Ontwerp Omgevingsvisie Stichtse Vecht 27 mei 2021.pdf

40

41

42

43

5.1 Gezondheid voor iedereen Wat speelt er?

Het aspect gezondheid bestaat uit gezondheidsbevordering en gezondheidsbescherming. De eerste is het bevorderen van een gezonde leefstijl en de tweede het bieden van een gezonde leefomgeving. Juist omdat niet iedereen zelf kan beslissen over alle aspecten die van invloed zijn op zijn/haar gezondheid, is het belangrijk dat wij als overheid verantwoordelijkheid nemen hierin. De Omgevingswet verplicht ons daarnaast om bij afwegingen over de toekomst van de fysieke leefomgeving gezondheid expliciet mee te nemen. Elkaar ontmoeten en bewegen (bijvoorbeeld in groene gebieden) is goed voor de gezondheid. Niet alleen voor de sociale cohesie, maar ook voor de mentale gezondheid is het belangrijk dat mensen elkaar ontmoeten. Bijvoorbeeld bij een (sport)vereniging, in de openbare ruimte of culturele hotspots. In deze coronatijd is extra duidelijk geworden dat er een grote behoefte is aan mogelijkheden om te ontspannen. Zowel vlakbij huis als bijvoorbeeld op een half uur fietsen. Groen en water in de buurt dragen bij aan een gezonde leefomgeving en dagen ook uit tot bewegen. Iedere inwoner heeft in zijn levensfase een andere behoefte aan bewegen. Voor zowel jong als oud dient hier rekening mee gehouden worden.

Naast voldoende recreatieve mogelijkheden heeft recht op werk en onderwijs ook invloed op de mentale gezondheid en draagt bij aan een fijne leefomgeving en heeft ook invloed op de sociale cohesie. De grote infrabundel met de A2, het spoor, het AmsterdamRijnkanaal zorgt naast een goede bereikbaarheid ook voor een minder gezond leefmilieu in de buurt van deze infrabundel. Inwoners geven aan dat zij de meest stedelijke gebieden in de nabijheid van deze grote infrabundel en/of de Zuilense Ring (ringweg Utrecht) als ongezond zien. De luchtverontreiniging, de geluidsoverlast en het transport van gevaarlijke stoffen zijn hier van invloed op. De geldende normen zoeken de grens op m.b.t. gezondheid. Niet een zo goed mogelijke gezondheid is het uitgangspunt, maar wat nog net toelaatbaar is. Dit leidt tot de volgende opgaven:

44

• Een gezonde leefstijl stimuleren bij alle inwoners van Stichtse Vecht. Hiervoor zijn nodig: ruimte voor ontmoeten, een groene leefomgeving en mogelijkheden tot bewegen. • Negatieve gezondheidseffecten van de grote infrabundel en de Zuilense Ring zoveel mogelijk beperken/oplossen. Hierbij spelen de aspecten luchtkwaliteit, geluid en externe veiligheid.

Visie

We benaderen gezondheidsbevordering vanuit het kader van de ‘positieve gezondheid’. Dit betekent dat veerkracht en zelfregie centraal staan. Iedereen – jong, oud, met een beperking, autochtoon, allochtoon, etc.- moet mee kunnen doen. Dit noemen we inclusiviteit. Een gezonde leefstijl stimuleren we bij al onze inwoners door in te zetten op ruimte voor ontmoeten, een groene leefomgeving en mogelijkheden om te bewegen. De inrichting van de openbare ruimte is groen en nodigt uit tot bewegen en elkaar ontmoeten. Zie ook 5.4, 5.5 en 5.7. Voor de mentale gezondheid is het recht op werk ook belangrijk. We bieden ruimte voor werkgelegendheid, zowel op de bedrijventerreinen als voor thuiswerken. We nemen het gezondheidsaspect expliciet mee in de belangenafweging bij alle ruimtelijke keuzes (bijvoorbeeld woningbouw). Zo borgen we het gezondheidsbelang. We zoeken daarbij naar oplossingen die recht doen aan alle belangen. Daarbij letten we op (komende) innovaties en nieuwe technische oplossingen. Deelname aan het Schone Luchtakkoord (SLA) laat zien dat we gezondheid erg serieus nemen. De gebieden vlak langs de grote infrabundel en de Zuilense Ring hebben een ongezond leefmilieu en zijn daardoor minder geschikt voor nieuwe woningen.

Er zijn verschillende opties voor nieuwe woningen: verder weg bouwen, de infrabundel minder vervuilend maken (hier hebben we weinig invloed op) of aangepast bouwen. De laatste optie moet dan wel een zo gezond mogelijke leefomgeving creëren door maatregelen te nemen voor een goede luchtkwaliteit, geen/weinig geluidsoverlast, veilige vluchtwegen in geval van calamiteiten, schone en veilige bodem en water. 45

In plaats van normen te hanteren die de grens opzoeken van wat nog net toelaatbaar is qua gezondheid, gaan we onze normen zoveel mogelijk baseren op de WHO-streefwaarden (Wereldgezondheidsorganisatie). In deze normen staat een goede gezondheid waarborgen centraal. Als de WHO (nog) geen streefwaarden heeft voor bepaalde aspecten, dan kijken we ook naar andere normen, die de gezondheid voorop zetten. Voor water en bodem kunnen dit bijvoorbeeld Europese normen (EFSA) zijn. We bouwen de komende jaren een portfolio op van voorbeelden van en kennis over deze normen. Het negatieve gezondheidseffect van de grote infrabundel wordt kleiner als steeds meer mensen een elektrische auto gaan rijden in plaats van een benzine- of dieselauto. Of een ander type schone auto. Dit geldt vooral voor de luchtkwaliteit. Toch blijft de luchtkwaliteit ook dan matig door fijnstof van bandenslijtage. De gemeente stimuleert en faciliteert duurzaam vervoer (zie 5.3).

46

Visie gezondheid voor iedereen: • Inrichting openbare ruimte stimuleert gezonde leefstijl voor alle inwoners m.b.t. bewegen, ontmoeten en groen. • Iedereen kan meedoen: inclusiviteit. • Altijd en expliciet gezondheidsaspect meenemen bij ruimtelijke keuzes. • Ongezond leefmilieu langs grote infrabundel zoveel mogelijk mijden of maatregelen treffen m.b.t. luchtkwaliteit, geluid en externe veiligheid. • Normen baseren op WHO-streefwaarden en andere normen, die gezondheid voorop zetten (bijvoorbeeld EFSA).

Opdrachten voor programma’s

Om de omgevingsvisie te realiseren is het nodig om de volgende opdrachten mee te nemen in de bestaande en nieuwe programma’s: • Programma Geluid (verplicht) • Opdracht Portofolio streefwaarden WHO en andere normen • Opdracht Gezondheid in de openbare ruimte • Opdracht Gezondheid bij nieuwbouw

47

5.2 Ruimte voor de verstedelijkingsopgaven Bij dit thema gaan we in op de grote woningbouwopgave bij de OV-knooppunten en de bedrijvigheid. De kleinere woningbouwopgave bij de kernen behandelen we in 5.4.

Wat speelt er?

Stichtse Vecht is een aantrekkelijke vestigingsplaats voor veel mensen. Er is een enorme behoefte aan woningen vanuit de regio en vanuit Stichtse Vecht zelf. 76,1% van de inwoners gaf dan ook aan behoefte te hebben aan meer woningen in de eigen kern (enquête zomer 2020). Een betaalbare woning vinden die past bij je levensfase is erg lastig voor de inwoners van Stichtse Vecht. Er is zowel een kwantitatieve als een kwalitatieve woningbouwopgave. Gemiddeld is de groei van de woningbouw in Nederland 1%. Een groei van 1% voor de komende 20 jaar zou circa 5.600 nieuwe woningen betekenen voor Stichtse Vecht (in 2020 telde Stichtse Vecht 28.206 woningen). Stichtse Vecht ligt echter in de snelst groeiende regio van Europa. De ligging van Stichtse Vecht in deze hoog dynamische regio, tussen Utrecht en Amsterdam, vraagt om en rechtvaardigt een versnelde groei van woningen. Samen met de regio en provincie is bepaald dat grote aantallen woningen het beste bij binnenstedelijke, bestaande OV-knooppunten kunnen worden ontwikkeld. Daarom bouwen we al zo’n 3000 woningen in Maarssenbroek (Planetenbaan, Haagstede en Bisonspoor). Voor de langere termijn is OV-knooppunt Breukelen in beeld. Ook voor bedrijven is Stichtse Vecht een aantrekkelijke vestigingsplaats, o.a. vanwege de uitstekende bereikbaarheid en de zichtlocaties langs de A2.

