Programmabegroting 2023-2026.pdf

PROGRAMMABEGROTING 2023-2026

1

2

Voorwoord Hierbij bieden wij de begroting 2023 en de meerjarenraming 2024-2026 aan. Het is de eerste in deze bestuursperiode. Trots zijn wij u deze sluitende begroting aan te kunnen bieden. Het bestuursakkoord 2022-2026 is beleidsmatig en financieel verwerkt. Financieel is er meerjarig een positief begrotingsresultaat. Ondanks dat dit een goed uitgangspunt is, betekent dit niet dat er geen financiële uitdagingen zijn. De meicirculaire 2022 had door het hoge accres een bijzonder positieve structurele impact voor de gemeente. Ook was Stein een voordeelgemeente bij de herijking van het gemeentefonds. Echter kent het gemeentefonds ook een grillig karakter. Door de trap op-trap af-systematiek kan een wijziging in de rijksuitgaven (bezuiniging) leiden tot een wijziging in het gemeentefonds. Verder heeft de oorlog in Oekraïne en de verstoringen door de coronacrisis geleid tot een scherp opgelopen inflatie. Vooral de zeer snel gestegen energieprijzen raken een groeiend aantal huishoudens en bedrijven. De inflatie en de daarmee gepaard gaande onzekerheid, en ook de renteverhogingen door centrale banken om de inflatie te beteugelen, remmen de economische groei. Het moge duidelijk zijn dat de doorrekeningen van de inflatie in deze begroting met meer onzekerheid dan normaal omgeven zijn.

Als gemeente dienen we ondanks deze onzekerheden onze lange termijn koers en onze ambities niet uit het oog te verliezen. Dit doen we, in een goed samenspel, in het belang van Stein. College van burgemeester en wethouders

3

Inhoudsopgave Voorwoord ............................................................................................................ 3 Inhoudsopgave ................................................................................................... 4 Algemeen ........................................................................................................... 5 Leeswijzer ............................................................................................................ 5 Inleiding ............................................................................................................... 7 Financiële samenvatting ......................................................................................... 8 Programma's ...................................................................................................... 9 Veiligheid ............................................................................................................. 9 Verkeer, vervoer en water ..................................................................................... 13 Economie ............................................................................................................ 17 Onderwijs ............................................................................................................

22 Sport, cultuur en recreatie ..................................................................................... 24 Sociaal Domein .................................................................................................... 28 Volksgezondheid en milieu ..................................................................................... 37 Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting ................................................................. 42 Bestuur en ondersteuning en algemene dekkingsmiddelen ......................................... 48 Paragrafen........................................................................................................ 60 Lokale heffingen ................................................................................................... 60 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................... 70 Grondbeleid ......................................................................................................... 74 Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................. 79 Financiering ......................................................................................................... 84 Bedrijfsvoering .....................................................................................................

92 Verbonden Partijen ............................................................................................... 96 Financiële begroting ....................................................................................... 107 Algemeen .......................................................................................................... 107 Uitgangspunten begroting 2023............................................................................ 107 Totaal lasten en baten ......................................................................................... 109 Recapitulatie begrotingsevenwicht ........................................................................ 111 Incidentele baten en lasten .................................................................................. 113 Totaal saldo per taakveld ..................................................................................... 116 Reserves en voorzieningen .................................................................................. 118 Uiteenzetting financiële positie ............................................................................. 128 EMU saldo ......................................................................................................... 130 Geprognosticeerde balans ....................................................................................

131 Investeringsplanning 2023-2026 .......................................................................... 133 Bijlagen .......................................................................................................... 141 Bijlage I Overzicht Formatie ................................................................................. 141 Bijlage II Verplichte indicatoren ........................................................................... 142 Bijlage III Overzicht subsidies .............................................................................. 144 Bijlage IV Begrippenlijst ...................................................................................... 145

4

Algemeen Leeswijzer Dit is de begroting 2023 van de gemeente Stein. Deze programmabegroting 2023 volgt de wettelijke voorschriften en is opgebouwd uit een ‘beleidsbegroting’ en een ‘financiële begroting’. In de programma's is een verdeling in uniforme taakvelden ondergebracht . Algemeen De begroting begint met een hoofdstuk Algemeen, met daarin: • Leeswijzer • Inleiding • Financiële samenvatting. Programma's: Dit hoofdstuk bestaat uit de volgende programma's: 0. Bestuur en ondersteuning en algemene dekkingsmiddelen * 1. Veiligheid 2. Verkeer, vervoer en waterstaat 3. Economie 4. Onderwijs 5. Sport, cultuur en recreatie 6. Sociaal domein 7. Volksgezondheid en milieu 8. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing * we presenteren dit programma als laatste omdat dit programma uit veel uiteenlopende taakvelden bestaat. Tevens is hier extra een totaal overzicht van de algemene dekkingsmiddelen opgenomen. Het tweede gedeelte van deze begroting bestaat uit een nadere toelichting op de 9 programma's en de bijbehorende 3 ‘W-vragen’. Bij elk programma is de volgende informatie opgenomen: • Inleiding: hierin wordt aangegeven welke bijdrage het programma levert aan de kernwaarden en de daaraan gekoppelde strategische keuzes uit de strategische toekomstvisie 2018-2022. • Een overzicht van de taakvelden die onderdeel uitmaken van het programma.

• Wat willen we bereiken? • Daar waar van toepassing, een overzicht van de bezuinigingen, die reeds in de begroting 2021 zijn verwerkt, maar pas ingaan vanaf het jaar 2023. Deze bezuinigingen worden verder toegelicht in de programma's. • Wat gaan we daarvoor doen ? De tweede W-vraag richt zich vooral op de taakvelden binnen het betreffende programma. • Relatie verbonden partij met desbetreffende programma. • Wat mag het kosten ? De lasten en de baten per programma. Conform het BBV (artikel 19b) dienen in de toelichting op het 'overzicht van lasten en baten' de aanmerkelijke verschillen te worden toegelicht. Aan het eind van elk programma is daarom een tabel opgenomen met de relevante afwijkingen in bedragen tussen de begroting 2022 en de begroting 2023. Aanpassingen van budgetten tussen twee begrotingsjaren worden zo zichtbaar. Maar ook een incidenteel budget kan een afwijking tussen twee begrotingsjaren zijn. In beginsel zijn incidentele (restant)budgetten van 2022 in 2023 niet meer beschikbaar, echter is het wel mogelijk dat door middel van de slotwijziging (een gedeelte van) deze budgetten worden doorgeschoven naar 2023. Paragrafen: Het derde gedeelte bevat de paragrafen die zijn voorgeschreven in het 'Besluit Begroting en Verantwoording gemeenten en provincies' (BBV). In tegenstelling tot de programma’s, waarbij in

5

eerste instantie de beleidsmatige invalshoek centraal staat, worden in de paragrafen een aantal meer beheersmatige aspecten beschreven, die dwars door de programma’s heen lopen. Financiële begroting: Het vierde gedeelte bevat uitgebreidere informatie over de financiële middelen. Hierin is onder andere opgenomen overzicht totale lasten en baten, incidentele lasten en baten, recapitulatie begrotingsevenwicht, mutaties in de reserves en voorzieningen en de geprognosticeerde balans. Bijlagen: In het laatste deel staat informatie over onder andere overzicht van de formatie, verplichte indicatoren en subsidies. We sluiten af met een begrippenlijst. Voor de relevante beleidsplannen- en verordeningen verwijzen wij naar het nieuw vastgestelde Normenkader.

