Programmabegroting 2023-2026.pdf

Cultureel erfgoed Erfgoedsubsidie In 2021 is gestart met een subsidieregeling voor het gebouwde en groene erfgoed. Uitgaande van het bestuursakkoord 2022-2026 gaan we de komende jaren deze subsidieregeling voortzetten met als doel het behouden en versterken van gebouwen en landschapselementen in het kader van het erfgoedproject.

25

Openbaar groen en (openlucht)recreatie Openbaar groen Groen draagt in belangrijke mate bij aan de versterking van de ruimtelijke structuur, de leefbaarheid, gezondheid en ook aan de duurzaamheidsdoelstellingen. In het vastgestelde Integraal Beheer-kwaliteitsplan Openbare ruimte Stein (IBOR) 2022-2026 is o.a. het beheer en onderhoud van het openbare groen geborgd. In de groennota's: de groenstructuurvisie, het groenbeheerplan en bomenbeheerplan is de ontwikkeling met betrekking tot het beheer en onderhoud van het groen in de openbare ruimte (stedelijke omgeving) en het groen in het landschap als buitengebied, nader uitgewerkt. Aandachtpunten voor de komende periode zijn: • Het op de afgestemde kwaliteitsniveaus (IBOR) onderhouden van de groenvoorzieningen. Het geheel wordt onderhouden door de gemeentelijke Wijkteams en door aannemers via een drietal groenbestekken. Deze bestekken worden eind van dit jaar opnieuw aanbesteed voor een nieuwe onderhoudsperiode van 4 jaar; • Het bomenbeheerplan 2022-2026 dat dit jaar is vastgesteld; in relatie tot dit plan wordt een van de drie bovengenoemde onderhoud-bestekken uitgewerkt, het bestek “onderhoud bomen”.

Hierbij zal speciale aandacht zijn voor het planmatig onderhoud van de gemeentelijke bomen en bosstroken; • Blijvend vergroten van de soortenrijkdom (biodiversiteit) door gerichte uitvoeringsmaatregelen en aanpassingen in het beheer en onderhoud van onder andere bermen, natuurweides en het bomenbestand. In dit kader wordt er o.a. bij het nieuwe onderhoudsbestek "bermen en natuurweides" hier invulling aan gegeven. Met betrekking tot dit bestek is er ook een "maaikaart" opgesteld waarbij door visualisatie de diverse onderhoudscategorieën van o.a. bermgras en gazonstroken inzichtelijk worden met hieraan gekoppeld de intensiteit van maaien; • Overname van het groenbeheer en onderhoud van groenvoorzieningen vanuit afgeronde civiele, cultuurtechnische projecten: de beheer- en onderhoudskosten van het groen binnen een bepaald project worden aan de voorkant in de projectbegroting opgenomen en na afronding van het project geborgd in de meerjarige onderhoudsbegroting; • Het beheer en onderhoud van de lange afstand wandel, en fietsroutes; bijbehorende rustplekken en rivierparkings. Dit als onderdeel van de toenemende recreatieve toeristische impuls binnen onze gemeente. Natuur en landschap Openbaar groen en Recreatie heeft betrekking op de ontwikkeling en het beheer van natuur en landschap, het groen in de openbare ruimte en speelvoorzieningen.

Groen versterkt de ruimtelijke structuur, de leefbaarheid en draagt bij aan onze duurzaamheidsdoelstellingen. In onze groenstructuurvisie en het groenbeheersplan is dit taakveld meer volledig uitgewerkt en vormt de basis voor om onze ambities op dit vlak waar te maken. Daarnaast is er de ambitie om te werken aan: • In de lijn van het 1 miljoen bomenplan provincie Limburg aanplanten van bos, struweel, hagen en solitaire bomen zowel in de kern als in het buitengebied; • Verbindingen leggen tussen waterrecreatie, natuurrecreatie, cultuurhistorie/musea, wandelen en fietsen en daarmee tevens een netwerk van fiets- en wandelpaden uit te bouwen; • Continuering van het project RivierParkMaasvallei; • Faciliteren van de doorontwikkeling van de gebiedsvisie onder andere ten behoeve van het zichtbaar maken van de historische havenplaats Oud-Urmond; • Ondersteunen van het eigen kracht project Domein Elsloo; • Vergroten van de soortenrijkdom (biodiversiteit) door gerichte inrichtingsmaatregelen en door aanpassingen in het beheer.

26

Relatie verbonden partij met realisatie programma Verbonden partij SamenwerkingsWat is de bijdrage aan dit vorm programma? Steinerbos BV Privaat Bijdrage aan de vrijetijdseconomie en toerisme NV Theodora

Privaat

Bijdrage aan het in stand houden van kasteel Elsloo en het kasteelpark.

Wat gaat het kosten ? Sport, cultuur en recreatie (x € 1.000)

Rekening Begroting Begroting 2021

2022

2023

Meerjarenraming 2024

2025

2026

Lasten

5.165

5.207

5.370

5.413

5.381

5.409

Baten

1.068

520

465

468

470

473

-4.097

-4.688

-4.905

-4.946

-4.911

-4.935

Resultaat

Relevante afwijkingen tussen begroting 2022 en begroting 2023

Bedrag x € 1.000

Algemeen Ontwikkeling kapitaallasten. In 2023 worden meer interne uren doorbelast.

-135 -91

Sportaccommodaties In 2023 is rekening gehouden met hogere energielasten.

-121

Hogere kosten voor bouwkundig en sporttechnisch onderhoud in 2023. Sportbeleid

-20

Voor sportbeleid is van 2021 naar 2022 een incidenteel budget doorgeschoven die in 2023 niet meer beschikbaar is.

126

Openbaar groen In 2023 zijn de kosten voor openbaar groen lager.

43

27

Sociaal Domein Inleiding

Het programma sociaal domein levert een bijdrage aan de kernwaarde sociale en vitale kernen. Binnen onze kernen is sprake van dorpse saamhorigheid en gemeenschapszin. In onze kernen zijn inwoners actief, helpen ze elkaar en nemen ze zelf initiatief. Dit willen we behouden en verder versterken. Samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties blijven we grote maatschappelijke opgaven ook de komende jaren het hoofd bieden. Actief eigenaarschap van onze inwoners en ondernemers is een strategische keuze die wij verder willen stimuleren zodat zij meer ruimte, zeggenschap en verantwoordelijkheid krijgen voor eigen initiatieven. Het programma sociaal domein levert een bijdrage aan de kernwaarde bereikbare en bedrijvige gemeente. Het gaat dan in het bijzonder om de strategische keuze van voldoende arbeidspotentieel waarbij participatie van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt onderdeel is. We intensiveren de samenwerking en werken toe naar partnerschap met de betrokken partijen om nog beter op de hoogte te zijn van dat wat er speelt. Op het gebied van wonen en zorg is er een opgave voor de gemeente Stein. Er is sprake van bevolkingskrimp, van vergrijzing en ontgroening. Aansluitend op het rijksbeleid stimuleren wij dat mensen langer thuis blijven wonen in hun vertrouwde omgeving.

Daarom streven wij naar toekomstbestendige kernen, met passende (zorg- en welzijn)voorzieningen en een infrastructuur die aansluit bij de uitdagingen van deze tijd. Binnen het sociaal domein hebben er naar aanleiding van nieuwe voorschriften in het BBV wijzigingen plaatsgevonden in de taakvelden, die vanaf begrotingsjaar 2023 ingaan. Twee taakvelden zijn gewijzigd qua naamstelling, en er vindt een uitsplitsing plaats van diverse taakvelden. U vindt onderstaand dan ook de aangepaste taakvelden.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen (was voorheen Wijkteams) 6.3 Inkomensregelingen 6.4 WSW en beschut werk (was voorheen Begeleide participatie) 6.5 Arbeidsparticipatie 6.6 Maatwerkvoorzieningen (Wmo) 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 6.71A Hulp bij het huishouden (WMO) 6.71B Begeleiding (WMO) 6.71C Dagbesteding (WMO) 6.71D Overige maatwerkarrangementen (WMO) 6.72 Maatwerkdienstverlening 186.72A Jeugdhulp begeleiding 6.72B Jeugdhulp behandeling 6.72C Jeugdhulp dagbesteding 6.72D Jeugdhulp zonder verblijf overig 6.73A Pleegzorg 6.73B Gezinsgericht 6.73C Jeugdhulp met verblijf overig 6.74A Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblijf 6.74B Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ verblijf 6.74C Gesloten plaatsing

28

6.81 Geëscaleerde zorg 18+ 6.81A Beschermd wonen (WMO) 6.81B Maatschappelijke- vrouwenopvang (WMO) 6.82 Geëscaleerde zorg 18+ 6.82A Jeugdbescherming 6.82B Jeugdreclassering

Wat willen we bereiken ?

