Bestemmingsplan bijlagen regels.pdf
Tekst van het document
Nestkast Nestkast Nestkast slechtvalk Nestkast slechtvalk slechtvalk slechtvalk Liggend dood hout Liggend Liggend Liggend dood dood dood hout hout hout Liggend dood hout
Nestkast Nestkast Nestkast gierzwaluw Nestkast gierzwaluw gierzwaluw gierzwaluw Kruidenrijk grasland Kruidenrijk Kruidenrijk Kruidenrijk grasland grasland grasland Kruidenrijk grasland
Natuurvriendelijke Natuurvriendelijke Natuurvriendelijke Natuurvriendelijke oever oever oever oever Intensief Intensief Intensief Intensief groendak groendak groendak Intensief groendakgroendak
06. Natuurvriendelijke oever
1-1,5 1-1,5 1-1,5 1-1,5
maatregel 12 ‘Insectvriendelijk maaibeheer’.
Zorg dat de oever minimaal 3 m en maximaal 10 m
4m breed is en dat deze minimaal 25 m lang is. 4m 50 m
4m 50 m
Zorg dat er geen grondverdichting plaatsvindt min.
4 cm (zowel bij aanleg als beheer). 50 m Dit belemmert de min. 4 cm 50 m
ontkieming en vestiging van planten. min. 4 cm min. 4 cm
Maai de oevers minimaal min. één maal per twee jaar
30 cm min. 30 cm en maximaal één maal per jaar.
Pas bij voorkeur sinusbeheer toe. Planten kunnen
niet allemaal afgevoerd. Voor meer informatie zie 4m
m 44m 4m 4m
amfibieën.
dan zaad zetten en (eitjes van) insecten worden
Voer het maaisel af.
Nestkast slechtvalk Nestkast Nestkast Nestkast slechtvalk slechtvalk slechtvalk Nestkast slechtvalk
Vleermuisvriendelijke Vleermuisvriendelijke Vleermuisvriendelijke Vleermuisvriendelijke verlichting verlichting verlichting verlichting Overwinteringshabitat amfibieën Overwinteringshabitat Overwinteringshabitat Overwinteringshabitat amfibieën amfibieën amfibieën Overwinteringshabitat amfibieën
Takkenril Takkenril Takkenril Takkenril
Steenuilenkast Steenuilenkast Steenuilenkast Steenuilenkast Nestkast gierzwaluw Nestkast Nestkast Nestkast gierzwaluw gierzwaluw gierzwaluw Nestkast gierzwaluw
Stadsrietkraag Stadsrietkraag Stadsrietkraag Stadsrietkraag Natuurvriendelijke Natuurvriendelijke Natuurvriendelijke Natuurvriendelijke oever oever oever Natuurvriendelijke oever oever
Sedumdak Sedumdak Sedumdak Sedumdak Natuurlijke wadi Natuurlijke Natuurlijke Natuurlijke wadi wadi wadi Natuurlijke wadi
1-1,5
50m m 50 50 m 50 m
Gebruik geen meststoffen of 2m
van vogels en winterrust van bijvoorbeeld
min. 30 cm 30 cm de dieren kunnen de oever beschadigen. 2-5 m
min. 30 cm min. 30 cm
Maai de oevers in het najaar of de vroege lente
(voor 1 maart), in verband met de broedperiode min. 4 cm
min. cm 44cm
Zorg dat het talud zo flauw mogelijk is: minimaalmin. min.
een verhouding van 1:3, maar bij voorkeur 1:10. min. 4 cm 2m 4 cm 2m
min. 2m gewasbeschermingsmiddelen. 2-5 m 30 cm 2-5 m
min. betreden door vee; min. Zorg dat de oever niet wordt min. 30 cm 30 cm 2-5 m
Stadsrietkraag
Sedumdak Sedumdak Sedumdak Sedumdak Sedumdak Nestkast Nestkast Nestkast huismus Nestkast huismus huismus huismus
Ruigteen distelstrook RuigteRuigteRuigteen enen distelstrook distelstrook distelstrook Ruigteen distelstrook
Zangvogelkast Zangvogelkast Zangvogelkast Zangvogelkast
50 m
Kruidenrijk Kruidenrijk Kruidenrijk Kruidenrijk grasland grasland grasland grasland
houtsoorten en boomsoorten wordt de biodiversiteit nog meer gestimuleerd, want hoe meer variatie, hoe groter de biodiversiteit.
Ten gunste van: vogels, zoogdieren, amfibieën, paddenstoelen en ongewervelden.
Dood hout is een belangrijk onderdeel van een hoge biodiversiteit. Elke vorm van dood hout wordt benut door flora of fauna. Liggend
dood hout wordt gebruikt als beschutting en kraamkamer door verschillende soorten insecten, zoals kevers. Door te variëren in
Gebruik inheemse en verschillende loof- en
naaldhoutsoorten, zoals eik, den en spar. 1-2 beuk, x
1-2 x
4m min. Gebruik verschillende vormen. Varieer van takken4 m min. 25 m 1-1,5 4m m 1-1,5 min. tot25 boomstammen. 25 m 1-1,5 1-2 x 1-1,5
Onderhoud
Zorg dat er een variatie blijft aan dood hout.
01.
Houtwal
02.
Mantel- en zoomvegetatie
03.
Ruigte- en distelstrook
04.
Kruidenrijk grasland
05.
Overwinteringshabitat
06.
amfibieën
Natuurvriendelijke oever
08.
Takkenril
28.
Intensief groendak 4m 1-1,5 Varieer in locatie: plaats stukken dood hout in min. 25 m
Varieer in grootte van hout. Gebruik dunne en
dikke boomstammen, grote en kleine takken etc. RuigteRuigteRuigteen Ruigteen distelstrook en distelstrook distelstrook en Manteldistelstrook en zoomvegetatie MantelMantel-en enzoomvegetatie zoomvegetatie
Overwinteringshabitat Overwinteringshabitat Overwinteringshabitat Overwinteringshabitat amfibieën amfibieën amfibieën amfibieën Lijnvormige houtstructuur Lijnvormige Lijnvormigehoutstructuur houtstructuur
Nestkast Nestkast Nestkast Nestkast slechtvalk slechtvalk slechtvalk slechtvalk Liggend dood hout Liggend Liggenddood doodhout hout
Nestkast Nestkast Nestkast Nestkast gierzwaluw gierzwaluw gierzwaluw gierzwaluw Kruidenrijk grasland Kruidenrijk Kruidenrijkgrasland grasland
Natuurvriendelijke Natuurvriendelijke Natuurvriendelijke Natuurvriendelijke oever oever oeveroever Intensief groendak Intensief Intensiefgroendak groendak
min. min. 25 m 25 m
als dood hout.
Sedumdak Sedumdak Sedumdak Sedumdak Natuurlijke wadi Natuurlijke Natuurlijkewadi wadi
1-1,5 1-1,5
ges voor chikt groen dak Stadsrietkraag Stadsrietkraag Stadsrietkraag Stadsrietkraag Natuurvriendelijke oever Natuurvriendelijke Natuurvriendelijke oever oever
Combineren met Natuurlijke Natuurlijke Natuurlijke Natuurlijke wadi wadi wadi wadi Insectvriendelijk maaibeheer maaibeheer Insectvriendelijk Insectvriendelijk maaibeheer
10. Liggend dood hout
50 m
Denk altijd aan duurzaamheid. Snoeiafval en 50 m min. 4 cm min. 4 cm min. 4 cm
min. 30 cm
min. 30 cm min. 30 cm min. 30 cm Vul het dode hout aan als het vermolmd is.
Steenuilenkast Steenuilenkast Steenuilenkast Steenuilenkast Nestkast gierzwaluw Nestkast Nestkastgierzwaluw gierzwaluw
min. 25 m
MantelMantelMantelen Mantelen zoomvegetatie en zoomvegetatie zoomvegetatie en zoomvegetatie
Lijnvormige Lijnvormige Lijnvormige Lijnvormige houtstructuur houtstructuur houtstructuur houtstructuur
Liggend Liggend Liggend dood Liggend dood dood hout hout dood hout hout
Randvoorwaarden
4m 4m
4m
de schaduw en in de zon. 2m
2m 2m 50 m min. afgedankte stammen kunnen prima fungeren 2 m 50 m 4 cm
Takkenril Takkenril Takkenril Takkenril
Hoogstamboomgaard Hoogstamboomgaard
Insectenhotel Insectenhotel Insectenhotel
Halfverharding Halfverharding Halfverharding
Houtwal Houtwal Houtwal
Hoogstamboomgaard Hoogstamboomgaard Hoogstamboomgaard
Hagen Hagen Hagen alsals erfafscheiding alserfafscheiding erfafscheidin
Groengevel Groengevel Groengevel volle volle volle grond grond grond
Halfverharding Halfverharding
Insectenhotel Insectenhotel
11. Insectenhotel Houtwal Houtwal
Groendak Groendak Groendak metmet zonnepanele metzonnepan zonnepa
Groengevel Groengevel Groengevel bakkensysteem bakkensyste bakkensyst
Hagen Hagen alsals erfafscheiding erfafscheiding
ges voor chikt groen dak
Groengevel Groengevel volle volle grond grond
Toolbox natuurinclusief
Groengevel bakkensysteem Insectenhotel Insectenhotel Insectenhotel Insectenhotel Insectenhotel Insectenhotel
Insecten hebben, naast voedsel, ook beschutting en een voortplantingsplek nodig. Voor een geschikt leefgebied voor insecten
Hoogstamboomgaard
Hagen als erfafscheiding
geschikte beschutting en een goede voortplantingsplek. Groengevel volle grond
Betrek een expert wanneer maatwerk nodig is.