6

Inleiding Strategische toekomstvisie 2018-2022 In de strategische toekomstvisie 2018-2022 hebben wij onze strategische koers bepaald voor de komende jaren. Wij hebben hierin onze missie vastgelegd: 'een eigenzinnige woongemeente in de Zuid-Limburgse Maasvallei waar het mogelijk is dorps te wonen in een verstedelijkt gebied met kwalitatief hoogwaardige voorzieningen en ruimte voor ondernemerschap en particulier initiatief.' Onze missie ligt aan de basis van ons doel en drijfveer als gemeente. Waarom doen we de dingen die we doen? Dit ligt uiteindelijk aan de basis voor de programmabegroting. De strategische toekomstvisie is opgebouwd uit drie kernwaarden met daaraan gekoppeld strategische keuzen die invulling geven aan de missie van de gemeente Stein.

Het gaat om de volgende kernwaarden en strategische keuzen: Kernwaarde 1 Sociale en vitale kernen Samenleven door ontmoeten Samenleven door verbinden Actief eigenaarschap van inwoners en ondernemers verder stimuleren Van regisseren naar meer stimuleren en faciliteren Trots en bewust van onze eigen(zinnige) identiteit en kwaliteiten Kernwaarde 2 Een duurzame leefomgeving met unieke waarden Duurzame ontwikkeling: energietransitie en klimaatadaptie Woonmilieus afstemmen op de toekomstige (regionale) samenstelling van de bevolking: kwalitatief en kwantitatief Verder versterken van de unieke omgevingskwaliteiten Kernwaarde 3 Bereikbare en bedrijvige gemeente Versterken van de lokale economie in de regio Ontwikkelen van een duurzame en lokale economie Verdiepen Economische Samenwerking Zuid-Limburg Vrijetijdseconomie en recreatie als nieuwe economische pijler Voldoende arbeidspotentieel In de voorliggende programmabegroting wordt per programma in de inleiding aangegeven welke bijdrage het betreffende programma levert aan de kernwaarden en de daaraan gekoppelde strategische keuzen uit de strategische toekomstvisie 2018-2022. Hiermee wordt de verbinding gelegd tussen de programmabegroting en onze strategische toekomstvisie. In 2023 wordt de strategische toekomstvisie geactualiseerd.

7

Financiële samenvatting Door het vaststellen van de voorliggende programmabegroting 2023 autoriseert de gemeenteraad de financiële middelen (exploitatie- en investeringsbudgetten) die zijn verbonden aan de programma’s. De raad geeft hiermee inhoud aan zijn kaderstellende rol. Deze autorisatie vindt plaats op programmaniveau, zoals geregeld in de wet Dualisering Gemeentebestuur. Het college van burgemeester en wethouders is na autorisatie van de gemeenteraad bevoegd uitvoering te geven aan taakvelden van de betreffende programma’s. Voor zover het college binnen de door de raad per programma aangegeven budgetten blijft (en uiteraard met inachtneming van de te bereiken resultaten) hoeft het college géén begrotingswijzigingen aan de raad voor te leggen. Middels de programmarekening legt het college verantwoording af aan de raad over de uitvoering van de programma’s en dus ook over de besteding van de middelen en de bereikte resultaten. Het schuiven van budgetten tussen verschillende programma’s kan slechts plaatsvinden via een – door de raad vastgestelde – begrotingswijziging, als onderdeel van de bestuursrapportage of slotwijziging. Ieder programma bestaat uit een aantal subtaakvelden. De basis voor de voorliggende programmabegroting 2023 wordt gevormd door de jaarschijf 2023 uit de begroting 2022, inclusief de bestuursrapportage 2022 en reeds vastgestelde begrotingswijzigingen.

Overzicht verloop begrotingssaldi 2023-2026 Omschrijving Primaire begroting 2022 Mutaties raadsbesluiten Slotwijziging 2021 Clientvolgsysteem Vaststellen grondexploitaties Vaststellen grondexploitatie Bramert Noord Voorbereidingskrediet Groenewald Bestuursrapportage 2022 Begroting 2023 - Bestuursakkoord - Kaderbrief - Begroting Begrotingssaldo Incidentele lasten Incidentele baten Structureel saldo

2023 -191

2024 -177

2025

2026 23

1 -13 51 53 -9 4.637

-5 51 14 -9 6.446

51 25 -27 8.343

5.038

-1.136 -1.657 -634 1.102 2.131 2.131 1.102

-1.338 -1.746 19 3.259 29 29 3.259

-1.737 -1.930 223 4.967 29 29 4.967

-1.250 -1.911 -436 1.442 29 29 1.442

Onzekerheden In bovenstaande tabel is het beeld van de begrotingspositie 2023-2026 weergegeven. Met name de resultaten van de meicirculaire 2022 hebben tot een forse stijging van de algemene uitkering geleid, waardoor de komende jaren positieve begrotingsresultaten zijn ontstaan. De stijgende energie- en voedselprijzen worden gezien als de belangrijkste drijfveren van de alsmaar stijgende inflatie. Vakbonden willen dat lonen meestijgen met de inflatie. De Europese Centrale Bank (ECB) zal de belangrijkste rentetarieven wellicht verder verhogen om de inflatie in de eurozone tegen te gaan. Dit alles brengt dan ook grote financiële onzekerheden met zich mee die op de gemeente afkomen en daarom is het ook belangrijk behoedzaam te blijven. De gepresenteerde positieve begrotingsresultaten kunnen immers weer (deels) snel verdampen.

8

Programma's Veiligheid Inleiding

Het programma veiligheid biedt randvoorwaarden om veilig en prettig te kunnen wonen en ondernemen in onze gemeente. Het programma draagt bij aan de kernwaarde 'een duurzame leefomgeving met unieke kwaliteiten'. Een veilige woon- en leefomgeving voor onze inwoners is essentieel voor een woongemeente. Dit mede met het oog op de ligging van onze gemeente in de nabijheid van Chemelot en snel- en waterwegen.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid

Wat willen we bereiken ? Continu wordt er gewerkt om de leefbaarheid in de kernen te vergroten. Samen met diverse partners als de Veiligheidsregio, de brandweer en politie wordt er regelmatig geëvalueerd wat er zich afspeelt in Stein en hoe hier vroegtijdig op ingezet kan worden. De participatie van burgers, ondernemers en organisaties hierbij is van belang om meer draagvlak te creëren.

Bezuinigingen N.v.t.

Wat gaan we er voor doen? Crisisbeheersing en Brandweer Crisisbeheersing Crisisbeheersing (en rampenbestrijding) omvat alle activiteiten die gericht zijn op de voorbereiding op crises en rampen. Het gaat om de beheersing van risico's en de voorbereiding op mogelijke incidenten. Om dit te kunnen waarborgen zorgen we ervoor dat onze eigen crisisorganisatie op orde blijft. Dit doen we door onze medewerkers structureel op te leiden en te trainen waarbij er tevens continu aandacht is voor het onderdeel crisiscommunicatie. Tevens zorgen we ervoor dat onze processen en plannen in de crisis- en rampenorganisatie steeds actueel zijn. We werken hierin nauw samen met de Veiligheidsregio Zuid-Limburg. Brandweer Brandweerzorg verhoogt de veiligheid in onze samenleving. Enerzijds doet de brandweer dit proactief, bijvoorbeeld door het in kaart brengen van risico’s en door voorlichting te geven hoe brandveilig te leven, anderzijds reactief door daar hulp te bieden waar nodig als deze gevraagd wordt. Het programma Brandweerzorg wordt vanuit de Veiligheidsregio Zuid-Limburg gecoördineerd en omvat de volgende onderdelen: risicobeheersing, incidentbestrijding, vakbekwaamheid, kaderstelling en meldkamer.

In 2023 wordt binnen deze onderdelen onder andere verder gegaan / aan de slag gegaan met: • de implementatie van de "Visie op inrichting risicobeheersing"; • de uitwerking van het in 2022 opgestelde "Brandweerrisicoprofiel"; • de implementatie van de Omgevingswet binnen de Veiligheidsregio; • opleiden, oefenen en bijscholen van manschappen.

