep passen. Toelichting: - De schoolmaatschappelijk werkers verrichten lichte ondersteuning op de scholen. Daarmee voorkomen we dat problemen groter worden en er een beroep wordt gedaan op de dure specialistische jeugdzorg. Alle scholen hebben voor een bepaald aantal uren schoolmaatschappelijk werkers, die jeugdigen op school kunnen ondersteunen, maar de formatie is krap. Door middel van NPO-middelen (Nationaal Programma Onderwijs) kon er extra ingezet worden op schoolmaatschappelijk werk, maar deze extra middelen lopen dit jaar af. -

Sommige kinderen of jongeren hebben naast ondersteuning in het onderwijs ook jeugdhulp en/of zorg nodig om naar school te kunnen gaan. In een onderwijs-zorg-arrangement wordt dit gezamenlijk op school aangeboden. Kinderen of jongeren krijgen in een kleine groep een gecombineerde aanpak van onderwijs en specialistische jeugdhulp. Op deze manier willen we voorkomen dat kinderen de school verlaten, een langere tijd nauwelijks of geen onderwijs krijgen of in meer intensieve zorgtrajecten terecht komen. Er vinden in onze gemeente verschillende pilots met onderwijs-zorg-arrangementen plaats. Een van de pilots is onlangs wegens succes verlengd. We zijn deze pilots verder aan het evalueren en onderzoeken hoe we het aanbod van onderwijs-zorg-arrangementen structureel kunnen inbedden in onze gemeente. Ook provinciaal worden afspraken gemaakt over het versterken van de verbinding onderwijs en zorg tussen gemeentes en samenwerkingsverbanden Passend Onderwijs.

We onderzoeken de mogelijkheden om een gespecialiseerde peutergroep op te zetten. Het gaat hierbij om kinderen in de leeftijd van 2 tot 4 jaar met gedrags-, ontwikkelings- of opgroeiproblemen, waarbij de ondersteuningsbehoefte niet valt binnen de reguliere kinderopvang en ook niet binnen het BEC (Behandel en Expertise Centrum). We zijn met partners in de kinderopvang, jeugdhulp, GGD en onderwijs in gesprek om zo met elkaar te onderzoeken of we een peuterplusgroep willen starten en hoe deze mogelijk vorm krijgt. 5.

We faciliteren jongeren tot het behalen van een startkwalificatie, het verkleinen van schooluitval en het maken van keuzes die kansrijk zijn op de arbeidsmarkt. Indicatoren/te behalen resultaat: - We faciliteren dat jongeren (12-23 jaar) goede keuzes maken die kansrijk zijn op de arbeidsmarkt. - We werken aan het voorkomen van schooluitval en begeleiden jongeren en jongvolwassenen naar het halen van een startkwalificatie, naar passend werk of dagbesteding. Toelichting: Jongeren (12-23 jaar) die dreigen uit te vallen op school, zijn in beeld bij het team Leerplicht, MBO Leerplicht en Doorstroompunt. Dit is gebeurd in nauwe samenwerking met de scholen, de collega’s van de Gebiedsteams en met samenwerkende partijen als Pastiel en AZC. Daarnaast blijft de monitoring van “oud-uitvallers” ook doorgaan. Dankzij de genoemde samenwerking en contacten met de scholengemeenschappen om uitval te voorkomen, zien we de eerste maanden de verzuimaantallen omhoog gaan (er wordt beter en sneller gemeld door scholen) en het aantal uitvallers dalen. We zitten eerder in het proces en dus korter op de bal (preventie). In de cumulatieve cijfers van (mbo) leerplicht (tot 18 jaar) en het Doorstroompunt (18 tot 23 jaar) zien wij een toename van bijna 30 % in het aantal verzuimmeldingen.

De grootste druk ligt bij leerplicht primair onderwijs en voortgezet onderwijs, waar deze toename meer dan 70 % bedraagt. Er wordt gewerkt aan een juiste formatie leerplicht primair en voortgezet onderwijs, zodat er preventief gewerkt kan worden

Pagina 5 van 69

Het aantal 16- en 17-jarigen dat verzuimde op het mbo steeg met 30 % en het aantal 18-plussers dat verzuimde steeg met 16 % in deze periode. Het aantal voortijdig schoolverlaters was in april gelijk aan het jaar ervoor. In mei daalde het absolute aantal met 24 ten opzichte van dezelfde maand het jaar ervoor. Het Doorstroompunt merkt dat Firda, vanwege de fusie, nog erg intern gericht is. Uiteraard werken de doorstroompunt- coördinator en de doorstroomcoaches aan het maken van de juiste verbindingen en afspraken tussen MBO Leerplicht en het Doorstroompunt met Firda. Wij hopen dat hierdoor het aantal verzuimmeldingen stijgt, zodat wij voortijdig schoolverlaten kunnen voorkomen. 6.

Als een leerling aan het begin van het schooljaar in aanmerking komt voor een OV- kaart, regelen we dat. Indicatoren/te behalen resultaat: - We verstrekken een OV-pas als de school voor voortgezet (speciaal) onderwijs meer dan 11 kilometer van het woonadres gelegen is. Toelichting: Deze regeling loopt al een aantal jaren, vanaf 2018. De regeling loopt goed. Mensen met een inkomen tot en met 120% van de voor hen van toepassing zijnde bijstandsnorm krijgen het volledige abonnement vergoed, mensen met een inkomen hoger dan 120% van de bijstandsnorm, 30% korting op een abonnement. Met het busabonnement (Busvrij) kunnen scholieren door heel Fryslân reizen. De treinabonnementen zijn voor Stavoren-Sneek, Koudum-Molkwerum-Sneek, Hindeloopen-Sneek en Workum-Sneek. Op basis van de hardheidsclausule kennen we heel soms een ander traject toe, bijvoorbeeld Sneek-Leeuwarden. De abonnementen lopen meestal per schooljaar, maar er zijn ook abonnementen die later dan begin schooljaar ingaan. Alle abonnementen lopen een jaar. Over de financiering van deze regeling zijn afspraken gemaakt met de provincie. De provincie zou met ingang van schooljaar 2024-2025 met de subsidie stoppen. Maar in april 2024 is door de provincie besloten om de regeling ook voor schooljaar 2024-2025 te financieren. De regelgeving hieromtrent wordt nog aangepast. Hiervoor komt nog een collegevoorstel.

Hoe het vanaf 20252026 komt, is nog niet duidelijk.

Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen:

2023

2024

2025

2026

2027

Opstellen nieuw huisvestingsplan

40

0

0

0

0

Indexeren investeringsprogramma onderwijshuisvesting

37

46

55

64

73

Doorgaan met de weekend- en zomerschool

42

50

50

50

50

Investeren in preventie en vroegtijdige signalering (Bestaande activiteiten intensiveren) Investeren in preventie en vroegtijdige signalering (Pilot Onderwijs-zorgarrangementen)

10

10

10

10

10

100

0

0

0

0

Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Sport

7.

We stellen nieuw sportbeleid en een visie voor sport en bewegen in de openbare ruimte op. Indicatoren/te behalen resultaat: - In november 2022 is een visie op Bewegen in de Openbare Ruimte vastgesteld onder de naam Bûtengewoan bewege yn Súdwest-Fryslân. - In 2023 is het sportbeleid herijkt en vastgesteld. Toelichting: In december 2023 is de sport- en beweegvisie ‘Sport ferbynt, de krêft fan bewege 2024+’ vastgesteld. Dit actiepunt is afgerond.