Insectenhotel
Randvoorwaarden
Houtwal
Geschikt voor: solitaire bijen en wespen, vlinders, lieveheersbeestjes, etc. Halfverharding
Groendak met zonnepanelen Houtwal Houtwal Houtwal Houtwal Houtwal Houtwal
is enkel het aanbieden van nectarrijke planten daarom niet voldoende. Een insectenhotel biedt voor een groot aantal insecten
10-20 10-20 cm cm 10-20 cm 2,5-12 2,5-12 mm mm 2,5-12 mm
Positioneer de voorzijde van het hotel op het zuiden, zuidwesten of zuidoosten.
Varieer met doorsnedes van de buisjes tussen 2,5 en 12 mm en vooral tussen 3 en 8 mm. Sluit de gemaakte buisjes voor de bijen altijd aan de achterkant af.
Zorg dat het insectenhotel in de luwte staat, zodat er bescherming is tegen regen en wind.
Zorg dat de geboorde gaten in de houten 10-20 Zorg voor een vrije aanvliegroute aan de voorzijde. cm 10-20 cm
schijven van binnen zo glad mogelijk zijn.
Gebruik als materialen voornamelijk2,5-12 hardhouten
insecten beschadigen.
Splinters kunnen de vliesvleugels van de
mm 2,5-12 mm
schijven, bamboe en riet.
Plaats een afdak op het insectenhotel om 10-20 cm
inregenen te voorkomen.
Maak de buisjes tussen de 10 en 20 cm lang.
10-20 10-20 2,5-12 Goede insectenhotels cm 10-20 cm mm mm cm
Onderhoud
Bedrijven als Ranox en Miecon kunnen
Betrek een expert bij het
2,5-12 2,5-12 insectenhotels voor een project op mm 2,5-12 mm mm
onderhoud.
modellen van goede kwaliteit, zoals:
Verwijder geen buisjes die 2,5-12
• Insectenhotel ‘medium’ van ‘Lekker
zijn afgesloten met een
10-20 cm
maat maken. Ook zijn er kant en klare mm
Honing’;
propje. Hier zitten nog
• Insectenhotel ‘Alboran’ van ‘Vivara’.
solitaire insecten in.
Combineren met 04.
Kruidenrijk grasland
25.
Groengevel volle grond
15.
Bloemrijke boomspiegel
28.
Intensief groendak
Bij insectvriendelijk maaibeheer voer je de maaiwerkzaamheden op zo’n manier uit, dat het een positieve bijdrage levert aan het aantal soorten en het totale aantal insecten op de betreffende locatie. Dit wordt bereikt door toepassing van specifieke
maaimethodes, afvoeren van maaisel, minder maaien, in specifieke periodes maaien en gefaseerd maaien. Op deze manier krijgen
Natuurvriendelijke Natuurvriendelijke Natuurvriendelijke Natuurvriendelijke oever oever oever oever
veel meer insecten de gelegenheid om zich te ontwikkelen. Dit biedt vervolgens weer voedsel voor andere dieren.
min.
Sedumdak Natuurlijke Natuurlijke Natuurlijke Natuurlijke wadi wadi wadi wadi
Nestkast slechtvalk Liggend Liggend Liggend Liggend dood dood dood dood hout hout hout hout
Nestkast gierzwaluw Kruidenrijk Kruidenrijk Kruidenrijk Kruidenrijk grasland grasland grasland grasland
Mantel- en zoomvegetatie MantelMantelMantelMantelen en en zoomvegetatie en zoomvegetatie zoomvegetatie zoomvegetatie
Natuurvriendelijke oever Intensief Intensief Intensief Intensief groendak groendak groendak groendak
Lijnvormige houtstructuur Lijnvormige Lijnvormige Lijnvormige Lijnvormige houtstructuur houtstructuur houtstructuur houtstructuur
Liggend dood hout
Kruidenrijk grasland
Intensief groendak
Insectvriendelijk Insectvriendelijk Insectvriendelijk Insectvriendelijk maaibeheer maaibeheer maaibeheer maaibeheer Insectvriendelijk maaibeheer
12. Insectvriendelijk maaibeheer
Ruigte- en Manteldistelstrook MantelMantelMantelen enen en zoomvegetatie zoomvegetatie zoomvegetatie zoomvegetatie
Overwinteringshabitat Overwinteringshabitat Overwinteringshabitat Overwinteringshabitat amfibieën amfibieën amfibieën amfibieën Overwinteringshabitat amfibieën Lijnvormige Lijnvormige Lijnvormige Lijnvormige houtstructuur houtstructuur houtstructuur houtstructuur
Natuurlijke wadi Insectvriendelijk Insectvriendelijk Insectvriendelijk Insectvriendelijk maaibeheer maaibeheer maaibeheer maaibeheer
ges voor chikt groen dak
25 m
RuigteRuigteRuigteRuigteen en en distelstrook en distelstrook distelstrook distelstrook
Nestkast Nestkast Nestkast Nestkast gierzwaluw gierzwaluw gierzwaluw gierzwaluw
Kruidenrijk Kruidenrijk Kruidenrijk Kruidenrijk grasland grasland grasland grasland
Voor grotere gebieden is een specifieke maaimethode erg interessant: sinusbeheer. Hierbij wordt eerst een slingerend pad gemaaid min. 25 m 1-1,5 min. 1-1,5
Nestkast Nestkast Nestkast Nestkast slechtvalk slechtvalk slechtvalk slechtvalk
Natuurlijke Natuurlijke Natuurlijke Natuurlijke wadi wadi wadi wadi
Liggend Liggend Liggend Liggend dood dood dood dood hout hout hout hout
Intensief Intensief Intensief Intensief groendak groendak groendak groendak
25 m staan. Het 1-1,5 waarvan begin en eind op elkaar aansluiten. Een tijd later wordt alles daarbinnen gemaaid. Alles buiten het sinuspad blijft
variatie in de vegetatie.
Randvoorwaarden
1-2 x
min. 25 m
1-2 x 1-2 1-2 xx
4m
50 m
Betrek een expert bij het toepassen van
Maai pas nadat de planten hun zaden hebben
insectvriendelijk maaibeheer.
laten vallen, bijvoorbeeld in de nazomer.
min. Gebruik geen klepelmaaier, maar bijvoorbeeld een min.
4m Laat bij het maaien delen van de vegetatie staan. 4m 50 m
25 m min. 25 m min. 25 m 25 m
cyclomaaier of maaibalk.
1-2 x 1-2 x 1-2 x 1-2 x
1-1,5
1-1,5 1-1,5 1-1,5 1-1,5
4m
min. 50 m 50 cm m 30 50 m
Zorg dat maaipaden bij sinusbeheer maximaal 2 m breed zijn.
Maai zo weinig mogelijk. Bekijk ter plaatse of er
Gebruik bij sinusbeheer een éénasser of kleine
gemaaid dient te worden. Zandgronden hoeven
trekker met frontmaaier.
vaak maar één keer per jaar te worden gemaaid min.
min. De buitenzijde van het sinuspad blijft 30 cmaltijd min.
ongemaaid.
Onderhoud Er is geen onderhoud nodig bij deze maatregel.
Combineren met 03.
Ruigte- en distelstrook
15.
Bloemrijke boomspiegel
04.
Kruidenrijk grasland
16.
Natuurlijke wadi
06.
Natuurvriendelijke oever
24.
Geveltuin
11.
Insectenhotel
28.
Intensief groendak
min. 4 cm
4m
Voer het maaisel af om de grond te verschralen.
en voedselrijke gronden twee keer per jaar.
Sedumdak Sedumdak Sedumdak Sedumdak
jaar erop wordt een nieuw sinuspad gemaaid, wat anders loopt, en dit wordt alsmaar herhaald. Op deze manier ontstaat zeer veel
30 cm min. 30 cm 30 cm
min. min. 4 cm min. 4 cm min. 4 cm 4 cm
Foto: Nanda Sluijsmans Insectenhotel Hagen als erfafscheiding
Hoogstamboomgaard Groengevel bakkensysteem
Halfverharding Groendak met zonnepanelen
Groendak met zonnepanelen
GroengevelGeschikte volle grond overstek of gootbekisting
Groengevel bakkensysteem Geschikte overstek of gootbekisting
Geschikte overstek of gootbekisting Halfverharding Halfverharding
Groendak met zonnepanelen Geschikte luchtspouw of tussenspouw
Hoogstamboomgaard
Groengevel volle grond
Hagen als erfafscheiding
Groengevel bakkensysteem Insectenhotel Insectenhotel
Halfverharding is verharding waarbij niet alles bedekt wordt met bijvoorbeeld steen, maar waartussen ook nog planten kunnen Hoogstamboomgaard
Groengevel volle grond
groeien en water de grond in kan trekken. Er moet goed bekeken worden waar halfverharding mogelijk is. Plekken waar veel mensen Insectenhotel
Halfverharding
Hagen als erfafscheiding Geveltuin
gebruik van maken, zoals trottoirs of drukke wegen, kunnen beter volledig bestraat worden. Maar waar de belasting/betreding lager Houtwal
Insectenhotel
Halfverharding
is, is het ecologisch waardevol om halfverharding toe te passen. De planten die er groeien trekken namelijk insecten aan. Omdat Houtwal
het regenwater de grond in kan zakken wordt het riool ontlast. Daarmee is het ook een belangrijke klimaatadaptieve maatregel. Geveltuin Hoogstamboomgaard Hoogstamboomgaard
nieuwe halfverhardingen op de markt, zoals Ekomix en Padvast.
Randvoorwaarden
3m
Houtwal
Voorbeelden van halfverharding zijn grasbetontegels, grind, schelpen, houtsnippers en boomschors. Ook zijn er verschillende
HoutwalHoutwal
Geschikte overstek of gootbekisting Hagen Hagen als erfafscheiding als erfafscheiding
13. Halfverharding
Betrek een expert bij het aanleggen van
Pas dichte tegels of bestrating alleen toe als
halfverharding.
het echt noodzakelijk is. Pas waar mogelijk
3m
halfverharding toe.