We hebben: (zware) maakindustrie, logistiek, (hoofd) kantoren van lokale en nationale handels- en dienstverlenende organisaties, Nyenrode University en innovatieve ondernemingen in het midden- en kleinbedrijf (mkb). Vanuit de regio is er een enorme vraag naar nieuw bedrijventerrein (maar liefst 322 ha. tot 2040). Deze enorme regionale behoefte aan bedrijventerreinen is in de POVI en het IRP/REP opgenomen. Ook lokaal is er ruimte nodig voor bedrijven om door te kunnen groeien (9 tot 12 48

ha.). Vanuit de provincie geldt de wens om de bedrijventerreinen in Stichtse Vecht te intensiveren (zie ook Programma Wonen & Werken van de Provincie Utrecht). Stichtse Vecht draagt het mkb een warm hart toe en wil graag ontwikkelingsruimte bieden voor kleine, lokale ondernemers buiten de bedrijventerreinen. Dit leidt tot de volgende opgaven: • Grootschalige woningbouw nabij OV-knooppunten in binnenstedelijk gebied, waarbij OV-knooppunt Breukelen in beeld is. • Meer ruimte zoeken voor uitbreiding van bedrijven, zowel op bestaande als nieuwe bedrijventerreinen. • Ontwikkelruimte zoeken voor de kleine, lokale ondernemers

Visie

Ruimte voor verstedelijking maken we op drie punten: • Grote aantallen nieuwe woningen • Kansen voor OV-knooppunt Breukelen • Toekomst voor bedrijvigheid We gaan een flinke inhaalslag (circa 1,5% per jaar) maken en grote aantallen nieuwe woningen realiseren in de periode tot 2030 en ook daarna. We hebben al plannen voor 4.400 woningen: 3.000 woningen bij Planetenbaan en Bisonspoor in Maarssenbroek en 1.400 woningen bij de kernen in de periode tot 2030(zie 5.4). Deze plannen willen we versnellen. We bouwen voor onze eigen bevolking én voor de regio. Bij de grote woningbouwplannen krijgt iedereen gelijke kansen. Bij de kleine kernen geven we zoveel mogelijk mensen uit de kern voorrang d.m.v. kernbinding. (zie 5.4) We hanteren een norm van 30% sociale woningbouw. Daarbij kijken we ook naar de mogelijkheden voor een volkshuisvestingsfonds. We streven naar zoveel mogelijk natuurinclusief bouwen. OV-knooppunt Breukelen en omgeving We zien kansen voor OV-knooppunt Breukelen en omgeving. Op termijn (na 2030) benutten we het potentieel van stationsgebied Breukelen en omgeving door het werkgebied tussen de snelweg en het Amsterdam-Rijnkanaal te transformeren naar een aantrek49

kelijk woon- en werkgebied. Hierbij creëren we ontwikkelruimte door bestaande functies efficiënter en in hogere dichtheid te ordenen en zoeken we naar oplossingen om de P&R voorzieningen anders te gebruiken en in te richten. Op langere termijn is de omgeving van OV-knooppunt Breukelen een serieus zoekgebied voor grote aantallen nieuwe woningen. We doen daarvoor goed onderzoek naar hoe we het beste om kunnen gaan met het bodem- en watersysteem, het verkeersgeluid en de luchtkwaliteit. Naast een uitstekende bereikbaarheid zorgen we uiteraard ook voor een gezonde en toekomstbestendige leefomgeving. Natuurinclusief en klimaatbestendig bouwen is daar onderdeel van. We onderzoeken de mogelijkheden en kansen rond de grote infrabundel en specifiek OV-knooppunt Breukelen. Toekomst voor bedrijvigheid We bieden bedrijven en ondernemers een goede vestigingsplaats in Stichtse Vecht. Om ruimte te bieden aan de enorme regionale en lokale behoefte aan bedrijventerreinen, gaan wij in Stichtse Vecht nieuwe ruimte maken voor bedrijven. Hierboven is het inzetten op een aantrekkelijk woon-en werkgebied nabij OV-knooppunt Breukelen al genoemd. Onderdeel daarvan is het ontwikkelen van Breukelerwaard met tot 2030 9 tot 12 ha. bruto nieuw hoogwaardig en toekomstbestendig bedrijventerrein.

Daarnaast bieden we ontwikkelingsruimte aan bedrijven door bestaande bedrijventerreinen te intensiveren, te herverdelen en kwalitatief te verbeteren. We zorgen voor voldoende woonruimte voor werknemers. Dit geldt ook voor arbeidsmigranten. We werken al langer aan leefbare bedrijventerreinen, duurzaamheidsvoorzieningen en een buitenruimte die uitnodigt om te bewegen zijn daarin de norm. We zetten in op natuurinclusief bouwen en maximale energieopwekking. We streven naar netto 100% van de floorprint van gebouwen met zonnepanelen. Kleine ondernemers gaan we de mogelijkheid bieden om gemakkelijk aan huis te ondernemen. Dit geldt voor kleine ondernemers in de kernen en het buitengebied. Naast ruimte om te ondernemen willen we ondernemers ook uitdagen om bij te dragen aan de maatschappelijke ontwikkeling van de gemeente en aan de aantrekkelijkheid van de centra. 50

Visie Ruimte maken voor de verstedelijkingsopgaven: • Grote aantallen woningen bouwen voor de eigen bevolking en de regio. Versnelde groei. • Ontwikkelen/uitvoeren plannen OV-knooppunt Breukelen en omgeving: - Op termijn: hoogwaardig woon- en werkmilieu direct rondom OV-knooppunt; - Op lange termijn: kansen voor een grote woningbouwlocatie. Eerst goed onderzoek doen. • bedrijven goede vestigingslocaties bieden door: - Revitaliseren en kwaliteitsverbetering bestaande bedrijventerreinen; - Hoogwaardig en toekomstbestendig ontwikkelen en uitbrei den bedrijventerrein Breukelerwaard; - Mogelijkheid onderzoeken voor extra ruimte voor bedrijven terrein voor in de toekomst - Ruimte voor kleine ondernemers om te ondernemen aan huis, zowel in kernen als buitengebied.

Opdrachten voor programma’s

Om de omgevingsvisie te realiseren is het nodig om de volgende opdrachten mee te nemen in de bestaande en nieuwe programma’s: • Opdracht Hoogwaardig en toekomstbestendig bedrijventerrein Breukelerwaard • Opdracht Ontwikkelingsmogelijkheden rondom OVknooppunt Breukelen • Opdracht Huisvesting arbeidsmigranten • Opdracht Intensiveren en kwaliteitsverbetering bestaande bedrijventerreinen • Opdracht Ondernemen aan huis • Programma woningbouwopgave: combinatie van een aantal opdrachten over woningbouw. Kwantitatief en kwalitatief.

51

5.3 Goede bereikbaarheid in een steeds vollere regio Wat speelt er?

Via het spoor en de A2 zijn de inwoners van Stichtse Vecht snel en gemakkelijk in Utrecht en Amsterdam. De goede bereikbaarheid is een belangrijke kwaliteit van de Stichtse Vecht. Er is wel een duidelijke wens om de OV-frequentie naar Utrecht, Woerden en Amsterdam te vergroten. Vanuit de steden komen via deze infrabundel ook heel veel recreanten naar Stichtse Vecht. Deze recreanten bezoeken vooral de Vecht en omgeving. De huidige drukte leidt er al toe dat inwoners langs de Vecht overlast ervaren door drukte zowel op de weg als op het water. De inwoners geven aan zich zorgen te maken over de verkeersveiligheid en de bereikbaarheid (enquête 2020). De verwachting is dat in de toekomst de toestroom van recreanten groeit. We willen een oplossing voor de te grote drukte op en langs de Vecht, zonder dat we daarbij de goede bereikbaarheid voor onze eigen inwoners aantasten. Door filevorming op de A2 en de N230 zien we dat de andere wegen in de gemeente veelal gebruikt worden als ‘sluiproute’. De grote infrabundel, bestaande uit A2, spoor en kanaal, is een grote barrière in oost-westrichting. Ook de Vecht is een barrière. Er zijn slechts een aantal locaties waar je deze barrière geheel kunt passeren. We willen de oost-west verbindingen dan ook verbeteren. Met name voor fietsers en wandelaars is het vervelend om extra kilometers te maken om bij een brug en/of onderdoorgang te komen.