Pagina 6 van 69

8.

We zetten in op gratis buitensportmogelijkheden en speelmogelijkheden. Indicatoren/te behalen resultaat: - We keuren, onderhouden en vervangen de sport- en speelvoorzieningen in openbare ruimten. Toelichting: Per jaar worden alle speeltoestellen die openbaar toegankelijk zijn driemaal geïnspecteerd. De eerste inspectieronde is in het eerste kwartaal uitgevoerd. De geconstateerde gebreken zijn direct opgelost. Bij twaalf toestellen is geconstateerd dat ze aan het einde van hun levensduur zaten. Om onveilige situaties te voorkomen, zijn de toestellen weggehaald. Acht toestellen zijn inmiddels vervangen, de overige volgen in het derde kwartaal. In het derde kwartaal volgt de volgende inspectieronde. Dan worden ook de openbaar toegankelijke speeltoestellen bij basisscholen geïnspecteerd. De geplande vervangingen zijn in nauw overleg met Dorpen en Wijken en belanghebbenden in voorbereiding. De uitvoering staat gepland in het derde en vierde kwartaal. In het derde kwartaal wordt de eerste aanzet gedaan voor de vervangingsplanning 2025. Vier voetbal-/pannakooien uit de projecten Sneker Wijkaanpak en nieuwbouwwijk Oudvaart zijn toe aan groot onderhoud of vervanging. Dit gaat met name om het vervangen van de kunstgrasondergrond. We onderzoeken op dit moment de meest gewenste aanpak en de financiële gevolgen. In het vierde kwartaal volgt een nadere uitwerking.

9.

We voeren daarnaast een verbeterslag door in de digitale registratie van speeltoestellen in ons beheersysteem Geovisia. We kunnen met dit systeem nog beter grip houden op veilige speelplaatsen en continuïteit in onze werkwijze. In wijken met weinig groen investeren in speeltoestellen, wandelpaden en gratis buitensportfaciliteiten met extra aandacht voor kinderen met een beperking. Indicatoren/te behalen resultaat: - We kennen subsidies toe voor beweeg- en speelvoorzieningen in de openbare ruimte. Toelichting: Naast de vastgestelde Visie BIOR, Bûtengewoan bewege yn Súdwest-Fryslân, is de subsidieregeling Bûtengewoan bewege yn Súdwest-Fryslân ingericht. Ook dit jaar staat deze subsidieregeling open voor het aanvragen van subsidie. Binnen de nieuwe initiatieven is veel vraag naar vergroening maar ook Urban Sports. Voorbeelden van Urban Sports zijn skateboarden, BMX, inlineskaten, stuntsteppen, pannavoetbal en freestyle voetbal, freerunning, tricking, 3x3 basketbal. Vanuit BIOR subsidieaanvragen wordt concreet gewerkt aan de realisatie van een calisthenicstoestel en een 3x3 basketbalveld in Zwettepark Sneek, een beachveld in Stavoren, een jeu de boules-baan in Iens, een pickelbalveld in Oosthem en een multicourt in Heeg. Bij het verlenen van een subsidie wordt extra aandacht gegeven aan ’toegankelijkheid’.

Bij toegankelijkheid gaat het erom dat iedereen, met of zonder beperking, de kans krijgt gebruik te maken van onze voorzieningen. Iedereen moet volwaardig kunnen deelnemen aan de samenleving. Op dit moment is de subsidieregeling voldoende om de kosten te dekken.

10.

We hebben specifieke aandacht voor beweegpaden in wijken en we onderzoeken de mogelijkheid voor een gravel-mountainbike-route in onze gemeente. Dit gaan we samen met inwoners verder vormgeven. Indicatoren/te behalen resultaat: - We onderzoeken de behoefte aan specifieke wandel- en beweegroutes en een gravelmountainbike-route en nemen een besluit over het vervolg. Toelichting: In tweede heft van het jaar onderzoeken we het gebruik van bestaande beweeg- en wandel-/ fietsroutes. Daarnaast zullen we een behoeftepeiling bij inwoners naar beweeg- en wandel/fiets/ mountainbikeroutes doen. Dat zullen we doen door een enquête en indien mogelijk in

Pagina 7 van 69

samenwerking met Hanzehogeschool (Sport en Bewegen) of NHL Stenden (Leisure and Events). Er is in maart contact opgenomen met NHL Stenden (studierichtingen Leisure and Events, Ruimtelijke ontwikkeling en Bedrijfskunde). De vraag voor ondersteuning is uitgezet. Er is nog geen antwoord. 11.

We stimuleren de samenwerking tussen verenigingen en zorgen er voor dat iedereen zo lang mogelijk mee kan doen in het verenigingsleven. Indicatoren/te behalen resultaat: - We nemen deel aan de pilot Leve de Vereniging. - We subsidiëren verenigingen voor het toekomstbestendig maken van of vitaliseren van hun vereniging. - Verenigingsondersteuners ondersteunen de verenigingen bij het toekomstbestendig maken van hun vereniging. - We herijken de sportsubsidies. Toelichting: We hebben deelgenomen aan de pilot Leve de Vereniging. Er is een evaluatie geweest van het proces en de resultaten. Tijdens de pilot zijn per regio verschillende onderzoeken of acties uitgezet. Dit heeft veel informatie opgeleverd. De pilot heeft uiteindelijk niet geleid tot één oplossing of een methode opgeleverd om te komen tot toekomstbestendige verenigingen, die over de hele gemeente en provincie uitgerold kan worden. Verenigingen hebben elk hun eigen uitdagingen en daarvoor is maatwerk nodig. De raad is actief geïnformeerd over de pilot en de resultaten. Binnen de regelingen voor sportsubsidies is een regeling voor vitalisering van verenigingen en stichtingen. Verenigingen en stichtingen kunnen gebruikmaken van deze regeling als ze plannen hebben om te verduurzamen of te vitaliseren. Deze regeling staat gedurende het hele jaar open.

Verenigingsondersteuners, behorende bij het beweegteam SWF, ondersteunen verenigingen als het gaat om het versterken van samenwerking, (mee)organiseren van activiteiten of nieuw aanbod en het aantrekken van vrijwilligers en nieuwe leden. Ook worden verenigingen ondersteund om het bestuurlijk kader op orde te brengen of te professionaliseren. In 2024 zal een herijking van de sportsubsidies plaatsvinden. De basis hiervoor ligt in het in december 2023 vastgestelde sport- en beweegbeleid ‘Sport ferbynt, de krêft fan bewege 2024+’. Er vindt nu een inventarisatie van eventuele aanpassingen plaats.

12.

We blijven investeren in buitensport accommodaties waaronder de ontwikkeling van sporthart Bolsward. Indicatoren/te behalen resultaat: - We vervangen minimaal twee kunstgrasvelden. - Ontwikkeling Sporthart Bolsward gaat van initiatieffase naar definitiefase. Toelichting: Kunstgrasveld Nu het mogelijk is om het verlies van een volwaardig veld te compenseren, ontstaat er ook ruimte om het parkeerterrein zodanig te vergroenen dat hittestress kan worden voorkomen. Ontwikkelgebied A (de multifunctionele sportaccommodatie) Op 23 mei 2024 heeft de raad unaniem ingestemd met het beschikbaar stellen van een bijdrage uit het Ontwikkelfonds van € 1.000.000. De Werkgroep Groene Sporthart Bolsward kan met verwijzing naar dit besluit fondsen en donateurs aanschrijven voor een bijdrage voor een nieuw gebouw. Wij gaan aan de slag met de acties uit het raadsvoorstel. Ontwikkelgebied B (het zwembadterrein met stadscamping) Het procesvoorstel is besproken met vertegenwoordigers uit Bolsward en gaat naar het college van B&W. De raad zal hierover actief worden geïnformeerd.