3m
Onderhoud
min. 1 1m
1m
Betrek een expert bij
Tredvegetatie tussen
Het onderhoud hangt af van
het onderhouden van
grasbetontegels, zoals
de betredingsintensiteit van
halfverharding.
straatgras, weegbree en liggend
wandelpaden.
vetmuur, onderhoudt zichzelf.
Combineren met 04.
Kruidenrijk grasland
10.
Liggend dood hout
14.
Hagen als erfafscheiding
10-20 cm
10-20 cm 10-20 cm 2,5-12 mm 2,5-12 mm
Foto: Nanda Sluijsmans
Foto: Nanda Sluijsmans
10-20 cm
2,5-12 mm
2,5-12 mm
10-20 cm
2,5-12 mm
een grote ecologische waarde. Allereerst fungeren de bloemen en bessen die door hagen gedragen worden namelijk als voedselbron InsectenhotelInsectenhotel
Halfverharding Halfverharding
voor veel diersoorten. Ook vinden allerlei soorten vogels, zoals heggemus en merel, er een beschutte broedplek. Waar een schutting Houtwal
Geveltuin Geveltuin Hoogstamboomgaard Hoogstamboomgaard
dieren als de egel tegenhoudt om van de ene naar de andere tuin te gaan, biedt een haag juist een ideale en beschutte verbinding verkoelend effect en heeft het een esthetische waarde voor de straat. Ten gunste van: vogels, zoogdieren en insecten.
Randvoorwaarden
Houtwal
tussen tuinen. Verder zakt het regenwater bij een haag beter in de bodem, heeft een haag door verdamping van water een
Laat 3 m de hagen aanleggen door een expert.
min. 1
Hoogstamboomgaard Hoogstamboomgaard
Groengevel Groengevel volle grond volle grond
Veel tuinen en erven zijn afgezet met schuttingen. Helaas dragen deze niet bij aan de biodiversiteit. Hagen, daarentegen, hebben
3m
min. 1
Hagen als erfafscheiding Hagen als erfafscheiding
Groengevel bakkensysteem Groengevel bakkensysteem Insectenhotel Insectenhotel
met zonnepanelen Groendak metGroendak zonnepanelen Houtwal Houtwal
Geschikte overstek of gootbekisting Geschikte overstek of gootbekisting Halfverharding Halfverharding
Geschikte overstek of gootbekisting Geschikte overstek of gootbekisting HagenHagen als erfafscheiding als erfafscheiding
Geschikteofluchtspouw of tussenspouw Geschikte luchtspouw tussenspouw Groengevel Groengevel volle grond volle grond 3m
14. Hagen als erfafscheiding
Een haag van welke afmeting dan ook heeft ecologische waarde, maar vanaf een hoogte
Gebruik inheemse haagsoorten, zoals beuk,
van 2 m en een breedte van 1 m is de waarde
haagbeuk en liguster en combineer deze indien 3m
maximaal.
mogelijk.
1m
Onderhoud 1m
Snoei hagen buiten de algehele broedperiode van
Plaats snoeisel onder de haag om een
vogels (half maart tot en met half augustus).
overwinteringsplek voor de egel te maken. 10-20 cm
Combineren met 19.
Geschikte dakrand
20.
Dak aanpassen voor huismus
21.
Geschikte overstek of gootbekisting
22.
Geschikte luchtspouw of tussenspouw
23.
Gevelbetimmering
30.
Zangvogelkast
31.
Inbouwkast huismus
2,5-12 mm 10-20 cm 10-20 cm 10-20 cm 2,5-12 mm 2,5-12 mm
2,5-12 mm
Geschikte Geschikte dakrand dakrand Geschikte dakrand Geschikte dakrand
3 cm cm 3
Een boomspiegel is het stuk grond rondom de boomstam. Door dit stuk grond te beplanten met voornamelijk kruidachtige
planten worden drie verbeteringen bereikt. Met name in stedelijk gebied hebben deze een groot effect. Ten eerste worden de
bodemstructuur en het bodemleven verbeterd. Ten tweede is een bloemrijke boomspiegel een voedselbron voor insecten en zal het
een stepping stone vormen in het stedelijk gebied. Tot slot heeft een bloemrijke boomspiegel een hogere esthetische waarde in een
stad of straat dan een boomspiegel die alleen uit grond bestaat.
Ten gunste van: vlinders, wilde bijen, vogels en kleine zoogdieren.
Randvoorwaarden
4m
4m 3 cm
4m 3 cm
3 cm
15. Bloemrijke boomspiegel
Voor het beste resultaat betrekt u een expert bij
het aanleggen van een bloemrijke boomspiegel. 3m 3m
min. 1
min. 1
Combineren met
10.
Liggend dood hout
14.
Hagen als erfafscheiding
16.
Natuurlijke wadi
24.
Geveltuin
25.
Groengevel volle grond 3m
beplant of gezaaid.
3 cm 1m
Onderhoud U kunt er ook voor kiezen om bijvoorbeeld
3m
Maak eventueel een beplantingsplan.
500 500 m m 500 m 500 m 4 4m m 4m 4m
3 cm omwonenden te stimuleren om de boomspiegels 4m
Houd rekening met het aantal zonuren op de
bloemrijk te maken. plek.
3 3 cm cm
4m 4m 4m 3 cm
3m 3 3 cm cm 3 cm 3 cm
1m
Geschikte Geschikte Geschikte dakrand dakrand dakrand dakrand Geveltuin Geschikte
Gebruik gebiedseigen, inheemse
plantensoorten.
3 3m m 3m 3m
min. 1 1 min. min. 1 min. 1
Geschikte Geschikte Geschikte Geschikte overstek overstek overstek overstek of of gootbekisting ofof gootbekisting gootbekisting gootbekisting Halfverharding Halfverharding Halfverharding Halfverharding
Geschikte Geschikte Geschikte Geschikte overstek overstek overstek overstek of of gootbekisting ofof gootbekisting gootbekisting gootbekisting Hagen Hagen als als erfafscheiding erfafscheiding Hagen als erfafscheiding Hagen als erfafscheiding
Geschikte Geschikte Geschikte Geschikte luchtspouw luchtspouw luchtspouw luchtspouw of of tussenspouw ofof tussenspouw tussenspouw tussenspouw Groengevel Groengevel volle Groengevel volle grond grond volleGroengevel grond volle grond
Dak Dak Dak aanpassen Dak aanpassen aanpassen aanpassen voor voor voor voor huismus huismus huismus huismus Groengevel Groengevel bakkensysteem Groengevel bakkensysteem bakkensysteem Groengevel bakkensysteem
Bloemrijke Bloemrijke Bloemrijke Bloemrijke boomspiegel boomspiegel boomspiegel boomspiegel Groendak Groendak met met Groendak zonnepanelen zonnepanelen met zonnepanelen Groendak met zonnepanelen
Geveltuin Geveltuin
Geveltuin
Kunstnest Kunstnest Kunstnest Kunstnest huiszwaluw huiszwaluw huiszwaluw Geschikte Geschikte overstek overstek Geschikte of of gootbekisting gootbekisting overstek Geschikte of gootbekisting overstek ofhuiszwaluw gootbekisting
Geschikte Geschikte overstek overstek Geschikte of of gootbekisting gootbekisting overstek Geschikte of gootbekisting overstek of gootbekisting
Geschikte Geschikte luchtspouw luchtspouw Geschikte of of luchtspouw tussenspouw tussenspouw Geschikte of tussenspouw luchtspouw of tussenspouw
Dak Dak aanpassen aanpassen Dakvoor voor aanpassen huismus huismus voor Dak huismus aanpassen voor huismus
Bloemrijke Bloemrijke boomspiegel boomspiegel Bloemrijke boomspiegel Bloemrijke boomspiegel
3m m 3 3m 3m
1 1m m 1m 1m
Houd rekening met de bloeiperiode van de
beplanting en zorg voor variatie daarin.
Zorg dat de grond los en onkruidvrij is als 3 mer wordt
Gebruik plantensoorten die tegen een stootje
kunnen.
200 200 m m 200 m 200 m
1m min.resultaat 1 Voor het beste betrekt u een expert
Het onderhoud is verder afhankelijk van de
bij het onderhouden van een bloemrijke
toegepaste vegetatie, maar onkruid wieden en
boomspiegel. U kunt er ook voor kiezen om dit
snoeien of maaien zal in ieder geval jaarlijks
door omwonenden te laten doen.
moeten gebeuren.
Geveltuin Geveltuin Geveltuin Geveltuin Hoogstamboomgaard Hoogstamboomgaard Hoogstamboomgaard Hoogstamboomgaard
Toolbox natuurinclusief
met hogere beplanting, die van nature gewend is aan wisselende waterstanden, ontstaat er meer variatie. Dit heeft een positief
4m effect op de biodiversiteit. Deze natuurlijke wadi’s kunnen dan functioneren als een ecologische verbindingszone in een bebouwde min.
50 m min. 25 m 1-1,5 50 m 25 m goede, doorwortelde 1-1,5 omgeving. Ook zorgt de variatie in beplanting voor een bodem die op de lange termijn waterdoorlatend blijft.
Een natuurlijke wadi is goedkoper in onderhoud danmin. een met gras ingezaaide wadi.
Een wadi is een bergplaats voor een overschot aan regenwater. Het bestaat uit een beplante bovenlaag met een doorlaatbare
bodem (bijvoorbeeld grind). Vaak worden robuuste grassoorten gebruikt als beplanting voor een wadi. Maar door dit te combineren
Randvoorwaarden
1-2 x 1-2 x
1-1,5 1-1,5 1-2 x 1-2 x
1-1,5 1-1,5
1-1,5
zwerfafval.