De redelijk nieuwe fietsbrug over het kanaal bij Nigtevecht is een waardevolle aanvulling. We willen duurzame en schone verkeersvormen, waaronder de fiets, voor lokaal en recreatief verkeer stimuleren. Daarvoor zijn korte en aantrekkelijke fietsroutes tussen de kleine kernen, bedrijventerreinen en de voorzieningencentra nodig. Ook het platteland moet recreatief beter ontsloten worden. Naast duurzame en schone vervoersmiddelen is het interessant om ook te kijken naar minder vervoersmiddelen. Daarbij is deeleconomie, waarbij het draait om autobeschikbaarheid in plaats van autobezit, interessant. Ook de innovaties op het gebied van informatie-intensief verkeer (smart mobility) hebben de aandacht. 52

Dit leidt tot de volgende opgaven: • Goede bereikbaarheid met de auto van de kernen en de bedrijventerreinen behouden. Inzetten op meer gebruik van de treinstations. • Minder overlast door recreatief verkeer langs en op de Vecht zonder de goede bereikbaarheid voor de eigen inwoners aan te tasten. • Aantrekkelijker maken om binnen de gemeente de fiets te pakken. Voor langzaamverkeer de barrières verminderen en rechtstreekse routes maken. • Informatie-intensief, duurzaam en schoon vervoer bevorderen.

Visie

Centraal staat de balans tussen bereikbaarheid aan de ene kant en leefbaarheid en gezondheid aan de andere kant. In de huidige situatie leveren leefbaarheid en gezondheid te veel in. Dat moet anders. Omdat we de goede bereikbaarheid voor onze inwoners en bezoekers willen behouden, richten we ons op het verminderen van de omgevingsruimte die de vervoersmiddelen gebruiken. Op deze manier wordt de overlast minder en de balans beter. We gaan voor een transitie naar duurzaam en schoon vervoer. Daarvoor draaien we aan verschillende knoppen: Groene Poorten, een aantrekkelijk en volledig fietspadennetwerk (zie 5.5), herbezinning wegontwerp, smart mobility en optimaal gebruik van stations. Ook koesteren we het langzaam verkeer aan de oostzijde van de Vecht. Recreanten en toeristen die met de auto komen, stimuleren we om bij Groene Poorten over te stappen op stille en schone vervoersvormen.(zie ook 5.5) Bij OV-knooppunt Breukelen en de Maarsseveense Plassen komt in ieder geval een Groene Poort (versterking Toeristisch Overstap Punt). Mogelijke duurzame vervoersvormen om te recreëren in Stichtse Vecht zijn: (elektrische) fietsen, wandelen, kanoën, steppen, elektrische boten, suppen, etc. Hierdoor verminderen we de overlast (geluid en drukte) en stimuleren we de mensen om meer te bewegen.

53

Voor lokaal en recreatief verkeer maken we het fietsen en wandelen belangrijker. We gaan ze faciliteren met een volledig en fijnmazig routenetwerk (zie 5.5). Op twee plekken is een nieuwe fietsverbinding over het Amsterdam-Rijnkanaal gewenst: een directe verbinding van station Breukelen naar het centrum en tussen Maarssen-Dorp en Maarsenbroek aan de noordzijde. Daarnaast willen we een structurele herbezinning op ons wegontwerp. Langzaamverkeersvoorzieningen zijn geen ‘bijvoorzieningen’ van autostraten maar zelfstandige straten. Fietsstraten, waar de auto op bezoek is, zijn daar een voorbeeld van. We willen dat onze stations steeds meer gebruikt worden. In het programma Intensiveren gebruik stations onderzoeken we hoe we dat voor elkaar kunnen krijgen. We gaan voor een ‘lerend systeem’, waarbij we steeds meer inzicht krijgen. We gaan de inzet van Smart Mobility en deeleconomie bevorderen en actief onder de aandacht brengen. De inzet van innovatieve ICT-oplossingen en data draagt, net als de deeleconomie, bij aan de bereikbaarheid en leefbaarheid van Stichtse Vecht. Om een auto te rijden, hoeft deze geen eigen bezit te zijn. Als meer mensen een deelauto gebruiken, zijn er minder parkeerplaatsen nodig en is er meer ruimte voor groen. In het programma Smart Mobility en deeleconomie werken we dit verder uit.

Visie Goede bereikbaarheid in een steeds vollere regio: • Inzetten op duurzaam, schoon en informatie-intensief vervoer. • Bezoekers via Groene Poorten over laten stappen op schone, duurzame en stille vervoersvormen • Lokaal en recreatief fietsgebruik stimuleren met fijnmazig en compleet routenetwerk. • Herbezinning op wegontwerp waarbij langzaam verkeer belangrijker wordt. • Het gebruik van de stations intensiveren en zorgen voor een doelmatig OV-netwerk. Bedrijventerreinen en werklocaties zijn goed bereikbaar met zowel het OV als de auto. • Rust oostelijke en westelijke veenweidegebieden koesteren en bij ontwikkelingen verbeteren.

Opdrachten voor programma’s

Om de omgevingsvisie te realiseren is het nodig om de volgende opdrachten mee te nemen in de bestaande en nieuwe programma’s: • Programma Mobiliteit • Opdracht Smart Mobility en deeleconomie • Opdracht Intensiveren gebruik stations

De grote infrabundel en de Vecht werken als fysieke barrières. Enerzijds is dat hinderlijk voor fietsers en wandelaars die daardoor extra afstand moeten afleggen. Anderzijds zijn de gebieden Veenweide Oost en West daardoor nu rustiger dan de Snelle en Langzame Vecht. Deze rust (relatief weinig autoverkeer) koesteren we. Bij ontwikkelingen kijken we of we die rust kunnen intensiveren.

54

55

5.4 Prettig wonen in de kernen Wat speelt er?

Voor de vitaliteit van de kleine kernen is het belangrijk dat er een goede bevolkingsbalans is. Er is in de kleine kernen behoefte aan nieuwe woningen voor jongeren/starters en ouderen (doorstromers). We houden tot 2030 rekening met circa 1.400 woningen, verspreid over de verschillende kernen. Bevolkingsopbouw, leefbaarheid, economie en woningmarkt hangen met elkaar samen. Het perspectief voor de kleine kernen is dus een integraal vraagstuk. Inwoners weten zelf het beste wat een goede leefbaarheid voor hun dorp inhoudt. Duidelijk is al wel dat de inwoners van de kleine kernen ruimte voor initiatieven vanuit het dorp willen en dat economie en sociale cohesie aandacht behoeft. Op dit moment waarderen de inwoners het wonen in Stichtse Vecht met een 7,9 (enquête 2020). Stichtse Vecht heeft drie grote kernen met een volledig en uitgebreid aanbod van voorzieningen. (zie 6.5 De drie grote kernen) Hiervan maken ook de kleine kernen gebruik. Het is voor de vitaliteit van de kleine kernen belangrijk dat die voorzieningen goed bereikbaar zijn. Daarnaast moet een aantal basisvoorzieningen in de kleine kernen kunnen blijven bestaan. Deze basisvoorzieningen zijn namelijk erg belangrijk voor de leefbaarheid en sociale cohesie. Per kleine kern is het maatwerk, niet elke kleine kern heeft dezelfde basisvoorzieningen nodig.

Het gaat uiteindelijk om de som der delen die een evenwichtig voorzieningennetwerk oplevert. Dit leidt tot de volgende opgaven: • Integrale aanpak voor de vitaliteit in de kleine kernen: bevolkingsopbouw, leefbaarheid, economie en woningen. • Het waarborgen van de eigen identiteit van de kernen. • De samenleving ruimte bieden voor werk, cultuur, ontmoeting en eigen initiatief. • Een goed voorzieningennetwerk, waarbij de voorzieningen voor alle inwoners bereikbaar zijn.

56

Visie

Wij waarborgen de hoge waardering van de inwoners (maar liefst een 7,9) voor de toekomst door het goede te behouden en met maatwerk te verbeteren. We willen een gemeente zijn waarin jong en oud fijn wonen en werken. Een gemeente met een vitale, krachtige én inclusieve samenleving. We willen de inwoners zoveel mogelijk zelf de regie geven. Daarom gaan we SAMEN met de inwoners aan de optimale leefbaarheidsbalans voor hun kern (wijk) werken. Dit is maatwerk. Omdat elke kern uniek is, varieert de leefbaarheidsbalans per kern. In de leefbaarheidsbalans gaan we in ieder geval in op de gewenste bevolkingsopbouw, de noodzakelijke voorzieningen (kern en omgeving), de benodigde woningen (type en hoeveelheid) en de ruimte voor economische dynamiek. Elke kern heeft een eigen identiteit waar de inwoners trots op zijn. Deze eigen ruimtelijke identiteit behouden we. Nieuwe ontwikkelingen borduren voort op deze identiteit. Hiervoor faciliteren en promoten we actief de verhaallijnen van de Stichtse Vecht, zodat initiatiefnemers ook goede aanknopingspunten hebben. Een vitale en krachtige samenleving staat het best in haar kracht als er ruimte voor eigen initiatief en ontmoeting is. Dit betekent dat de gemeente de samenleving faciliteert met duidelijke regels en meer meedenken in de bedoeling van plannen. Denken vanuit kansen en minder vanuit risico’s.