In 2023 vindt er een verdere verdieping plaats in het project 'Grip op Sociaal Domein' met inachtneming van het integraal beleidsplan sociaal domein 2018-2023. Met dit beleidsplan inclusief de bijbehorende uitvoeringsagenda wordt voorzien in een vertaling van de strategische kernwaarden "sociale en vitale kernen" en "bereikbare en bedrijvige gemeente". De centrale thema's hierbij zijn: 1) 2) 3) 4) 5)

Kracht bij mensen zelf Integrale samenwerking Maatwerk & kwaliteit Communicatie & informatievoorziening Innoveren en experimenteren

De uitvoeringsagenda wordt jaarlijks geëvalueerd en eveneens wordt jaarlijks een uitvoeringsagenda opgesteld voor het volgende jaar. Het streven is om ook in 2023 en volgende jaren meer grip te krijgen op het Sociaal Domein in brede zin door: - Onze cirkel van invloed zo groot mogelijk te maken; - Het versterken van samenwerkingen; - Het aanscherpen van beleid; Het clientvolgsysteem wordt op dit moment aanbesteed. De verwachting is dat er in Q4 2022 een leverancier gekozen wordt en er per 1 januari 2023 geïmplementeerd kan gaan worden. De wens is om eind Q2 2023 volledig gemigreerd te zijn naar een nieuw clientvolgsysteem voor in ieder geval de teams WMO en Jeugd. De mogelijkheden voor team Schuldhulpverlening en Budgetbeheer om hier ook op aan te sluiten worden momenteel onderzocht. We zijn op dit moment bezig met de uitwerking van het dashboard sociaal domein. Momenteel zijn we bezig om de beschikbare data te vertalen naar kwalitatieve output voor het dashboard.

Bezuinigingen Bezuinigingen

2023

2024

2025

2026

Aanbesteding Jeugd (begroting 2021)

180.000

180.000

180.000

180.000

50.000

75.000

230.000

255.000

Besparing op uitkeringen (bestuursakkoord 2022) Totaal programma Sociaal Domein

180.000

180.000

Wat gaan we er voor doen? Samenkracht en burgerparticipatie Financiële gezondheid Dit budget was voorheen bekend onder de naam ‘Armoedebeleid’. Omdat we inmiddels veel meer doen dan armoedebestrijding, denk aan vroeg signalering van schulden, voorlichting, communicatie en preventie, is de titel aangepast aan de inhoud.

29

Steeds meer inwoners hebben moeite om rond te komen als gevolg van de stijgende prijzen voor energie, brandstof en voedsel. Zo zien bijvoorbeeld de kindfondsen en de Kledingbank Limburg het aantal aanvragen stijgen. Het ondersteunen van deze inwoners heeft onze prioriteit. Waarbij we tevens streven naar vroegtijdige signalering van betalingsachterstanden en schulden. Dat doen we samen met onze partners uit het Netwerk Financiële Gezondheid Stein, zoveel mogelijk binnen het bestaande budget voor financiële gezondheid. De resultaten van het onderzoek naar geldzorgen dat in het najaar van 2022 is uitgevoerd, helpen om de ondersteuning aan onze inwoners aan te laten sluiten bij wat ze hierin nodig hebben. Vanuit het bestuursakkoord 2022-2026 zijn er voor de jaren 2023/2024 en 2025 extra middelen beschikbaar gesteld van € 100.000 voor de aanpak van projecten rondom armoede. Daarnaast is er voor 2023 extra ambtelijke capaciteit beschikbaar om onze inwoners die het nodig hebben proactief te ondersteunen. Informele zorg Het budget voor 'Informele zorg' was eerder bekend als het budget voor 'Mantelzorg'. Omdat we al lang niet meer alleen aan de ondersteuning en waardering van mantelzorgers werken, maar onder meer ook de inzet van vrijwilligers, eenzaamheid en dementie op de agenda staan, is deze benaming aangepast.

Ook in 2023 ondersteunen we de mantelzorgers van onze inwoners, zodat zij voor hun naasten kunnen blijven zorgen. We hebben daarbij speciale aandacht voor eenzaamheid en dementie en onderzoeken hoe we hier als samenleving meer aandacht voor kunnen hebben. We doen dat in samenwerking met onze netwerkpartners en ervaringsdeskundige inwoners binnen het daarvoor bestemde budget. Steunpunt Mantelzorg Zuid verzorgt de ondersteuning van mantelzorgers en organiseert hiervoor diverse activiteiten. Vanuit het bestuursakkoord 2022-2026 zijn extra middelen beschikbaar gesteld voor mantelzorgondersteuning van € 50.000 structureel. In 2023 onderzoeken we de mogelijkheden om een alternatief voor het vouchersysteem huishoudelijke hulp in te stellen. De partijen in de markt die de mantelzorgers kunnen ontzorgen bij de uitvoering van huishoudelijk hulp hebben op dit moment echter te maken met de krapte op de arbeidsmarkt, dit kan een belemmering vormen. Er zal in 2023 extra inzet plaatsvinden rondom netwerkontwikkeling vrijwilligers/verenigingen en de verenigingsadviseur. We willen dit bewerkstelligen door goed te luisteren naar de behoefte van verenigingen en vervolgens onze verenigingsadviseur in positie te brengen om via netwerksturing vraag en aanbod bij elkaar te brengen.

Speciale aandacht dient uit te gaan naar de organisaties die zich inzetten voor de kwetsbare doelgroepen, zoals instanties en vrijwilligers die zich inzetten voor de ziekenzorg of voor mensen met een beperking, of die bewegingsprogramma’s voor ouderen stimuleren. Er is vanuit het bestuursakkoord 2022-2026 voor de jaren 2023/2024 en 2025 extra middelen beschikbaar gesteld van € 25.000 voor dit doel. Ouderenbeleid We hechten grote waarde aan een ouderenvriendelijk beleid. Gelet op de toenemende vergrijzing inventariseren we wat er op dit moment in de gemeente Stein onder de noemer van ouderenbeleid geldt en zorgen we voor integrale kaderstelling in de vorm van ouderenbeleid, die we interactief met de doelgroep tot stand brengen. Interactie blijft ook de inzet bij de uitvoering van dat integrale beleidskader. Om extra capaciteit te geven aan urgente thema’s zoals financiële gezondheid, informele zorg en eenzaamheid, welke ook onze ouderen raken, starten we in 2024 met het opstellen van het integrale ouderenbeleid. Om in 2024 een goede start te maken gaan we in 2023 samen met inwoners de uitwerking van het beleid voorbereiden en gezamenlijk de inhoudelijke thema’s in het beleid vaststellen. Vanuit het bestuursakkoord 20222026 zijn er extra middelen beschikbaar gesteld voor dit doel van € 75.000 voor de jaren 2023, 2024 en 2025.

30

Stimuleren burgerkracht De regeling stimuleren burgerkracht zal vanaf 2023 een structureel karakter krijgen. Vanuit het bestuursakkoord 2022-2026 zijn er structurele middelen van € 40.000 beschikbaar gesteld voor dit doel. Sociale Inclusie We hechten veel waarde aan sociale inclusie. Naast fysieke, sociale en digitale toegankelijkheid betreft dit eveneens arbeid, onderwijs, wonen, goederen en diensten, verkeer en vervoer, zorg, ondersteuning, sport, cultuur en vrijetijdsbesteding. Kortom toegankelijkheid voor iedereen in alle facetten. Een grote gezamenlijke verantwoordelijkheid en wat ons betreft topprioriteit in de komende raadsperiode. Voor de verdere professionalisering en implementatie zijn via het bestuursakkoord 2022-2026 extra middelen beschikbaar gesteld van structureel € 15.000. Nieuwkomers We hebben in Stein in toenemende mate te maken met een groep inwoners met een migratieachtergrond. Integratie is vaak een moeilijk en langdurig proces, deels omdat de mensen de weg niet weten of dat ze de taal niet eigen zijn. Maar integratie is niet uitsluitend een thema voor de nieuwkomer of de gemeente. Het gaat ons allemaal aan. We onderzoeken de mogelijkheden om verenigingen te stimuleren om hier actief een bijdrage in te leveren. Denk hierbij aan bijvoorbeeld een “buddy systeem”.

