Jaarrekening 2025

Deze daling hangt samen met een aantal specifieke factoren, waaronder een verschuiving van aanvragen voor zwemdiploma’s over kalenderjaren, minder herhaalaanvragen in het vierde kwartaal bij het Jeugdfonds en een latere uitvraag bij de kledingbank. Er zijn geen signalen dat de behoefte aan ondersteuning structureel is afgenomen. De ontwikkeling vraagt wel om nadere monitoring van bereik en gebruik in relatie tot de omvang van de doelgroep. Senioren Communicatie is een belangrijk aandachtspunt voor senioren. In 2025 zijn themapagina’s in de Maaskentjer gestart waarop relevante onderwerpen voor deze doelgroep worden uitgelicht, zoals wonen. De activiteitenkalender is in het midden van de Maaskentjer geplaatst, zodat deze uitneembaar is. Daarnaast is een verdiepend onderzoek naar ouderencommunicatie in Stein opgestart. Voorbereidingen zijn getroffen voor het project “Senioren zelf aan zet” van KBO Limburg, dat begin 2026 start. De gemeente is aangesloten bij de campagne “Wij zijn zelf het medicijn”, gericht op het bevorderen van een gezonde leefstijl. In het najaar van 2025 is in samenwerking met de Hartstichting een hartcheckpunt uitgevoerd, zodat inwoners preventief hun hartgezondheid konden laten controleren. Informele zorg In 2025 zijn verschillende resultaten geboekt op het gebied van informele zorg. •

Wijkinformatiepunten Vanaf november is in Berg aan de Maas maandelijks het wijkinformatiepunt open. De wijkinformatiepunten worden verder doorontwikkeld, met nadruk op de onderlinge samenwerking.

27

•

•

•

Frontoffice Vanaf mei wordt samengewerkt met de frontoffice van het knooppunt informele zorg. Hierdoor is naast de fysieke wijkinformatiepunten ook een telefonisch loket beschikbaar waar inwoners terecht kunnen met vragen over informele zorg. Dorpsdagvoorziening Meers De dorpsdagvoorziening Meers is tijdelijk verhuisd naar de locatie van Jeugdwerk. De pilot loopt tot eind 2026, waarna een evaluatie plaatsvindt en een keuze wordt gemaakt over de toekomstige huisvesting. Mantelzorg In 2025 is onderzoek uitgevoerd naar overbelasting bij mantelzorgers. Naar aanleiding hiervan is eind 2025 gestart met de aanbesteding van zorgvrijwilligers, met als doel mantelzorgers te ontlasten.

Lokale inclusie Met de Inclusie Agenda 2024–2027 als leidraad is in 2025, samen met de Klankbordgroep Inclusie en Toegankelijkheid, gewerkt aan het bevorderen van gelijke kansen en de participatie van alle inwoners in de samenleving. De klankbordgroep heeft daarbij een actieve adviserende en signalerende rol vervuld. In 2025 heeft de klankbordgroep zich onder meer beziggehouden met de volgende activiteiten: • In het kader van toegankelijke verkiezingen zijn stembureaus gescreend op toegankelijkheid. Voor de eerstvolgende verkiezingen in maart 2026 wordt een nieuw stembureau ingericht, waarbij de klankbordgroep reeds in een vroeg stadium om advies is gevraagd. • Bij de aanleg van een nieuwe wandelroute rondom de kasteelruïne en De Fontein is de klankbordgroep betrokken om de (rolstoel)toegankelijkheid te beoordelen. • Leden van de klankbordgroep hebben ondernemers binnen de gemeente benaderd met het verzoek hun toilet openbaar toegankelijk te maken en dit te registreren in de HogeNoodapp. Hierdoor is de gemeente Stein gestegen op de landelijke ranglijst van toiletvriendelijke gemeenten. • Tijdens de Week van de Toegankelijkheid was de klankbordgroep, samen met diverse partners, aanwezig met een informatiestand in het winkelcentrum van Stein om aandacht te vragen voor inclusie en toegankelijkheid.