Combineren met
04.
Kruidenrijk grasland
05.
Overwinteringshabitat
amfibieën
06.
Natuurvriendelijke oever
10.
Liggend dood hout
12.
Insectvriendelijk maaibeheer Kruidenrijk Kruidenrijk grasland graslandgrasland Kruidenrijk Kruidenrijk grasland
4m
Onderhoud min. 25 m 25 m
min.
30 cmvan een min. Betrek een expert bij het onderhouden
Maai de natuurlijke wadi’s twee keer per jaar en
natuurlijke wadi. doe dit na het verwijderen van het afval.
30 cm min. 30 cm
Voorkom dichtslibben van wadi’s.
Verwijder twee keer per jaar bladafval en 4m
4m Varieer in de beplanting. Hoog opgaande 50 m
beplanting heeft hierbij de voorkeur.50 m 50 m
Gebruik inheemse beplanting die gewend is aan
wisselende waterstanden. 4 4m m
Betrek een expert bij het aanleggen van een
Op nl.urbangreenbluegrids.com staat een
natuurlijke wadi. 2 plantenlijst met 2m m aanbevolen soorten.min.
50 50 m m
Steenuilenkast Steenuilenkast Steenuilenkast Steenuilenkast Steenuilenkast
Stadsrietkraag Stadsrietkraag Stadsrietkraag Stadsrietkraag Stadsrietkraag
Sedumdak Sedumdak Sedumdak Sedumdak Sedumdak
1-1,5 1-1,5
4m 4m
Voer het maaisel af.
4m
min. min. 4 4 cm cm 2 m meerdere natuurlijke wadi’s Leg bij voorkeur min.
min. 4 cm min. 4 cm min. 4 cm
opgaande vegetatie. Zo wordt een ecologische 2-5 m 2m
Nestkast Nestkast slechtvalk slechtvalk Nestkast Nestkast slechtvalk slechtvalk
50 m 50 m
aan en verbind 2 mdeze met elkaar door 30hoog cm 30 cm min.
verbindingszone gecreëerd.
Zangvogelkast Zangvogelkast Zangvogelkast Zangvogelkast Zangvogelkast
RuigteRuigteenRuigteen distelstrook distelstrook Ruigteenendistelstrook distelstrook
Overwinteringshabitat Overwinteringshabitat amfibieën amfibieën Overwinteringshabitat Overwinteringshabitat amfibieën amfibieën
Vleermuisvriendelijke Vleermuisvriendelijke Vleermuisvriendelijke Vleermuisvriendelijke Vleermuisvriendelijke verlichting verlichting verlichting verlichting verlichting
Takkenril Takkenril Takkenril Takkenril Takkenril
Nestkast Nestkast gierzwaluw gierzwaluw Nestkast Nestkast gierzwaluw gierzwaluw
Natuurvriendelijke Natuurvriendelijke oever oever oever Natuurvriendelijke Natuurvriendelijke oever
Natuurlijke Natuurlijke wadi wadi wadi Natuurlijke Natuurlijke wadi
RuigteRuigteRuigteen en distelstrook RuigteRuigteen distelstrook distelstrook en endistelstrook distelstrook MantelMantelenMantelen zoomvegetatie zoomvegetatie Mantelenenzoomvegetatie zoomvegetatie
Overwinteringshabitat Overwinteringshabitat Overwinteringshabitat Overwinteringshabitat Overwinteringshabitat amfibieën amfibieën amfibieën amfibieën amfibieën Lijnvormige Lijnvormige houtstructuur houtstructuur Lijnvormige Lijnvormige houtstructuur houtstructuur
Nestkast Nestkast Nestkast slechtvalk Nestkast slechtvalk Nestkast slechtvalk slechtvalk slechtvalk Liggend Liggend dood dood hout hout Liggend Liggend dood doodhout hout
Nestkast Nestkast Nestkast gierzwaluw Nestkast gierzwaluw Nestkast gierzwaluw gierzwaluw gierzwaluw
Natuurvriendelijke Natuurvriendelijke Natuurvriendelijke Natuurvriendelijke Natuurvriendelijke oever oever oever oever oever Intensief Intensief groendak groendak Intensief Intensiefgroendak groendak
Natuurlijke Natuurlijke Natuurlijke wadi Natuurlijke Natuurlijke wadi wadi wadi wadi Insectvriendelijk Insectvriendelijk maaibeheer maaibeheer Insectvriendelijk Insectvriendelijk maaibeheer maaibeheer
MantelMantelMantelen en zoomvegetatie MantelMantelen zoomvegetatie zoomvegetatie en enzoomvegetatie zoomvegetatie
16. Natuurlijke wadi
min. 30 cm 30 cm 2-5 2-5 m m
2-5 m
2-5 m
min. min. 30 30 cm cm m m 4 4
m 4 m 4
Nestkast huismus Nestkast huismus Nestkast Nestkast huismus huismus
Zangvogelkast Zangvogelkast Zangvogelkast Zangvogelkast
Vleermuisvriendelijke verlichting Vleermuisvriendelijke Vleermuisvriendelijke Vleermuisvriendelijke verlichting verlichting verlichting
Takkenril Takkenril Takkenril Takkenril
Steenuilenkast Steenuilenkast Steenuilenkast Steenuilenkast
Stadsrietkraag Stadsrietkraag Stadsrietkraag Stadsrietkraag
Sedumdak SedumdakSedumdak Sedumdak Nestkast Nestkast Nestkast huismus huismus huismus Nestkast huismusNestkast huismus
Ruigteen distelstrook Ruigte- enRuigtedistelstrook Ruigteen en distelstrook distelstrook
Overwinteringshabitat amfibieën Overwinteringshabitat Overwinteringshabitat Overwinteringshabitat amfibieën amfibieën amfibieën
Vleermuisvriendelijke Vleermuisvriendelijke Vleermuisvriendelijke verlichting Vleermuisvriendelijke verlichting verlichting verlichting Vleermuisvriendelijke verlichting
Nestkast slechtvalk Nestkast slechtvalk Nestkast Nestkast slechtvalk slechtvalk
50 m 50 m
Zangvogelkast
Takkenril
2m 2m
2m min. lichtverstoring. Vooral 50 m zijn erg gevoelig voor Vleermuizen blauw en ultraviolet licht leidt tot pijnlijke verblinding bij de zoogdieren. 2-5 m 4 cm
Door speciale LED-lampen te gebruiken kan een omgeving vleermuisvriendelijk worden ingericht. Een voorbeeld van min. 4 cm
2-5 m
min. 4 cm
2-5 m
min. vleermuisvriendelijke verlichting is de Batlamp. Deze maakt gebruik van amberkleurige leds, wat zorgt voor een minimale verstoring. 2-5 m 2m 4 cm 50 m
Zangvogelkast Zangvogelkast Zangvogelkast Zangvogelkast
m
Takkenril Takkenril Takkenril Takkenril
m m
17. Vleermuisvriendelijke verlichting
Randvoorwaarden min. 30 cm
min. 30 cm min. 30 cm
Betrek een expert bij het plaatsen van
Zorg dat buitenverlichting automatisch uitgaat
vleermuisvriendelijke verlichting.
als deze niet nodig is, bijvoorbeeld door gebruik
2-5 m
min. 30 cm
van bewegingsmelders.
Plaats verlichting alléén als het echt nodig is. Verlicht gebouwen van boven naar beneden en Gebruik zo min mogelijk lichtpunten van zo zwak 2-5m m 2-5 mogelijke sterkte. 2-5 m 2-5 m
niet van beneden naar boven. Scherm de verstrooiing van verlichting af.
Gebruik een vleermuisvriendelijke kleur
Maak gebruik van een armatuur waarbij
verlichting (Philips ClearField led-verlichting of
lichtschijnsel niet naar boven of zijwaarts op de
Innolumis Batlamp).
verblijfplaatsen schijnt.
Zorg dat de lichtmasten niet hoger zijn dan 6 m.
Gebruik hagen en bomen om verstrooiing van verlichting op verblijfplaatsen te voorkomen.
Onderhoud Buiten regulier onderhoud aan de verlichting is er geen aanvullend onderhoud nodig.
Combineren met 01.
Houtwal
07.
Lijnvormige houtstructuren
Kunstnest Kunstnest Kunstnest Kunstnest Kunstnest Kunstnest huiszwaluw huiszwaluw huiszwaluw huiszwaluw huiszwaluw huiszwaluw
4m 4m
4 4m m 4m m 4
500 m 500 m
200 m 200 m
200 200 m m 200 200 m m 3m Uiteraard kan dit ook direct bij nieuwe woningen worden toegepast. Door bijvoorbeeld de windveer of de windveerpannen aan te 4m
passen, kunnen kieren worden gemaakt tussen de windveer(pannen) en de gevel. Een andere optie is om de nokvorst aan te passen. 3 m
te passen. Zo kan een woning geschikt worden gemaakt als verblijfplaats voor vleermuizen en als broedplaats voor gierzwaluwen.
Randvoorwaarden
4m 4m
4 4m m 4 4m m
3 cm 3 cm
3 3 cm cm 3 cm cm 3
3 cm 3 cm
3 3 cm cm 3 3 cm cm
Helaas wordt dit steeds moeilijker voor deze soorten, doordat nieuwbouw wordt gebouwd volgens het bouwbesluit uit 2012. Daadoor 3m
hebben gebouwen maar weinig geschikte openingen voor deze soorten. Dit kan gemakkelijk worden opgelost door de dakranden aan 3 m
Alleen woningen met een zadeldak en dakpannen
3 cm
Vleermuizen en gierzwaluwen zijn typisch soorten die afhankelijk zijn van openingen in gebouwen voor hun verblijf- en nestplaatsen.
dakrand.
min. 1 min. 1
500 500 m m 500 m m 500
3 cm
Onderhoud
Er is geen onderhoud
nodig bij deze maatregel.