9

Openbare orde en veiligheid Openbare orde en veiligheid Voor Openbare Orde en Veiligheid (OOV) is in het bestuursakkoord 2022-2026 een structureel werkbudget van € 25.000 beschikbaar gesteld. Integrale veiligheid De doorontwikkeling van data Openbare Orde en Veiligheid heeft in 2022 een aantal thema’s naar voren gebracht die extra aandacht behoeven. Overlast door personen met verward gedrag is een van deze thema’s. De verbinding tussen de domeinen zorg en veiligheid, de inzet van politie én de veranderde maatschappij maken een integrale aanpak de komende jaren steeds noodzakelijker. In 2023 zal een verdere verdieping gemaakt worden op basis van deze inzichten. In 2023 start de termijn van de nieuwe Kadernota Veiligheid. Hieraan verbonden zal het lokale uitvoeringsplan veiligheid invulling geven aan de strategische thema’s uit de nota en de lokale behoefte. Politiecapaciteit zal een thema zijn wat zijn weerslag kent op het gemeentelijk beleid. De uitkomsten van het Werklastonderzoek Politie-eenheid Limburg zijn bekend. Op het gebied van leefbaarheid zal steeds meer verantwoordelijkheid bij gemeenten en partners in het voorveld terecht komen. Opgroeien in een kansrijke omgeving De nieuwe coalitie heeft uitgesproken graag aan de slag te willen met het zogenaamde IJslands preventiemodel.

Een aantal gemeenten in Nederland, waaronder twee in Limburg (Maastricht en Horst aan de Maas), is ons voorgegaan. De Nederlandse benaming voor dit model is 'opgroeien in een kansrijke omgeving; OKO'. Het model behelst in feite een hele omslag qua benadering en filosofie ten aanzien van onze kinderen en jongeren. In januari 2023 gaan we - met ondersteuning van het Trimbos Instituut - aan de slag met dit model. Doordat OKO de hele samenleving raakt heeft dat ook onlosmakelijk gevolgen voor samenwerkingspartners zoals scholen (primair en voortgezet), opvang, welzijnsinstellingen etc. In 2023 gaan we aan de slag om het draagvlak te vergroten en enthousiasme te creëren bij onze samenwerkingspartners. Vanuit het bestuursakkoord 2022-2026 zijn er extra middelen beschikbaar gesteld voor dit doel van € 50.000 voor de jaren 2023/2024 en 2025. Ondermijning In 2023 blijven we ons richten op de aanpak van ondermijning. We pakken onze positie en zien meerwaarde in de integrale aanpak met ketenpartners; zoals onder andere het RIEC (Regionaal Informatie- en Expertise Centrum), de politie, de belastingdienst en het openbaar ministerie. Onze informatiepositie op het gebied van ondermijning wordt versterkt door het feit dat we aangesloten zijn op Meld Misdaad Anoniem. Hierdoor kunnen signalen vanaf het begin gemonitord en daar waar mogelijk en noodzakelijk aangepakt worden.

We optimaliseren de bestuursrechtelijke instrumenten en leggen slimme, effectieve combinaties tussen bestuursrecht en strafrecht om een vuist te maken tegen (ondermijnende) criminaliteit. In dit kader hebben we ook bijzondere aandacht voor cybercriminaliteit. Het doel van de aanpak van ondermijning is om het vestigingsklimaat voor criminelen en criminele netwerken zo onaantrekkelijk mogelijk te maken. De focus ligt daarbij onder andere op het uitvoeren van een maatwerk-aanpak die voortkomt uit onze informatiepositie (een eenpersoons/netwerkgerichte aanpak van casuïstiek), het uitvoeren van integrale controles met partners en het uitvoeren van het Damoclesbeleid. Ook wordt met het Bibob-beleid uitvoering gegeven aan het opwerpen van barrières om onder andere misbruik van vergunningen tegen te gaan. Tot slot blijven we doorgaan met het vergroten van het bewustzijn op het gebied van ondermijning binnen de interne organisatie door middel van het geven van voorlichting en training op dit gebied. Ook hierbij worden we ondersteund door het RIEC. Buurtveiligheidsplannen Het maken en uitvoeren van buurtveiligheidsplannen samen met buurtbewoners, ondernemers en andere mogelijke belanghebbenden zien we als een wijze om vanuit eigen kracht samen met

10

inwoners een veiligere leefomgeving te realiseren en komt mede voort uit het bestuursakkoord 2022-2026. In 2023 wordt hiermee gestart door het opstellen van een plan van aanpak en het ophalen van de veiligheidsbeleving bij onze inwoners (subjectieve veiligheid). Deze input fungeert als een zogenaamde 0-meting op basis waarvan de buurtveiligheidsplannen verder worden uitgewerkt en uitgevoerd in 2024 en verder. Aangezien dit programmapunt een duidelijke relatie heeft met de aanpak van overlast drugs in de openbare ruimte, worden de middelen die in 2023 daarvoor in het bestuursakkoord beschikbaar zijn gesteld (€50.000) daartoe ingezet. Daarnaast is nog een additionele investering nodig in 2023 van €25.000 voor een deel van de uitvoering van de buurtveiligheidsplannen en €45.000 voor de tijdelijke ondersteuning van het cluster OOV zodat deze actief kunnen participeren bij de uitvoering van de buurtveiligheidsplannen. Cameratoezicht De gemeente Stein zet sinds 2017 gemeentelijk cameratoezicht in voor de handhaving van de openbare orde. Het cameratoezicht wordt periodiek geëvalueerd om te bezien of het cameratoezicht nog noodzakelijk is en naar behoren functioneert. Op basis van deze evaluatie is het wenselijk om in 2023 over te gaan op de aanschaf van nieuwe systemen, hardware en andere ondersteunende diensten om de effectiviteit van het cameratoezicht te vergroten.

De noodzaak is tevens gelegen in het feit dat de veiligheid van de hard- en software van de huidige camera’s onvoldoende kan worden aangetoond (qua privacywetgeving). Het geheel van noodzaak, aanschaf, onderhoud, toegang tot de beelden, wijze van uitlezen, etc. wordt vervat in een integraal plan. Middels een RIB zullen wij u te zijner tijd informeren. Ten behoeve van de voortgang wordt in onderhavige begroting echter reeds een indicatief bedrag van € 60.000 opgenomen voor de vervanging van de hard- en software. Buurtbemiddeling Buurtbemiddeling is als reguliere voorziening een samenwerkingsverband van de gemeenten WM, Basisteam WM (politie) en de woningcorporaties Zo Wonen, Woonpunt, Wonen Limburg en Zaam Wonen. De uitvoerende partij Partners in Welzijn levert de professioneel coördinator. Er is duidelijk behoefte aan buurtbemiddeling. Buurtbemiddeling is een voorbeeld van burgerparticipatie welke mogelijkheden aanreikt om verantwoordelijkheden te nemen bij conflicten. Verder zijn het ook inwoners die zich geheel vrijwillig inzetten om bemiddelingen uit te voeren. Daarmee is buurtbemiddeling voor en door bewoners. Buurtbemiddeling vermindert woonoverlast en voorkomt escalatie in de buurt door horizontale conflicten tussen buren in een zo vroeg mogelijk stadium te signaleren en zo efficiënt mogelijk aan te pakken. Conflicten worden daardoor in de kiem gesmoord.

Beoogde resultaten zijn een meer leefbare woonomgeving, sterkere gemeenschapszin en grotere zelfredzaamheid van inwoners. Door haar werkwijze draagt het bij aan een prettig en veilig woonklimaat voor inwoners. Tevens zorgt het voor vermindering van werklast en kosten van gemeente(n), politie en woningcorporaties als gevolg van woonoverlast en daaraan gerelateerde conflicten. Door middel van een halfjaarlijkse tussenrapportage en een jaarrapportage met daarin het aantal meldingen en resultaten wordt verantwoording afgelegd betreffende de inzet van buurtbemiddeling. BOA's Toezicht en handhaving door Boa’s krijgt een steeds prominentere rol binnen onze samenleving. De kaders voor de wijze van inzet zijn vastgelegd in het door de Raad vastgestelde VTH-beleidsplan 2022-2023. Daarvoor zijn ook steeds meer middelen beschikbaar gesteld de afgelopen jaren. Deze toename zorgt er voor dat de organisatie van de Boa-inzet ook steeds omvangrijker wordt. Professionalisering is een continue proces. Ook in 2023 is er aandacht voor de optimalisering van processen, verslaglegging, verantwoording en administratie, beroepsinhoud en kennisontwikkeling.