• In oktober 2025 heeft de klankbordgroep een presentatie verzorgd voor gemeentelijke medewerkers. • Daarnaast is de klankbordgroep betrokken bij nieuwe ontwikkelingen en knelpunten op het gebied van inclusie en toegankelijkheid, onder andere bij aanpassingen in de openbare ruimte. Brede Spuk/GALA Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en Sportakkoord II bieden het fundament voor samenhangend gezondheidsbeleid. Op basis van deze akkoorden en de bijbehorende specifieke uitkering (SPUK) zijn in 2025 een aantal initiatieven (verder) ontwikkeld binnen de lokale aanpak op het gebied van gezondheid, sport en bewegen én sociale basis. • Welzijn op Recept In 2025 is Welzijn op Recept verder verankerd als instrument om inwoners via het juiste gesprek toe te leiden naar passende informele en formele ondersteuning. Vanuit de visie dat lichaam en geest onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn, verwezen huisartsen bij psychische klachten in toenemende mate naar de Praktijkondersteuner Sociaal (POHSociaal), als alternatief voor medische opschaling. De POH-Sociaal werkte in 2025 consequent volgens de pijlers van Positieve Gezondheid en de methodiek Welzijn op Recept. De focus lag op wat inwoners daadwerkelijk nodig hebben, het versterken van eigen regie en het ondersteunen bij concrete stappen richting welzijnsactiviteiten en wijkgerichte ondersteuning.

Daarmee heeft Welzijn op Recept zich in 2025 verder ontwikkeld tot een stevige verbindende schakel tussen het zorg- en het sociaal domein.

28

•

•

•

Goedkoop Gezonde Voeding In 2025 is, naar aanleiding van een motie, de interventie Goedkoop Gezonde Voeding uitgevoerd. Deze cursus was gericht op het vergroten van kennis over boodschappen doen en het maken van gezonde voedingskeuzes. De cursus is drie keer uitgevoerd in samenwerking met DOP WijKerenshei. Over de uitvoering is de gemeenteraad op 15 september 2025 geïnformeerd via een raadsinformatiebrief. Extra Maatjes-subsidie In 2025 is de vraag naar maatjes gestegen. Dit heeft geleid tot een aanvullende subsidie van € 18.655 om de maatjesaanvragen te continueren. De stijgende vraag is onder andere veroorzaakt door een betere vindbaarheid van het Knooppunt Informele Zorg, groeiende bekendheid binnen de gemeente Stein, meer samenwerking bij hulpverlening en complexere hulpvragen, en versterking van de sociale basis. Eenzaamheid In 2025 zijn activiteiten rondom de Week van de Ontmoeting georganiseerd om inwoners met elkaar te verbinden en eenzaamheid onder de aandacht te brengen.

Voor enkele initiatieven, waarvoor oorspronkelijk budget beschikbaar was, konden de kosten uiteindelijk worden verantwoord uit de Brede Spuk/GALA. Hierdoor is op diverse onderdelen sprake van onderuitputting, wat resulteert in een positief resultaat van € 50.000 in de jaarrekening. IZA-middelen In 2025 is een hogere uitkering voor de IZA-doelen ontvangen dan vooraf begroot. Daarnaast zijn diverse initiatieven, waarvoor oorspronkelijk gemeentelijk budget beschikbaar was gesteld, uiteindelijk bekostigd vanuit de SPUK IZA. Hierdoor is op meerdere onderdelen sprake van onderuitputting van het beschikbare budget, wat resulteert in een positief saldo van € 106.000 in de jaarrekening. Jongerenparticipatie In 2025 heeft de gemeente Stein verder geïnvesteerd in de participatie van jongeren. De Steinse Jongeren Adviesraad (SJAR) is verder ontwikkeld en actief betrokken bij de gebiedsontwikkeling van Urmond-Oost, waarbij zij een zo breed mogelijke uitvraag onder jongeren nastreeft. De samenwerking met Groenewald is vooral bedoeld om de naamsbekendheid van de SJAR onder jongeren te vergroten, nieuwe leden te werven en kansen voor verdere toekomstige samenwerking te verkennen. Zij zijn bijvoorbeeld in 2025 betrokken bij de burgerschapsweken binnen Groenewald. Het Kindercollege is in 2025 ook actief geweest, waardoor de jongste inwoners hun stem hebben laten horen.

Het college richtte zich op het versterken van de verbinding tussen jong en oud, met als doel het vergroten van bewustwording rondom dit thema bij senioren. In dat kader brachten zij een bezoek aan verzorgingshuis De Moutheuvel, waar zij samen met senioren wafels bakten en spelletjes speelden. Daarnaast heeft het Kindercollege zich ingezet voor de BAAS-campagne om inwoners bewuster te maken van afval en afvalscheiding. Verder organiseerde Kom Ens diverse activiteiten voor en door jongeren, zoals beschreven in de jongerenvisie. Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne In 2025 zijn de uitgaven voor leefgeld en woonkosten iets lager uitgekomen dan begroot. Tegelijkertijd is de opbrengst van de eigen bijdragen iets hoger dan voorzien. Dit leidt tot een positief resultaat van € 33.000 in de jaarrekening.