19. Geschikte dakrand
zijn geschikt voor deze maatregel.
3m 3m Betrek een expert bij het aanpassen van de
500 m 3m 3m Zorg dat het aan te passen deel van de dakrand200 opm 500 m 3 3m m minimaal 4 m hoogte van de grond, of een andere 33 m m
invliegopening en op eventuele vliegroutes die
onderliggende oppervlakte, ligt. 500 m m 200
Zorg bij voorkeur binnen in het dakbeschot voor
200 m
een inwendig oppervlak, zoals een nokbalk.
3 3m m 3 3m m
Zorg voor een vrije aanvliegroute.
Laat 3 cm ruimte tussen de gevel en de 1m 1m
1m m min. 1 min. 1 1 1 hoeknokpan. Daarmee wordt de ruimte min. 1m mtussen min. 1 1 4m
4m
500 m
200 m
4m
4m
4m 3 cm
3 cm
3 cm 3 cm
min. 1 Wanneer de overige dakrand wordt afgewerkt
3 cm
met windveerpannen; laat de1 dakpannen 1 m dan min.
4m
3 cm
3 cm
3m
min. 1
min. 1
1m
1m
langs de gehele rand met 3 cm oversteken. 1m
Plaats geen directe verlichting op de
aansluiten op de verblijfplaats.
Daaraan kunnen vleermuizen hangen.
Werk randen netjes af; geen splinters en ruwe
randen.
de nok en het dakbeschot toegankelijk voor
gierzwaluwen en vleermuizen om zich er te
vestigen.
Combineren met
14.
Hagen als erfafscheiding
15.
Bloemrijke boomspiegel
16.
Natuurlijke wadi
17.
Vleermuisvriendelijke
verlichting
18.
Stadsrietkraag
20.
Dak aanpassen voor huismus
3m
Halfverharding Halfverharding Halfverharding Halfverharding Halfverharding Halfverharding
Geschikte Geschikte overstek Geschikte overstek Geschikte of overstek gootbekisting of gootbekisting overstek of gootbekisting of gootbekisting
Geschikte Geschikte overstek Geschikte overstek Geschikte of overstek gootbekisting of gootbekisting overstek of gootbekisting of gootbekisting
Geschikte Geschikte luchtspouw Geschikte luchtspouw Geschikte luchtspouw of tussenspouw of luchtspouw tussenspouw of tussenspouw of tussenspouw
Dak aanpassen Dak aanpassen Dak aanpassen voor Dakhuismus voor aanpassen huismus voor huismus voor huismus
Bloemrijke Bloemrijke boomspiegel Bloemrijke boomspiegel Bloemrijke boomspiegel boomspiegel
3m
Hagen Hagen Hagen Hagen Hagen als als Hagen als als erfafscheiding erfafscheiding erfafscheiding erfafscheiding als alserfafscheiding erfafscheiding
Groengevel Groengevel Groengevel Groengevel Groengevel Groengevel volle volle volle volle grond grond volle grond grond vollegrond grond
Groengevel Groengevel Groengevel Groengevel Groengevel Groengevel bakkensysteem bakkensysteem bakkensysteem bakkensysteem bakkensysteem bakkensysteem
Groendak Groendak Groendak Groendak Groendak Groendak met met met met zonnepanelen zonnepanelen met zonnepanelen zonnepanelen metzonnepanelen zonnepanelen
Geveltuin Geveltuin Geveltuin Geveltuin Geveltuin Geveltuin
4m
Geschikte Geschikte dakrand Geschikte dakrand Geschikte dakrand dakrand
Kunstnest huiszwaluw Kunstnest huiszwaluw Kunstnest huiszwaluw huiszwaluw Geschikte Geschikte Geschikte Geschikte Geschikte Geschikte overstek overstek overstek overstek overstek overstek of ofgootbekisting of gootbekisting of gootbekisting gootbekisting ofofgootbekisting gootbekisting Kunstnest
Geschikte Geschikte Geschikte Geschikte Geschikte Geschikte overstek overstek overstek overstek overstek overstek of ofgootbekisting of gootbekisting of gootbekisting gootbekisting ofofgootbekisting gootbekisting
Geschikte Geschikte Geschikte Geschikte Geschikte Geschikte luchtspouw luchtspouw luchtspouw luchtspouw luchtspouw luchtspouw of oftussenspouw of tussenspouw of tussenspouw tussenspouw ofoftussenspouw tussenspouw
Dak Dak Dak Dak aanpassen aanpassen Dak aanpassen aanpassen Dakaanpassen aanpassen voor voor voor voor huismus huismus voor huismus huismus voorhuismus huismus
Bloemrijke Bloemrijke Bloemrijke Bloemrijke Bloemrijke Bloemrijke boomspiegel boomspiegel boomspiegel boomspiegel boomspiegel boomspiegel
Geschikte Geschikte Geschikte Geschikte Geschikte Geschikte dakrand dakrand dakrand dakrand dakrand dakrand
Toolbox natuurinclusief
3m
Bloemrijke Bloemrijke boomspiegel Bloemrijke Bloemrijke boomspiegel boomspiegel boomspiegel Bloemrijke boomspiegel
Het aantal huismussen is sinds 1950 gehalveerd. Het bouwbesluit uit 2012 is daar één van de oorzaken van, omdat gebouwen
daardoor nog maar weinig openingen hebben. Ook zijn veel nieuwbouwwoningen tegenwoordig voorzien van vogelschroot:
een voorziening aan de onderzijde van een dakvoet, die er voor zorgt dat vogels niet onder de dakbedekking kruipen. Dit is erg
nadelig voor bijvoorbeeld de huismus, want deze broedt op dit soort plekken. Door het vogelschroot hoger te plaatsen of andere 3m
voorzieningen te treffen zoals Vogelvide®, kunnen huismussen zich toch vestigen en broeden.
Randvoorwaarden
3 cm Betrek een expert bij het verplaatsen3 cm van
4 m van Vogelvide®. vogelschroot of het aanleggen 3 cm
3 cm hoger Plaats het vogelschroot twee dakpannen 3m 3 cm 3m 3m
min. 1
20. Dak aanpassen voor huismus
3m
12.
Insectvriendelijk maaibeheer
14.
Hagen als erfafscheiding
31.
Inbouwsteen huismus 4m
4m
4m
3 cm
Breng deze aan op de onderste rij dakpannen ter 500 m 500 m
Een tweede optie is het realiseren van Vogelvide®. 3m
Zorg dat er voor de huismus geschikte vegetatie
3m hoogte van de dakvoet. 200 m
vuurdoorn en beukhaag.
3m 500 m
200 m 1m min. 1 200 m Richt 1 m huismus-vriendelijk in om min. 1de omgeving
1 m op vestiging te vergroten. daarmee de kans min. 1
Betrek hierbij een expert. 1m
min. 1
1m
Onderhoud
Er is geen onderhoud
nodig bij deze maatregel.
De huismus onderhoudt
de nesten zelf. Groendak Groendak met Groendak zonnepanelen Groendak met zonnepanelen metmet zonnepanelen zonnepanelen Groendak met zonnepanelen
Geveltuin Geveltuin Geveltuin Geveltuin Geveltuin
4m
te ruim
ed bro
Combineren met 4m
(dus op de derde panlat van onder) of onderbreek
3m
3 cm 3m het vogelschroot op enkele plekken. 3m
3 cm
3m
3m
Zorg dat er een open gedeelte met zand in de
buurt aanwezig1 is. m Zo kunnen huismussen een min. 1
stofbad 1m min. 1 nemen. min. 1
HagenHagen als erfafscheiding Hagen alsHagen erfafscheiding als erfafscheiding alsals erfafscheiding Hagen erfafscheiding
Groengevel Groengevel Groengevel volle Groengevel grond volle grond vollevolle grond grond Groengevel volle grond
Groengevel Groengevel Groengevel bakkensysteem Groengevel bakkensysteem bakkensysteem bakkensysteem Groengevel bakkensysteem
3m
3m
3m
1m
Zorg dat er een drinkplaats aanwezig is die
geschikt is voor de huismus.
in de buurt aanwezig is, zoals hulst, taxus,
Houtwal Houtwal Houtwal Houtwal Houtwal
Hoogstamboomgaard Hoogstamboomgaard Hoogstamboomgaard Hoogstamboomgaard Hoogstamboomgaard
Halfverharding Halfverharding Halfverharding Halfverharding Halfverharding
Foto: Nanda Sluijsmans
Groendak Groendak Groendak metmet zonnepanelen met zonnepanelen zonnepanelen
Geveltuin Geveltuin Geveltuin
Geschikte Geschikte Geschikte overstek overstek overstek of gootbekisting of gootbekisting of gootbekisting
Geschikte Geschikte Geschikte overstek overstek overstek of gootbekisting of gootbekisting of gootbekisting
Geschikte Geschikte Geschikte luchtspouw luchtspouw luchtspouw of tussenspouw of tussenspouw of tussenspouw
Dak Dak aanpassen Dak aanpassen aanpassen voor voor huismus voor huismus huismus
Bloemrijke Bloemrijke Bloemrijke boomspiegel boomspiegel boomspiegel
Geschikte Geschikte Geschikte dakrand dakrand dakrand
Kunstnest Kunstnest Kunstnest huiszwaluw huiszwaluw huiszwaluw Geschikte Geschikte overstek Geschikte Geschikte overstek of overstek gootbekisting of overstek gootbekisting of gootbekisting of of gootbekisting Geschikte overstek gootbekisting
Geschikte Geschikte overstek Geschikte Geschikte overstek of overstek gootbekisting of overstek gootbekisting of gootbekisting of of gootbekisting Geschikte overstek gootbekisting
Geschikte Geschikte luchtspouw Geschikte Geschikte luchtspouw luchtspouw of tussenspouw luchtspouw of tussenspouw of tussenspouw of of tussenspouw Geschikte luchtspouw tussenspouw
Dak aanpassen Dak aanpassen DakDak aanpassen voor aanpassen huismus voor huismus voorvoor huismus huismus Dak aanpassen voor huismus
Toolbox natuurinclusief
3m
Kunstnest huiszwaluw
3m 3m
min. 1 min. 1
Een overstek is het overhangende deel van een dak of gootconstructie. Gootbekisting is de constructie rondom de goot.