We beoordelen periodiek de prestatieafspraken van onze samenwerkingspartners zoals Vluchtelingenwerk en zorgen dat de informatievoorziening wordt afgestemd op de behoefte van de nieuwkomers. Vanuit het Rijk zijn er extra taken belegd bij gemeenten inzake huisvesting vluchtelingen uit Oekraïne en asielzoekers. In Stein worden er vluchtelingen uit Oekraïne opgevangen in sloopwoningen in Nieuwdorp en het opvangen van asielzoekers blijft ook een actueel thema. Omdat de bijkomende kosten gedekt worden door het Rijk zijn deze niet opgenomen in deze begroting. Onze verantwoording nemen in deze crisis zal ook in 2023 structurele inzet vragen van de ambtelijke organisatie. Indien nodig zal er een herprioritering van taken plaats vinden om extra taken uit te voeren. Jongerenparticipatie De Kom-Ens activiteiten worden ook in 2023 voortgezet. Tevens gaan we dan aan de slag met de resultaten van de uitkomsten van de jongerenvisie. Behalve onze Steinse jongeren adviesraad (SJAR) beschikken we dan mogelijk ook over een kinderburgemeester en kindercollege. Het jongerenlintje is daarnaast een blijk van waardering waarmee we ons als gemeente onderscheiden en waarmee we extra aandacht geven aan jongeren die zich inzetten voor de maatschappij of voor hun naasten. Participatie in de breedste zin des woord zal ook in het OKO een plek krijgen.

Vanuit het bestuursakkoord 2022-2026 zijn er voor 2023/2024 en voor 2025 € 40.000 beschikbaar gesteld voor projecten Jongerenvisie. Participatiebeleid Door de gemeenteraad is participatiebeleid vastgesteld dat invulling geeft aan de wijze waarop participatie bij initiatieven in het fysieke domein zou moeten plaatsvinden. Dit is een goed kader voor verdere doorontwikkeling, ook op andere beleidsterreinen. We streven daarbij naar vernieuwende concepten en willen daarom gaan experimenteren met inwonersraadplegingen. Vanuit het bestuursakkoord 2022-2026 zijn middelen beschikbaar gesteld van € 20.000 voor de jaren 2023/2024 en 2025. Kinderburgemeester In de gemeente Stein wordt actief ingezet op jeugd- en jongerenparticipatie. Jeugd en jongeren vormen een belangrijke doelgroep binnen onze democratische samenleving. Hun mening, wensen en behoeften nemen we serieus. Op 17 februari 2022 heeft de DOS fractie tijdens de gemeenteraad de motie kinderburgemeester ingediend, welke door de voltallige raad is aangenomen. In deze begroting zijn middelen beschikbaar gesteld van € 19.500 vanaf 2023 en verder voor de uitvoering van deze motie. Het

31

college stelt een scenario voor met een kinderburgemeester met kindercollege. Door te kiezen voor een kinderburgemeester met kindercollege in plaats van enkel een kinderburgemeester kunnen we diversiteit binnen de groep borgen en kinderen uit verschillende kernen betrekken.

Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Welzijnswerk In het kader van het project 'Grip op sociaal domein' wordt in 2023 verder onderzocht hoe het voorliggend veld ingericht zou kunnen worden. Dit wordt gedaan in samenwerking met de partners waarbij de inwoners centraal staan. Naar aanleiding van de bezuinigingen blijven de maatregelen bij de partners gemonitord om de mogelijke gevolgen van de bezuinigingen te beperken en waar nodig afspraken te maken. Dit kan bijvoorbeeld gaan om oplopende wachtlijsten. Veilig Thuis Een van de beheersmaatregelen in het kader van Grip Op Sociaal Domein was het inbesteden van de opvolging van VT-meldingen. Per 1 januari 2022 werd gestart met de voorbereidingen voor de overdracht van deze werkzaamheden van PIW naar team Jeugd/Wmo. Per 1 juli 2022 zou de subsidie aan PIW voor deze werkzaamheden kunnen worden stopgezet wat ons een besparing zou opleveren van uiteindelijk € 35.000 op jaarbasis. Ten behoeve van een zorgvuldige overdracht trokken team Jeugd en PIW deze eerste maanden van 2022 veelal samen op. Dankzij deze samenwerking en het monitoren ervan is echter gebleken dat: • juist dit samen optrekken door PIW en Team Jeugd van grote meerwaarde is.

• het volledig door de gemeente uitvoeren van deze taak in de meeste gevallen niet het beste is voor de klant en niet het meest efficiënt werkt • betrokkenheid van PIW vanaf het begin bij de triage van de meldingen, een bredere kijk op de voorliggende mogelijkheden biedt • een groot deel van de VT-meldingen de benodigde ondersteuning krijgt vanuit het voorliggend veld / PIW. Slechts een klein deel heeft specialistische hulp nodig dat moet worden toegewezen door team Jeugd/Wmo. Samen optrekken en dus PIW een rol laten behouden in de opvolging van VT-meldingen blijkt een duidelijke inhoudelijke meerwaarde te hebben. Aangezien het hier bovendien een erg kwetsbare doelgroep betreft is het van belang dat inhoud/de beste werkwijze voorop staat. Daarom heeft het college op 21 juni 2022 besloten om de maatregel ‘inbesteding VT-meldingen’ op te heffen als beheersmaatregel en de huidige samenwerking tussen team Jeugd en PIW bij de opvolging van VTmeldingen voort te zetten. Uw raad is hierover middels een RIB d.d. 6 juli 2022 geïnformeerd.

Inkomensregelingen Vidar Bijdrage Vidar Deze component gaat over de bijdrage (loonkosten en overhead) die de gemeente Stein moet betalen aan de centrumgemeente Sittard-Geleen voor de uitvoering van activiteiten die vastgelegd zijn in de centrumregeling en dienstverleningsovereenkomst Vidar. De uitvoeringskosten zijn ten opzichte van 2022 met € 20.000 gestegen. Deze stijging wordt met name veroorzaakt door hogere huisvestingslasten en door indexeringen. Programmakosten gemeente Stein In de begroting van de gemeente Stein zijn programmakosten Vidar opgenomen (bijvoorbeeld algemene bijstand en bijzondere bijstand). Vidar zet zich in om een inhoudelijke schaarbeweging teweeg te brengen (verschuiving van de algemene bijstand naar loonkostensubsidie), echter blijkt deze beweging minder groot dan verwacht. Wij zien dat het aantal maatschappelijke participatietrajecten toeneemt en uitstroom naar werk minder sterk is dan verwacht. Dit blijkt uit de ontwikkelmogelijkheden van mensen die bij Vidar bekend zijn. Met Vidar blijven we hierover in gesprek.

32

Daarnaast zien wij een negatief effect op de bijzondere bijstand (stijging in aantallen) en dient de zogenaamde BUIG-uitkering structureel naar beneden bijgesteld te worden vanwege een afname van rijksmiddelen. De voorlopige BUIG uitkering veroorzaakt de grootste negatieve afwijking, deze is namelijk voor een bedrag van € 377.000 lager dan het voorafgaande jaar. Deze ontwikkeling kan de gemeente niet beïnvloeden. Het negatieve effect hiervan op de begroting betreft € 282.000. Echter kunnen de positieve financiële effecten genoemd bij taakveld WSW en beschut werk de nadelen grotendeels opvangen. De grootste meevaller betreft € 127.000 voordeel bij onderdeel Wsw Vidar GR. De uitvoeringskosten Vidar en de programmakosten Vidar en overige zaken hebben een positief effect op de begroting van € 50.000. Per saldo is er een negatief effect in 2023 van € 105.000. In 2023 wordt er een onderzoek gedaan naar de mogelijkheden van het instellen van een omscholingsfonds. We onderzoeken of een omscholingsfonds een positieve bijdrage kan leveren aan de uitstroom naar werk en kan bijdragen aan de krapte op de arbeidsmarkt in bepaalde sectoren. Het omscholingsfonds is een van de middelen om de taakstelling voor het verhogen van de uitstroom uit de bijstand uit het bestuursakkoord 2022-2026 te realiseren.

WSW en beschut werk Voor het formeel werkgeverschap van de Wsw-medewerkers is besloten om een gemeenschappelijke regeling op te richten. Voor dit onderdeel is een aparte ontwerpbegroting en meerjarenraming Gemeenschappelijke regeling Wsw Vidar vormgegeven waarin het negatief subsidieresultaat, bijdrage in overig resultaat en de Wsw subsidieverlening verwerkt is. De meest recente begroting is in de raadsvergadering van de gemeente Stein in mei 2022 vastgesteld. We verwachten voor 2023 geen substantiële financiële afwijkingen ten opzichte van de meest recente begroting. Wij voorzien wel een afname van het aantal Wsw-ers waardoor er een positief financieel effect zichtbaar is in de Wsw subsidieverlening. Daarentegen zien wij ook een daling van de toegevoegde waarde van Sw-ers dat slechts deels wordt gecompenseerd door instroom vanuit de Participatiewet.