11

Relatie verbonden partij met realisatie programma Verbonden partij Veiligheidsregio Zuid Limburg

Samenwerkingsvorm GR

Wat is de bijdrage aan dit programma? Zorg dragen voor de fysieke veiligheid ( met name brandweerzorg en de crisisbeheersing) voor inwoners en bedrijven in Zuid-Limburg

Wat gaat het kosten ? Veiligheid (x € 1.000)

Rekening Begroting Begroting 2021

2022

2023

Meerjarenraming 2024

2025

2026

Lasten

2.209

2.334

2.733

2.705

2.745

2.684

Baten

162

96

100

101

102

102

-2.047

-2.238

-2.634

-2.604

-2.643

-2.582

Resultaat

Relevante afwijkingen tussen begroting 2022 en begroting 2023

Bedrag x € 1.000

Veiligheidsregio Voor crisisbeheersing en brandweer is conform begroting van de veiligheidsregio voor 2023 meer budget beschikbaar.

-70

Bestuursakkoord Voor Openbare Orde en Veiligheid (OOV) is in het bestuursakkoord 2022-2026 vanaf 2023 een structureel werkbudget van € 25.000 beschikbaar gesteld

-25

Voor het Ijslands preventiemodel is in het bestuursakkoord 2022-2026 vanaf 2023 een budget van € 50.000 beschikbaar gesteld voor 2023-2025

-50

Voor het project overlast drugs is in het bestuursakkoord 2022-2026 vanaf 2023 een budget van € 50.000 beschikbaar gesteld voor 2023-2025

-50

Buurtveiligheidsplannen In 2023 is €25.000 voor een deel van de uitvoering van de buurtveiligheidsplannen en €45.000 voor de tijdelijke ondersteuning incidenteel beschikbaar

-70

Boa's Ten behoeve van de uitvoering van het nieuwe VTH-beleid 2022-2026 (raad 17 februari 2022) in relatie tot de inzet van boa's is in 2023 hiervoor een hoger bedrag beschikbaar.

-38

Indexering In verband met de toenemende inflatie is conform kaderbrief rekening gehouden met een extra bedrag voor indexering binnen dit programma.

-77

12

Verkeer, vervoer en water Inleiding

Het programma verkeer, vervoer en water levert een bijdrage aan twee kernwaarden uit onze strategische toekomstvisie. Het gaat dan om de kernwaarden 'een duurzame leefomgeving met unieke waarden' en 'een bereikbare en bedrijvige gemeente'. Een duurzame leefomgeving met unieke waarden hangt samen met een goede bereikbaarheid van de gemeente. Om de huidige economische ontwikkeling verder te versterken, dient de bereikbaarheid van Stein verder geoptimaliseerd te worden.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 2.4 Economische havens en waterwegen

Wat willen we bereiken ?

Een bedrijvige gemeente in een duurzame leefomgeving met unieke waarden hangt samen met een goede bereikbaarheid van de gemeente Stein. Door onze goede geografische ligging aan diverse snel en -waterwegen hebben wij zowel een goed woon -en leef klimaat alsmede een gunstig economisch klimaat. Om dit te behouden en te versterken blijven we investeren in de bereikbaarheid van Stein en wordt onze infrastructuur verder geoptimaliseerd. Veiligheid en aandacht voor ontwikkelingen op het vlak van mobiliteit zijn daarbij belangrijke speerpunten.

Bezuinigingen N.v.t.

Wat gaan we er voor doen? Verkeer, wegen en water Verkeersarrangement Eind 2020 is het Mobiliteitsplan 2021-2025 vastgesteld. Onderdeel van dit Mobiliteitsplan is het Meerjaren Investerings Plan Verkeer 2021-2025 (MIP Verkeer 2021-2025). In dit MIP Verkeer is een doorkijk gemaakt en bepaald welke korte termijn projecten de komende jaren vanuit het budget Verkeersmaatregelen / Veilige schoolomgeving worden uitgevoerd. Voor 2023 zijn dit: • Heirstraat - drempel; • Kruising Beekstraat - Bergstraat - aanpak straatwerk (voorbereiding in 2022); • Onderzoek alternatieve fietsroutes wielrenners; • Bergstraat - Kampstraat - aanpak kruising en verkeersremmer (voorbereiding in 2022); • Obbichterstraat - asfalteren drempels; • Kruising Raadhuystraat-Grote straat (voorbereiding); • Onderzoek naar deelmobiliteit; • Onderzoek haalbaarheid mobipunt. Ingegeven door het bestuursakkoord 2022-2026 is voor de periode 2023-2026 in totaal € 3 miljoen opgenomen voor de uitvoering van lange termijn maatregelen uit het verkeersarrangement. Voor 2023 worden de volgende lange termijn maatregelen voorbereid of uitgevoerd: • Aanpassen rotonde Koolweg • Voorbereiding herinrichting Michiel de Ruyterstraat

13

Gebiedsgerichte aanpak Op basis van het bestuursakkoord 2022-2026 zijn extra middelen opgenomen voor gebiedsgerichte aanpakken (GGA). In de meerjarige investeringsplanning is rekening gehouden met de gebiedsgericht aanpak in Meers, Nieuwdorp en Stein. De voorbereiding voor de projecten in Meers en Nieuwdorp staat gepland in 2024, de uitvoering vindt vervolgens plaats in 2025 en 2026. Ter voorbereiding op de gebiedsgerichte aanpak in Meers wordt in 2023 gewerkt aan kabels en leidingen. De Meersereindstraat en Kerkstraat worden in de gebiedsgerichte aanpak meegenomen waardoor de uitvoering verschuift naar 2024 en verder. GGA Stein wordt vanaf 2025 voorbereid en uitgevoerd. Uitbreiding fietspadenstructuur Stein profileert zich steeds meer als fiets- en wandelgemeente. Daarbij hoort een nieuwe visie op de inrichting voor de fietser en wandelaar. Een aantal woongebieden en wegen wordt de automobilist “te gast” door bijvoorbeeld de weg als fietsstraat in te richten. Daar waar wenselijk en mogelijk komt er een betere scheiding tussen utilitair en recreatief fietsverkeer en wielrenners maar ook tussen voetgangers en fietsers. Voordat concrete maatregelen worden benoemd wordt in 2023 en 2024 eerst gewerkt aan een nieuwe visie voor de inrichting van de openbare ruimte voor fietsers en wandelaars.

Voor de uitvoering is voortvloeiend uit het bestuursakkoord 2022-2026, een investeringsbudget van € 750.000 in de meerjarige investeringsplanning opgenomen. De jaagpaden langs het Julianakanaal worden tevens in de visie en het bijbehorend uitvoeringsprogramma meegenomen. Daarnaast is de inschatting dat door overleg met en het verkrijgen van de benodigde vergunningen c.q. toestemming van Rijkswaterstaat uitvoering eerder niet mogelijk is. Snelfietspad De bereikbaarheid van de bedrijventerreinen en de Chemelot Campus zijn van groot belang om onze sterke economische positie te behouden. Om die situatie ook op langere termijn te kunnen garanderen blijven investeringen op het gebied van verbetering van infrastructuur noodzakelijk. We investeren daarom in rotondes rond het bedrijventerrein in Elsloo en de bereikbaarheid van Station Beek-Elsloo en het creëren van een snelfietsroute langs ons hoofdroutenetwerk. In 2022 is hiervoor gestart met het project 'Aanpak rotondes en op- en afritten Businesspark Stein'. Het project heeft tot doel om het wegennet te verbeteren, de doorstroming te bevorderen en de verkeersveiligheid te verbeteren. Het project heeft impact op en raakvlakken met meerdere (toekomstige) projecten langs dit traject van zowel gemeente als provincie Limburg.