Pagina 8 van 69

Locatie Witmarsum Om te komen tot een toekomstbestendig en multifunctioneel dorpshuis met een sport-gymzaal, waarin Witmarsumers kunnen ontmoeten, sporten en bewegen is een projectleider aangesteld. Deze persoon is bezig om het project van initiatieffase naar definitiefase te brengen door verder onderzoek te doen naar onder andere de locatiekeuze en de financiële en juridische haalbaarheid. Er zijn geen nieuwe ontwikkelingen te melden

Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen:

2023

2024

2025

2026

2027

Bewegen in de Openbare Ruimte

140

140

140

140

140

Motie Sportmiddelen voor gehandicapten

100

100

100

100

100

Keuren buitensport- en speelmogelijkheden

55

55

55

55

55

Investeren in buitensport accommodaties

0

35

35

35

35

Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Cultuur

13.

We willen in deze coalitieperiode een groot sport of cultuur evenement dat bijdraagt aan positieve gezondheid en past bij onze identiteit. Indicatoren/te behalen resultaat: - We onderzoeken of we naast The Passion en Arcadia in deze coalitieperiode nog een groot sport of cultuurevenement kunnen binnenhalen of organiseren. Toelichting: The Passion heeft in 2023 plaatsgevonden. Arcadia zal plaatsvinden in 2025. Hiervoor zijn middelen gereserveerd. We onderzoeken of we deze coalitieperiode nog een groot sport- of cultuurevenement kunnen binnenhalen of organiseren. Hiervoor zijn echter geen specifieke middelen beschikbaar gesteld. De mogelijkheden om een nieuw groot cultureel evenement binnen te halen met bestaande regelingen en middelen lijken te beperkt. Sinds de vorige rapportage is er weinig veranderd qua financiële middelen en de mogelijkheden voor nog een groot sport en cultuurevenement (naast de Passion in 2023 en Arcadia in 2025). We hebben Heamiel een extra bijdrage verleend voor 2024, wat een positieve stap is voor dit evenement in Bolsward. Het blijft een uitdaging om, binnen de huidige middelen, een nieuw groot evenement te organiseren. De beperkte financiële ruimte vraagt om creatieve oplossingen en mogelijk nieuwe samenwerkingsverbanden met externe partijen.

We blijven onderzoeken welke mogelijkheden er zijn en hoe we bestaande regelingen optimaal kunnen benutten om toch dergelijke evenementen te ondersteunen die bijdragen aan positieve gezondheid en versterking van onze identiteit.

14.

We doen mee aan Arcadia als grote gemeente, omdat er mooie activiteiten geprogrammeerd kunnen worden voor eigen inwoners en toeristen. Indicatoren/te behalen resultaat: - We stellen samen met Arcadia een plan op met daarin thema en activiteit(en). Toelichting: Op 22 maart 2024 heeft Arcadia op hoofdlijnen haar plannen gepresenteerd tijdens een bijeenkomst met het culturele veld in Súdwest-Fryslân. Arcadia heeft hierbij aangegeven hoe initiatieven vanuit de mienskip hierop kunnen aansluiten. Halverwege mei heeft de officiële programmapresentatie van Arcadia plaatsgevonden. Momenteel stellen we een subsidieregeling op. Op basis hiervan kan het culturele veld in onze gemeente activiteiten organiseren in 2025 die bijdragen aan Arcadia.

Pagina 9 van 69

15.

We maken het Frysk, Stadsfries en Hylpersk meer zichtbaar, op straat en digitaal. Indicatoren/te behalen resultaat: - We stellen een uitvoeringsplan op, inclusief SMART doelen van zaken die geschikt zijn om in het Fries (of Stadsfries en Hylpersk) te vertalen en geven aan welke communicatiemiddelen geschikt zijn. Toelichting: Op dit moment loopt het beleidsplan ‘Frysk...en mear! Taalbelied gemeente Súdwest-Fryslân’. Het beleidsplan loopt tot en met 2024. We zijn dit jaar gestart met de ontwikkeling van nieuw beleid. Tussen rijk en provincie is een nieuwe bestuursafspraak voor de periode 2024-2028 vastgesteld. Hierbij is onder andere geld beschikbaar gesteld voor meertaligheidscoördinatoren voor gemeenten. De provincie heeft een nieuwe nota “Fansels Frysk” opgesteld n.a.v. de nieuwe bestuursafspraak. Er is een subsidieregeling Friese taal. Doel hiervan is activiteiten te organiseren die de Friese taal, het ‘Stedsk’ of het ‘Hylpers’ meer zichtbaar maken in de gemeente. We willen de subsidieregeling bekender maken. In het nieuwe taalbeleid zullen we daar voorstellen voor doen.

16.

We ontwikkelen nieuw cultuurbeleid met focus op toekomstbestendige verenigingen en toegankelijkheid van cultuurvoorzieningen. Indicatoren/te behalen resultaat: - We hebben in 2023 het cultuurbeleid geactualiseerd; daarmee is het actiepunt reeds gerealiseerd. Toelichting: Om inzicht te krijgen in de effectiviteit van het cultuurbeleid wordt een keer per drie jaar een enquête afgenomen over de beleving van cultuur in onze gemeente. Daarover maken we een rapportage voor de raad. Hierin gaan we ook in op de voortgang en resultaten van het beleid, met onder andere aandacht voor de toekomstbestendigheid van het verenigingsleven.

17.

Blijven ondersteunen van kunst en cultuur en musea en voldoende laagdrempelige voorzieningen voor beoefenen van (amateur) kunst voor onze inwoners. Indicatoren/te behalen resultaat: - We stellen 1 museumcommissie aan. Toelichting: In februari zijn er gesprekken gevoerd met kandidaten voor de museumcommissie. In maart heeft het college een besluit genomen over de benoeming van de commissieleden. In april zijn vijf museumcommissieleden benoemd. Momenteel buigen zij zich over de aanvragen voor de vierjaarlijkse subsidie, die bedoeld is voor plannen en ambities van musea. Dit moet in juli leiden tot een advies aan het college over de te verdelen subsidie.

18.

We ondersteunen actief de samenwerking van onze musea. Indicatoren/te behalen resultaat: - De Museumcoöperatie ontwikkelt drie projectvoorstellen en voert deze uit. Toelichting: Stichting Samenwerkende Musea voert drie projecten uit: 1. Narratief/website (gezamenlijk verhaal en presentatie) 2. Súdwest-Fryslân Academy (kennisdeling en versterken onderlinge samenwerking) 3. Publieksonderzoek (data genereren i.s.m. provincie en Waterland van Friesland) De website is gelanceerd op 26 januari 2024.

Pagina 10 van 69

De Súdwest-Fryslân Academy is opgezet en in uitvoering. Vanuit de Stichting Samenwerkende Musea wordt het gedeelde narratief als kapstok voor profilering van de gezamenlijke musea en de gemeente verder uitgewerkt en vertaald in inhoudelijke programmalijnen voor de gezamenlijke en individuele musea. De Stichting Samenwerkende Musea SWF heeft samen met de provinciale en regionale marketingorganisaties (Merk Fryslân en VVV Waterland van Friesland) een uitgebreid publieksonderzoek geïnitieerd dat kan dienen als basis voor zowel collectieve marketing als marketing per individueel museum. Het onderzoek is mogelijk een onderdeel van een omvangrijker publieksonderzoek.

Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen:

2023

2024

2025

2026

2027

Ondersteunen van kunst en cultuur en musea

0

0

410

370

330

Ondersteunen van de samenwerking van onze musea

8

8

8

8

8

Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Dichtbij meedoen

19.

We investeren in toekomstbestendige ontmoetingsplaatsen en stimuleren meervoudig gebruik en activiteiten, ook overdag. Indicatoren/te behalen resultaat: - We stimuleren het meervoudig gebruik van de ontmoetingsruimten door meer verbinding te leggen met diverse (sociale) partners en hen te wijzen op de bestaande ontmoetingsplaatsen. Toelichting: Onze 63 ontmoetingsplaatsen zijn belangrijke plekken, waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en waar laagdrempelige en preventieactiviteiten plaatsvinden. We investeren op meerdere manieren in toekomstbestendige ontmoetingsplaatsen. Zo maken we een inhaalslag met (achterstallig) onderhoud en verduurzaming van de gebouwen. Maar we willen ook inzetten op multifunctioneel gebruik en activiteiten. Dit doen we onder andere door meer verbinding te leggen met (sociaal-maatschappelijke) partners en hen te wijzen op de ruimtes van bestaande ontmoetingsplaatsen. We zien dat dit steeds vaker gebeurt, waardoor de ontmoetingsplekken een hogere bezettingsgraad krijgen en kwetsbare inwoners eerder bereikt kunnen worden. Dit past ook bij de ambitie om onze dienstverlening dichtbij aan te bieden. Door het gebruik van de lokale ontmoetingsplekken in de dorpen en wijken zijn we als gemeente dichtbij onze inwoners aanwezig, waardoor inwoners op een laagdrempelige manier bereikt kunnen worden.

Gemeentelijke bijeenkomsten waarbij ook externe partners aanwezig zijn worden, indien mogelijk, steeds vaker gehouden in ontmoetingsplekken. Deze partners (zoals de welzijnsorganisatie en hoofdaanbieders) sluiten met activiteiten ook steeds vaker aan bij de lokale ontmoetingsplekken. Op deze manier ontstaat er bovendien meer aandacht voor verschillende doelgroepen.

20.

We ondersteunen ontmoetingsplaatsen in verduurzaming daar. Indicatoren/te behalen resultaat: - We verstrekken subsidies aan ontmoetingsruimten voor groot onderhoud en verduurzaming. Toelichting: Een van de pijlers van het beleid ‘Ontmoetingsplaatsen 2023-2033’ is een inhaalslag op (achterstallig) onderhoud en het inzetten op maximale verduurzaming van alle 63 ontmoetingsplekken. Om dit te kunnen doen, zijn in februari twee projectleiders gestart om deze opgave uit te voeren. Er wordt gewerkt aan een plan van aanpak en een planning voor verduurzaming per ontmoetingsplek. Dit wordt in samenwerking met de besturen van de ontmoetingsplekken gedaan. Hierbij wordt ook de meerjarenonderhoudsplanning

Pagina 11 van 69

geoptimaliseerd. Beide plannen vormen vervolgens de basis voor de nieuwe subsidieregeling groot onderhoud en verduurzaming. Op dit moment zijn, vooruitlopend op de nieuwe subsidieregeling, al een aantal ontmoetingsplaatsen bezig met groot onderhoud en verduurzaming. Deze plannen stimuleren we en hiervoor kennen we een incidentele subsidie toe. Ook bij besturen van ontmoetingsplaatsen wordt de noodzaak en wens om te investeren in verduurzaming van gebouwen steeds vaker ingezien en groter. Er is de afgelopen maanden vaker een beroep gedaan op de gemeente om mee te kijken naar de opgave, of op Doarpswurk om te ondersteunen bij het opstellen van een goed investerings- en dekkingsplan. Met dit plan kunnen besturen ook overige bronnen van financiering aanvragen, zoals fondsen en andere regelingen. Er zijn nu een aantal concrete subsidieverzoeken in behandeling en er is ook zicht op verzoeken die er dit jaar nog aankomen. Er zijn in totaal zo’n 14 besturen actief bezig met (plannen voor) verduurzaming. 21.

Betere ondersteuning van besturen bij het verduurzamen van ontmoetingsplaatsen en exploitatie. Indicatoren/te behalen resultaat: - We ondersteunen de vrijwillige besturen bij exploitatie en verduurzaming van het gebouw. Daarbij hebben we extra aandacht voor besturen in aandachtswijken. Toelichting: We willen besturen zo goed mogelijk ondersteunen. De vorm van ondersteuning kan verschillen, omdat er overal weer andere vraagstukken zijn: op het gebied van onderhoud en verduurzaming, versterken van bestuur of activiteitenaanbod. De afgelopen maanden is het vaakst ingezet op ondersteuning bij het opstellen van een concreet plan voor bijvoorbeeld onderhoud/renovatie en verduurzaming. In veel gevallen vragen we Doarpswurk om de besturen te ondersteunen. Doarpswurk kan begeleiding bieden in concretisering van het plan, het vinden van bronnen van financiering, et cetera. In een aantal gevallen is er ook behoefte aan extra ondersteuning, omdat het moeilijk is om bestuursleden te vinden. Ook het vinden en binden/vasthouden van vrijwilligers is vaak een uitdaging. We proberen om hierin meer verbinding te leggen met stichting Sociaal Collectief. Deze stichting kan bemiddelen in het vinden van vrijwilligers. Uiteraard wordt er dan zo goed mogelijk gekeken naar een passende match en naar vrijwilligers ‘tichtby’.

De ondersteuning die wordt ingezet, is vooral vraaggericht en passend bij de behoefte vanuit een bestuur. We hebben te maken met een diversiteit aan besturen en vraagstukken, maar er is ook overlap. De komende maanden willen we voor deze vraagstukken onderzoeken hoe we hier meer een collectieve vorm van ondersteuning in kunnen ontwikkelen en aanbieden. Het gaat dan bijvoorbeeld om het vinden en binden van vrijwilligers en het uitbreiden van het activiteitenaanbod voor meerdere doelgroepen. We doen dit samen met Doarpswurk en Sociaal Collectief.

22.

We gaan laagdrempelige activiteiten subsidiëren. Indicatoren/te behalen resultaat: - We subsidiëren laagdrempelige activiteiten, zodat er geen financiële drempel is om deel te nemen aan een activiteit. - We ontwikkelen samen met woningcorporaties en zorginstellingen aanvullend beleid voor de ontmoetingsplaatsen in relatie tot onze kwetsbare inwoners. Toelichting: Activiteiten in de lokale ontmoetingsplekken horen laagdrempelig te zijn en toegankelijk voor iedereen. Een uitgangspunt vanuit het beleid is dat de kosten voor activiteiten hierin geen belemmering mogen zijn. Jaarlijks is er € 50.000 beschikbaar voor besturen om laagdrempelige activiteiten te kunnen organiseren. We werken nu aan een regeling met weinig voorwaarden, waar besturen aanspraak op kunnen maken. Hierbij kijken we ook naar samenhang met andere regelingen die hetzelfde doel hebben (onder andere het Kernenfonds). Er zijn namelijk best veel regelingen, die als doel hebben om het activiteitenaanbod in dorpen en wijken te stimuleren. Voor inwoners en besturen kan dit verwarrend zijn. We bekijken hoe we hier slimme koppelingen in kunnen maken.