Maatwerkvoorzieningen (Wmo) Woningaanpassingen In 2022 zagen we dat het aantal trapliften/verhuisvergoedingen en complexe woningaanpassingen steeds meer toenemen. Dit zorgt ervoor dat het budget voor woningaanpassingen in 2023 naar boven bijgesteld is. In 2022 is de aanbesteding trapliften afgerond. Vanaf 31 december 2022 gaat het nieuwe contract in. Het resultaat van de aanbesteding is een raamovereenkomst met één opdrachtgever voor het leveren, plaatsen en onderhouden en na gebruik verwijderen van trapliften. Diverse marktomstandigheden (bijv. oorlog in Oekraïne en gebrek aan chips en andere materialen) veroorzaken een stijging van de prijzen.

Hulp bij het huishouden (WMO) Nog steeds zijn het aantal indicaties voor Huishoudelijke ondersteuning ten gevolge van de invoering van het abonnementstarief oplopend. Mede door de vergrijzing en indexaties met betrekking tot de Algemene Maatregel van Bestuurd (AMvB) reële tarieven zijn er oplopende kosten binnen Huishoudelijke ondersteuning. Daarom wordt voorgesteld om het budget Huishoudelijke ondersteuning met € 163.000 naar boven bij te stellen. Vanwege personeelstekorten bij de aanbieders zijn wachtlijsten ontstaan. In 2023 zal het monitoren van deze wachtlijsten gehandhaafd blijven en zal door contractmanagement actief het gesprek hierover gevoerd blijven.

33

In het regeerakkoord is opgenomen dat een wetswijziging met betrekking tot het abonnementstarief in voorbereiding is. Dit vanwege structureel oplopende kosten bij de gemeenten. Echter blijkt dat dit op zijn vroegst in 2025 zal plaatsvinden. Daarom wordt lokaal en regionaal onderzocht op welke wijze hier vroegtijdiger op ingespeeld kan worden, voornamelijk op het gebied van huishoudelijke ondersteuning.

Begeleiding (WMO) Sinds 2015 is de gemeente verantwoordelijk voor het uitvoeren van Wmo Begeleiding, zowel Individuele begeleiding als Groepsbegeleiding. Vanwege landelijke ontwikkelingen is ervoor gekozen om een nieuwe systematiek sinds 2022 uit te voeren. Dit wil zeggen dat nieuwe overeenkomsten zijn gesloten waarbij een reële kostprijs is gehanteerd en een nieuwe indicatiesystematiek is geïmplementeerd. Middels een uitvraag bij de aanbieders zijn de arrangementen omgezet in uren en minuten wat ervoor heeft gezorgd dat een besparing van € 277.000 is gerealiseerd en structureel is opgenomen in de begroting. 2023 zal in het teken staan van de verdere implementatie van de nieuwe systematiek waar heronderzoeken onderdeel van zullen zijn.

Jeugdhulp Jeugdhulp De afgelopen jaren hebben we de kosten van jeugdzorg zien toenemen. Echter zien we nu een andere ontwikkeling ontstaan, namelijk een vermindering van de kosten door de afname van het aantal lopende voorzieningen. Grootste oorzaak hiervan is de wijziging van het woonplaatsbeginsel. Het woonplaatsbeginsel in de Jeugdwet bepaalt welke gemeente verantwoordelijk is voor de Jeugdhulp. Deze gemeente betaalt ook de jeugdhulp. Per 1 januari 2022 is het woonplaatsbeginsel gewijzigd waardoor er diverse jeugdigen administratief zijn verhuisd naar een andere gemeente. Voor de gemeente Stein heeft dit gunstige financiële effecten op zowel Jeugd zorg in natura (ZIN) als het gedwongen kader. Tevens zijn er een aantal andere ontwikkelingen die een positief effect hebben op de ontwikkeling van de kosten: Het doelgroepen arrangement is jeugdhulp op school, die vanaf 2020 gericht is op het oplossen van praktische problemen, het voorkomen van achteruitgang en het veranderen van niet-effectieve gedragingen. Jeugdigen worden in dit arrangement gezamenlijk in de klas begeleid in plaats van een individueel traject. Het gevolg hiervan is dat deze jeugdigen niet een individueel traject doorlopen waardoor de kosten ZIN lager uitvallen. In 2023 zal er ook weer intensief ingezet worden op de Praktijkondersteuner Huisartsen (POH)Jeugd.

Vanaf 2020 werken diverse huisartsen in onze gemeente met een POH. De huisartsen zijn de grootste verwijzer naar de jeugd-Geestelijke Gezondheidszorg (j-GGZ). De POH is aangesteld om cliënten en casussen zelf op te pakken danwel door te verwijzen naar het voorliggend veld of de gemeentelijke toegang. De POH zet pas door naar de gespecialiseerde j-GGZ-hulp als dat echt noodzakelijk of gewenst blijkt. Uit de resultaten over 2021 blijkt dat de POH ervoor gezorgd heeft dat diverse cliënten niet meer worden doorgezet naar (dure) maatwerkvoorzieningen. Aanbesteding jeugdhulp Begin 2022 is door de 16 Zuid-Limburgse gemeenten een bestuurlijk ‘Go’ gegeven voor de aanbesteding jeugdhulp op 5 segmenten, te weten: 1. Verblijf. 2. Wonen. 3. Dagbehandeling. 4. Ambulant. 5 Crisis. • Segment 1 is gegund aan het samenwerkingsverband Koraal, Via Jeugd, XONAR en Mondriaan. Dit samenwerkingsverband voert sinds 1 juli 2022 het totaal aan gesloten - en intensief klinische jeugdhulp uit voor Zuid-Limburg. • De verwachting is dat het tweede segment per 1 januari 2023 zal worden verworven. Uitgangspunt is dat alle jeugdigen thuis, dan wel zo thuis mogelijk, moeten kunnen

34

opgroeien. Jeugdhulp vindt thuis plaats, of, als dat niet mogelijk is in verband met ernstig bedreigde veiligheid, op een plaats die zoveel mogelijk op een gezin lijkt. Er wordt binnen dit segment Wonen verworven op basis van twee perspectieven, “Terug naar huis” en ”Zo thuis mogelijk”: Gericht op Terug Naar Huis wanneer de inschatting is dat een jeugdige tijdelijk gebruik moeten maken van een alternatieve woonvorm, maar dat deze binnen 9 maanden tot maximaal 1 jaar terug naar huis kan. Zo Thuis Mogelijk wanneer terugkeer naar het eigen gezin of uitstroom richting zelfstandigheid niet binnen een jaar mogelijk is en de jeugdige dus voor langere termijn in een woonvorm verblijft. • Ten aanzien van de segmenten 3 en 4 (ambulante jeugdhulp) wordt per 1 januari 2023 voor 3 categorieën aanbesteed: basisaanbieders (subregionaal), ontwikkelpartners (subregionaal) en zeer specialistisch thuis ondersteunend (regionaal). Het jaar 2023 zal worden gebruikt om op subregionaal niveau samen met de partners een ontwikkelagenda op te stellen voor de jaren vanaf 2024. Vanaf 2024 zullen nog slechts met 3 tot 5 aanbieders per subregio contracten worden gesloten. • Segment 5 (Crisis): sinds 1 juli 2019 wordt de Crisis Hulp Jeugd (CHJ) uitgevoerd door een samenwerkingsverband van XONAR, Mondriaan en Koraal en een aantal onderaannemers.

De opdracht van CHJ betreft het gehele proces van crisis: vanaf de crisisinterventie (aannemen melding), de crisiszorg (ambulant en/of verblijf) tot de uitstroom (warme overdracht bij uitstroom). Op basis van een uitgevoerde evaluatie is inmiddels besloten het huidige contract te verlengen. We blijven de verwachting en ontwikkelingen van alle inkoopsegmenten analyseren.