Het betreft onder andere het project 'Snelfietsroute Maastricht-Sittard' van de provincie en het project 'Stationsomgeving Beek - Elsloo'. De provincie heeft € 2,4 miljoen gereserveerd voor het snelfietspad op Steins en Beeks grondgebied. Op grond van het bestuursakkoord 2022-2026 is in de meerjarige investeringsplanning in 2025 een investeringsbudget van € 750.000 opgenomen voor de aanleg van het snelfietspad. Trage paadjes In 2023 en 2024 wordt een visie voor de inrichting van de openbare ruimte voor fietsers en wandelaars opgesteld. Een van de onderdelen hiervan is het creëren van “trage paadjes”. Trage paadjes zijn spontaan gecreëerde wandelpaden, zoals jaagpaden of kerkenpaden. Op basis van het bestuursakkoord 2022-2026 is in 2023 een investeringsbudget van € 500.000 in de meerjarige investeringsplanning opgenomen. Wegmeubilair Wegmeubilair omvat alle waarneembare losse elementen in de openbare ruimte. Bijvoorbeeld lantaarnpalen, paaltjes, bankjes en afvalbakken. Wegmeubilair heeft een ondersteunende functie ten aanzien van het gebruik van de openbare ruimte. Denk aan verkeersgeleiding en voorzieningen voor voetgangs/fietsers zoals zitmeubilair of afvalbakken.

14

In 2022 is het beheerplan Wegmeubilair 2022-2026 door het college vastgesteld. Het is bedoeld om meer inzicht te krijgen en vast te leggen wat de aard, omvang en kwaliteit van het areaal is. Welke beheerstrategie daarvoor nodig is en wat dit financieel betekent. Op basis van uitgevoerde kwaliteitsschouwen in 2020 en 2021, voldoet de kwaliteit van wegmeubilair. Om dit vast te houden en structureel te borgen is dit beheerplan opgesteld. Om uitvoering te geven aan de uitgangspunten van het Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR) is incidenteel budget € 40.000,- in 2023 en € 40.000,- in 2024 opgenomen voor het beheerluw maken van de openbare ruimte. Te denken valt aan het verwijderen van niet functioneel (overtollig) meubilair.

Parkeren Het huidige parkeerbeleid is in 2006 opgesteld en daarmee gedateerd. Bij het opstellen van deze begroting is de actualisatie van het parkeerbeleid nog niet afgerond en is vaststelling daarvan eind 2022 voorzien. Eventuele financiële consequenties worden derhalve via de bestuursrapportage 2023 ter besluitvorming ingebracht. Voor wat betreft financiële gevolgen van het nieuwe beleid is de hoofdlijn dat zoveel mogelijk wordt geput uit bestaande budgetten. Mocht blijken dat bestaande budgetten niet toereikend zijn dan zullen overige financiële consequenties via de bestuursrapportage 2023 ter besluitvorming worden ingebracht.

Economische havens en waterwegen Haven Stein/Blueports De Blueport havens waar Haven Stein onderdeel van uit maakt zijn, van groot belang voor de economie en werkgelegenheid in Limburg. Via de Maas en het Albertkanaal hebben de Blueport havens erg goede verbindingen met de zeehavens van Rotterdam en Antwerpen. Maar ook het Duitse achterland is goed met de havens verbonden. Diverse trends en ontwikkelingen in de wereld, in de omgeving en in de binnenvaart sector hebben invloed op de Blueport havens. Zaken als de verandering van ladingstromen, aanpassingen van infrastructuur, de vergroting van schepen, de vergroening en de energietransitie, digitalisering, de sterke stijging van e-commerce en de opkomst van circulaire economie hebben allemaal hun impact op de binnenvaart en de Blueport havens. Om in te spelen op deze trends en ontwikkelingen zijn in Blueports verband de volgende doelstellingen benoemd: 1. Groei van de economische toegevoegde waarde, werkgelegenheid en overslag volumes 2. Sterke inzet op verduurzaming 3. Innovatie en digitalisering: Voor het behalen van de doelstellingen wordt intensivering van de samenwerking tussen de Blueports wenselijk geacht.

Met een sterkere samenwerking tussen de havens kan het belang en de betekenis van de Blueporthavens als economische driver nog krachtiger en concreter bij stakeholders (lokale en regionale overheden (wethouders, bestuurders, ambtenaren) en bedrijfsleven) naar voren gebracht worden, zodat integraal beleid uitgevoerd wordt en de groei van de havens met draagvlak gewaarborgd wordt. Dit integraal beleid met voornoemde doelstellingen is vastgelegd in de Havenvisie Limburg. In 2023 worden de maatregelen voortvloeiend uit de havenvisie voor de haven Stein worden vertaald naar een concreet acties en waar nodig in toekomstige begrotingen worden vertaald. Daarnaast wordt in 2023 ingezet op grensoverschrijdende samenwerking.

15

Wat gaat het kosten ? Verkeer en vervoer en waterstaat (x € 1.000)

Rekening Begroting Begroting 2021

2022

2023

Meerjarenraming 2024

2025

2026

Lasten

4.449

4.387

5.149

5.409

5.614

5.958

Baten

523

459

447

447

447

447

-3.926

-3.928

-4.703

-4.963

-5.168

-5.512

Resultaat

Relevante afwijkingen tussen begroting 2022 en begroting 2023

Bedrag x € 1.000

Algemeen In 2023 worden meer interne uren doorberekend.

-64

Ontwikkeling kapitaallasten. Hogere energielasten (m.n. straatverlichting) in 2023.

-283 -240

Onderhoud wegen Met ingang van 2023 is de jaarlijkse storting in de voorziening groot onderhoud wegen verhoogd.

-123

Zwerfvuil In de begroting 2023 is € 50.000 opgenomen voor het project overlast zwerfvuil. Straatmeubilair In de begroting 2023 is € 40.000 opgenomen voor verwijderen van overbodig straatmeubilair zoals bijvoorbeeld paaltjes. Doel is het overzichtelijker en beheersluw maken van de openbare ruimte.

-50

-40

16

Economie Inleiding

Door de goede geografische ligging in de Euregio aan diverse snelwegen, de aanwezigheid van een haven, de nabijheid van de Chemelot Campus en een vliegveld en zeker niet te vergeten een sterk MKB, heeft Stein een gunstig economisch klimaat. Het programma economie draagt bij aan de kernwaarde 'een bereikbare en bedrijvige gemeente'. Als strategische keuzen hebben wij in de strategische toekomstvisie opgenomen dat wij de lokale economie in de regio willen versterken door het ontwikkelen van een duurzame en lokale economie en het verdiepen van de Economische Samenwerking Zuid-Limburg. Vrijetijdseconomie, recreatie en toerisme zijn in de strategische toekomstvisie benoemd als belangrijke sectoren die een bijdrage leveren aan de economische diversiteit en versterking van de lokale economie binnen onze gemeente. Zie ook programma sport, cultuur en recreatie (2.5). Daarnaast is de aanwezigheid van voldoende arbeidspotentieel essentieel voor de verdere ontwikkeling van de regionale en lokale economie. Bij dit laatste wordt tevens een relatie gelegd met het programma sociaal domein (2.6). De naweeën van Corona en de gevolgen van mondiale ontwikkelingen worden ook in 2023 gevolgd en leiden waar nodig tot aanpassingen in ons economisch beleid.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 3.4 Economische promotie

Wat willen we bereiken ?