Pagina 12 van 69

Op basis van het Omgevingsprogramma Wonen & Zorg is er met woningcorporaties, zorginstellingen, het zorgkantoor, huurdersverenigingen en de adviesraad sociaal domein overeenstemming bereikt over de onderwerpen waarover we afspraken gaan maken betreffende de realisatie en exploitatie van ontmoetingsplaatsen voor kwetsbare inwoners. Het gaat hier veelal om ontmoetingsruimten binnen woonzorgvoorzieningen. Concrete afspraken over de uitvoering hiervan zullen de komende maanden worden gemaakt. Hierbij wordt ook goed gekeken of en zo ja hoe de bestaande ontmoetingsplekken ingezet kunnen worden en of er een koppeling gemaakt kan worden met bestaand activiteitenaanbod. De huidige besturen zullen hierbij betrokken worden. 23.

We zetten kernenbeleid voort, maatwerk per kern die aansluit bij de behoefte. Indicatoren/te behalen resultaat: - Iedere stad, dorp en wijk heeft een coördinator. Toelichting: Dit resultaat is behaald. Alle steden, dorpen en wijken hebben een coördinator. Alle vacatures zijn in de loop van 2023 ingevuld. In het tweede kwartaal zijn we gestart met het actualiseren van het kernenbeleid, inclusief het stelsel van subsidieregelingen op het gebied van leefbaarheid.

24.

De subsidieregeling ‘Ut de Mienskip’ en het Kernenfonds worden verlengd. Indicatoren/te behalen resultaat: - We verlenen subsidie vanuit het kernenfonds. - We honoreren de aanvragen Ut de Mienskip tot het eenmalige budget op is.

25.

Toelichting: - Vanuit het Kernenfonds zijn er in het eerste kwartaal van 2024 24 subsidieaanvragen toegekend met een totaalbedrag van € 95.923. In het tweede kwartaal zijn 21 aanvragen toegekend met een totaalbedrag van € 49.213. - Vanuit Ut de Mienskip zijn er in het eerste kwartaal van 2024 4 subsidieaanvragen toegekend met een totaalbedrag van € 49.500. In het tweede kwartaal zijn 3 aanvragen toegekend met een totaalbedrag van 29.896. Het restantbedrag is € 39.230 We zetten ons in om een dementievriendelijke gemeente te worden. Indicatoren/te behalen resultaat: - We organiseren trainingen voor medewerkers van de gemeente zodat er meer begrip ontstaat voor mensen met dementie. - We nemen deel aan de pilot voor acute respijtzorg. Toelichting: In het netwerk dementievriendelijk Súdwest-Fryslân worden verschillende initiatieven ontwikkeld om inwoners met dementie zo lang mogelijk mee te laten doen in hun eigen omgeving. Dit gaat van trainingen, gespreksgroep, wandelgroep tot verbeteren van samenwerking tussen betrokken partijen. In mei jl. vond voor inwoners en partners een bijeenkomst en informatiemarkt over de ‘niet pluis-fase’ plaats. Deelnemers aan dit netwerk zijn: casemanagers dementie, sociaal collectief, gebiedteams, hoofdaanbieders, wijkverpleegkundigen, Odensehuizen. We starten na de zomer met een gespreksgroep voor partners van inwoners met dementie.

Dit doen we in samenwerking met de casemanager dementie, vrijwilligers, Sociaal Collectief en het gebiedsteam. Voor de casemanagers dementie is een nieuw formulier ontwikkeld voor Wmo-dagbesteding. Als de mantelzorger plotseling uitvalt, waardoor zijn naaste niet langer thuis kan blijven, dan neemt de huisarts contact op met het loket voor eerstelijnsverblijf (ELV-loket). In de praktijk is er dan niet altijd zicht op een beschikbare plek. Via een pilot acute respijtzorg wordt dit probleem Fryslân-breed ondervangen.

Pagina 13 van 69

26.

We stellen een mantelzorgcoördinator aan. Indicatoren/te behalen resultaat: - Op basis onderzoek een onderzoek van Mantelzorg NL besluiten we hoe we mantelzorg coördinatie versterken en voeren dat uit. Toelichting: In april jl. heeft MantelzorgNL haar onderzoek naar het versterken van mantelzorgcoördinatie en -ondersteuning gepresenteerd. Op basis hiervan gaan we aan de slag, onder meer door een aanjager mantelzorg aan te stellen. De aanjager mantelzorg gaat aan de slag met de verduidelijking van rol- en taakverdeling, versteviging van de samenwerking, vereenvoudiging van processen en werken aan bewustwording en ‘omtinken’ rondom het thema mantelzorg. We hebben de adviesraad Sociaal Domein gevraagd om een advies uit te brengen. Hun advies is positief, met dien verstande dat het niet om een aanjager gaat, maar een mantelzorgcoördinator.

27.

We verhogen waardering mantelzorgers naar 100 euro. Indicatoren/te behalen resultaat: - We maken de informatie op de gemeentelijke website over mantelzorg toegankelijker. - We hebben de waardering voor mantelzorgers verhoogd in 2023. Toelichting: Beide resultaten zijn inmiddels gerealiseerd.

28.

We werken aan een goed netwerk voor preventie en de zorg voor kwetsbare ouderen. Indicatoren/te behalen resultaat: - We werken samen met partners Gezond Ouder Worden aan het versterken van de basisvoorwaarden. - Sociaal Collectief organiseert diverse activiteiten met partners en inwoners, die gericht zijn op het elkaar ontmoeten en ondersteunen. - De GGD zorgt voor de coördinatie en de uitrol van valpreventie in onze gemeente. Toelichting: - Op 22 april 2024 organiseren we een inspiratiebijeenkomst voor de partners van ‘Gezond ouder worden’. - Sociaal Collectief werkt vanuit het gedachtegoed positieve gezondheid en organiseert meerdere bijeenkomsten en activiteiten. - Binnen het programma ‘Gezond ouder worden’ wordt ingezet op de basisvoorwaarden gezonde leefstijl en waardevolle relaties - Valpreventie wordt verder uitgerold in onze gemeente.

29.

We versterken de Stipepunten in onze gemeente, promoten vrijwilligerswerk en ondersteunen vrijwilligers in het contact met onze gemeente. Indicatoren/te behalen resultaat: - We hebben het concept It Stipehûs ontwikkeld, zodat er een gemakkelijke inloop ontstaat en inwoners, waaronder mantelzorgers, minder drempels ervaren om hulp te zoeken als ze vragen hebben. Toelichting: Door in de Stipepunten met meerdere zorgpartners aanwezig te zijn, kunnen inwoners onder het genot van een kop koffie, hun vragen stellen. Bovendien stimuleren we via het ontmoetingenbeleid om in dorpshuizen en wijkgebouwen ook overdag activiteiten te organiseren, zodat ontmoetingen in eigen buurt plaatsvinden. Na de verhuizing van Sociaal Collectief in april 2024 is in Sneek het Stipehûs op de nieuwe locatie aan de Smidsstraat ontwikkeld. Tevens wordt samen met andere organisaties de formule van een koffie-inloop, gekoppeld aan laagdrempelige dienstverlening, uitgeprobeerd in Koudum en Workum.

Pagina 14 van 69

30.