29

Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Welzijnswerk In 2025 vormde mentale gezondheid een structureel aandachtspunt binnen het welzijnswerk. Regionaal wordt ingezet op duurzame initiatieven en een versterkte samenwerking met huisartsen, onder meer via de POH sociaal. In 2025 is deze samenwerking in Elsloo geïntensiveerd, met korte lijnen en gezamenlijke aanpak van hulpvragen. Sinds juni 2025 is het sociaal team structureel aanwezig binnen huisartsenpraktijk Bandkeramiek, wat de samenwerking tussen medische en maatschappelijke zorg versterkt en de toegang tot passende ondersteuning verder verbetert. Zorg en veiligheid In september 2025 heeft de gemeente Stein het regionale uitvoeringsplan Geweld in Afhankelijkheidsrelaties (GIA) vastgesteld. Dit plan is gebaseerd op de regiovisie GIA Zuid-Limburg 2024–2031 “Samen Sterk, iedereen veilig”. Het uitvoeringsplan richt zich op drie focusactiviteiten: 1. het versterken van signaleringsvaardigheden; 2. het doorontwikkelen van de visie op gefaseerd samenwerken aan veiligheid; 3. het ontwikkelen en uitvoeren van een communicatiestrategie. Voor elke focusactiviteit is een kerngroep ingericht die verantwoordelijk is voor de verdere uitwerking en uitvoering van de activiteiten.

In 2025 zijn onder meer informatiebijeenkomsten georganiseerd om signaleringsvaardigheden te versterken en zijn trainingen Samen voor Veiligheid verzorgd voor professionals. Daarnaast is een digitaal scholingsprogramma aangeschaft dat zich richt op trauma na huiselijk geweld, bedoeld voor behandelaren en andere betrokken professionals. Brede ondersteuning hersteloperatie kinderopvangtoeslag In 2025 zijn alle trajecten binnen de brede ondersteuning hersteloperatie kinderopvangtoeslag afgerond. Dit betreft zowel trajecten die in 2024 als in 2025 zijn gestart. Gedupeerden die om ondersteuning vanuit de gemeente hebben gevraagd zijn hierin ondersteund. Voor de uitvoering van de ondersteuning in het kader van de toeslagenaffaire ontvangt de gemeente een specifieke uitkering (SPUK). De ontvangen SPUK-middelen zijn hoger dan de binnen het programma gemaakte kosten. Dit komt doordat de SPUK ook een vergoeding bevat voor activiteiten zoals het opstellen en uitwerken van plannen van aanpak (PVA’s). Deze kosten worden echter niet volledig binnen het programma Sociaal Domein verantwoord. Hierdoor ontstaat een positief resultaat van € 26.000.

Inkomensregelingen Vidar Volgens verwachting is het aantal mensen in de bijstand ook in 2025 gestegen. Dit komt door onder andere effecten van het Rijksbeleid zoals het stoppen met de Wet sociale werkvoorziening, de instroom Wajong tot 80% en een hogere asielinstroom. We zien in 2025 de volgende ontwikkelingen. Op peildatum december 2025 zijn 307 bijstandsuitkeringen verstrekt. Een bijstandsuitkering is een financiële steun van de gemeente voor mensen die onvoldoende inkomen hebben om van te leven. Het is een maandelijkse uitkering voor het dagelijkse levensonderhoud. In 2025 zien we een stijging van 5 uitkeringen vergeleken met eind 2024 (302 inwoners). De belangrijkste reden voor de instroom is het verhuizen naar Stein en specifiek het huisvesten van statushouders (wettelijke taakstelling). Ook was een toename te zien van instroom van jongeren. Om deze stijging te beperken is Vidar in 2025 kansrijke c.q. succesvolle trajecten gestart in het algemeen en specifiek gericht op jongeren en statushouders. Een voorbeeld is de Vidar Talentruimte. Kandidaten kunnen zelf ervaren en beleven met behulp van techniek wat het werken in een bepaalde sector inhoudt (bijvoorbeeld in de logistiek een heftruck-simulator, tv-schermen waarop mogelijk toekomstige werkplekken worden afgespeeld en