We willen dat de voorzieningen voor iedereen goed bereikbaar zijn. Dit betekent dat we streven naar een volledig voorzieningennetwerk, waarbij de inwoners uit de kleine kernen ook gebruik maken van de centra van de grote kernen. We investeren in de centra en bieden hier ondernemersruimte. Kleine kernen hebben (aanvullend op elkaar) basisvoorzieningen.

57

top

Omgevingsvisi O mgevingsvisiee Leefomgeving

De inwoners van Stichtse Vecht geven hun woonplezier gemiddeld een 7,9.

7,9

Wat zou je 8 woonplezier vergroten?

1

Het is fjn wonen in de gemeente Stichtse Vecht. De inwoners zijn trots op hun kernen met allemaal een eigen karakter. Ze gebruiken woorden als groen en sfeervol. Deze woorden komen ook terug als het gaat over de omgeving, met daarin veel natuur en cultuur. De toeristische trekpleisters de Vecht en het plassengebied zijn dichtbij en nodigen uit tot recreëren. De mensen zijn redelijk positief over de voorzieningen in de buurt. En steden als Utrecht en Amsterdam liggen op steenworp afstand en zijn goed bereikbaar.

Bij de kleine kernen bouwen we nieuwe passende woningen t.b.v. de leefbaarheid. Tot 2030 bouwen we circa 1.400 nieuwe woningen bij de kernen. Door nieuwe woningen te bouwen voor de juiste doelgroepen per kern, ontstaat een gemengde en evenwichtige bevolkingsopbouw, die weer zorgt voor bestaansrecht voor de voorzieningen. In de kleine kernen bouwen we specifiek voor jongeren (instromers) en ouderen (doorstromers). Bij nieuwbouw gaan we voor 30% sociale woningbouw. De aanwezigheid van groen en landschap is zeer bepalend voor het woongenot (en klimaatbestendigheid). Wij vinden dat voor elke inwoner een parkje, natuurgebied of het omliggende landschap bereikbaar moet zijn binnen loop- en/of fietsafstand. We vergroenen straten, leggen parkjes en groene speelplekken aan en maken goede, korte verbindingen naar het omliggende landschap. Daarnaast kan elke inwoner van Stichtse Vecht binnen 10 minuten fietsen in een groot natuurgebied of aantrekkelijk groen landschap zijn, waar hij/zij kan fietsen of wandelen. Ontwikkeling van de wijken Er staat veel op stapel in de wijken. Veel van onze wijken zijn toe aan een gedeeltelijke herontwikkeling.

We zien ook veel veranderingen: de wijken worden steeds gemengder qua bevolkingsopbouw, er wordt steeds meer gewerkt (‘aan huis’) de openbare ruimte is aan vervanging toe, we gaan van het gas af, de woningen moeten beter geïsoleerd worden en we moeten ons voorbereiden op extremer weer (warmte, droogte en wateroverlast). Het autogebruik is aan het veranderen en er moet meer ruimte voor beweging komen.

Visie Prettig leven in de kernen • Samen met de inwoners maken we de optimale leefbaarheidsbalans per kern (wijk). • De eigen identiteit van elke kern behouden we. Nieuwe initiatieven dragen bij aan de identiteit. • De samenleving ruimte bieden voor ontmoeting en eigen initiatief. • We zorgen voor een volledig voorzieningennetwerk, waarbij de voorzieningen zo goed mogelijk bereikbaar zijn voor iedereen. • We bouwen nieuwe passende woningen bij de kleine kernen t.b.v. de vitaliteit. Dit is maatwerk per kern. • We bieden ruimte aan werken in de kernen. • We zetten in op groen in en rondom de kernen. Elke inwoner heeft in de buurt een parkje, natuurgebied of omliggend landschap.

Opdrachten voor programma’s

Om de omgevingsvisie te realiseren is het nodig om de volgende opdrachten mee te nemen in de bestaande en nieuwe programma’s: • Opdracht Elke kern (wijk) een eigen leefbaarheidsbalans • Opdracht Ruimte voor eigen initiatief en ontmoeting • Opdracht Volledig voorzieningennetwerk • Opdracht Bouwen bij de kleine kernen • Opdracht Groen in en rondom de kernen • Programma woningbouwopgave: combinatie van een aantal opdrachten over woningbouw. Kwantitatief en kwalitatief.

5

Wat ervaar je als positieve kenmerken?

1

58

2 Groenonderhoud Meer en beter groenonderhoud en het minder laten verstenen van tuinen.

3 Onderhoud Beter onderhoud van de buitenruimte, zoals stoepen, wegen, fetspaden en tunneltjes.

4 Woningen Meer (betaalbare) woningen voor senioren en starters, maar ook aandacht voor natuurbehoud.

3

Verbondenheid met andere inwoners.

4

Bereikbaarheid.

5

Betaalbaar wonen.

5 Geluidsoverlast Tegengaan van geluidsoverlast door o.a. het verkeer (A2, N230, N201), hangjongeren, recreanten en evenementen.

6 Parkeren Meer parkeerplekken en beboeten van foutparkeerders.

7 Afval Tegengaan van zwerfafval en uitbreiden van de openingstijden van de afvalstations.

8 Kansen De kernen bieden veel kansen voor recreatie en toerisme. Suggesties van inwoners om de levendigheid te vergroten zijn: meer horeca, markten en braderieën en een veelzijdiger winkelaanbod.

2

Handhaving Meer handhaving en toezicht door de gemeente en politie op o.a. hondenpoep, drugshandel, diefstal en vernieling.

Terugkoppeling Omgevingsvisie

Omgevingsvisie Wonen

“Er moeten nu echt eens starters huur- en koopwoningen worden gerealiseerd i.p.v. dure kavels en woningen voor yuppen uit Amsterdam. Nu jagen we alle jongeren ‘t dorp uit!” – Inwoner Loenen aan de Vecht

Veel inwoners willen meer betaalbare woningen voor starters en senioren. Terwijl een vergelijkbaar aantal inwoners de open ruimte en het groen wil behouden en geen voorstander van bouwen is. De uitdaging voor de gemeente is het vinden van een balans hierin. Men is kritisch over hoogbouw. De hoge prijzen van woningen en het versoepelen van bouwregels zijn verbeterpunten.

6,6

Inwoners van Stichtse Vecht geven de gezondheid van hun woonomgeving (o.a. luchtkwaliteit, geluid en trillingen) gemiddeld een 6,6.

Balans Heb je behoefte aan meer woningen in jouw kern?

76,1% Ja

Een pragmatische wijkgerichte benadering waarin om deze vraagstukken aan te pakken is voor de hand liggend. Daarbij is het van belang dat er daadwerkelijke veranderingskracht ontwikkeld wordt. Een kracht van onze gemeente is de nabijheid van het groene gebied. Van belang vinden dat die groene gebieden ook bereikbaar zijn. Tussen Maarssen-Dorp en Maarssenbroek is daartoe een extra fiets/wandelverbinding over het Amsterdam-Rijnkanaal nodig.

2

Dichtbij voorzieningen (o.a. winkels, zorg, sport, cultuur en scholen).

Verkeer Zoals autoluwe kernen en handhaving op/verlaging van de maximum snelheid.

“Het is hier heerlijk wonen. Genoeg groen en ruimte om te wandelen en te ontspannen. Mensen kijken nog om naar elkaar.” – Inwoner Tienhoven

top

Dichtbij de natuur.

Uitdaging Inwoners vinden het belangrijk dat de kernen hun karakter en identiteit behouden. Met daarin aandacht voor een goede, gezellige sfeer en sociale verbondenheid. De dorpen moeten niet opgeslokt worden door de uitbreiding van Utrecht en Amsterdam. Ook vinden ze dat het toerisme niet de overhand moet krijgen.