We ondersteunen ten volste maatschappelijke initiatieven als kerken, Humanitas, Leger des Heils ed. Indicatoren/te behalen resultaat: - We organiseren en ondersteunen laagdrempelige inloop- en ontmoetingsplekken. - We werken aan het uitbreiden van plekken voor mensen met een bijzondere woonbehoefte. Toelichting: Afgelopen periode hebben we een subsidie toegekend aan het Leger des Heils voor het organiseren van de buurtkamer aan de Worp Tjaardastraat in Sneek. Dit is een laagdrempelige inloopvoorziening in de Noorderhoek. Hier vinden allerlei activiteiten plaats, zoals het gezamenlijk nuttigen van een maaltijd, een kledingwinkel, een huiskamerinloop, et cetera. Ook worden kwetsbare inwoners waar mogelijk in contact gebracht met verenigingen en andere activiteiten in de wijk en zo nodig met huisarts, gebiedsteam, et cetera.

31.

We ondersteunen initiatieven waarin mensen elkaar helpen, kunnen doneren (bijvoorbeeld d.m.v. website). Indicatoren/te behalen resultaat: - We faciliteren op maat initiatieven van inwoners om elkaar te helpen. Toelichting: Dit valt onder het hulpfonds bestaanszekerheid, zie nummer 42 voor de toelichting.

32.

We helpen ouders laagdrempelig en tijdig met problemen in thuis en opvoedingssituatie. Indicatoren/te behalen resultaat: - We faciliteren verschillende programma’s om ouders laagdrempelig te ondersteunen bij (kleine) opvoedproblemen of dilemma’s. - Met partners uit het primair en voortgezet onderwijs en GGD Fryslân zetten we in op het versterken van ouderbetrokkenheid en -verbondenheid bij ouders van tieners. Toelichting: Wat je als kind meemaakt is van invloed op hoe je later als volwassene bent en hoe je met de uitdagingen die bij het leven horen, omgaat. In onze aanpak kiezen we voor de levensloopbenadering: we kijken naar het hele leven van (pre-)conceptie tot de dood. Dit begint al tijdens de eerste 1000 dagen. Hierin worden aanstaande ouders voorbereid op wat komen gaat. Dit doen we van licht preventief tot de zwaardere vormen van preventie. Om gezond en gelukkig te zijn is het belangrijk dat een aantal basisvoorwaarden op orde zijn. Dit geldt voor alle mensen. Daarom is het belangrijk dat we investeren in deze basisvoorwaarden. Daarnaast kijken we naar gebeurtenissen in het leven, waarbij een risico bestaat dat er problemen ontstaan. De gedachte hierbij is dat hoe beter de basis op orde is, hoe beter je weet om te gaan met deze veranderingen. De belangrijkste partners hierbij zijn GGD Fryslân, Sociaal Collectief en Humanitas.

Samen met hen proberen we steeds de programma’s te verbeteren en verder te ontwikkelen. Zo draait bij ons nu de pilot Kind aan Huis van Humanitas. Hierbij worden kinderen, die het thuis even niet makkelijk hebben, opgevangen bij vrijwillige gastgezinnen. Uit de Jeugdmonitor blijkt dat 80% van de kinderen in een gezin met twee ouders opgroeit. Ook weten we dat steeds meer kinderen bij een ouder of in een samengesteld gezin opgroeien en dat dit percentage groeiende is. Dit verloopt niet altijd soepel en we zien een groeiende behoefte aan ondersteuning hierbij. Daarom bieden we verschillende vormen van ondersteuning aan. Van heel preventief, zoals de ouderschapsbelofte en het relatie- en ouderschapspunt, tot ondersteuning bij complexe relatieproblematiek. Ook in de tienertijd bieden we ondersteuning. Hierbij is het belangrijkste programma Cool Súdwest, dat zich richt op de belangrijkste factoren in de leefomgeving van jongeren waarvan bekend is dat zij het risico op middelengebruik verkleinen (beschermende factoren) of het risico vergroten (risicofactoren). De aanpak bestaat uit vier pijlers. Een van de pijlers is

Pagina 15 van 69

ouderbetrokkenheid. Deze pijler vullen we onder andere met de pilot Triple P. Deze is gestart in Bolsward en Koudum in samenwerking met het basis- en voortgezet onderwijs. Triple P staat voor Positive Parenting Program en is een methode waarin ouders een positieve opvoedstijl aanleren. Het programma bestaat uit verschillende onderdelen, van een publiekscampagne, lezingen en workshops tot korte gesprekken over alledaagse opvoedvragen en intensieve individuele begeleiding. Wij zetten in op de eerste drie niveaus. Er wordt al langer met Triple P gewerkt, maar dit is voornamelijk gericht op de jonge jeugd (0-6 jaar) gericht. Deze pilot wordt landelijk begeleid en gemonitord door het Trimbos Instituut en de Family Foundation, en is onderdeel van de doorontwikkeling van Cool Súdwest. In april bestond Cool Súdwest 5 jaar. Dit hebben we gevierd met partners en ouders door bijvoorbeeld lezingen over het puberbrein te organiseren in Koudum en Sneek. Ook hebben we met een kleine subsidieregeling dorpsbelangen, verenigingen en stichtingen gestimuleerd om activiteiten voor en met jongeren te organiseren. Daarnaast hebben we met de betrokken partners op basis van de Jeugdmonitor de inzet voor de komende twee jaar bepaald. Als laatste krijgt de Triple P-pilot ook steeds verder vorm.

In zowel Bolsward als Koudum zijn ouderavonden en workshops georganiseerd voor ouders van tieners (de eerste twee niveaus). Beide vormen werden door ouders goed ontvangen. 33.

We stimuleren dat er meer activiteiten voor de jeugd zijn en laten jongeren daarbij meedenken, we werken samen met Cool Sudwest, buurtsportcoaches, jongerenwerkers en cultuurcoaches. Indicatoren/te behalen resultaat: - Rondom iedere school is een Coolteam actief. Toelichting: Een andere pijler van Cool Súdwest is Zinvolle Vrije Tijd. Het idee is dat als tieners hun vrije tijd zinvol besteden, ze hier gelukkiger van worden en minder alcohol en middelen gebruiken. Dit gaat hand in hand met het ontwikkelen van je talenten. De jongerenwerkers, buurtsport- en cultuurcoaches werken samen met scholen en lokale verenigingen. Cool Súdwest is een ‘mienskipsoanpak. Dit houdt in dat we inzetten op de directe leefomgeving van tieners. Door een kleine subsidieregeling voor dorpsbelangen, verenigingen en stichtingen stimuleren we de omgeving om activiteiten voor en met jongeren te organiseren

34.

De Sociaal Raadsvrouw staat voor inwoners klaar om oneerlijke en/of onbegrijpelijke zaken uit te zoeken of aan te kaarten. Indicatoren/te behalen resultaat: - De inzet van de sociale raadsvrouw is verlengd tot en met 2025. Toelichting: Dit doel is behaald. De inzet van de sociaal raadsvrouw is verlengd tot en met 2025.

35.