30

de inzet van VR-brillen). Een ander voorbeeld is het zogenaamde wijkleerbedrijf dat jongeren tussen de 16 en 27 jaar de mogelijkheid biedt om praktijkervaring op te doen in zorg, welzijn en dienstverlening. Tot slot is er de Jong Academy. Dit is een traject waarin jongeren via workshops, trainingen en werkbezoeken worden gestimuleerd om hun talenten te ontdekken en werkervaring op te doen. Bijzondere bijstand is een eenmalige of tijdelijke vergoeding voor onverwachte, extra kosten die door bijzondere omstandigheden niet zelf betaald kunnen worden. Aan het einde van 2024 waren dit 301 inwoners. We zien een daling van het aantal gebruikers. In Stein ontvangen eind 2025 298 personen bijzondere bijstand. Overige relevante ontwikkelingen met betrekking tot Vidar in 2025 worden opgenomen in het Evaluatieverslag 2025 van de Centrumregeling Vidar. Voor de uitvoerings- en programmakosten (inclusief sociale werkvoorziening) was een totaalbedrag van € 11,90 miljoen geraamd. De gerealiseerde uitgaven in 2025 bedragen € 11,78 miljoen, wat resulteert in een afwijking van € 82.000 ten opzichte van de begroting. Deze afwijking wordt met name veroorzaakt door vrijval van ESF-middelen. Egalisatiereserve BUIG De definitieve BUIG-uitkering 2025 voor de gemeente Stein bedraagt € 6.038.779.

Deze uitkering is bedoeld ter dekking van de lasten voor de Participatiewet, loonkostensubsidie (LKS), IOAW, IOAZ en het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen (Bbz). De totale uitgaven voor deze regelingen bedragen in 2025 € 6.383.645. Dit leidt tot een tekort van € 344.846 op de BUIG-uitkering. Met ingang van 2025 beschikt de gemeente over een egalisatiereserve BUIG. In 2025 bedraagt het saldo van deze reserve € 238.620. Het volledige bedrag uit deze reserve is in 2025 onttrokken om het tekort op de BUIG-uitkering gedeeltelijk op te vangen.

WMO Inkoop en aanbestedingen Wmo In 2025 is binnen het sociaal domein uitvoering gegeven aan meerdere inkoop- en aanbestedingsprocedures gericht op Wmo-voorzieningen. De inkoop van Huishoudelijke Ondersteuning is in dit kader afgerond, waarbij is ingezet op toekomstbestendige en rechtmatige contracten die bijdragen aan het langer zelfstandig wonen van inwoners. De uitgangspunten zelfredzaamheid, kwaliteit en kostenbeheersing vormden hierbij het beleidsmatig kader. Binnen deze inkoopprocedure is besloten om samen te werken met aanbieders van huishoudelijke hulp die handelen volgens bovengenoemde uitgangspunten. Bij de beoordeling is er onder meer gekeken naar de prijs-kwaliteitverhouding en de mate waarin wordt geïnvesteerd in de scholing van medewerkers. Concreet betekent dit dat aanbieders deze uitgangspunten in de praktijk toepassen, oog hebben voor wat inwoners zelf nog kunnen en daarnaast een signalerende functie vervullen. Daarnaast zijn in 2025 de aanbestedingen voor elektrische deuropeners en woonunits afgerond, waarbij is gestuurd op een zorgvuldige afweging tussen prijs en kwaliteit. In het najaar van 2025 is tevens gestart met de aanbestedingsprocedure voor trapliften. Deze zal naar verwachting in de loop van 2026 worden afgerond.

Wmo Toezicht Gemeenten zijn op grond van de Wmo verantwoordelijk voor het toezicht op de rechtmatigheid en kwaliteit van de Wmo-dienstverlening. In samenwerking met gemeente Sittard-Geleen en gemeente Beek is in 2025 het beleidskader Wmo-toezicht vastgesteld. Op 1 april 2025 zijn de toezichthouders gestart. Beschermd wonen De invoering van het woonplaatsbeginsel en het nieuwe verdeelmodel voor Beschermd wonen

31

zijn controversieel verklaard. Het woonplaatsbeginsel en het nieuwe objectieve verdeelmodel moeten ervoor zorgen dat gemeenten zelf verantwoordelijk worden voor deze vorm van ondersteuning. De streefdatum was uitgesteld naar 1 januari 2026 maar dit is niet haalbaar gebleken. De geplande invoering is opnieuw uitgesteld en er is momenteel geen nieuwe streefdatum bekend. Ook het objectieve verdeelmodel voor de middelen die gemeenten ontvangen voor Beschermd wonen wordt nog niet ingevoerd. Dat is immers onlosmakelijk verbonden met het woonplaatsbeginsel. Binnen het onderdeel Wmo is een positief saldo van € 227.000 gerealiseerd. Dit overschot wordt met name veroorzaakt door lagere kosten voor woningaanpassingen dan vooraf geraamd. Deze uitgaven zijn echter lastig te begroten, omdat zij afhankelijk zijn van incidentele en moeilijk voorspelbare aanvragen. Daarnaast zijn ook de kosten voor begeleiding en dagbesteding lager uitgevallen dan het begrote budget.