Vaak zijn een overstek en gootbekisting hol van binnen, zodat ze gemakkelijk geschikt gemaakt kunnen worden als nest- en 3m
verblijfplaatsen voor vogels en vleermuizen. Dat kan door aan de onderzijde van de overstek invliegopeningen te creëren. Met name
3 3m m dwergvleermuis, profiteren van deze maatregel. gebouwminnende soorten, zoals de gierzwaluw, huismus en gewone
Randvoorwaarden
4m
min. 1
min. 1
Betrek een expert bij het aanleggen van een
vogelen vleermuisvriendelijke3 cm overstek of 3m
3 cm
4m 4m gootbekisting. Het toegankelijk maken van 3 cm 3 cm 3 cm cm 3 cm een4bestaande overstek of gootbekisting is 4m m 4 4m m 4 m 3 cmexpert. maatwerk. Betrek ook hierbij een
3 cm 1m
00 m
1m
00 m 3m
Geveltuin
4m 4 4m m 4
Geveltuin
Geschikte Geschikte Geschikte Geschikte Geschikte dakrand dakrand dakrand dakrand dakrand
3m
Breng invliegopeningen aan in de onderzijde van Timmer individuele ruimtes af met onbehandeld
de overstek. hout.
3 cm 3 cm cm 3 3 cm min. 1
3m 500 m
Geschikte dakrand Geschikte dakrand Geschikte overstek of gootbekisting Dak Dak Dak Dak Dak aanpassen aanpassen aanpassen aanpassen aanpassen voor voor voor voor voor huismus huismus huismus huismus huismus Groengevel Groengevel bakkensysteem bakkensysteem Groengevel bakkensysteem Groengevel bakkensysteem
Kunstnest huiszwaluw Kunstnest huiszwaluw Geschikte luchtspouw of tussenspouw Bloemrijke Bloemrijke Bloemrijke Bloemrijke Bloemrijke boomspiegel boomspiegel boomspiegel boomspiegel boomspiegel Groendak Groendak met met zonnepanelen Groendak zonnepanelen met zonnepanelen Groendak met zonnepanelen
Geveltuin Geveltuin
Dak aanpassen voor huismus
Kunstnest Kunstnest Kunstnest Kunstnest Kunstnest huiszwaluw huiszwaluw huiszwaluw huiszwaluw huiszwaluw Geschikte Geschikte overstek overstek Geschikte of gootbekisting of gootbekisting overstek Geschikte of gootbekisting overstek of gootbekisting
Bloemrijke boomspiegel
Geschikte Geschikte overstek overstek Geschikte of gootbekisting of gootbekisting overstek Geschikte of gootbekisting overstek of gootbekisting
Geschikte dakrand
Geschikte Geschikte luchtspouw luchtspouw Geschikte of tussenspouw of luchtspouw tussenspouw Geschikte of tussenspouw luchtspouw of tussenspouw 3m
21. Geschikte overstek of gootbekisting
4m
Bloemrijke boomspiegel Bloemrijke boomspiegel Geschikte overstek of gootbekisting Geschikte Geschikte Geschikte Geschikte Geschikte luchtspouw luchtspouw luchtspouw luchtspouw luchtspouw of of of oftussenspouw of tussenspouw tussenspouw tussenspouw tussenspouw Groengevel Groengevel volle volle Groengevel grond grond volleGroengevel grond volle grond Dak aanpassen huismus Dak aanpassen voor voor huismus
4m
3m
min. 1 min. 1 1 min.
Geveltuin Geschikte Geschikte Geschikte Geschikte Geschikte overstek overstek overstek overstek overstek of of of ofgootbekisting of gootbekisting gootbekisting gootbekisting gootbekisting Hagen Hagen alsals erfafscheiding erfafscheiding Hagen als erfafscheiding Hagen als erfafscheiding Geschikte luchtspouw of tussenspouw Geschikte luchtspouw of tussenspouw
3m
1m 1 1m m 1 min. 1 1m
min. 1
1m
500 m
500 m
3,5 cm groot. Voor200 gierzwaluwen is 3x7 cm de m
Maak voor huismussen 500 3 invliegopeningen m 500 m m
Zorg voor een vrije aanvliegroute.
ideale grootte. Zorg ervoor dat de binnenruimte
Zorg dat er zich onder de invliegopening geen
500 m
200 m 200 m 200 200 m m de invliegopening minimaal achter 200 3m 3m m 3 3m
Plaats de invliegopening aan de linker- of
rechterkant van de nestruimte.
15x15x50 cm groot is.
1m Onderhoud 1m
Combineren met
14.
Hagen als erfafscheiding
17.
Vleermuisvriendelijke verlichting
15.
Bloemrijke boomspiegel
18.
Stadsrietkraag
16.
Natuurlijke wadi
19.
Geschikte dakrand 3m
Insectenhotel Insectenhotel Insectenhotel
Houtwal
3m
Houtwal Houtwal
Geveltuin Geveltuin
Voorkom verstoring: voer
Betrek bij groot onderhoud
cm Zorg ook bij onderhoudswerk-
klein onderhoud aan de
aan de overstek/gootbe-
zaamheden te allen tijde voor
overstek/gootbekisting,
kisting, zoals vervanging
een vrije aanvliegroute.2,5-12
zoals schilderwerkzaamhe-
gootbekisting, een expert.
den, uit buiten de algehele
De nesten en verblijfplaat-
mm 10-20 cm 10-20 cm overAan de binnenzijde van de
broedperiode (half maart
sen zijn namelijk wettelijk
stek is geen onderhoud nodig.
t/m half augustus).
beschermd.
2,5-12 mm 2,5-12 mm
Zorg voor minimaal 1 m ruimte tussen de
invliegopeningen.
1m 3 cm
naar buiten openslaande ramen bevinden.
10-20 cm
2,5-12 mm
10-20
Groengevel bakkensysteem Groengevel bakkensysteem
Halfverharding Groengevel Groengevel Groengevel Groengevel Groengevel volle volle volle volle volle grond grond grond grond grond
Groendak met zonnepanelen Groendak met zonnepanelen
Hagen als erfafscheiding Groengevel Groengevel Groengevel Groengevel Groengevel bakkensysteem bakkensysteem bakkensysteem bakkensysteem bakkensysteem Insectenhotel
Houtwal
Groengevel volle grond Groendak Groendak Groendak Groendak Groendak met met met met met zonnepanelen zonnepanelen zonnepanelen zonnepanelen zonnepanelen
Groengevel bakkensysteem Geveltuin Geveltuin Geveltuin Geveltuin Geveltuin Hoogstamboomgaard Hoogstamboomgaard Hoogstamboomgaard Hoogstamboomgaard Geschikte overstek of gootbekisting Geschikte overstek of gootbekisting
Groendak met zonnepanelen Geschikte Geschikte Geschikte Geschikte Geschikte overstek overstek overstek overstek overstek of of of ofgootbekisting of gootbekisting gootbekisting gootbekisting gootbekisting Halfverharding HalfverhardingHalfverharding Halfverharding Geschikte overstek of gootbekisting Geschikte overstek of gootbekisting
3m
Dak Dak Dak Dak aanpassen aanpassen aanpassen aanpassen voor voor voor voor huismus huismus huismus huismus Dak aanpassen voor huismus
Door openingen te creëren in de spouwmuur van nieuwbouw- of bestaande woningen kunnen vleermuizen hun toevlucht zoeken in
de achterliggende luchtspouw of tussenspouw. Dit is namelijk een veel gebruikte verblijfplaats voor allerlei soorten vleermuizen.
Het openen van de spouwmuur kan worden gedaan met een open stootvoeg of entreesteen. Het gaat hier om het open maken
van de bestaande luchtspouw op plekken waar geen isolatie aanwezig is of plekken waar voldoende ruimte is tussen de isolatie en 3m
3m het buitenspouwblad. Voorbeelden hiervan zijn in de nok van een kopgevel, bij een blinde zolder, trappenhuizen, schoorstenen en
dakrandopstanden. Doordat spouwruimtes weer toegankelijk zijn kunnen vleermuizen zelf de meest optimale plekken in de spouw
3m opzoeken. Dit is dan ook veel geschikter dan zeer beperkt is. 3m m 4 m het inbouwen van vleermuiskasten, omdat daarin de ruimte 3 3m
Randvoorwaarden
3m 3 3m m 3 m
min. 1
min. 1 min. 1 1 min. min. 1
verlichting
Combineren met 4 4m m
1m 1 1m m 1 m
nodig bij deze maatregel. Geschikte Geschikte Geschikte Geschikte dakrand dakrand dakrand dakrand
cm cm Betrek een expert bij het33toegankelijk maken van 4m
4 4m m
een spouwmuur of tussenspouw.
3 cm 3 3 cm cm
1m
Geschikte Geschikte Geschikte Geschikte luchtspouw luchtspouw luchtspouw luchtspouw of of ofof tussenspouw tussenspouw tussenspouw tussenspouw Groengevel volle grond 3 3m m
3 cm
min. 1 min. min. 1 1
Plaats de entreesteen of andere invliegopening Maak een open stootvoeg minimaal 1,5 cm breed
op minimaal 3 m hoogte. en 4 cm hoog.