Beschermd wonen (WMO) De wetswijziging met betrekking tot Beschermd wonen en het woonplaatsbeginsel is uitgesteld. De hiermee samenhangende invoering van het objectief verdeelmodel, waarbij niet alleen centrumgemeenten maar alle gemeenten middelen voor beschermd wonen ontvangen, is ook uitgesteld. In 2023 worden de landelijke ontwikkelingen gevolgd. In de Westelijke Mijnstreek wordt in het kader van deze beoogde decentralisatie al gewerkt aan een ontvlechting van beschermd wonen van de centrumgemeente Maastricht. Afspraken tussen de gemeente Sittard-Geleen en de gemeente Maastricht, om een deel van het historische budget over te hevelen naar Sittard-Geleen voor de uitvoering van beschermd wonen voor de Westelijke Mijnstreek, worden in 2023 verder uitgewerkt. Relatie verbonden partij met realisatie programma Verbonden partij SamenwerkingsWat is de bijdrage aan dit vorm programma? Vidar GR Het versterken van de lokale economie door het uitvoeren van de Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) Omnibuzz

GR

Het zorgdragen voor het vervoer van klanten met een beperking die een beroep kunnen doen op de Wet maatschappelijke ondersteuning. Daarnaast wordt de zelfredzaamheid en participatie van mensen met een beperking bevorderd.

35

Wat gaat het kosten ? Sociaal domein (x € 1.000)

Rekening Begroting Begroting 2021

2022

2023

Meerjarenraming 2024

2025

2026

Lasten

29.672

30.278

28.316

28.447

28.616

28.521

Baten

5.959

5.529

5.360

5.326

5.278

5.290

-23.714

-24.749

-22.956

-23.120

-23.337

-23.230

Resultaat

Relevante afwijkingen tussen begroting 2022 en begroting 2023

Bedrag x € 1.000

Sociale werkvoorziening Gezien de afname van het aantal WSW-ers, daalt dit budget jaarlijks met een substantieel bedrag.

110

Implementatiebudget Grip op Sociaal Domein In 2022 is een incidenteel budget beschikbaar van € 304.000 voor Grip op Sociaal Domein. Dit incidenteel budget is in 2023 niet beschikbaar. Maatschappelijke activiteitensubsidie In 2022 is een incidenteel budget beschikbaar van € 110.000 voor subsidieregeling burgerkracht. Bestuursakkoord Voor het programma Sociaal Domein is in het bestuursakkoord 2022-2026 vanaf 2023 diverse extra budgetten van totaal € 295.000 beschikbaar gesteld.

304

110

-295

Energietoeslag In 2022 is een incidenteel budget beschikbaar van € 841.000 voor de energietoeslag. In 2023 is deze niet beschikbaar. Jeugd

841

In 2023 zit er voor een bedrag van € 198.000 minder aan jeugdkosten verwerkt ten opzichte van 2022. Incidenteel budget cliëntvolgsysteem

198

In 2022 is een incidenteel budget beschikbaar van € 140.000 voor de aanbesteding van een nieuw cliëntvolgsysteem Wmo en Jeugd. Dit incidenteel budget is in 2023 niet meer beschikbaar.

140

Participatiewet We verwachten in 2023 voor een bedrag van € 140.000 minder uit te geven aan uitkeringen. Dit wordt veroorzaakt door meer inzet op loonkostensubsidie en daardoor ontstaat een schaarbeweging. Transformatiebudget Jeugd In 2022 is een budget van 95.681 incidenteel beschikbaar, die in 2023 niet meer beschikbaar is.

140

96

36

Volksgezondheid en milieu Inleiding

Het programma volksgezondheid en milieu levert een bijdrage aan de kernwaarde een duurzame leefomgeving met unieke waarden. Het gaat dan met name om de strategische keuze 'duurzame ontwikkeling' binnen deze kernwaarde. De komende jaren staan we immers ten gevolge van de doelstellingen uit het Klimaatakkoord voor grote opgaven op het gebied van duurzaamheid en klimaatadaptatie. Deze opgaven zien wij als een urgente uitdaging om de leefomgeving verder te ontwikkelen. Daarnaast biedt dit programma in algemene zin (wettelijke) randvoorwaarden ter bescherming van de gezondheid van onze inwoners waarbij een relatie gelegd kan worden met een gezonde leefomgeving.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 7.1 Volksgezondheid 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen en crematoria

Wat willen we bereiken ?

Stein heeft unieke omgevingswaarden die we willen behouden en versterken. Enerzijds vanwege de gunstige geografische ligging en anderzijds door de aanwezigheid van hoogwaardige voorzieningen. Door de cultuurhistorische waarden, de ligging aan de Grensmaas en diverse groene verbindingen is tevens sprake van landelijk wonen binnen een groter verstedelijkt gebied. Deze troeven willen we nog verder uitspelen om ons als woongemeente te profileren. De komende jaren staan we ten gevolge van de doelstellingen uit het Klimaatakkoord voor grote opgaven op het gebied van duurzaamheid en klimaatadaptie. Deze opgaven zien wij als een urgente uitdaging om de leefomgeving verder te ontwikkelen. Door middel van een duurzaamheidsagenda willen deze opgaven het hoofd te bieden. Een dergelijk programma moet ruimte bieden aan projecten die Stein als energie-neutrale gemeente op de kaart zetten. Ook op het gebied van gemeentelijke belastingen wordt onderzoek gedaan naar mogelijkheden voor het invoeren van zogenaamde “groene leges”. Ons gezondheidsbeleid heeft als doel gezondheidsbevordering en preventie van gezondheidsproblemen bij onze bevolking. Deze doelen worden deels ook opgepakt binnen het sportbeleid (gezondheidsbevordering middels meer bewegen en tegengaan van overgewicht). Binnen het programma ligt de nadruk in deze beleidsperiode op de te realiseren trendbreuk in Zuid-Limburg.

Een trendbreuk waarmee we de hardnekkige (gezondheids)achterstand van ZuidLimburg ten opzichte van de rest van het land gaan proberen in te lopen. Bij ruimtelijke ontwikkelingen wordt op basis van wet - en regelgeving een belangenafweging gemaakt die leiden tot een evenwicht tussen enerzijds een goed woon -en leefklimaat en anderzijds ons economisch klimaat. Onze milieutaken zijn belegd bij de RUD. Deze ondersteunt ons bij het maken van een dergelijke belangenafweging. De aanbevelingen van het Rekenkamerrapport ‘Onderzoek naar invloed van de raad op doeltreffendheid en doelmatigheid RUD Zuid-Limburg voor de gemeente Stein’ worden opgepakt en uitgewerkt. In het kader van volksgezondheid en milieu zijn ook de thema’s afval en water relevant. Het is van belang om huishoudelijk goed gescheiden aan te bieden. Op die manier kan van ons afval nieuwe grondstoffen worden gemaakt. Dit draagt bij aan een duurzame ontwikkeling (beperken CO2,

37

minder grondstoffen onttrekken uit de aarde, nieuwe economie/werkgelegenheid). Goed gescheiden afvalstoffen hebben bovendien financiële waarde en levert geld op, terwijl het verbranden of storten ervan erg duur is. Goede scheiding heeft dan ook per definitie effect op het afvalstoffentarief. Volgens de wetgeving heeft de gemeente drie zorgplichten voor Water, de zogenaamde gemeentelijke watertaken: • zorgplicht voor de inzameling en transport van stedelijk afvalwater; • zorgplicht voor afvloeiend hemelwater; • zorgplicht voor het in openbaar gemeentelijk gebied treffen van maatregelen zodat de grondwaterstand geen problemen oplevert. Het Gemeentelijk RioleringsPlan (GRP) is het (technisch en financieel) kader bij de uitvoering van deze watertaken en de basis voor het afleggen van verantwoording. Door invulling te geven aan deze watertaken dragen we bij aan een duurzame leefomgeving met unieke waarden.

Bezuinigingen N.v.t.

Wat gaan we er voor doen? Volksgezondheid GGD De Regionale Ambulance Voorziening (RAV) Zuid-Limburg, ondergebracht bij de GGD ZL, fuseert op 1 januari 2023 met de RAV Noord-Limburg tot 1 Limburgse RAV. De RAV ZL wordt dan uit de GGD ZL ontvlochten. De ambulancezorg wordt volledig gefinancierd vanuit de zorgverzekeringswet, zo ook de nieuwe fusieorganisatie. Er zullen geen financiële lijnen meer zijn tussen de gemeenschappelijke regeling en de fusieorganisatie. Als gevolg van fusie zal er weinig tot niets veranderen aan het primaire proces. Beide organisaties leveren ambulancezorg en dit ‘product’ wijzigt niet bij samengaan. De ambulancezorg is en blijft te allen tijde 24/7 beschikbaar. Volksgezondheid 2023 Is het laatste jaar van de vierjarige beleidscyclus Gezondheidsbeleid. De gemeenten van Zuid-Limburg hebben gezamenlijk de beleidsagenda bepaald voor de periode 2020-2023. De inzet van de GGD is afgeleid van de regionale opgave om de trend te breken. De regionale gezondheidsnota: ‘Zuid springt eruit, Zuid-Limburg zet nieuwe trend in gezondheid’ en het meerjarenperspectief 2020-2023 van de GGD Zuid Limburg zijn hierbij de leidende documenten. De effecten op de gezondheidssituatie van onze jeugd worden gemonitord.