Jeugdpreventie Opgroeien in een Kansrijke Omgeving In Stein worden preventieve activiteiten voor jeugdigen niet los van elkaar uitgevoerd, maar samenhangend binnen het programma Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO), met als doel een gezonde en kansrijke leefomgeving voor alle kinderen en jongeren. In 2025 is uitvoering gegeven aan het programma OKO, waarmee wordt ingezet op preventie, vroegsignalering en het versterken van lichte ondersteuning in de leefomgeving van kinderen en jongeren. Hiermee is verder invulling gegeven aan de uitgangspunten van de landelijke Hervormingsagenda Jeugd. In 2025 is gestart met de tweede OKO-cyclus. De vragenlijsten onder jongeren en ouders zijn uitgezet en ingevuld. De resultaten worden geanalyseerd en vormen de uitgangspositie voor de beleidsmatige en uitvoerende inzet in de periode 2026–2027. De uitkomsten bieden inzicht in leefstijl, welzijn en omgevingsfactoren en ondersteunen het maken van gerichte keuzes voor speerpunten binnen het preventief jeugdbeleid. Daarnaast is in 2025 gewerkt aan het realiseren van een jongerenspot. De beoogde structurele locatie is niet beschikbaar gekomen. Om jongeren toch een laagdrempelige ontmoetingsplek te bieden, is gekozen voor een tijdelijke oplossing in MFC De Grous. Hier vindt wekelijks een inloopavond plaats, georganiseerd door Partners in Welzijn.

De eerste ervaringen zijn positief, met name wat betreft het bereik van jongeren. Verder is in 2025 de opdracht verstrekt voor de ontwikkeling van een platform dat het vrije tijdsaanbod voor jongeren inzichtelijk maakt. Deze opdracht wordt uitgevoerd door Ecsplore, in samenwerking met het initiatief Kom Ens. Het platform beoogt jongeren beter te informeren over sportieve, culturele en sociale activiteiten en draagt bij aan het versterken van beschermende factoren binnen OKO. Binnen OKO is in 2025 ook het project Coach in het Kindcentrum voortgezet. Deze inzet is gericht op het vroegtijdig signaleren van ondersteuningsvragen en het bieden van lichte hulp in de directe leefomgeving van kinderen. De samenwerking met onderwijs en andere partners verloopt goed en de eerste ervaringen zijn positief. In 2026 wordt dit project geëvalueerd om te bepalen hoe de inzet verder kan worden geborgd en doorontwikkeld. Met deze activiteiten is in 2025 voortgebouwd op de preventieve koers van OKO en is gewerkt aan een stevige basis voor de verdere uitrol en doorontwikkeling van het programma in de komende jaren. Jeugdgroep aanpak In 2025 bleef jongerenoverlast in Stein terugkomen, vooral rond het Raadhuisplein. Toezicht, handhaving en cameratoezicht hielpen tijdelijk, maar een blijvende oplossing vraagt om een preventieve aanpak.

Het reguliere jongerenwerk bereikt niet altijd de meest kwetsbare jongeren. Daarom is onderzocht hoe specialistisch jongerenwerk kan aansluiten en hoe Stein kan leren van het programma Preventie met Gezag in Sittard-Geleen. In gesprekken met partners en aanbieders

32

is verkend hoe samenwerking, vroegsignalering en extra begeleiding deze jongeren beter kan ondersteunen. In de eerste helft van 2026 wordt een voorstel aan de gemeenteraad voorgelegd voor een Stein-specifieke aanpak van jongerenoverlast. Samen in de wijk In 2025 is in Berg aan de Maas de pilot Samen in de Wijk gestart om gezinnen en jongeren te ondersteunen vanuit hun eigen kracht en netwerk. Hulpvragen worden integraal bekeken en waar mogelijk via het eigen netwerk opgepakt. Tweewekelijks bespreken professionals van school, gemeente en zorgpartners de casussen in het Interprofessioneel Consulting Partners Pilot overleg (IcPP). De pilot maakt gebruik van methodieken zoals Jouw Ingebrachte Mentor (JIM-mentoren) en de Sociale Netwerk Strategie (SNS) en biedt ook voorlichting via webinars en lessen op school. Hoewel het nog te vroeg is om de resultaten definitief te beoordelen, is zichtbaar dat het overleg ieders perspectief op jeugdhulp verrijkt en de lijnen tussen partners verkort. Er wordt actief gekeken wat het voorliggend veld preventief kan oppakken.