3m 3m m 3 3m 500 m Zorg voor een500 vrije aanvliegroute. 500 m m
Maak een luchtspouw minimaal 3 cm diep.
Vermijd directe verlichting op de invliegopening
200 m 200 en op eventuele 200 m mvliegroutes die aansluiten op de
Voorzie de binnenwand, zeker wanneer hier
isolatieplaten aanwezig zijn, van voldoende
verblijfplaats. grip aan het binnenblad. Gripgaas of een laag
tegelcement kunnen daarvoor zorgen.
Onderhoud
van buiten naar binnen oplopende sleuf (3x8 cm)
open stootvoeg
14.
Hagen als erfafscheiding
spouwmuurisolatie hard schuim
15.
Bloemrijke boomspiegel
luchtspouw met griplaag
16.
Natuurlijke wadi
17.
Vleermuisvriendelijke Insectenhotel Insectenhotel Insectenhotel Insectenhotel
Houtwal Houtwal Houtwal Houtwal
Hoogstamboomgaard Hoogstamboomgaard Hoogstamboomgaard Hoogstamboomgaard
Halfverharding Halfverharding Halfverharding Halfverharding
Geschikte Geschikte Geschikte Geschikte overstek overstek overstek overstek of of ofof gootbekisting gootbekisting gootbekisting gootbekisting
Insectenhotel
Houtwal
Groengevel Groengevel Groengevel Groengevel bakkensysteem bakkensysteem bakkensysteem bakkensysteem
Groendak Groendak Groendak Groendak met met met met zonnepanelen zonnepanelen zonnepanelen zonnepanelen
Geveltuin Geveltuin Geveltuin Geveltuin Hoogstamboomgaard
Halfverharding
Geschikte Geschikte Geschikte Geschikte overstek overstek overstek overstek of of ofof gootbekisting gootbekisting gootbekisting gootbekisting Hagen Hagen Hagen Hagen als als als als erfafscheiding erfafscheiding erfafscheiding erfafscheiding Hagen als erfafscheiding
Groengevel Groengevel Groengevel Groengevel volle volle volle volle grond grond grond grond
Dak Dak Dak Dak aanpassen aanpassen aanpassen aanpassen voor voor voor voor huismus huismus huismus huismus Groengevel Groengevel Groengevel Groengevel bakkensysteem bakkensysteem bakkensysteem bakkensysteem Groengevel bakkensysteem
Bloemrijke Bloemrijke Bloemrijke Bloemrijke boomspiegel boomspiegel boomspiegel boomspiegel Groendak Groendak Groendak Groendak met met met met zonnepanelen zonnepanelen zonnepanelen zonnepanelen Groendak met zonnepanelen
Geveltuin Geveltuin Geveltuin Geveltuin
3m
Geveltuin
Kunstnest Kunstnest Kunstnest Kunstnest huiszwaluw huiszwaluw huiszwaluw huiszwaluw Geschikte Geschikte Geschikte Geschikte overstek overstek overstek overstek of of ofgootbekisting of gootbekisting gootbekisting gootbekisting Geschikte overstek of gootbekisting
Geschikte Geschikte Geschikte Geschikte overstek overstek overstek overstek of of ofgootbekisting of gootbekisting gootbekisting gootbekisting Geschikte overstek of gootbekisting
Geschikte Geschikte Geschikte Geschikte luchtspouw luchtspouw luchtspouw luchtspouw of of oftussenspouw of tussenspouw tussenspouw tussenspouw Geschikte luchtspouw of tussenspouw
22. Geschikte lucht- of tussenspouw
Zorg voor minimaal één opening naar de
1m spouwmuur per woning. 1 1m m
10-20 cm
2,5-12 mm
Er is geen onderhoud
tussenspouw
10-20 10-20 cm 10-20 10-20 cm cm cm
2,5-12 2,5-12 mm 2,5-12 2,5-12 mm mm mm
1m
1m
1m 1m
1m
Geschikte Geschikte Geschikte overstek Geschikte overstek of overstek overstek gootbekisting of Geschikte gootbekisting ofofgootbekisting gootbekisting Geschikte overstek overstek of gootbekisting of gootbekisting
Vleermuizen houden zich graag op in kieren en spleten van gebouwen. Door gevelbetimmering te plaatsen, kunnen soorten als de
gewone dwergvleermuis en de gewone grootoorvleermuis hier hun toevlucht vinden. Gevelbetimmering is gemakkelijk geschikt te
maken voor vleermuizen. Zo kan de ruimte tussen de gevel en de betimmering gemakkelijk op de juiste maat gemaakt worden. Ook
kunnen verschillende maten van laag naar hoog aangebracht worden, zodat iedere soort vleermuis zijn eigen, geschikte plek kan
3 3m m vinden. Daarnaast kan gewerkt worden met verschillende kleuren gevelbetimmering, al dan niet op verschillende windrichtingen. 3 3m m
Warmteminnende soorten, zoals de laatvlieger, hebben bijvoorbeeld baat bij3 een donkere kleur gevelbetimmering, die meer m
opwarmt in de zon.
Randvoorwaarden
4m 3m 3m
4 4m m 4 4m m
3m 3m 500 m 3m
500 500 m m 500 3m 500 m m
200 200 m m 200 200 m m 4m
4 4m m 4 4m m
Betrek een expert bij het plaatsen van
3 cm
3 gevelbetimmering. 3 cm cm 3 cm
Geveltuin Geveltuin
Geschikte Geschikte Geschikte Geschikte Geschikte dakrand dakrand dakrand dakrand dakrand
Dak Dak Dak Dakaanpassen aanpassen aanpassen aanpassen Dak aanpassen voor voor voor voorhuismus huismus huismus huismus voor huismus Groengevel Groengevel Groengevel Groengevel bakkensysteem bakkensysteem bakkensysteem bakkensysteem Groengevel Groengevel bakkensysteem bakkensysteem
Bloemrijke Bloemrijke Bloemrijke Bloemrijke Bloemrijke boomspiegel boomspiegel boomspiegel boomspiegel boomspiegel Groendak Groendak Groendak met Groendak zonnepanelen metmet zonnepanelen metzonnepanelen zonnepanelen Groendak Groendak met zonnepanelen met zonnepanelen
Geveltuin Geveltuin Geveltuin Geveltuin
Kunstnest Kunstnest Kunstnest Kunstnest huiszwaluw huiszwaluw huiszwaluw huiszwaluw huiszwaluw Geschikte Geschikte Geschikte overstek Geschikte overstek of overstek overstek gootbekisting of Geschikte gootbekisting ofofgootbekisting gootbekisting Geschikte overstek overstek of gootbekisting ofKunstnest gootbekisting
23. Gevelbetimmering
3 cm
Zorg ervoor dat de gevelbetimmering minimaal
Onderhoud min. 1 1 min. min. 1 1 min.
1 1m m 1 1m m
Buiten algemeen 1m 3m m 3 3m m 3
3 3 cm cm 3 100 cm breed en 50 cm hoog is. 3 cm cm
1m
Afhankelijk van het hout
14.
Hagen als erfafscheiding
gaat gevelbetimmering
15.
Bloemrijke boomspiegel
ongeveer 20 jaar mee.
16.
Natuurlijke wadi
17.
Vleermuisvriendelijke Maak minimaal één zijde van de ruimte achter
de betimmering van ruw materiaal, zodat de
en de buitenmuur tussen de 1,5 en 2,5 cm
verblijfplaats.
Combineren met
verlichting
onderhoud voor de
18.
Stadsrietkraag
gevelbetimmering is er
19.
Geschikte dakrand
geen verder onderhoud
20.
Dak aanpassen voor huismus
nodig bij deze maatregel.
21.
Geschikte lucht- of tussenspouw Insectenhotel Insectenhotel Insectenhotel Insectenhotel
Houtwal Houtwal Houtwal Houtwal
Insectenhotel Insectenhotel
Houtwal Houtwal
vleermuizen voldoende grip hebben.
Plaats achter de betimmering enkele hori-
zontale latten, zodat er ligplaatsen ontstaan.
Zorg dat de onderzijde van de gevelbetimmering
200 m
op minimaal op 3 m hoogte ligt. Daar worden Plaats de latten in verspringend verband om
meestal de invliegopeningen gecreëerd. tocht te voorkomen.
Zorg dat de ruimte tussen de gevelbetimmering Zorg voor een vrije aanvliegroute.
10-20 cm
bedraagt. Dit kan dus voor verschillende soorten Vermijd directe verlichting op de invliegopening 10-20
vleermuizen variëren.
en op eventuele vliegroutes die aansluiten op de cm
2,5-12 mm
2,5-12 mm
10-20 10-20 cm cm 10-20 cm
2,5-12 10-20 2,5-12 mm cm mm 2,5-12 mm
2,5-12 mm
Hagen Hagen Hagen HagenHagen als als als alserfafscheiding erfafscheiding erfafscheiding erfafscheiding als erfafscheiding
Groengevel Groengevel Groengevel Groengevel Groengevel volle volle volle vollegrond grond grond grond volle grond
Groengevel Groengevel Groengevel Groengevel Groengevel bakkensysteem bakkensysteem bakkensysteem bakkensysteem bakkensysteem
Groendak Groendak Groendak Groendak Groendak met met met metzonnepanelen zonnepanelen zonnepanelen zonnepanelen met zonnepanelen
Geveltuin Geveltuin Geveltuin Geveltuin Geveltuin Hoogstamboomgaard Hoogstamboomgaard Hoogstamboomgaard Hoogstamboomgaard Hoogstamboomgaard Hoogstamboomgaard
Halfverharding Halfverharding Halfverharding Halfverharding
Geschikte Geschikte Geschikte Geschikte Geschikte overstek overstek overstek overstek overstek of of of ofgootbekisting gootbekisting gootbekisting gootbekisting of gootbekisting Halfverharding Halfverharding
Geschikte Geschikte Geschikte Geschikte Geschikte overstek overstek overstek overstek overstek of of of ofgootbekisting gootbekisting gootbekisting gootbekisting of gootbekisting HagenHagen alsHagen erfafscheiding Hagen als als erfafscheiding alserfafscheiding erfafscheiding Hagen Hagen als erfafscheiding als erfafscheiding
min. 1
Geschikte Geschikte Geschikte Geschikte Geschikte luchtspouw luchtspouw luchtspouw luchtspouw luchtspouw of of of oftussenspouw tussenspouw tussenspouw tussenspouw of tussenspouw Groengevel Groengevel Groengevel Groengevel volle grond volle volle volle grond grond Groengevel grondGroengevel volle grond volle grond
3 cm 3m
3m 3m 3m 3 4 mm
500 m
200 m
geveltuin een esthetische waarde voor de straat en wijk.