Positieve campagnes om positieve gezondheid voor het voetlicht te brengen. Indicatoren/te behalen resultaat: - We onderzoeken of we een training positieve gezondheid gegeven voor de gebiedsteammedewerkers en samenwerkingspartners in een pilot gebied wijkaanpak kunnen organiseren. - We hebben 1 campagne positieve gezondheid voor inwoners opgezet. Toelichting: - De eerste twee groepen van gebiedsteammedewerkers starten medio juli met de training positieve gezondheid. - Begin dit jaar is er aandacht besteed in de media aan valpreventie, onder de naam Stevig Staan. - Op dit moment loopt de campagne vanuit SWF Tichtby rondom de regeling voor tegemoetkoming in de energielasten. - Via de media is aandacht voor alcohol- en drugsgebruik onder jongeren, in het kader van Cool Súdwest.

Pagina 16 van 69

36.

We versterken de basisvoorwaarden en zetten de brede preventieaanpak Fryslân door. Indicatoren/te behalen resultaat: - We zetten diverse programma’s in om de basisvoorwaarden te versterken. - Er zijn integrale ketenaanpakken voor: valpreventie voor ouderen, gezonde leefstijl interventie voor volwassenen, gezonde leefstijl interventie voor kinderen, kansrijke start en Welzijn op Recept. Toelichting: - De ketenaanpak Welzijn op Recept is provinciaal ontwikkeld, mede vanuit de ervaringen in onze gemeente. - De uitvoering van Welzijn op Recept wordt versterkt met uitbreiding in formatie van 28 uur/week in het buitengebied. Dit is per 1 mei gerealiseerd. - De integrale wijkaanpak, gericht op het verminderen van de gezondheidsachterstanden, is in april gestart in Bolsward Noord. Er worden voorbereidingen getroffen om in Workum te starten. - Vanuit de coalitie Fitaal Wiis, onderdeel van de Friese Preventieaanpak (FPA), is de ketenaanpak Valpreventie gestart. Onder de naam Stevig Staan is de campagne eind 2023 gestart en inmiddels nemen ruim 100 ouderen deel aan de cursus In Balans. - Vanuit het programma Iedereen doet mee wordt breed ingezet op kennisvermeerdering bij medewerkers van de gemeente en maatschappelijke partners over de vijf basisvoorwaarden en welke inzet (gezamenlijk) nodig is om deze te versterken.

De vijf basisvoorwaarden zijn een gezonde leefstijl, beschikken over basisvaardigheden, waardevolle relaties, financiën op orde, een gezonde leefomgeving. - Voor de ketenaanpak Kansrijke Start is een goede samenwerking tussen het medisch en sociaal domein essentieel. De verloskundigen zien zwangeren al vroeg in de zwangerschap en kunnen eventuele uitdagingen signaleren en doorverwijzen naar de GGD. De GGD betrekt eventueel het gebiedsteam. Om deze samenwerking verder vorm te geven, zijn er twee lokale aanjagers (GGD en gebiedsteam) aangewezen.

37.

We stellen meer geld beschikbaar om inwoners te helpen een gezonde leefstijl te volgen. Indicatoren/te behalen resultaat: - Aanpak voor jeugd en jongeren op het thema voeding is ontwikkeld. - De wijkaanpak ‘Een rookvrij leven voor iedereen’ wordt uitgevoerd. - We stimuleren scholen tot het behalen van het vignet Gezonde School. Toelichting: - Per 1 maart is de opbouwwerker met aandachtsgebied roken gestart, vanuit Stichting Sociaal Collectief. Deze is gestart in Bolsward met de wijkaanpak Rookvrije wijk. Dit is naast wat we al eerder ontwikkeld hebben binnen het programma De Rookvrije Generatie. - In het Gezond en Actief Leven Akkoord hebben we afgesproken om actief een jeugd- en jongerenaanpak verder te ontwikkelen. Momenteel onderzoeken we hoe we de ketenaanpak Jongeren Op Gezond Gewicht het beste kunnen vormgeven in Súdwest-Fryslân. Dit doen we samen met De Fryske Marren. Hierin worden we ondersteund door GGD Fryslân. - Op korte termijn zal een lokale aanjager voor dit thema in het kader van GALA/FPA worden aangetrokken, met financiering via de FPA (Friese Preventieaanpak). - Samen met gemeente De Fryske Marren zetten we in op Gezond Gewicht bij Kinderen en Volwassenen. Deze inzet is een van de afspraken uit het GALA, die we lokaal hebben vertaald. In mei is de projectleider gestart.

Zij brengt het netwerk in kaart en onderzoekt wat zorg of hulpverleners kunnen en willen betekenen. Vervolgens wordt bepaald wat daadwerkelijk nodig is.

Pagina 17 van 69

38.

We zetten ons actief in om het gebruik van roken, drank- en drugsgebruik in de sportkantines tegen te gaan. Indicatoren/te behalen resultaat: - In de sportkantines is roken en drugsgebruik reeds niet toegestaan. - We verbeteren de handhaving op verstrekken alcohol aan jeugdigen in sportkantines. - We stellen een alcohol- en handhavingsplan op in het kader van de alcoholwet. Toelichting: We onderzoeken de mogelijkheden voor het alcohol- en handhavingsplan.

Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen:

2023

2024

2025

2026

2027

Nieuwbouw Klameare

60

60

198

198

198

Subsidieregeling verduurzaming ontmoetingsplaatsen

0

75

150

225

300

Ondersteunen ontmoetingsplaatsen aandachtswijken en -dorpen

40

40

40

40

40

Subsidiëren laagdrempelige activiteiten

50

50

50

50

50

Voorfinanciering SPUK (Preventie)

140

0

0

0

0

Verhogen waardering mantelzorgers naar 100 euro

45

45

45

45

45

Investeren in preventie en vroegtijdige signalering (Helpen ouders in thuis en opvoedsituatie)

15

15

15

15

15

Nr.

Actiepunt Hoofdtaakveld Gebiedsgericht werken

39.

Ouderen, hulpbehoevenden en mensen met veel stress (emoties rondom schulden of gezin, psycho¬sociale aandoeningen) worden thuis bezocht door ambtenaren die invoelend en meedenkend zijn. Indicatoren/te behalen resultaat: - Gebiedsteammedewerkers bezoeken kwetsbare inwoners thuis, als het mogelijk is, worden inwoners daarna uitgenodigd op kantoor. Toelichting: De gebiedsteammedewerkers gaan na een melding in principe altijd voor een eerste gesprek op huisbezoek bij de inwoner en indien nodig ook daarna nog. Dit is de basis van waaruit zij handelen.

40.

Het Gebiedsteam en overige medewerkers organiseren laagdrempelige (inloop)spreekuren dicht bij de inwoners en heeft wekelijks zitting in een ontmoetingsruimte in wijk, dorp of kern. Indicatoren/te behalen resultaat: - Er zijn inloopspreekuren in huisartsenpraktijken Workum, Makkum en Koudum en vanuit Súdwest-Tichtby. - Vanuit de gebiedsgerichte aanpak in de meest kwetsbare wijken zijn de medewerkers Gebiedsteam onderdeel van het netwerk van professionals dat in de wijk aanwezig is. - De inwoners ervaren dat de gemeente dichtbij is. We onderzoeken welke vormen daarbij passen. Toelichting: Inloopspreekuren Er zijn door de gebiedsteams weer inloopspreekuren ingericht in Workum, Makkum en Koudum. In Koudum is de locatie De Klink. Hier zitten onder andere ook het Stipepunt en Súdwest Tichtby. De pr voor de inloopspreekuren wordt geregeld, met daarin vermeld de data van de inloopspreekuren en locaties. Berichtgeving hierover zal met regelmaat herhaald worden in de verschillende media. We doen eerst ervaring op in de drie genoemde plaatsen, zodat er een goed fundament ligt om het initiatief verder uit te rollen. Daarnaast zijn de schoolmaatschappelijk werkers uit de gebiedsteams aangesloten bij en aanwezig in de scholen.