23,9% Nee

top

4

3 Voor alleenstaanden.

1 Voor jongeren en starters.

2

Voor senioren.

4

Waar zou je nieuwe woningen bouwen binnen de gemeente?

53,9%

32,6%

13,5%

Bij alle kernen een beetje.

Dichtbij openbaar vervoer, o.a. trein- en busstations.

Vooral bij de grote kernen.

4

Voor gezinnen met kinderen.

Terugkoppeling Omgevingsvisie

59

Omgevingsvisie Voorzieningen, winkels & horeca Leegstand van winkels is in heel de gemeente een punt van zorg. Inwoners vragen zich ook af of de bestaande winkels het nog wel gaan redden. Wel is er verschil tussen de zorg van inwoners uit kleine en grote kernen. Gaat het in kleine kernen vooral om het behoud van de bakker, slager of buurtsuper, in de grote kernen willen inwoners juist een meer divers aanbod.

“Het zou fijn zijn als er wat meer winkels zouden zijn, een supermarkt, een kapper, een paar extra andere winkels, waardoor het een écht dorp zou zijn, en geen openluchtmuseum voor toeristen.” – Inwoner Vreeland

Houden en onderhouden Inwoners noemen het behouden en onderhouden van speeltoestellen en sportvoorzieningen als punt van aandacht. Dat wat er is, moet er blijven en in goede staat zijn. Ook het schoonhouden van deze plekken (afval) en handhaven op overlast worden hierbij genoemd.

Als het gaat om horeca is er geen verschil in wensen. Inwoners willen graag meer terrassen, bij voorkeur aan een gezellig dorpsplein. Ook is er behoefte aan restaurants, (bruine) cafés en kofetentjes.

Waar heb jij behoefte aan in jouw kern? top 6

DORPSHUIS

1 (Buurt)winkels.

2 Horeca.

3 (Speel)voorzieningen voor kinderen.

4 Ontmoetingsplekken, 5 Cultuur en uitgaan zoals een buurthuis.

6 Sport-

(o.a. theater, bioscoop en cultureel centrum).

voorzieningen.

“Er zijn genoeg voorzieningen (bakker, restaurant, snackbar, scholen) dichtbij. Deze moeten blijven.” – Inwoner Nigtevecht

10

Terugkoppeling Omgevingsvisie

Omgevingsvisie Recreatie & toerisme

“Het is een mooi wandel- en recreatiegebied met veel groen en ruimte.” – Inwoner Oud-Zuilen

De mooie monumentale panden en de waterrijke omgeving van de gemeente hebben een grote aantrekkingskracht. Natuurlijk speelt de Vecht met haar vele buitenplaatsen daarbij een belangrijke rol. Dit biedt volgens inwoners vele kansen om recreatie en toerisme te ontwikkelen. Bijvoorbeeld door uitbreiding van de wandel- en fetspaden, zodat men van de natuur kan genieten. Er liggen ook kansen voor recreatie op en langs de Vecht, de plassen en riviertjes: zwemvoorzieningen, kano- en boottoerisme, strandjes en zeilen.

Nigtevecht

Vreeland Loenersloot Loenen aan de Vecht

Geen uitbreiding Niet iedereen wil uitbreiding van de recreatieve en toeristische activiteiten. Het is druk genoeg of al te druk, is de mening van een grote groep inwoners. Geluidsoverlast op de Vecht en door evenementen worden hierbij genoemd. Zij vinden het belangrijk dat de balans tussen leefbaarheid en recreatie bewaakt wordt.

Nieuwer ter Aa

Nieuwersluis

Breukelen

Tienhoven

Kockengen Maarssen

“Mijn woonplaats is beter als niet elke motorclub toertocht, puzzelrit en wielrenner dwars door ons mooie dorp rijdt met de eerste zonnestralen.” – Inwoner Kockengen

Maarssenbroek

Oud-Zuilen

De mooiste gebieden om naartoe te gaan in je vrije tijd 12

60

Terugkoppeling Omgevingsvisie

61

5.5 Ruimte voor recreatie Wat speelt er?

Het buitengebied van Stichtse Vecht is populair als groen uitloopgebied bij zowel de inwoners uit Utrecht en Amsterdam als de inwoners uit Stichtse Vecht zelf. Dit brengt kansen met zich mee, maar ook uitdagingen. Zo neemt de druk op de ruimte toe door de verstedelijkingsopgaven en de verschillende transities die het landelijk gebied raken. Door de groeiende bevolking neemt ook de recreatiedruk nog verder toe. Bezoekers vanuit de regio komen graag naar Stichtse Vecht vanwege de bijzondere kwaliteiten. De kastelen en buitenplaatsen aan de rivier de Vecht zijn al vanaf de 17e eeuw nationaal en internationaal beroemd onder de fijnproevers. Samen met de historische vechtdorpen vormen zij een bijzonder parelsnoer waar we trots op zijn. Het verhaal van de gouden eeuw, de stelling van Amsterdam en de Waterlinies geven ons inzicht in ons verleden en de ontwikkeling van de bijzondere ruimtelijke kwaliteiten en diversiteit van het gebied. We ontlenen hieraan onze identiteit en dragen deze trots uit. Het buitengebied herbergt diverse kwaliteiten en kent per gebied een eigen dynamiek. Het omvangrijke westelijke veenweidegebied biedt rust, ruimte en pittoreske dorpskernen karakteristiek voor het Groene Hart. Het open landschap is ook herkenbaar voor de Boerenvecht in het Noorden en de Oostelijke Vechtplassen in het oosten.

De naastgelegen Bethunepolder herbergt bijzonder natuurwaarden en ligt weer dicht tegen de Maarsseveense Plassen waar veel mensen uit de regio in de zomer recreëren. Favoriete trekpleister is de Vecht. Op mooie zomerse dagen is het erg druk op en langs de Vecht. De inwoners van de (kleinere) Vechtdorpen ervaren dan overlast. Zij ergeren zich vooral aan gemotoriseerd verkeer (o.a. auto’s en boten). Het agrarische buitengebied wordt amper recreatief benut, terwijl recreatie voor veel stoppende en omvormende agrariërs een interessant verdienmodel kan zijn. De uitdaging is het reguleren en spreiden van de recreantenstroom. Een belangrijke basis voor recreatie en toerisme is een aantrekkelijk decor: natuur, landschap en erfgoed. Om dit decor te behouden is geld nodig. 62

De Maarsseveense Plassen zijn een populair recreatiegebied in de regio. Het biedt ruimte aan een concentratie van dagrecreatieve functies en is één van de drukstbezochte recreatieterreinen van de Provincie Utrecht met een regionale functie. Ook hier ervaren we een druk op de beschikbare ruimte en werken we samen in de regio om te voorzien in een eigentijds en passend voorzieningenniveau. Het is belangrijk dat er meer mensen hier, en in de omgeving, aangenaam kunnen ontspannen en recreëren. De ‘Toekomstvisie Scheendijk’ draagt hier aan bij door de beoogde duurzame ontwikkeling van dit gebied in beeld te brengen. Dit leidt tot de volgende opgaven: • Een goede balans vinden tussen het profijt en de overlast die we hebben van de recreanten. • Het goed reguleren en spreiden van de groeiende recreantenstroom. • Onze beleefbare historie in het decor van natuur, landschap en erfgoed blijven benutten. We ontlenen hieraan onze identiteit en dragen deze trots uit. • Om het aantrekkelijke decor van natuur, landschap en erfgoed te behouden is geld en/of andere inzet nodig. • Het bieden van een eigentijds en passend voorzieningenniveau en een betere ontsluiting bij de Maarsseveense Plassen. Vanwege het bovenlokale belang doen we dit samen met onze partners in de regio.