Door een aantal trottoirtegels langs de gevel weg te halen en in die vrijgekomen grond planten te plaatsen, creëer je een geveltuin.
Hiermee wordt de natuur weer een stukje geholpen. Dit heeft het grootste positieve effect in zeer verstedelijkt gebied, waar weinig
ruimte is voor groene tuinen. Hierdoor ontstaan namelijk kleine, groene plekken waar insecten zoals bijen en vlinders van profiteren.
Tevens kan regenwater ook makkelijker in de grond zakken waardoor de druk op het rioolsysteem vermindert. Ook heeft een
Randvoorwaarden
4m
4m
3 cm 3m
min. 1
200 m
Foto: Nanda Sluijsmans 3 cm
4m 3m 3m
500 m min. 1 1m
min. 1 1m
Geschikte Geschikte overstek overstek of gootbekisting of gootbekisting Groendak met zonnepanelen
1m
3 cm
Onderhoud 3 cm Insectenhotel Insectenhotel Insectenhotel Insectenhotel
Houtwal Houtwal Houtwal Houtwal
Voorzie de geveltuin van Snoeien en inboeten 11. Insectenhotel
voldoende water. is afhankelijk van de 13. Halfverharding
plantensoorten in de 15. Bloemrijke boomspiegel
Bemest de geveltuin alleen geveltuin. Ga na wat het 27. Sedumdak
wanneer nodig. beste onderhoud is voor 28. Intensief groendak
de gekozen soort(en).
30.
Zangvogelkast
10-20 10-20 cm cm 10-20 10-20 cm cm
2,5-12 2,5-12 mm mm 2,5-12 2,5-12 mm mm
Gebruik alleen inheemse, gebiedseigen 3m
Zorg dat er voldoende ruimte is voor de planten
plantensoorten. 3m
om te groeien.
Kies geschikte plantensoorten, die niet te groot Ga bij de desbetreffende gemeente na of er
worden. regels of juist subsidiemogelijkheden zijn voor
het realiseren van een geveltuin.
Combineren met
Houtwal Halfverharding Halfverharding
Hoogstamboomgaard Hagen Hagen als erfafscheiding als erfafscheiding
Halfverharding Groengevel Groengevel vollevolle grond grond
Groengevel Groengevel bakkensysteem bakkensysteem Hagen als erfafscheiding
Groendak Groendak metmet zonnepanelen zonnepanelen Groengevel volle grond
Groengevel bakkensysteem Geveltuin Geveltuin Hoogstamboomgaard Hoogstamboomgaard Hoogstamboomgaard Hoogstamboomgaard
Halfverharding Halfverharding Halfverharding Halfverharding
Hagen Hagen Hagen als alserfafscheiding erfafscheiding alserfafscheiding erfafscheiding Hagen als
3m
Geveltuin Geschikte Geschikte overstek overstek of gootbekisting of gootbekisting
Geschikte overstek gootbekisting Geschikte Geschikte luchtspouw luchtspouw of tussenspouw ofoftussenspouw Groengevel Groengevel Groengevel volle volle volle grond grond grond Groengevel volle grond
Geschikte overstek of gootbekisting DakDak aanpassen aanpassen voor voor huismus huismus Groengevel Groengevel Groengevel bakkensysteem bakkensysteem bakkensysteem Groengevel bakkensysteem
Geschikte luchtspouw of tussenspouw Bloemrijke Bloemrijke boomspiegel boomspiegel Groendak Groendak Groendak met metmet zonnepanelen met zonnepanelen zonnepanelen Groendak zonnepanelen
Geveltuin Geveltuin Geveltuin Geveltuin
Dak aanpassen Geschikte Geschikte dakrand dakrand voor huismus
Bloemrijke boomspiegel Kunstnest Kunstnest huiszwaluw huiszwaluw Geschikte Geschikte Geschikte overstek overstek overstek of ofgootbekisting gootbekisting ofgootbekisting gootbekisting Geschikte overstek of
24. Geveltuin
Een groengevel in volle grond bestaat uit klimplanten die vanaf de grond tegen een gevel omhoog groeien. Afhankelijk van de plantensoorten, hebben de planten soms een klimconstructie tegen de gevel nodig. De maximale hoogte van de groengevel is
Hoogstamboomgaard Insectenhotel Insectenhotel
Halfverharding Houtwal Houtwal
Groengevel volle grond Halfverharding Halfverharding
Groengevel bakkensysteem Hoogstamboomgaard Hagen Hagen alsals erfafscheiding erfafscheiding
Groendak met zonnepanelen Halfverharding Groengevel Groengevel volle volle grond grond
Geveltuin Hagen als erfafscheiding Groengevel Groengevel bakkensysteem bakkensysteem Insectenhotel Insectenhotel Insectenhotel
Insectenhotel Hagen als erfafscheiding Hoogstamboomgaard Hoogstamboomgaard
Geschikte overstek of gootbekisting Groengevel volle grond Groendak Groendak met met zonnepanelen zonnepanelen
overstek of gootbekisting GroengevelGeschikte bakkensysteem Geveltuin Geveltuin Hoogstamboomgaard Hoogstamboomgaard Hoogstamboomgaard
Geschikte luchtspouw of tussenspouw Groendak met zonnepanelen Geschikte Geschikte overstek overstek of of gootbekisting gootbekisting Halfverharding Halfverharding Halfverharding
Geveltuin Dak aanpassen voor huismus Geschikte Geschikte overstek overstek of of gootbekisting gootbekisting Hagen Hagen als als Hagen erfafscheiding erfafscheiding als erfafscheiding
Geschikte overstek of gootbekisting Bloemrijke boomspiegel Geschikte Geschikte luchtspouw luchtspouw of of tussenspouw tussenspouw Groengevel Groengevel Groengevel volle volle grond grond volle grond
afhankelijk van de gekozen plantensoorten, omdat de planten vanuit de volle grond omhoog groeien. Zie de maatregel ‘Groengevel met bakkensysteem’ als je meer mogelijkheden voor een hogere groene gevel wilt.
Houtwal
Het plaatsen van een groengevel heeft meerdere voordelen. De natuur profiteert van een groengevel doordat deze voedsel en beschutting biedt voor vogels en insecten. Met name in zeer verstedelijkte gebieden, waar weinig ruimte is voor tuinen, biedt dit grote voordelen. Ook draagt een groengevel bij aan luchtzuivering en een lagere omgevingstemperatuur en heeft een groengevel een esthetische waarde voor 3m 3 m de straat en wijk. 3m
Randvoorwaarden 3m
cm
3m 3m
3m
Houtwal HoutwalHoutwal
Geschikte dakrand Dak Dak aanpassen aanpassen voor voor huismus huismus Groengevel Groengevel Groengevel bakkensysteem bakkensysteem bakkensysteem 4m
25. Groengevel volle grond
Betrek een expert bij het aanleggen van een
Bepaal of de gekozen klimplantsoorten
groengevel.
klimondersteuning nodig hebben. Bepaal of de groengevel het hele jaar door groen
Maak een beplantingsplan voor de groengevel. min. 1 min. 1
1m 1m
min. 1
1m
moet zijn en pas de plantenkeuze hierop aan.
Gebruik alleen inheemse, gebiedseigen soorten
cm
zoals klimop en kamperfoelie.
m
10-20 cm 10-20 cm
Onderhoud Betrek een expert bij het
Snoei de groengevel twee
Bemest de bodem, indien
onderhouden van een
maal per jaar. Doe dit buiten
nodig, cm één keer per jaar.
groengevel.
de algehele broedperiode van vogels (half maart tot en met 10-20
cm half augustus).
Combineren met 11.
Insectenhotel
13.
Halfverharding
14.
Hagen als erfafscheiding
15.
Bloemrijke boomspiegel
30.
Zangvogelkast
31.
Inbouwsteen huismus
10-20 10-20 cm cm 2,5-12 mm 2,5-12 2,5-12 mm mm
Foto: Nanda Sluijsmans
10-20
2,5-12 mm
2,5-12 mm 2,5-12 mm
Steenuilenkast Steenuilenkast Steenuilenkast
Stadsrietkraag Stadsrietkraag Stadsrietkraag
Zangvogelkast Zangvogelkast Zangvogelkast
Vleermuisvriendelijke Vleermuisvriendelijke verlichting verlichting Vleermuisvriendelijke verlichting
RuigteRuigteenen distelstrook distelstrook Ruigteen distelstrook
Vleermuisvriendelijke Vleermuisvriendelijke verlichting verlichting Vleermuisvriendelijke Vleermuisvriendelijke verlichting verlichting Overwinteringshabitat Overwinteringshabitat amfibieën amfibieën Overwinteringshabitat amfibieën