Pagina 18 van 69

Gebiedsgerichte aanpak – gemeente dichtbij Vanuit de gebiedsgerichte aanpak in de meest kwetsbare wijken zijn de gebiedsteammedewerkers onderdeel van het netwerk van professionals dat in de wijk aanwezig is. In de Gezondheidsnota 2022-2026 is de ambitie beschreven om in vier wijken/buurten te starten met een integrale wijkaanpak. Met deze integrale aanpak willen we een beweging in gang zetten om meer positieve gezondheid in de dorpen/wijken te brengen. We sluiten aan bij de leefwereld van de inwoners, nodigen hen uit om aan de slag te gaan met dat wat voor hen het meest urgent is. Hierbij blijft het eigenaarschap bij de inwoners en vervullen zij zelf een actieve rol, zowel individueel als collectief (inwoners met elkaar). We werken daarnaast aan ‘de context’/omgeving van de inwoners. De afgelopen jaren hebben we geleerd dat het belangrijk is met een brede(re) blik naar de aandachtswijken te kijken en dus oog voor deze context te hebben. Hier liggen vaak veel kansen die positief bijdragen aan de gezondheid en het welzijn van inwoners. Voorbeelden zijn bestaanszekerheid, gezonde leefomgeving, mogelijkheden om elkaar te ontmoeten, et cetera. Hierbij horen ook de professionals in de wijk en publieke- en private partijen. Doel is om de samenwerking en het (integrale) aanbod te optimaliseren. Sociaal Collectief levert de projectleider die de vier wijkaanpakken aanjaagt.

De projectleider is halverwege 2023 gestart. Er is een koersdocument geschreven en er volgt per wijk/buurt een concreet plan van aanpak. Sinds mei 2024 is er binnen het gebiedsteam meer tijd vrijgemaakt om in deze ‘nieuwe’ aanpak te participeren. Voor gebiedsteammedewerkers betekent dit af en toe een andere manier van werken, waarbij we actiever op zoek gaan naar de vragen van de inwoner en inzetten op aanwezig en dichtbij zijn. Begin 2024 is ervoor gekozen om met de eerste wijkaanpak in Bolsward Noord te starten. Er is een kerngroep geformeerd, bestaande uit de projectleider, gemeente (beleid en uitvoering), Sociaal Collectief en GGD. Daarnaast is er een klankbordgroep van inwoners, uit de wijk Bolsward Noord, samengesteld die met de projectleider nadenkt over de leefbaarheid in de wijk. Er zijn diverse acties in gang gezet, zoals afstemming over het realiseren van een eventuele ontmoetingsplek, contacten met woningbouwcorporatie over sloop- en nieuwbouw in deze wijk, verbinding met het project ‘in gesprek over roken’, verkennen gezamenlijke activiteit met SWFTichtby, et cetera. Er wordt gewerkt aan het ontwikkelen van een buurtagenda in samenwerking met inwoners en netwerkpartners. Ook zijn in Workum rondom ‘de Ikkers’ de eerste stappen gezet voor het ontwikkelen van een wijkaanpak. Hierin is nauwe samenwerking met de hoofdaanbieder WMO en woningcorporatie Dyn Hûs.

Daarnaast is er ook afstemming met de huisartsenpraktijk in Workum.

Via Actualisatie PB2023 beschikbaar gestelde middelen: Laagdrempelige dienstverlening tichtby

Nr.

2023

2024

2025

2026

2027

100

0

0

0

0

Actiepunt Hoofdtaakveld Lichte en Specialistische ondersteuning

41.

We investeren in een aanpak armoede, ook voor kinderen. De bestaande regelingen worden beter gecommuniceerd. Dit geldt ook voor regelingen voor kinderen voor sport en cultuur. Indicatoren/te behalen resultaat: - We vereenvoudigen het aanvragen van minimaregelingen. - We passen onze website aan zodat regelingen gemakkelijker te vinden zijn en laaggeletterden de mogelijkheid hebben om informatie te beluisteren. Toelichting: Voor diverse minimaregelingen zijn de aanvraagprocedures reeds vereenvoudigd. Dit proces wordt doorontwikkeld om zoveel mogelijk regelingen hierin mee te nemen. Vanuit SWF Tichtby wordt actief en continu ingezet op de communicatie van de diverse regelingen en wordt er ondersteuning geboden bij het aanvragen (indien gewenst door de inwoner).

Pagina 19 van 69

Op de website is nu een aparte pagina ‘Check je recht’ gerealiseerd waar door het beantwoorden van een aantal vragen in één oogopslag het (mogelijke) recht op bepaalde regelingen in te zien is. Daarnaast continueren we de luidsprekerfunctie op de website, waardoor laaggeletterden de mogelijkheid blijven houden om informatie te beluisteren. 42.

We richten een energienoodfonds in. Dit werken we verder uit. Indicatoren/te behalen resultaat: - We hebben in 2023 het fonds Stipe Tichtby beschikbaar gesteld. Toelichting: Het Hulpfonds Bestaanszekerheid is in oktober 2023 opengesteld. Dit Hulpfonds bestaat uit een noodfonds voor inwoners en een subsidieregeling voor maatschappelijke initiatieven, die gericht zijn op het verminderen van koopkrachtverlies van onze inwoners. Beide regelingen (noodfonds en tijdelijke subsidieregeling) lopen door tot 1 januari 2026. Er vindt nog extra inzet op communicatie rondom deze regelingen plaats.

43.

We brengen het percentage inwoners dat gebruik maakt van voor hen bestemde regelingen van 40 naar 80%. Indicatoren/te behalen resultaat: - We brengen met SWF Tichtby onder andere minimaregelingen en kindpakket onder de aandacht. Toelichting: Vanuit het nieuwe armoede- en schuldenbeleid werken we aan het verhogen van het bereik van de bestaande minimaregelingen en het vereenvoudigen van de aanvragen. Het project SWF Tichtby is voor meerdere jaren verlengd (tot en met 2027). Hiermee blijven we inzetten op nauw(er) contact met inwoners om zo het bereik van de minimaregelingen te verhogen. Daarnaast zijn we bezig om de communicatie over de minimaregelingen te verbeteren door onder andere de website aan te passen, zodat regelingen makkelijker te vinden zijn voor inwoners. Tevens hebben laaggeletterden de mogelijkheid om informatie te beluisteren. Vanaf september 2023 zijn we gestart met een grote communicatiecampagne om de diverse minimaregelingen onder de aandacht te brengen. We zien op basis van data duidelijk dat vanaf begin september (start communicatiecampagne) het aantal aanvragen toeneemt ten opzichte van dezelfde periode in 2021 en 2022. Aan het einde van 2023 hadden we meer aanvragen (circa 3100) dan de jaren ervoor (2022; 2700 en 2021; 2400).

Deze trend zet zich aan het begin van 2024 voort: ook nu lopen we qua aantallen aanvragen vóór op de voorgaande jaren (circa 100 aanvragen meer vergeleken met 2023). Bereik energietoeslag De energietoeslag kan nog aangevraagd worden tot 30 juni 2024. Hierna komt deze landelijke regeling ten einde. Het bereik van de energietoeslag ligt momenteel op bijna 90% en daarmee koersen we af op een vergelijkbaar resultaat als vorig jaar.