Jeugdhulp Hervormingsagenda jeugd In 2025 is met behulp van het Verkenningsinstrument Toegang (VIT) vanuit de Hervormingsagenda onderzocht hoe de toegang binnen het sociaal domein in Stein functioneert. De analyse laat zien dat medewerkers inwoners over het algemeen goed ondersteunen, maar dat verbeteringen nodig zijn in laagdrempeligheid, vindbaarheid en het duidelijker communiceren van de gemeentelijke rol, vooral bij jeugdhulp. Ook blijkt dat ervaringsdeskundigheid nog niet structureel wordt ingezet en dat samenwerking met partners en het benutten van informele netwerken kan worden versterkt. Daarnaast vraagt het beleidskader om actualisatie en vormt het organiseren van basishulp binnen het lokale team een belangrijke opgave voor de komende jaren. Mutsaersstichting De Mutsaersstichting biedt gespecialiseerde jeugdhulp aan kinderen en jongeren met complexe problematiek. Door de kwetsbare financiële situatie van de organisatie staat de voortzetting van deze zorg in Zuid-Limburg onder druk. Zonder een gemeentelijke bijdrage ontstaat in mei 2026 een acuut tekort aan financiële middelen, met risico op het wegvallen van zorg, langere wachttijden en mogelijk ingrijpen door het Rijk. In 2025 is daarom samen met de zestien gemeenten in Zuid-Limburg gewerkt aan een gezamenlijk voorstel; ook de gemeenten in Middenen Noord-Limburg hebben een vergelijkbaar voorstel opgesteld.

De maatregel lost de bredere structurele problemen in het jeugdzorgstelsel niet op en wordt daarom geplaatst binnen de bredere hervormingsagenda en de samenwerking met andere gemeenten in de provincie. De totale kosten voor jeugdhulp bedroegen in 2025 € 7,94 miljoen. In de slotwijziging 2025 is het budget bijgesteld met € 890.000, waarmee het totaal beschikbare budget uitkwam op € 7,91 miljoen. Dit resulteert in een negatief saldo van € 27.500 in de jaarrekening. Binnen het totaalbeeld zijn er echter verschillen zichtbaar tussen de verschillende onderdelen. Op jeugdbegeleiding is sprake van een onderschrijding van het budget, terwijl bij behandeling juist een overschrijding zichtbaar is. Dit onderstreept het dynamische karakter van de jeugdhulp, waarbij verschuivingen optreden afhankelijk van de aard en zwaarte van de zorgvraag.

33

Relatie verbonden partij met realisatie programma Verbonden partij GR Vidar Wsw

Samenwerkingsvorm GR

Omnibuzz

GR

Wat is de bijdrage aan dit programma? Het versterken van de lokale economie door het uitvoeren van de Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) Het zorgdragen voor het vervoer van klanten met een beperking die een beroep kunnen doen op de Wet maatschappelijke ondersteuning. Daarnaast wordt de zelfredzaamheid en participatie van mensen met een beperking bevorderd.

Wat heeft het gekost ? Baten en lasten

(x € 1.000)

Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting 2025 2025 2025

Lasten

35.471

35.986

33.378

Baten

9.385

9.142

7.940

-26.087

-26.844

-25.438

Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten

34

Volksgezondheid en milieu Inleiding Het programma volksgezondheid en milieu draagt een bij aan het gezond houden van onze inwoners en het voorkomen van milieuproblematieken. Binnen dit programma werken we aan een gezonde generatie, waarbij we ons richten op het versterken van de fysieke en mentale gezondheid van alle inwoners, ongeacht hun leeftijd. Hierbij houden we rekening met milieueffecten die daarin belemmerd kunnen zijn. Ook richten we ons binnen dit programma op de verbetering van de leefomgeving en het zo verduurzamen en klimaat adaptief maken van onze gemeente, zodat we onze gemeente gezond en veilig kunnen doorgeven aan de volgende generaties.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 7.1 Volksgezondheid 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen en crematoria

Wat hebben we bereikt ?