Visie

Recreanten en toeristen vanuit de regio zijn van harte welkom in Stichtse Vecht. We creëren een goede balans tussen enerzijds ruimte maken en geven aan recreatie en anderzijds het voorkomen van overlast door recreatie. We voorkomen/verminderen de door inwoners ervaren overlast op en langs de Vecht. Daarom gaan we bijvoorbeeld onze gemeente niet promoten bij de toeristen in Amsterdam. In deze visie voorzien we in ondernemersruimte en een goede beleving van de uitzonderlijke kwaliteiten van Stichtse Vecht. Dit vraagt om inzet op voldoende banen en bestedingen van recreanten en toeristen. We creëren meer ruimte voor recreatie. 63

We gaan de recreanten beter spreiden over de hele gemeente. Hiervoor zetten we in op: • Het aantrekkelijker maken van de hele gemeente met een impuls op Veenweidegebied West. • Een fijnmazig routenetwerk voor wandelaars en fietsers. • Sturen door aanbod. Door de hele gemeente aantrekkelijker te maken voor recreanten, neemt de druk op de Vechtstreek af en is de groeiende recreantenstroom beter op te vangen. In het Plassengebied vergroten we de opvangcapaciteit door de Maarsseveense Plassen en omgeving verder te ontwikkelen. Nabij de Maarsseveense Plassen zien we graag een versterking van de Groene Poort als uitvalsbasis naar het Noorderpark, de Loosdrechtse Plassen en de Vecht. We verleiden de recreanten om Veenweidegebied West te bezoeken en maken hier meer recreatieruimte. We streven naar een gebied met meer belevingsmogelijkheden en een grotere opnamecapaciteit voor recreatieve functies. Nieuwe recreatieve mogelijkheden bieden een kans en verdienmodel aan agrarische en andere ondernemers. We ontwikkelen een volledig en fijnmazig routenetwerk voor wandelaars en fietsers, inclusief goede oost-west verbindingen over en onder de A2, het spoor, het Amsterdam-Rijnkanaal en de Vecht. Hierdoor zijn de Groene Poorten (zie 5.3) interessant als beginpunt van een fiets- en/of wandeltocht. Hier stappen recreanten over van de auto op de fiets (of een ander duurzaam vervoermiddel).

We sturen door middel van het aanbod op de hoeveelheid recreanten in de verschillende hele mooie, maar gevoelige gebieden. Specifieke aandacht krijgt de Vechtstreek. Door in te zetten op kleinschalige voorzieningen, wordt er geen massatoerisme aangetrokken. Andere speerpunten voor het toekomstbestendig en duurzaam ontwikkelen van recreatie en toerisme zijn: • Individueel bezoek staat voorop. We stimuleren dus geen groepsbezoeken. • Focus op bezoekers uit de directe regio. Wel is iedereen welkom.

64

• Faciliteren van doordeweeks zakelijk bezoek als aanvulling op de pieken in de weekenden. • Naast dagbezoek ook aandacht voor verblijfsrecreatie. We hebben een enorme schat aan kwaliteiten in Stichtse Vecht. Recreatie en toerisme leveren een bijdrage aan deze kwaliteiten door hierover te vertellen en onze trots uit te dragen. Deze bron van recreatieve aantrekkingskracht koesteren, behouden en ontwikkelen we. Door te focussen op de kwaliteiten, trekken we de juiste bezoekers aan en bezoekers dragen zo bij aan de instandhouding en ontwikkeling van aantrekkelijke voorzieningen. We koesteren het gedeelde belang tussen inwoners, bezoekers en bedrijven. We hebben hierbij oog voor de diversiteit en kijken telkens naar de passende maat en schaal van ontwikkelingen. De gemeente zet zich dienstbaar in om de kwaliteiten van erfgoed, cultuur en natuur te behouden en versterken. Hiervoor is structureel geld nodig. Duurzame vrijetijdsmobiliteit is uitgangspunt. Recreatief gemotoriseerd verkeer faciliteren we niet. Je kunt overstappen via Groene Poorten op duurzame vervoersvormen, zoals kano’s, suppen, elektrische boten, fietsen, steppen en wandelen. We stimuleren ondernemers om met initiatieven voor duurzame vrijetijdsmobiliteit te komen. Hierdoor dragen we bij aan de vermindering van de overlast (geluid en drukte) door gemotoriseerd vaar- en autoverkeer.

Ook bevorderen we zo de gezondheid. Er zijn grote kansen voor ondernemers op het gebied van recreatie- en ontspanningseconomie. Stichtse Vecht biedt ondernemersruimte als de ontwikkeling bijdraagt aan de kwaliteiten/identiteit. Hiervoor gaan we de verhaallijnen van Stichtse Vecht goed faciliteren, zodat ondernemers hier gemakkelijk op in kunnen springen. Als gemeente maken we dit, waar mogelijk, aantrekkelijker en gemakkelijker. We werken als gemeente samen met alle typen ondernemers, verbeteren onze dienstverlening verder en bieden ondersteuning bij het netwerken van ondernemers. We denken actief mee met agrarische ondernemers die willen verbreden t.b.v. de gewenste landbouwtransitie naar Kringlooplandbouw en duurzaam toerisme. 65

Visie Ruimte voor recreatie: • We zorgen voor een betere spreiding van de recreanten over de hele gemeente. • Door te focussen op kwaliteiten trekken we de juiste bezoekers. • De recreatieve aantrekkingskracht is toekomstbestendig door de verschillende identiteiten van Stichtse Vecht te koesteren. We werken gebiedsgericht en gaan zorgvuldig om met de waarden. • We zetten in op duurzame en schone vrijetijdsmobiliteit. • We bieden ondernemersruimte in de recreatie- en ontspanningseconomie als de ontwikkeling bijdraagt aan de kwaliteiten/identiteit. Hiervoor gaan we de verhaallijnen goed faciliteren.

Opdrachten voor programma’s

Om de omgevingsvisie te realiseren is het nodig om de volgende opdrachten mee te nemen in de bestaande en nieuwe programma’s: • Opdracht Betere spreiding van recreanten • Opdracht Focus op kwaliteit en identiteit • Opdracht Faciliteren verhaallijnen • Opdracht Ondernemerskansen in recreatie- en ontspanningseconomie De bestaande beleidsnota Waardevol Toerisme wordt (onderdeel van) een omgevingsprogramma. Bovenstaande opdrachten worden zoveel mogelijk ondergebracht in de bestaande thema’s en programms’s. Dit zijn: • Beleefbare kastelen en buitenplaatsen • Beleefbare waterlinie • Stimuleren van duurzame vrijetijdsmobiliteit • Buitenrecreatie • Unieke kwaliteiten kernen/dorpen

66

67

5.6 Toekomstbestendig vitaal platteland Wat speelt er?

In het veenweidegebied is de melkveehouderij de belangrijkste drager en beheerder van het landschap. Qua beeld en beleving worden de kenmerkende groene weilanden met sloten en koeien door de meeste mensen hoog gewaardeerd. De agrarische sector staat echter onder druk. De komende jaren zullen veel agrariërs gaan stoppen. Dit komt onder andere door de opgaven en verantwoordelijkheden die op het buitengebied en dus de agrarische sector afkomen. De bodemdaling, de veenoxidatie en de stikstofproblematiek kunnen hebben gevolgen voor het gebruik van de landbouwgronden. Het Rijk en de Provincie schrijven een transitie voor om tot kringlooplandbouw te komen. We nodigen agrariërs nadrukkelijk uit om hierop te anticiperen. Naast landbouw vragen de verstedelijkingsopgaven, de toenemende recreatiedruk, de energietransitie en de urgentie om de biodiversiteit te verhogen ook om ruimte in het buitengebied. De agrarische sector staat voor de uitdaging om de bedreigingen om te buigen in kansen. Een nieuwe balans is nodig voor het platteland. Voorop staat dat we op het platteland een aantrekkelijk ondernemersklimaat willen bieden. Essentieel daarin zijn goede/nieuwe verdienmodellen voor de (agrarische) ondernemers. Daarvoor moeten we samenwerken met de inwoners, (agrarische) ondernemers en organisaties.

Onderdeel van een toekomstbestendig platteland is een kwantitatief en kwalitatief goed natuurnetwerk. In de gemeente Stichtse Vecht is veel waardevolle natuur aanwezig: • Natura 2000 gebied: de Oostelijke Vechtplassen • Natuur Netwerk Nederland: o.a. buitenplaatsen langs de Vecht, Polder Mijnden, trekgaten bij Scheendijk, Polderreservaat Kockengen, de Aa, de Nieuwe Wetering, etc. • Weidevogelkerngebied: westelijk veenweidegebied ten noorden en westen van Kockengen • Weidevogelrandzone: westelijk veenweidegebiedten oosten van Kockengen en rondom Nieuwer Ter Aa. Het overgrote deel van het westelijke veenweidegebied is weidevogelgebied. Het oostelijk veenweidegebied / Plassengebied is 68

grotendeels natuurgebied (Natura 2000 en NNN). Aanvullend hierop zijn groene contour gebieden (toekomstig NNN) en ecologische verbindingen aangewezen. De door de Provincie Utrecht en regio gewenste robuuste ecologische verbindingen verbinden het westelijke en oostelijke veenweidegebied (en Plassengebied). We gaan invulling geven aan deze robuuste ecologische verbindingen. Dit leidt tot de volgende opgaven: • Een nieuwe balans vinden op het platteland, die anticipeert op de bodemdaling, de veenoxidatie, de stikstofproblematiek en toenemende ruimteclaims vanuit de verstedelijkingsopgave, de recreatie, de duurzame energie en de wens om de biodiversiteit te vergroten. Essentieel hierin zijn goede verdienmodellen. • Een bijdrage leveren aan de transitie van het platteland in het hele buitengebied. Het veenweidegebied is hierbij aandachtsgebied. Hierbij nadrukkelijk de samenwerking opzoeken met de regio, provincie en Rijk. • Mede invulling geven aan de robuuste ecologische verbindingen uit de POVI.