Onze gemeente heeft een goed economisch klimaat. Om dit te behouden en verder te versterken is het van belang om juist die kansen te benutten die aansluiten bij de economische identiteit van onze gemeente en de economische diversiteit bevorderen. Om de huidige economische ontwikkeling verder te versterken is het essentieel dat er voldoende arbeidspotentieel in de regio aanwezig is. Daarnaast dient de bereikbaarheid van Stein verder geoptimaliseerd te worden. Vrijetijdseconomie, recreatie en toerisme zien we als belangrijke sectoren die een bijdrage leveren aan de economische diversiteit en versterking van de lokale economie binnen onze gemeente. De focus moet liggen op het economisch profiel van Stein om vanuit die focus de juiste keuzes te maken; waar gaan we voor en waar gaan we niet voor. Vanuit dat perspectief versterken we de positie van Stein in regionaal verband en dragen we bij aan een gunstig ondernemers-en dus vestigingsklimaat. Inmiddels is duidelijk dat de diversiteit aan ondernemerschap in de gemeente Stein door ondernemers gezien wordt als meerwaarde en dat hierdoor de risico’s beter verspreid zijn. Dit alles bereiken we mede aan de hand van de kaders en ambities uit een geactualiseerd Economisch beleidsplan dat in 2023 wordt vastgesteld.

De kaders en ambities zijn richtinggevend voor de uitwerking in concrete projecten en maatregelen via de uitvoeringsagenda welke op de langere termijn bijdraagt aan een goed vestigingsklimaat met meer werkgelegenheid, meer lokale bestedingen en meer mensen naar vermogen aan het werk.

17

Bezuinigingen N.v.t.

Wat gaan we er voor doen? Economische ontwikkeling In 2022 is de basis gelegd voor het actualiseren en herijken van ons economisch beleid. Het in beeld brengen van cijfers en trends alsmede de input die is verkregen uit 1 op 1 gesprekken met ondernemers vormen belangrijke bouwstenen voor een nieuwe economische visie. Het in 2023 door de Raad vast te stellen economisch beleid is voor de middellange termijn (periode 2023-2026) en richt zich vooral op de veranderende sociaaleconomische vraagstukken. Concrete acties worden verder vertaald in een uitvoeringsprogramma als onderdeel van het economisch beleidsplan. Als een van de speerpunten uit het bestuursakkoord wordt als integraal onderdeel van ons economisch beleid tevens de mogelijkheid van het inrichten van een noodfonds onderzocht. Op Zuid-Limburgse schaal is de Structuurvisie Ruimtelijke Economie Zuid-Limburg (SVREZL, 2017) geëvalueerd en zijn door een extern bureau aanbevelingen gedaan voor aanpassing van het beleid. Een aantal van deze aanbevelingen vraagt om meer discussie en/of nader onderzoek. Bij het opstellen van deze begroting loopt dit proces nog. Het kan niet worden uitgesloten dat de SVREZL fundamenteel wijzigt waardoor in 2023 besluitvorming door de Raad van toepassing kan zijn. De Economische Samenwerking Zuid-Limburg wordt via het principe van coalition of the willing verder gecontinueerd.

Naast het regionaal en lokaal beleid lopen er in de Westelijke Mijnstreek twee trajecten die ons lokaal beleid beïnvloeden. Een daarvan betreft het sub regionaal detailhandelsbeleid Westelijke Mijnstreek. Het ontwerp detailhandelsbeleid is in 2022 in procedure gebracht en zal medio 2023 door de raad worden vastgesteld. Een tweede traject is de behoefteraming voor werklocaties. In de behoefteraming voor werklocaties in de Westelijke Mijnstreek in de periode 2021-2030 is een aanzienlijke opgave geconstateerd om het vestigingsklimaat in de regio aantrekkelijk te houden. Op de bedrijventerreinen mag voor die periode een extra ruimtebehoefte van 26 tot 62 hectare verwacht worden. Op kantoorlocaties is daarentegen juist een overschot aan ruimte geconstateerd. Uit de behoefteraming komt tevens een algehele opgave voor verduurzaming en een kwaliteitsslag aan de orde. Deze conclusies zijn door vertaald naar de volgende drie opgaven voor de gehele regio: 1. Behoud en versterk de kwaliteit van de werklocaties; 2. Voorzie in voldoende en geschikte ruimte op bedrijventerreinen; 3. Breng vraag en aanbod op de kantorenmarkt in balans. Op basis van de drie opgaven werkt Westelijke Mijnstreek een regionaal uitvoeringsprogramma uit, waarin gezamenlijke prioriteiten worden gesteld en gezamenlijk een aanpak voor de drie opgaven wordt uitgewerkt.

Om dat uitvoeringsprogramma op te stellen heeft de regio behoefte aan inzicht in: 1. De ruimtewinst die te behalen valt op de bestaande bedrijventerreinen en welke maatregelen daarvoor nodig zijn. 2. Binnen welke termijn deze maatregelen uitvoerbaar zijn. 3. Welke investeringen nodig zijn om de maatregelen uit te voeren. Stap 1 is in 2022 afgerond. In 2023 zullen stap 2 en 3 verder worden vormgegeven.

Fysieke bedrijfsinfrastructuur Overeenkomstig de doelen uit onze Omgevingsvisie worden onze bedrijventerreinen verder versterkt en verduurzaamd. Hierbij wordt aangesloten bij de kerndoelen zoals opgenomen in de

18

vastgestelde Structuurvisie Ruimtelijke Economie Zuid-Limburg. Als onderdeel van de verduurzaming van bedrijventerreinen worden deze zoveel mogelijk vergroend. Als onderdeel van de versterking van de bedrijventerreinen wordt in ieder geval ingezet op de volgende acties: Bedrijventerrein Kerensheide Met Poort van Stein BV worden in 2023 harde afspraken gemaakt over een definitieve invulling van het terrein. In onze gesprekken met Chemelot blijven we de ligging van het bedrijventerrein en daarmee het economisch potentieel benadrukken. Verzoeken over beschikbare locaties voor nieuwvestiging worden eveneens in contact gebracht met de huidige eigenaar. Bedrijventerrein Schuttersstraat Met de toekomstvisie als basis wordt in 2023 onderzocht welke maatregelen meerjarig kunnen worden getroffen om de kwaliteit van het bedrijventerrein te verbeteren. De financiële vertaling daarvan vindt in de begroting 2024 plaats. Businesspark Stein Op en rond het bedrijventerrein wordt ook in 2023 verder geïnvesteerd in het verbeteren van de bereikbaarheid. De projecten die daarmee verband houden staan beschreven in de paragraaf verkeer, wegen en water.

Bedrijfsloket- en regelingen Economische samenwerking Zuid-Limburg De Economische Samenwerking Zuid-Limburg (ESZL) is een inhoud gedreven netwerkstrategie waarbij de samenwerking niet langer geïnstitutionaliseerd is, maar vorm krijgt middels coalities. Coalities die op velerlei manieren gevormd kunnen worden en waarbij wordt uitgegaan van de gemeentelijke autonomie. Elke gemeente beslist zelf over meedoen en waarmee. Het eigen gemeentelijk beleid in samenhang met de regionale opgaven is daarbij leidend. Wat betreft de regionale opgaven is de NOVI agenda de komende jaren leidend. Het bestuur ESZL heeft eerder besloten tot een continuering als een ‘lean en mean’ stichting ESZL met een aanjaagfunctie. De centrumgemeenten nemen hierin regionale en financiële verantwoordelijkheid door gezamenlijk een budget en personeel beschikbaar te stellen om projecten en/of andere initiatieven met een economische doelstelling op Zuid-Limburgse schaal te concretiseren. In 2021 is ingezet op het opstellen van een regionaal economische herstel- en transitieplan, ‘Plan V’. Dit plan is gestoeld op de vastgestelde opgaven en beleidsdoelen van het Plan van Aanpak NOVI Zuid-Limburg (nov. 2020) en gerelateerd aan het missie-gedreven beleidskader van de provincie Limburg. De thematische assen van dit plan V blijven ook in 2023 het kader waarlangs de uitvoering van de opgaven geordend is.