In 2025 heeft de gemeente Stein belangrijke stappen gezet op het gebied van volksgezondheid, milieu en duurzaamheid. In september is de regionale nota gezondheidsbeleid 2025–2030, “Gezondheid nu, voor later!”, vastgesteld. Dit beleid bouwt voort op de eerder ingezette integrale aanpak Trendbreuk, gericht op het verkleinen van de langdurige gezondheidsachterstanden in Zuid-Limburg. Naast aandacht voor jeugd en vergrijzing, is er in deze periode extra aandacht gekomen voor mentale gezondheid van jongeren en de aansluiting bij regionale programma’s zoals IZA en GALA. Op het gebied van water en riolering zijn diverse projecten uitgevoerd. Tegelijkertijd zijn de voorbereidingen gestart voor de actualisatie van het gemeentelijk Water- en Rioleringsprogramma, met uitvoering gepland in 2026. Ook op het gebied van afval en grondstoffen zijn stappen gezet om Stein duurzamer te maken. Het regionale uitvoeringsplan Van Afval naar Grondstof (UVP 2022–2025) is verder uitgevoerd, met aandacht voor communicatie via de campagne Samen Scheiden en optimalisatie van milieuparken. Daarnaast is de BAAS-campagne gestart om zwerfafval en illegale stortingen tegen te gaan. Voor 2026 is een vernieuwd Regionaal Beleidskader vastgesteld, waarmee de landelijke doelstellingen voor afval en grondstoffen worden doorgezet.

Op het gebied van duurzaamheid is de gemeente actief met woningisolatie en de warmtetransitie. Daarnaast is het gemeentelijke uitvoeringsplan warmte uitgewerkt en is gestart met de communicatie- en participatiestrategie. Innovatie en educatie spelen eveneens een rol in Stein. Zo openden de gemeenten Sittard-Geleen, Beek en Stein in juli het bezoekerscentrum Goede Morgen in Geleen, dat inmiddels circa 1900 bezoekers heeft ontvangen. In 2025 is Stein hiermee een stevige stap vooruit gegaan in het versterken van de gezondheid van haar inwoners en het verduurzamen van de leefomgeving.

Wat hebben we ervoor gedaan ? Volksgezondheid Gezondheid In september 2025 is de regionale nota gezondheidsbeleid 2025-2030 “Gezondheid nu, voor later!” vastgesteld.

35

In het voorgaande regionale gezondheidsbeleid (“Zuid Springt Eruit” 2020-2024) werd al geconstateerd dat een trendbreuk noodzakelijk is om de langdurige gezondheidsachterstanden in de regio Zuid-Limburg te verminderen. Dat vraagt een meerjarige structurele en integrale aanpak. De continuering van deze aanpak vormt dan ook de basis van het regionaal gezondheidsbeleid ook voor de komende jaren. De ingezette lijn en aandacht voor jeugd wordt gecontinueerd, maar er is voor deze periode ook een doelgroepverbreding binnen Trendbreuk. Daarnaast vraagt een aantal onderwerpen aandacht die in het beleid terugkomen. Zo heeft het thema mentale gezondheid van jongeren in relatie tot trendbreuk een plaats gekregen, wat tevens raakt aan de nieuwe wettelijke verplichting (per 2026) om beleid te hebben op gebied van suïcidepreventie. De vergrijzing van onze regio en de daarbij behorende gezondheidsrisico’s krijgen eveneens specifiek aandacht. Uiteraard wordt ook aandacht gegeven aan de relatie met IZA en GALA.

Riolering Water- en klimaatadaptatie In het projectenplan stonden voor 2025 de volgende projecten opgenomen: • Elserveld: We hebben de aanwezigheid van foutaansluitingen onderzocht in het riool en het stelsel aangepast zodat hier sprake is van een volwaardig gescheiden rioolstelsel. De werkzaamheden lopen nog door in 2026. • Brugstraat (Stein): Hier zijn maatregelen getroffen om de regelmatig terugkerende wateroverlast te verminderen. • Nattenhover Koestraat: De werkzaamheden voor de vergroting van de opvangcapaciteit van het riool zijn geïntegreerd in het project Bergerstraat (reconstructie). Uitvoering is voorzien in 2026. Voorts hebben we in 2025 voorbereidingen getroffen voor de actualisatie van het water- en rioleringsprogramma (voorheen Gemeentelijk Rioleringsplan), wat in 2026 zal resulteren in een concreet voorstel in samenwerking WM.