Visie

Het buitengebied is divers en heeft een eigen dynamiek en is voortdurend in beweging. Door verschillende oorzaken zal het gebruik gedeeltelijk veranderen, waarbij nieuwe verdienmodellen ontstaan. We zien de volgende knoppen waaraan gedraaid kan worden om die verandering te begeleiden: • Economie en gebruik • Verbreding in de landbouw • Een integrale, gebiedsgerichte benadering Als het gaat om economie en gebruik dan willen we dat er ondernemersruimte is om binnen de landbouw te ontwikkelen en om te verbreden. Ontwikkelruimte binnen de landbouw is er als het omgevingsbeslag van de landbouwproductieprocessen kleiner wordt. Verdere uitbreiding van de agrarische bedrijven, buiten de verleende Natuurbeschermingswet-vergunning, is moeilijk. De stikstofproblematiek zorgt ervoor dat beleid vanuit het Rijk 69

en de Provincie gericht erop gericht is dat de agrarische bedrijven minder milieuruimte innemen. Met bedrijfsprocessen die minder externe effecten hebben is er meer ondernemersruimte. Professionalisering, modernisering, innovatie in combinatie met verbreding dragen hier gezamenlijk aan bij. Een uitbreidende agrariër zal bijvoorbeeld door emissiebeperkende stalmaatregelen op zijn eigen bedrijf stikstofruimte moeten creëren (intern salderen) of stikstofruimte van een stoppende collega moeten overnemen (exteren salderen). Bij dit laatste wordt een deel (30%) van de aangekochte stikstofruimte afgeroomd. Als gemeente denken we mee, verbinden we en brengen mogelijkheden in beeld. Ook geven we aan in welke gebieden het niet wenselijk is dat stikstofruimte van stoppende agrariërs wordt overgekocht. Dit maakt onderdeel uit van het programma VAB-beleid (Vrijkomde Agrarische Bebouwing). Landelijk is de belangrijkste trend in de afgelopen decennia schaalvergroting van de hoeveelheid vee. Schaalvergroting kan bij voorkeur alleen wanneer dit past bij de bedrijfsvoering en wanneer in onbruik geraakte bijgebouwen gesloopt worden. Samen met de agrariërs willen we kijken hoe we ruimte kunnen geven aan groei met behoud van de erfstructuur en de landschappelijk waarden. Hierbij kan ontwikkeling van de landbouw richting natuur-inclusief en kringlooplandbouw tot de mogelijkheden behoren.

Daar horen professionalisering, modernisering en innovatie bij.. In de ‘Perspectiefnota Landbouw’ (2021) worden de volgende trends gesignaleerd voor de melkveehouderij in Stichtse Vecht: • Business as usual • Duurzamer en natuurinclusiever • Verbreding van activiteiten • Functieverandering inclusief bedrijfbeëindiginig Op de kaart hiernaast is aangegeven waar wij als gemeente het accent qua landbouw graag willen zien. Voor de Belevingszone Vecht geldt dat we de meeste kansen zien voor verbreding, aansluitend bij de hoge cultuurhistorische en recreatieve waarden van dit gebied. Voor het Veenweidegebied West geldt dat we agrari70

ërs willen stimuleren in te zetten op verbreding en duurzamer/ natuurinclusiever. Op deze manier dragen zij bij aan een hogere recreatieve waarde van dit gebied. Business as usual vraagt in Veenweidegebied west wel om actie tegen de bodemdaling en veenoxidatie. Rondom Kockengen wordt al gewerkt met onderwaterdrainage. De landbouwgebieden op de klei hebben dit probleem niet, waardoor zij gemakkelijker op de huidige wijze door kunnen boeren (Business as usual). Uiteraard binnen het geldende beleid en regelgeving. In en nabij het natura 2000 gebied en het weidevogelgebied ligt het accent op duurzamer/natuurinclusiever. In en nabij het natura 2000 gebied is het streven dat de stikstofruimte afneemt. Stikstofruimte van stoppende boeren kan hier niet overgenomen worden. Wij zien met name veel kansen voor groei van de economische omvang van de landbouw in verbreding, over de hele gemeente. We denken aan hoogwaardige en lokaal verkochte producten, recreatieve en andere functies die toegevoegd worden en groen/ blauwe diensten. (Groen/blauwe diensten zijn bovenwettelijke, vaak gesubsidieerde activiteiten van grondeigenaren gericht op de realisatie van maatschappelijke wensen of doelen op het gebied van natuur, landschap en water.) Hiermee wordt aangesloten op de visie op recreatie en wordt de gebruikswaarde van het landelijk gebied voor iedereen groter.

Dit wordt momenteel ondersteund met de mogelijkheden die geboden worden in de bestemmingsplannen. Met toekomstig beleid kijken we of verruiming nodig en wenselijk is. Wij zien agrarische bedrijven als individuele ondernemingen die een individueel bedrijfsmodel ontwikkelen. De economische omvang van een bedrijf ontstaat door combinaties van verschillende bedrijfsonderdelen en bedrijfsprocessen. Er zijn dus geen generieke verdienmodellen. Wij stimuleren het ondernemerschap door ruimte te maken voor dat individuele bedrijfsmodel waar wij daar invloed op hebben, en wij nodigen de ondernemers uit om daar ook op in te spelen. We denken dat dat de meest kansrijke economische groeimogelijkheden in ons gebied in de verbreding zitten.

71

De bodemdaling en veenoxidatie zijn een serieus probleem in de veenweidegebieden. Met name in het westelijke veenweidegebied zijn er grote aanpassingen nodig om de bodemdaling en veenoxidatie te stoppen of te vertragen. Echt duurzame landbouw draagt hieraan bij. Hiervoor zetten we voorlopig in om via onderwaterdrainage de bodemdaling te verminderen. Met onderwaterdrainage is de veenoxidatie en daarmee de bodemdaling tot ongeveer de helft te verminderen. Belangrijk voordeel van deze aanpak is dat het toepassen van onderwaterdrainage nauwelijks effect heeft op de agrarische bedrijfsvoering. Dit geeft ons én de agrariërs tijd om over de toekomst na te denken. Dergelijke ingrijpende veranderingen vragen om een integrale en gebiedsgerichte aanpak. Deze problemen spelen niet alleen in Stichtse Vecht, maar in de hele regio. Daarom zien we een leidende rol voor de Provincie(s) en sluiten wij graag aan als partner. Voor het veenweidegebied West willen we samen met de inwoners, organisaties, ondernemers en agrariërs onderzoeken welke mogelijkheden er zijn voor een of meerdere integrale, gebiedsgerichte en toekomstbestendig plannen. We gaan invulling geven aan de (robuuste) ecologische verbindingszones in Stichtse Vecht, die vanuit de Provincie en de U16 op kaart zijn gezet. Bij nieuwe ontwikkelingen anticiperen we op de gewenste ecologische verbindingen.