Accountmanagement Bedrijven In het economisch beleidsplan zal een verdere visie op en duiding worden gegeven aan accountmanagement voor onze ondernemers. Daarbij wordt tevens het aspect van het faciliteren en adviseren van onze ondernemers op het vlak van duurzaamheid betrokken. Starterscentrum Onze deelname in de vorm van een jaarlijkse bijdrage aan het Starterscentrum Limburg wordt in 2023 voortgezet. Grensinfopunt Het grensinfopunt (GIP) is het centraal informatiepunt voor iedereen die grensoverschrijdend actief is, was of wordt. Specialisten op gebied van onder andere fiscaliteit en sociale zekerheid helpen te komen tot een goede afweging bij de keuze om te werken over de grens. Zij ondersteunen ook werkgevers met kennis van het grensoverschrijdend werken. De dienst draagt hiermee bij aan het versterken van het woon- en werkklimaat van Zuid-Limburg, het mee oplossen van knelpunten op de arbeidsmarkt voor het bedrijfsleven en het bieden van kansen op werk voor alle inwoners van

19

Zuid-Limburg. Door het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de Provincie Limburg structureel financieel te binden aan het grensinfopunt kan de gemeentelijke bijdrage gelijk blijven ondanks de stijging van kosten. Bij het opstellen van deze begroting moet de evaluatie nog plaatsvinden. Mogelijk leidt dit tot gewijzigde inzichten waardoor deelname niet meer aan de orde is. Intaketafels De intaketafels waar onder andere vraagstukken over en aanvragen voor omgevingsvergunningen van ondernemers worden behandeld, worden in verder doorgezet en vooral doorontwikkeld. De intaketafel wordt bemenst door een multidisciplinair team en heeft mede tot doel om sneller en efficiënter tot afhandeling van aanvragen van ondernemers te komen. In de intaketafel wordt een initiatief integraal gewogen en de wenselijkheid en haalbaarheid van een ontwikkeling bepaald.

Economische promotie Programma recreatie en toerisme In 2023 wordt op basis van nieuw geactualiseerd toeristisch beleid zoals verwoord in het Bestuursakkoord 2022-2026, voortgebouwd op hetgeen in 2019 is ingezet met de toeristische uitvoeringsagenda. De toeristische infrastructuur wordt uitgebouwd door routing, signing en het verbeteren van de entrees. Door het verder positioneren en door ontwikkelen van een aantal rivierparkings wordt spreiding van bezoekersstromen binnen onze gemeente geoptimaliseerd. Ook wordt gewerkt, dan wel een financiële bijdrage geleverd, aan de verbetering van strategische locaties zoals het gebied rondom het veerpont in Berg aan de Maas, de achterzijde van de parkeerplaats Steinerbos (zijde Mauritslaan) en de ontwikkelingen rondom het Bath. In het veld worden knelpunten op belangrijke wandelroutes aangepakt, zoals bijvoorbeeld de aanleg van trappen of het maken van logische doorgangen of verbindingen. Ook is aandacht voor kwalitatief hoogwaardig onderhoud van wandelroutes. De culturele verenigingen en de toeristisch/recreatieve ondernemers worden actief gestimuleerd en gefaciliteerd door middel van een subsidieregeling om als ambassadeurs bij te dragen aan de verwezenlijking en verbetering van onze gemeente als toeristisch Hart van de Maasvallei en de benoemde speerpunten zoals de Maascultuur, de bandkeramiek, bezinning en het stille genieten.

In samenwerking met Visit Zuid-Limburg, de toeristische werkgroep Maaskentj en het Rivierpark Maasvallei wordt gewerkt aan de verdere positionering, profilering en promotie van Stein als Hart van de Maasvallei. Binnen de Regio Westelijke Mijnstreek wordt de toeristische samenwerking intensiever opgezocht met als einddoel de doorontwikkeling van het fietsroutenetwerk, waardoor onze regio een belangrijke schakel vormt tussen het Heuvelland en België. De fietsbrug Stein-Maasmechelen blijft onze aandacht houden en wij continueren de lobby. Tenslotte wordt gewerkt aan een aantal projecten voor toerisme in Zuid-Limburg op basis van de in 2020 vastgestelde Visie Vrijetijdseconomie Zuid-Limburg, zoals de invoering van een wandelknooppuntennetwerk voor Zuid-Limburg, een kennissectorplatform en een datacentrum.

20

Wat gaat het kosten ? Economie (x € 1.000)

Rekening Begroting Begroting 2021

2022

2023

Meerjarenraming 2024

2025

2026

Lasten

1.015

1.283

1.139

797

801

803

Baten

281

297

307

311

298

303

-735

-987

-832

-486

-503

-500

Resultaat

Relevante afwijkingen tussen begroting 2022 en begroting 2023

Bedrag x € 1.000

Toerisme In 2023 zijn de kosten van de uitvoeringsagenda toerisme lager dan in 2022. 170

21

Onderwijs Inleiding

Kinderen en jongeren zijn belangrijk voor onze toekomst. Voldoende en kwalitatieve mogelijkheden op het gebied van onderwijs zijn naast leven, wonen, werken en ontspannen essentieel voor hun ontwikkeling. Het programma onderwijs levert dan ook een bijdrage aan onze kernwaarde 'sociale en vitale kernen'. Onderwijs zien wij tevens als middel om verder invulling te geven aan de strategische keuzen samenleven door ontmoeten en samenleven door verbinden. Ontmoeten en verbinden versterken de gemeenschapszin onder onze inwoners. In de strategische toekomstvisie is tevens in het kader van een bereikbare en bedrijvige gemeente een goede aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt en samenwerking als speerpunt opgenomen. Dit op basis van de quatro helix (overheid, bedrijfsleven, onderwijs en maatschappelijke instellingen) om ook in de (nabije) toekomst over voldoende arbeidspotentieel in de regio te kunnen beschikken om de toenemende krapte op de arbeidsmarkt het hoofd te kunnen bieden.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 4.1 Openbaar basisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken

Wat willen we bereiken ?

Kinderen worden. gezien en gevolgd wat betreft hun groei en ontwikkeling. Zonodig wordt er tijdig extra zorg geboden in de vorm van voor- en vroegschoolse educatie zodat er sprake is van een goede startpositie. Basisscholen en het voortgezet onderwijs sluiten hierbij aan en zijn voor ons belangrijke partners bij het ontwikkelen van beleid en de uitvoer hiervan in de breedste zin van het woord. Dit om te realiseren dat we alle kinderen en jongeren in onze gemeente mogelijkheden bieden tot ontwikkeling op het gebied van onderwijs

Bezuinigingen N.v.t.

Wat gaan we er voor doen? Openbaar basisonderwijs De statuten van Stichting Kindante, bevoegd gezag van de in onze gemeente gehuisveste openbare basisschool De Maaskei, bevatten een aantal bepalingen over de financiële documenten. Het vaststellen en goedkeuren van de begroting en de jaarrekening is voorbehouden aan respectievelijk het College van Bestuur en de Raad van Toezicht. Wel dient de gemeenteraad te worden geïnformeerd over de financiële stand van zaken. In mei (begroting) en in oktober (jaarrekening) wordt deze stukken met u gedeeld. Met gelijktijdig de mogelijkheid tot het stellen van inhoudelijke vragen. Indien daar behoefte aan is, is het College van Bestuur bereid een toelichting te geven over de financiële ontwikkelingen tijdens een beeldvormende bijeenkomst.