Riolering Riolen In de Westelijke Mijnstreek werken we al lange tijd samen in de waterketen. In onze regio zijn de gemeenten, het Waterschap Limburg (WL), het Waterschapsbedrijf Limburg (WBL) en Waterleidingmaatschappij Limburg (WML) samen verantwoordelijk voor de levering, inzameling, het transport en de zuivering van water. In 2021 is het Beleidsplan Water & Klimaatadaptatie vastgesteld. Het beleids- en uitvoeringskader bestaat uit vier plannen (beleidsplan, beheerplan, kostendekkingsplan en projectplan). Deze plannen vormen samen het verbrede gemeentelijke rioleringsplan van de gemeente Stein en zijn het resultaat van de samenwerking met onze partners in de waterketen.

38

Verder is in 2021 ook de optimalisatie van het basisrioleringsplan en de klimaatstresstest afgerond. De hieruit verkregen inzichten leveren belangrijke input voor het beleidsplan Water & Klimaatadaptatie en voor de aanpassingen die we in de komende jaren aan onze voorzieningen gaan uitvoeren. Aan de hand van de onderhoudsprogramma's en in 2023 uit te voeren rioolinspecties, wordt de inhaalslag voor wat betreft de reparatie van riolen en kolken en daarmee de verbetering van de kwaliteit van ons stelsel verder voortgezet. Kostendekkingsplan riolen Op 7 juli 2022 is het beleidsplan water en klimaatadaptatie Westelijke Mijnstreek 2022-2027 en bijbehorend kostendekkings-, beheer- en projectenplan vastgesteld. In het kostendekkingsplan is aangegeven dat, uitgaande van 100% kostendekkendheid, de komende jaren een aanzienlijke stijgingen van het rioolrecht onontkoombaar is om de noodzakelijke investeringen van het projectenplan te kunnen uitvoeren. Om een geleidelijke stijging van het tarief mogelijk te maken is in het plan gekozen voor een jaarlijkse stijging van het vastrechttarief van € 8,50. Hierbij is aangegeven dat in de eerste jaren onttrekkingen aan de voorziening nodig zullen zijn om 100% kostendekkendheid te realiseren. In 2022 was het vastrecht van de rioolheffing € 144,60. Op basis van de vastgestelde jaarlijkse verhoging van € 8,50 wordt het tarief in 2023 € 153,10.

Uitgaande van de geactualiseerde lasten en baten van de gesloten exploitatie van het riool is een onttrekking van € 81.750 nodig om 100% kostendekking te kunnen realiseren.

Afval Project overlast zwerfafval Na 2022 stopt de Zwerfafvalvergoeding van Afvalfonds Verpakkingen. De vergoeding stopt omdat de Raamovereenkomst Verpakkingen per 31 december 2022 afloopt. Sinds 2013 was een jaarlijks bedrag beschikbaar van gemiddeld €29.500 (exacte bedrag afhankelijk van inwoneraantal in het betreffende jaar). Dit bedrag werd ingezet voor onder andere het opruimen van zwerfafval, het faciliteren van vrijwilligers met opruimmaterialen, de winkelgebiedenscan, zwerfafvalmonitoring, de inzet van Boa’s voor handhaving, communicatiecampagnes en educatieprogramma's, Er komt een nieuwe vergoeding voor zwerfafvalkosten: de SUP-vergoeding. Deze komt voort uit de Single-Use Plastic (SUP) Richtlijn en valt onder de producentenverantwoordelijkheid voor het vergoeden van de kosten voor opruimen, transport en verwerking van deze plastic producten in het zwerfafval. De SUP-vergoeding is echter beperkt tot wegwerpplastic en heeft daarmee andere voorwaarden dan de Zwerfafvalvergoeding. De hoogte van de SUP-vergoeding wordt naar verwachting medio 2024 vastgesteld en met terugwerkende kracht uitbetaald over 2023. Zwerfafval zorgt voor een vervuilde omgeving en is een grote ergernis van inwoners. Het is daarom van groot belang dat de continuïteit van de activiteiten in de aanpak van zwerfafval ook in 2023 geborgd worden.

Aangezien de hoogte en de voorwaarden van de SUP-vergoeding nog onbekend zijn is voortkomend uit het Bestuursakkoord 2022-2026 een bedrag van € 100.000 (€ 50.000 in 2023 en 2024) opgenomen voor zwerfafvalaanpak. Kostendekkingsplan afval In 2022 is de Oplegnotitie Regionaal Uitvoeringsplan 'Van Afval Naar Grondstof' (VANG) 2022-2025 vastgesteld. Dit uitvoeringsplan is opgesteld in samenwerking met gemeente Beek en gemeente Sittard-Geleen en beschrijft hoe we de doelen voor 2025 en 2030 uit het Regionaal Grondstoffenbeleidskader VANG gaan bereiken. De kosten voor het Regionaal Uitvoeringsplan VANG 2022-2025 bestaan uit: • Het op peil brengen van de beleidscapaciteit (€ 27.000 structurele kosten)

39

• •

Het inzetten van extra beleids- en regiekracht voor het uitvoeringsplan (€ 42.500 structurele kosten) De maatregelen uit het uitvoeringsplan (€ 227.967 structurele kosten plus € 240.725 incidentele kosten).

De kosten die voortvloeien uit het Regionaal Uitvoeringsplan VANG 2022-2025 worden voor 100% gedekt uit de afvalstoffenheffing en komen bovenop de reguliere afvalbegroting. Om de stijging van de incidentele kosten per huishouden te dempen, worden deze verspreid over de doorlooptijd van het uitvoeringsplan in de periode 2023-2025. Daarnaast worden de incidentele kosten gedempt door inzet van het egalisatiereserve (€ 135.000), ook dit wordt verspreid over drie jaar.

Milieubeheer Duurzaamheidsagenda De Energievisie is in 2022 geëvalueerd. De conclusie is dat veel projecten zijn opgepakt en aangezet. Het halen van de voorgenomen klimaatdoelstellingen vraagt echter om verdere intensivering binnen het taakveld. Deze ambitie uit het bestuursakkoord alsmede het resultaat van de evaluatie wordt vertaald in een nieuw Klimaat -en energiebeleidsplan (Energievisie). Deze nieuwe visie wordt medio 2023 door de Raad vastgesteld. Bij het opstellen van deze begroting wordt het bestaande zonnepanelenproject geëvalueerd. Indien uit de evaluatie blijkt dat voortzetting ervan opportuun is dan wordt dit meegenomen in de integrale energievisie. Datzelfde geldt voor de ambitie van een gemeentelijk energiebesparingsproject in de vorm van een revolving fonds. Mogelijkheden (en/of alternatieven) daarvan worden meegenomen in de actualisatie van de energievisie. Onderdeel van de energievisie vormt een concrete uitvoeringsagenda waarin tevens de besteedbare middelen aan projecten worden toegekend. Zo ontstaat in 2023 een meerjarige financiële doorkijk op het taakveld duurzaamheid. In 2023 krijgt de aanpak van energiearmoede verder aandacht door onder andere voortzetting van het Huis van de Toekomst, Dubbel Duurzaam en het duurzaamheidsloket (fysiek en telefonisch).

Een ander belangrijk speerpunt als uitwerking van transitievisie warmte (vastgesteld in 2021) is het opstellen van de wijkuitvoeringsplannen. Een wijkuitvoeringsplan wordt samen met de bewoners en gebouweigenaren uit de wijk opgesteld. In een dergelijk plan worden per wijk duurzaamheidsmaatregelen, de investeringen voor bewoners/gebouweigenaren en de kansen en beperkingen van de lokale situatie benoemd. Overige speerpunten zijn: • Het Groene Net • Uitvoering maatregelen verduurzaming gemeentelijke gebouwen • Uitvoering project verduurzaming woningen in het kader van de ontvangen Regeling Reductie Energie Woningen (RREW)-subsidie in samenwerking met Zaam Wonen, Wonen Limburg en de WoonWijzerWinkel Zuid-Limburg • Het stimuleren van de implementatie van duurzaamheidsmaatregelen door woningcorporaties, particuliere woningeigenaren en bedrijven • Samenwerking rondom de regionale energiestrategie (RES). In 2023 wordt verder invulling gegeven aan het inzetten van structurele middelen uit het bestuursakkoord 2022-2026 waarmee de capaciteit binnen het taakveld kan worden uitgebreid. In 2023 wordt verder invulling gegeven aan het inzetten van structurele middelen uit het bestuursakkoord 2022-2026 waarmee de capaciteit binnen het taakveld kan worden uitgebreid.