We werken samen met de verschillende initiatiefnemers om beetje bij beetje de gewenste natuurverbindingen te realiseren. In de toekomst is er nog 40% van de huidige agrarische bedrijven over. Naast ruimte voor de agrariërs dient ook nagedacht te worden over vervolgfuncties voor de stoppende agrarische bedrijven. Wonen, recreatie en natuur zijn de meest voor de hand liggende opties. Daarbij moet wel goed afgewogen worden wat dit betekent voor de agrariërs die wel doorgaan. Denk hierbij aan de mogelijkheid om extern te salderen, maar ook aan de transitie naar duurzamere en natuurinclusievere landbouw. De agrariërs geven aan hiervoor meer ruimte (grond) nodig te hebben. Behoud van de oude erfstructuren en het tegen gaan van vertuinen van het landschap zijn daarbij belangrijk. Bedrijven die niet gelieerd zijn aan het onderhoud van het agrarisch landschap zijn niet gewenst. 72

Visie Toekomstbestendig vitaal platteland: • We bieden ontwikkelruimte binnen de landbouw als het omgevingsbeslag kleiner wordt. Dit kan door intern salderen of extern salderen. Professionalisering, modernisering, innovatie in combinatie met verbreding dragen hier aan bij. • Opschaling van vee (meer dieren per ha.) is alleen mogelijk als er een substantiële landschappelijke en/of maatschappelijke meerwaarde wordt geleverd. • De meest kansrijke economische groeimogelijkheden voor de landbouw zitten in de verbreding en in duurzamer en natuurinclusiever. De gemeente stimuleert en faciliteert waar mogelijk de agrariërs die willen verbreden en/of duurzamer en natuurinclusiever willen worden. • We gaan naar een multifunctioneler platteland. Daarbij streven we naar een gevarieerder, duurzamer/natuurinclusiever en multifunctioneel landschap met een hogere opvangcapaciteit voor nevenfuncties en natuur. • De bodemdaling en veenoxidatie willen we stoppen of vertragen. Voor dit transitieproces is een integrale en gebiedsgerichte aanpak een geschikt middel. Wij willen dit gezamenlijk oppakken met buurgemeenten en Provincie. Wij vinden dat de Provincie (en/of Rijk) hier een leidende rol heeft. We winnen tijd door de bodemdaling en veenoxidatie te vertragen m.b.v. onderwaterdrainage.

• We onderzoeken samen met de samenleving de mogelijkheden voor een toekomstbestendig plan voor Veenweidegebied West. Dit kunnen ook meerdere kleine plannen worden. • We geven mede invulling aan de EVZ’s uit de POVI. De provincie Utrecht is hiervoor verantwoordelijk. • We gaan richtlijnen maken voor hoe om te gaan met vrijkomende agrarische bebouwing (VAB’s) en de bijbehorende stikstofruimte.

Kaart gewenste accenten landbouw

73

Opdrachten voor programma’s

Om de omgevingsvisie te realiseren is het nodig om de volgende opdrachten mee te nemen in de bestaande en nieuwe programma’s: • Opdracht ontwikkelruimte versus omgevingsbeslag • Opdracht Verbreding van de landbouw • Opdracht natte(re) vormen van landbouw (zie 5.7 en 7.1) • Opdracht onderzoeken mogelijkheden Integraal en toekomstbestendig plannen Veenweide West • Opdracht Ecologische verbindingszones realiseren • Opdracht direct en eenduidig aanspreekpunt agrarische bedrijven • Opdracht Plattelandsraad • Opdracht VAB-beleid • Opdracht Promotie agrarische sector • Opdracht Experimenteerruimte Bovenstaande opdrachten zijn beschreven in de notitie ‘Opdrachten voor programma’s’. Voor de onderstaande onderwerpen geldt dat de gemeente Stichtse Vecht graag meedoet als partner in een grotere gebiedsgerichte aanpak. De gemeente Stichtse Vecht neemt hiervoor niet het eerste initiatief. • Gebiedsfonds • Kavelruil • Grondbank • Gebiedsgerichte aanpak stikstof Gebiedsgerichte aanpak stikstof De aanpak van het stikstofvraagstuk zal deels gebiedsgericht plaatsvinden onder regie van de provincie. In die gebiedsgerichte aanpak kunnen ook andere maatschappelijke opgaven, zoals het anticperen op de klimaatverandering, worden meegenomen. Door samen te werken met de agrariërs kunnen waarschijnlijk de beste resultaten worden geboekt.

74

Kavelruil Melkveehouders in Stichtse Vecht zullen graag extra grond willen t.b.v. het vergroten, meer grondgebonden of natuurinclusiever maken van hun melkveehouderij. Geregisseerde kavelruil, ook over de gemeentegrenzen heen, kan helpen om de landbouwstructuur te verbeteren. Ook hier zien wij een rol voor de provincie of regio. Grondbank In heel Nederland ontstaan initiatieven waarbij niet-agrariërs investeren in boerenland. Reden hiervoor is zorg en betrokkenheid van veel burgers voor het landschap en hun leefomgeving. Naast private grondbanken zijn er ook publieke grondbanken. Aan het verpachten van de gronden zitten dan voorwaarden verbonden waaraan de pachter moet voldoen. Stichtse Vecht particpeert graag als de provincie Utrecht een grondbank start.

Omgevingsvisie Natuur & landbouw Inwoners van Stichtse Vecht zijn trots op de natuur in hun gemeente. Ze vinden het belangrijk dat deze behouden blijft en dat woningbouw beperkt wordt. Anderen vinden vooral een goede balans belangrijk tussen natuur enerzijds en bijvoorbeeld de bouw van woningen of aanleg van zonnevelden anderzijds.

78%

De inwoners van Stichtse Vecht vinden dat er voldoende natuur is in hun woonomgeving.

Stellingen Ben je het ermee eens? (ja/nee)

Landbouw Er wordt verschillend gedacht over landbouw. Een deel van de inwoners is voorstander van kleinere boerenbedrijven en vindt dat de landbouwsector biologischer en duurzamer moet gaan werken. Andere inwoners zien kansen om een deel van de landbouwgrond te gebruiken als bijvoorbeeld natuurgebied of voor de aanleg van zonnevelden. Er is ook een groep inwoners die geen noodzaak ziet tot verandering. Een ruime meerderheid van de inwoners vindt dat de gemeente een belangrijke rol speelt op dit terrein.

“Stichtse Vecht heeft een mooi, divers landschap dat behouden moet worden, d.w.z. weidelandschap en karakteristieke Vecht.” – Inwoner Breukelen

Wat voor landbouw past er in de toekomst van Stichtse Vecht?

94,9%

Gebiedsfonds De gemeente participeert graag in een gebiedsgericht fonds vanuit de regio, provincie of ander samenwerkingsverband.

Ja, de bestaande natuur moeten we in ieder geval behouden.

72,2%

Ja, groen in mijn kern is belangrijker dan veel parkeerruimte.

Meer groen Het aanleggen van nieuw groen wordt vaak genoemd door inwoners. Het gaat hierbij om het planten van meer bomen en bloemen en het aanleggen van plantsoenen. Dit is goed voor insecten en vogels. Om het groene karakter van kernen te behouden, pleiten inwoners voor een belasting of verbod op het volledig betegelen van tuinen.

14

35%

Kleine(re) agrarische bedrijven die zich richten op de regionale en nationale markt.

61,8%

Ja, ruimte voor natuur is belangrijker dan ruimte voor landbouw.

25%

Een combinatie van voedselproductie en andere functies, zoals recreatie, horeca, winkel, etc.

15,6%

Ja, natuur moet altijd toegankelijk zijn voor recreanten. Ook als dit de natuur schaadt.

10%

28%

Kringlooplandbouw: waarbij mest van het vee teruggaat naar de plek waar hun voer groeide, om daar weer te dienen als voeding voor nieuwe gewassen.

2%

Grote agrarische bedrijven die aan Europa vlees en zuivel leveren.

Waterlandbouw (vis, algen, rijst, etc.) in een deel van de huidige veenweidegebieden.

Terugkoppeling Omgevingsvisie

75

5.7 Werken aan klimaatverandering Wat speelt er?

Het klimaat verandert wereldwijd, veroorzaakt door de uitstoot van koolstofdioxide en andere broeikasgassen. Ook in Stichtse Vecht ervaren we veranderingen en zien we dat het weer extremer is en nog extremer wordt in de toekomst. We krijgen te maken met meer regenval en extreme buien, langere perioden van droogte en meer hittegolven. Ook stijgt het risico op overstromingen door grotere rivierafvoeren. Om onze omgeving nu en in de toekomst leefbaar en aangenaam te houden, werken we via twee sporen aan klimaatverandering: • We passen ons aan aan de gevolgen van klimaatverandering (klimaatadaptatie). • We beperken verdere klimaatverandering door minder broeikasgassen uit te stoten (klimaatmitigatie). Aanpassen aan het veranderende klimaat vraagt om (veelal ruimtelijke) maatregelen. Weersextremen veroorzaken wateroverlast, droogte, hittestress en een grotere kans op overstromingen. We zullen onze systemen en ruimtelijke inrichting hierop moeten aanpassen. We hebben meer ruimte voor water en groen nodig. Hierdoor kunnen we: • meer waterberging creëren, waardoor we minder wateroverlast krijgen; • het grondwater aanvullen, waardoor we beter bestand zijn tegen droge perioden; • meer bomen laten groeien, die zorgen voor schaduw en verkoeling tijdens hete perioden. De opwarming van de aarde kunnen we beperken door minder broeikasgassen uit te stoten.