Onderwijshuisvesting Uitbreiding Groenewald Tijdens de oordeelsvormende raadsvergadering op 23 juni 2022 is het voorstel besproken over het eindrapport van de business case "Uitbreiding Groenewald". Aansluitend is raad unaniem hiermee akkoord gegaan. Daarmee is formeel groen licht gegeven om met deze uitbreiding van start te

22

gaan. Ter uitvoering van het door de raad genomen besluit, zijn de financiële consequenties die samenhangen met het restant uitbreidingskrediet (€ 6.497.178 incl. BTW) en het krediet voor de uitbreiding van het meubilair (€ 204.000 incl. BTW) verwerkt.

Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Peuterprogramma en VVE De gemeente Stein beschikt over een subsidieregeling peuteropvang en voor- en vroegschoolse educatie (VVE). In deze regeling is de kindgebonden subsidie die aanbieders ontvangen geregeld. In 2023 blijven we ons met onze samenwerkingspartners inzetten om zoveel mogelijk kinderen met een VVE-indicatie naar de peuteropvang te krijgen. Het is namelijk van belang dat deze kinderen een VVE-aanbod krijgen zodat ze bij de start van de basisschool dezelfde vaardigheden hebben als andere kinderen. In de subsidieregeling wordt dit (financieel) gestimuleerd. Mogelijk komt er medio 2023 meer duidelijkheid over het al dan niet afschaffen van Kinderopvangtoeslag en de mogelijke gevolgen daarvan. Samen met de regiogemeenten volgen we deze ontwikkelingen op de voet. In Stein hebben we de eerste overleggen over eerdergenoemd, landelijk voornemen al met o.a. het onderwijs en opvangorganisaties in 2022 gevoerd.

Wat gaat het kosten ? Onderwijs (x € 1.000)

Rekening Begroting Begroting 2021

2022

2023

Meerjarenraming 2024

2025

2026

Lasten

3.133

3.289

3.291

3.271

3.521

3.480

Baten

598

572

476

488

493

498

-2.535

-2.718

-2.815

-2.782

-3.028

-2.982

Resultaat

Relevante afwijkingen tussen begroting 2022 en begroting 2023

Bedrag x € 1.000

Energie In verband met de toenemende energieprijzen is er in 2023 een hoger bedrag opgenomen voor energie ten opzichte van 2022.

-167

23

Sport, cultuur en recreatie Inleiding

Het programma sport, cultuur en recreatie levert een bijdrage aan een duurzame leefomgeving met unieke waarden en in het bijzonder aan het verder versterken van de unieke omgevingskwaliteiten. In de strategische toekomstvisie hebben wij opgenomen dat wij de belevingswaarde willen versterken door in te zetten op landelijke verstilling en het behoud van cultuurhistorische waarden. Waarbij wordt ingezet op onder andere internationale verbindingen, het versterken van ons toeristisch profiel en het uitbouwen van onze authentieke waarden waaronder de ligging aan het water. De waarde van onze openbare ruimte willen wij versterken door deze meer te benutten als plek voor ontmoeten, sporten en recreëren. Hierbij wordt tevens een belangrijke bijdrage geleverd aan de kernwaarde sociale en vitale kernen. In het kader van de kernwaarde bereikbare en bedrijvige gemeente hebben wij als strategische keuze vrijetijdseconomie en recreatie als nieuwe economische pijler geformuleerd. Het programma sport, cultuur en recreatie levert een bijdrage aan de economische diversiteit die van belang is bij het verder ontwikkelen van een duurzame en lokale economie (zie ook programma Economie). Tot slot levert dit programma een bijdrage aan het verder ontwikkelen van de kernwaarde sociale en vitale kernen.

Cultuurhistorische waarden kunnen de eigen identiteit van een kern en het gevoel van gezamenlijke roots en sociale cohesie onder inwoners versterken waardoor invulling wordt gegeven aan de strategische keuze 'Trots en bewust van onze eigen(zinnige) identiteit en kwaliteiten'.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 5.4 Musea 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media 5.7 Openbaar groen en (openlucht)recreatie

Wat willen we bereiken ?

Onze inwoners en bezoekers waarderen momenteel de omgevingskwaliteiten zoals de groene verbindingen, de beleving van Stein als gemeente aan het water (Grensmaas), de cultuurhistorische waarden van onze verschillende kernen en de kwaliteit van de openbare ruimte. Om ook in de toekomst een duurzame woongemeente te blijven, willen wij deze unieke omgevingskwaliteiten die bestaan uit gebruikswaarde, belevingswaarde en toekomstwaarde samen met inwoners en ondernemers verder versterken. De waarde van ons groen (natuur en openbare ruimte) versterken wij door deze meer te benutten als plek voor ontmoeten, sporten en recreëren. Hierbij dragen wij tevens bij aan de kernwaarde sociale en vitale kernen. Daarnaast willen we bereiken dat meer mensen in alle leeftijdscategorieën bewegen en sporten. Sport wordt hierbij gezien als middel en niet als doel. Daarmee is de relatie met het sociaal domein indirect gelegd. Door te bewegen en te sporten wordt ingezet op een gezondere levensstijl, op ontmoeten, verbinden en meedoen. Dit draagt bij aan positieve gezondheid waardoor mogelijk kosten binnen het sociaal domein voorkomen kunnen worden. Bewegen in de openbare ruimte vormt hier een onderdeel van.

24

Kunst en cultuur wordt meer verweven met ander beleidsterreinen zoals toerisme en het sociaal domein waarmee het een bijdrage levert aan het versterken van de gemeenschapszin in onze gemeente en daarmee een bijdrage levert aan het behouden van de sociale en vitale kernen.

Bezuinigingen N.v.t.

Wat gaan we er voor doen? Sportbeleid en activering In 2020 werd het ‘Gezond Sport- & Beweegakkoord Stein’ (kortweg: sportakkoord) gesloten. Hierin zijn door gemeente en stakeholders de gezamenlijke ambities vastgelegd op het gebied van sport, bewegen, gezondheid en vitaliteit. Hoofddoel is dat iedereen in Stein moet kunnen sporten en bewegen, waarmee we bijdragen aan gezondere en gelukkigere inwoners. Om dit te realiseren, werken we ook in 2023 aan vier thema’s: gezond opgroeien, gezond meedoen, gezonde verenigingen en gezonde ruimte. Daarnaast gaan we aan de slag met diverse ambities uit het bestuursakkoord rondom dit thema. Denk hierbij aan de evaluatie, herijking en uitvoering van beleid op het gebied van sporten, bewegen en spelen in de openbare ruimte, en het optimaliseren van advies en ondersteuning voor onze verenigingen. Vanuit het bestuursakkoord 2022-2026 zijn er extra middelen beschikbaar gesteld van € 25.000 structureel voor fysieke aanpassingen rondom sporten en bewegen.

Sportaccommodaties Opknappen fietscrossbaan Op basis van het bestuursakkoord 2022-2026 is in de begroting 2023 een budget van € 20.000 opgenomen voor het opknappen van de fietscrossbaan in het Heidekamppark.

Cultuurpresentatie, productie participatie Kunst en cultuurbeleid In 2022 is een start gemaakt met een nieuw volwaardig kunst en cultuurbeleid zoals opgenomen in het bestuursakkoord 2022-2026. In 2023 zal de uitwerking van dit beleid en de financiële consequenties worden besproken met de gemeenteraad. Verenigingen en evenementen In 2023 worden alle verenigingen gescand zodat gerichtere ondersteuning kan worden geboden. In het nieuwe kunst en cultuurbeleid zullen ook evenementen worden meegenomen. In 2023 zal gewerkt worden aan een nieuwe evenementenbeleid dat aansluit bij de wensen en behoeften. Vanuit het bestuursakkoord 2022-2026 zijn er extra middelen beschikbaar gesteld voor evenementensubsidies van € 15.000 structureel. Subsidiebeleid In 2022 is gestart met de gefaseerde herijking van het subsidiebeleid. Voor de begrotingsjaren 2023 en 2024 is het subsidiebeleidskader uit 2019 verlengd met 2 jaar.