40

Relatie verbonden partij met realisatie programma Verbonden partij

Samenwerkingsvorm GR

GGD Zuid Limburg

NV RWM

Wat is de bijdrage aan dit programma? Het bevorderen van de gezondheid van inwoners door het tegengaan en vroegtijdig signaleren van ziekten. Daarnaast geven van voorlichting over gezonde voeding en het stimuleren van mensen tot meer beweging.

Privaat

Uitvoeren van de inzameling en het laten verwerken van huishoudelijk afval en het uitvoeren van opgedragen reinigingstaken van de 4 deelnemende gemeenten uit de Westelijke mijnstreek (waaronder Stein).

GR

Het verhogen van de kwaliteit van vergunningverlening, toezicht en handhaving tegen lagere kosten in relatie tot de doelstelling duurzaamheid.

RUD

Wat gaat het kosten ? Volksgezondheid en milieu

Rekening Begroting Begroting

(x € 1.000)

2021

2022

2023

Meerjarenraming 2024

2025

2026

Lasten

7.384

8.018

7.905

7.955

8.077

8.092

Baten

7.672

7.299

7.447

7.425

7.601

7.687

288

-720

-458

-530

-476

-406

Resultaat

Relevante afwijkingen tussen begroting 2022 en begroting 2023 Algemeen In 2023 worden meer interne uren doorberekend.

Bedrag x € 1.000 -207

Ontwikkeling kapitaallasten. Afval

-214

Hogere kosten voor afvalinzameling en - verwerking in 2023. Hogere opbrengsten afvalstoffenheffing in 2023.

-151 273

Riool Hogere kosten voor het riool.

-26

Hogere opbrengst rioolheffing in 2023. Duurzaamheid In de begroting 2022 is rekening gehouden met de kosten van de uitvoeringsagenda duurzaamheid. GGD bijdrage De GGD bijdrage is in 2023 voor een bedrag van € 114.000 hoger dan in 2022.

79

705 -114

Ouderenbeleid Voor ouderenbeleid is in het bestuursakkoord 2022-2026 een budget van € 75.000 beschikbaar gesteld.

-75

41

Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting Inleiding

Het programma Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting is van belang bij de verdere ontwikkeling van de kernwaarde 'Een duurzame leefomgeving met unieke waarden'. Het gaat dan met name om de strategische keuze 'Woonmilieus afstemmen op de toekomstige (regionale) samenstelling van de bevolking: kwalitatief en kwantitatief' en het verder versterken van de unieke omgevingskwaliteiten. Ook heeft het programma raakvlakken met de kernwaarde sociale en vitale kernen uit onze strategische toekomstvisie. Sociale en vitale kernen zijn van belang voor een duurzame leefomgeving met unieke waarden. Inwoners nemen zelf initiatief en voelen zich verantwoordelijk voor hun eigen leefomgeving. Als gemeente geven wij hen hiervoor de ruimte.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 8.1 Ruimtelijke ordening 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerrein) 8.3 Wonen en bouwen

Wat willen we bereiken ?

Ons ruimtelijke beleid is afgestemd op de kernwaarden sociaal vitale kernen, een duurzame leefomgeving met unieke waarden en een bereikbare en bedrijvige gemeente en draagt daaraan bij. Overeenkomstig de Omgevingsvisie 2040 ruimtelijke structuurvisie stemmen we woonmilieus in de gemeente af op de toekomstige samenstelling van de bevolking. Verandering van de samenstelling van onze bevolking en de daarmee samenhangende woonbehoeften stellen hoge eisen aan de huidige woningvoorraad en de woonomgeving. Het blijft een lastige opgave om op lokaal en regionaal niveau de toekomstige woonbehoefte te kunnen voorspellen. Wij gaan uit van factoren die een significante invloed hebben op de kwalitatieve en kwantitatieve woningbehoefte zoals bevolkingssamenstelling en zorg- en ondersteuningsbehoefte van onze inwoners. Deze factoren blijven we voortdurend monitoren zodat we tijdig kunnen bijsturen. Sloop, transformatie en nieuwbouw pakken we in samenhang aan waarbij we verbinding leggen met de duurzaamheidsopgaven en opgaven op het terrein van zorg en welzijn (langer zelfstandig wonen). Een grote uitdaging vormt hierbinnen de toekomstbestendigheid van het particulier bezit. Hier liggen de grootste opgaven (energetisch en levensloopbestendigheid).

Wij staan open voor alternatieve woonvormen, waaronder flexibele woonvormen, Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO) en woonvormen die een bijdrage leveren aan onze strategische keuzen om samen te leven door ontmoeten en verbinden te stimuleren om zo sociale en vitale kernen te behouden. Hierbij staat maatwerk en de vraag van (nieuwe) inwoners voorop. Randvoorwaarde blijft echter dat deze ontwikkelingen bijdragen aan een evenwichtige ontwikkeling van de woningmarkt. Dit door aan de ene kant zoveel mogelijk woningen te realiseren en/of aan te passen aan de in de toekomst gevraagde kwaliteit en behoefte en aan de andere kant door de omvang van het woningaanbod aan te laten sluiten bij de toekomstige vraag. Onze inwoners waarderen momenteel onze omgevingskwaliteiten zoals de groene verbindingen, de beleving van Stein als gemeente aan het water (Grensmaas), de cultuurhistorische waarden van onze verschillende kernen en de kwaliteit van de openbare ruimte. Om ook in de toekomst een duurzame woongemeente te blijven, zullen wij deze unieke omgevingskwaliteiten die bestaan uit gebruikswaarde, belevingswaarde en toekomstwaarde samen met inwoners en ondernemers verder versterken. De belevingswaarde willen wij versterken door in te zetten op landelijke verstilling en het behoud van cultuurhistorische waarden. Hierbij zetten wij in op o.a. internationale

42

verbindingen, het versterken van ons toeristisch profiel en het uitbouwen van onze authentieke waarden waaronder de ligging aan het water. De waarde van onze openbare ruimte versterken wij door deze meer te benutten als plek voor ontmoeten, sporten en recreëren. Hierbij dragen wij tevens bij aan sociale en vitale kernen. Wij onderzoeken welke bijdrage toepassingen op het gebied van smart village kunnen betekenen voor het verder versterken van de gebruikswaarde en toekomstwaarde van de omgeving.

Bezuinigingen N.v.t.

Wat gaan we er voor doen? Ruimtelijke ordening Omgevingswet De Omgevingswet treedt in werking op 1 januari 2023. In 2022 is een groot aantal projecten gereed, conform het vastgestelde Plan van Aanpak Implementatie Omgevingswet, zoals de omgevingsvisie, het omgevingsplandeel voor de Woonkernen en het participatiebeleid. Ook zijn wij aan de slag met de gemeenten Sittard-Geleen en Beek, de provincie Limburg en Chemelot om een eenduidige regeling te ontwerpen voor het terrein van Chemelot (inclusief IAZI en de Haven, gelegen in onze gemeente) en een uniforme regeling ten aanzien van het invloedgebied van Chemelot. De werkprocessen van omgevingsvergunningen zijn aangepast op de nieuwe wetten en regels. De gemeente Stein is echter nog niet klaar op het moment dat de Omgevingswet in werking is getreden. Feitelijk starten we dan pas echt met de inhoud. In de praktijk zal moeten blijken of alle voorbereide werkprocessen en documenten ook werkbaar zijn. De nieuwe Omgevingswet vergt in het begin extra tijd om aan te wennen en om uit te testen in de praktijk. Dit geldt temeer omdat ook de vergunningenapplicatie en het digitale stelsel Omgevingswet (DSO) nieuw zijn. We investeren in extra training en advies voor deze beginperiode. Daarnaast werken wij verder aan het vullen van het DSO met toepasbare regels en aan de publiekscommunicatie op onze website.

In 2023 pakken wij ook de verdere ontwikkeling van het omgevingsplan op en hopen wij een beter beeld te krijgen van de structurele capaciteit en de personele gevolgen die de Omgevingswet en de bijbehorende Wet kwaliteitsborging voor het bouwen met zich brengt. Hiervoor hebben we in de begroting 2023 een budget van € 45.000 opgenomen dat gedekt wordt door over eenzelfde bedrag te beschikken over de daartoe gevormde reserve implementatie omgevingswet. Met betrekking tot de structurele kosten is het te vroeg om een reële (meerjarige) inschatting te maken. Daarnaast hangen structurele kosten samen met keuzes die in de komende jaren nog moeten worden gemaakt in bijvoorbeeld het definitieve omgevingsplan en het gewenste niveau van dienstverlening. Juist vanwege voorgaande onzekerheden is in de Septembercirculaire van 2022 en in de jaren 2023-2025 vanuit het Rijk extra geld ter beschikking gesteld voor de implementatie van de Omgevingswet. Achterliggende reden hiervan is dat het Rijk erkent dat de eerste jaren nadat de Omgevingswet inwerking is getreden ook nog extra kosten worden gemaakt en eventuele voordelen in deze transitieperiode nog niet kunnen worden ingeboekt. Stationsomgeving Beek-Elsloo Begin 2023 zal naar verwachting de realisatie overeenkomst getekend worden voor de uitvoering van het project Station Beek-Elsloo.

Op basis van het Bestuursakkoord 2022-2026 is voor het verbeteren van de bereikbaarheid van het station een investeringsbudget van € 500.000 opgenomen. De daadwerkelijke realisatie van de plannen is voorzien vanaf eind 2023, startend met het verleggen van kabels en leidingen. Vervolgens wordt gestart met de aanleg van de voorzieningen aan de Elsloo zijde en daarna aan de zijde van Beek.

43

Herstel oude dorpskernen Op basis van het bestuursakkoord 2022-2026 is in de meerjarige investeringsplanning een bedrag van €1,5 miljoen opgenomen voor het herstel van oude dorpskernen. In 2023 wordt voor Catsop onderzocht welke maatregelen kunnen worden getroffen om de ruimtelijke kwaliteit te verbeteren. Het opwaarderen van het gebied draagt naast het verbeteren van de leefbaarheid tevens bij aan het versterken van het toeristisch recreatief profiel. Onder leefbaarheid wordt tevens het verbeteren van de verkeerskundige situatie verstaan.

Wonen en bouwen In 2023 zijn de volgende woningbouwprojecten binnen (en met de gemeente Stein) in ontwikkeling, variërend van de initiatieffase tot en met de realisatiefase; • CPO Meerdel, Elsloo 15 woningen; • De bouwfase van de woningen is gestart in november 2022. Oplevering van het totaalproject is eind 2023 voorzien. • Bramert Noord, Urmond 50 woningen; • Het project bevindt zich in de voorbereidingsfase. De geplande oplevering van de woningen is medio 2024. Deze planning is onder voorbehoud vanwege een lopende beroepsprocedure tegen het bestemmingsplan. • Voormalige schoollocatie Poolster, Elsloo 17 nultrede-woningen; • Het project bevindt zich in de voorbereidingsfase. De geplande oplevering is medio 2024. • Voormalige schoollocatie Elckerlyc, Elsloo 19 appartementen in 1 bouwblok; • Het project bevindt zich in de voorbereidingsfase. De geplande oplevering is medio 2024. Deze planning is onder voorbehoud vanwege een lopende beroepsprocedure tegen het bestemmingsplan. • Voormalige schoollocatie Meers; • Het onderzoek naar mogelijke woningbouwontwikkeling op deze locatie is eind 2022 gestart en is medio 2023 afgerond waarna duidelijkheid ontstaat over de invulling van de locatie. • Voormalig Havantia terrein Meers; • Het onderzoek naar mogelijke functies op deze locatie is eind 2022 gestart en is medio 2023 afgerond.

• Herinrichting Dorien Verschurenplein Elsloo; • Mogelijkheden voor deze locatie worden in de transformatievisie Elsloo onderzocht. Vandaar uit zal de herinrichting als project worden uitgewerkt. In de paragraaf grondbeleid en grondexploitaties worden deze bouwprojecten nader toegelicht. Kwaliteitsborging in de bouw De nieuwe Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) moet zorgen voor een betere bouwkwaliteit tegen lagere kosten. Een belangrijke en ingrijpende wijziging is dat bouwers meer verantwoordelijkheid krijgen. Ook verschuift de technische kwaliteitsborging van gemeenten naar private partijen. Deze private kwaliteitsborging bouw wordt ten dele uitgevoerd door private kwaliteitsborgers. De complete plantoetsing (algemene bouwkunde, brandveiligheid, constructieve veiligheid, bouwfysisch en installaties) en het toezicht op de bouwplaats wordt door deze kwaliteitsborgers gedaan. De ruimtelijke toets (onder andere bestemmingsplan, milieu, welstand en Ruimtelijke Ordening) blijft gewoon door gemeenten uitgevoerd worden. Ook gaan gemeenten controleren of de kwaliteitsborgers die zijn aangesteld wel (juist) gecertificeerd zijn om de private kwaliteitsborging bouw te mogen doen. Naar verwachting treedt er voor gemeenten dus een verschuiving op van preventief toezicht naar meer repressief toezicht.

De Wkb is afhankelijk van inwerkingtreding van de Omgevingswet en de bedoeling is dat beide tegelijk van kracht worden. De nieuwe ingangsdatum van de Omgevingswet is beoogd op 1 januari 2023. Als de wet wordt ingevoerd, dan gebeurt dit vooralsnog alleen voor eenvoudige bouwprojecten (gevolgklasse 1). Op een later moment wordt beslist of de wet ook gaat gelden voor complexere bouwprojecten (gevolgklasse 2 en 3).

44

De impact van de invoering van deze wetgeving is op het moment van opstellen van deze begroting nog niet bekend. In de begroting is wel reeds rekening gehouden met verminderde legesinkomsten. Integraal woonwagenbeleid Het Integraal Woonwagenbeleid is na beëindiging van de projectfase volledig geïmplementeerd in de reguliere bedrijfsprocessen. Binnen de domeinen Veiligheid, Zorg en Participatie, Wonen en Fysiek domein zullen in 2023 de reguliere werkzaamheden worden voortgezet. Het onderdeel Zorg en Participatie zal extra aandacht krijgen om de verbinding met het project Kansrijke Start te versterken. Het onderdeel Wonen zal grotendeels in het teken staan van de voorbereiding en overdracht van de standplaatsen die nog in eigendom van de gemeente zijn, naar de woningcorporaties. Regeling huisvesting aandachtsgroepen In 2023 wordt in samenwerking met onze partners Wonen Limburg en Zaam Wonen verdere aandacht besteed aan de huisvesting van aandachtsgroepen. De noodzakelijke middelen hiervoor zijn opgenomen in deze begroting. Wonen en zorg Streven is om begin 2023 de woonzorgvisie op hoofdlijnen vast te stellen waarna in hetzelfde jaar de lokale uitwerking per kern/wijk wordt opgepakt middels een participatief traject. Vanuit een analyse van de huidige situatie en de opgaven, zal een kwantitatieve en kwalitatieve koers worden bepaald.

Deze moet uiteindelijk de komende jaren in de diverse kernen en wijken geconcretiseerd worden. Hoogwaardige woon- en zorgcomplexen Vanuit de op te stellen woonzorgvisie (2023) worden kansrijke woonconcepten voor ouderen aangegeven. Gekoppeld aan concrete locaties in Stein kan er vervolgens een haalbaarheidsonderzoek worden uitgevoerd. Onderzoek koopsector (sloopopgave) Van de woningen die nodig zijn over 20 à 25 jaar staat pakweg 95% er nu ook al: dat is de bestaande woningvoorraad. De meeste eigenaren zullen wensen dat hun huis ook dán in goede staat verkeert. Daarvoor is onderhoud en vernieuwing nodig. Wie investeert in zijn huis, houdt het (meestal) verkoopbaar. Vanwege de sterke vergrijzing (en verandering van de grootte en samenstelling van huishoudens) is op den duur een overschot aan eengezinswoningen in de koopsector waarschijnlijk. In de huursector gebeurt dat minder: woningcorporaties slopen en vervangen bijvoorbeeld hun woningen op enig moment. Die vervangbouw gebeurd niet of nauwelijks bij de particuliere woningvoorraad. Wij onderzoeken kansrijke en toepasbare mogelijkheden (al dan niet gezamenlijk met de regio) om ook de particuliere woningvoorraad te transformeren. Een van de mogelijke middelen zou bv. een (regionaal) woonbedrijf kunnen zijn.