Afval Van afval naar grondstof In 2022 is de Oplegnotitie Regionaal Uitvoeringsplan (UVP) ‘Van Afval Naar Grondstof 2022-2025’ vastgesteld. Dit betreft een gezamenlijk uitvoeringsplan van de gemeenten Beek, Sittard-Geleen en Stein. Het UVP beschrijft de uitvoering van de doelen die in 2021 zijn vastgesteld in het Regionaal Beleidskader Van Afval Naar Grondstof. Na vaststelling van het UVP is in juli 2022 gestart met de uitvoering. Met een projectmatige aanpak en in nauwe samenwerking met RWM, gemeente Beek en gemeente Sittard-Geleen zijn in 2025 de volgende maatregelen doorgevoerd: - Vervolg communicatieplan RWM "Samen Scheiden". - Vervolg optimalisatie milieuparken Naast het vervolgen van maatregelen uit het uitvoeringsplan 2022-2025 is een vernieuwd Regionaal Beleidskader Van Afval Naar Grondstof 2026 - 2030 vastgesteld. De aangepaste landelijke doelstellingen zijn daarin overgenomen. Een vernieuwd uitvoeringsplan wordt in 2026 verwacht. Zwerfvuil In 2025 is de toegezegde SUP-vergoeding ontvangen over 2023 en 2024. Voor een groot deel hadden deze gelden al een bestemming. In 2025 is gestart met de BAAS-campagne (bijdrager aan afvalvrij Stein). Deze campagne is gericht op het verminderen van zwerfafval, bijgeplaatst afval naast ondergrondse containers en illegale dumpingen in het buitengebied.

Het betreft een communicatiecampagne waarmee via uitingen en fysieke maatregelen gedragsverandering plaats moet vinden.

36

Milieupark In 2024 is, in samenwerking met externe procesbegeleiding, gestart met het optimalisatie project milieuparken Westelijke Mijnstreek. Dit onderzoek is in 2025 voortgezet. Kroonringen aan lantaarnpalen voor het verzamelen van plastic afvalzakken Eind 2024 is gestart met de uitbreiding van het aantal kroonringen binnen de gemeente en heeft een schouw plaatsgevonden. De afdeling Wijkbeheer heeft in samenwerking met Vidar in de Wijk in 2025 gezorgd voor de installatie van de kroonringen. Medio 2025 is dit afgerond en is het project in de beheerfase over gegaan.

Milieubeheer Milieubeleid In 2025 is onderzoek gedaan naar de voordelen van het ontwikkelen van specifiek beleid (o.a. geur- en geluid). De vaststelling van het beleid is voorzien in 2026. Duurzaamheid Lokale aanpak isolatie Sinds de start van de isolatie actie (Lokale Aanpak Isolatie) op 1 maart 2025 tot 31-12-2025 zijn er al; • 1098 isolatie adviesgesprekken aan huis gevoerd, • 537 subsidieaanvragen voor isolatiemaatregelen toegekend en afgerond; deze huishoudens hebben dus inmiddels tenminste 1 isolatie maatregel laten uitvoeren, • 338 subsidieaanvragen zijn in behandeling op 31-12-25; deze bewoners zitten nog midden in het proces voor het uitvoeren van een isolatie maatregel. De verwachting is dat van alle aanvragen die nu in behandeling zijn zo’n 90% tot afronding komt. Dat betekent dat er in het eerste jaar van de actie al ruim 30% van de doelstelling bereikt wordt. Onze doelstelling is het isoleren van tenminste 2389 woningen voor 31-12-2028. Uitvoeringsplan warmte In 2025 is de gemeentelijke visie voor het uitvoeringsplan warmte verder uitgewerkt. Ook is het gesprek met de DOP’s opgestart om gezamenlijk de communicatie en participatiestrategie van de volgende fase vorm te geven. Daarnaast is een eerste start gemaakt om te komen tot een warmte programma voor de gemeente Stein voor de komende jaren.

Goede Morgen In juli openden de gemeenten Sittard-Geleen, Beek en Stein de deuren van Goede Morgen in het Galfettipand aan de Markt in Geleen. Goede Morgen is de plek waar samengewerkt wordt aan een gezonde, eerlijke en bewuste regio, samen met buren, scholen en bedrijven uit Sittard-Geleen, Stein en Beek. Sinds de opening zijn er zo’n 1900 bezoekers geweest. Het bezoekerscentrum van Chemelot bevindt zich aan hetzelfde adres als Goede Morgen en is in oktober officieel geopend. Ook is het de bedoeling dat bibliotheek de Domijnen naar hetzelfde adres verhuist. De bus van Goede Morgen is sinds oktober op pad in de Westelijke Mijnstreek en ook al ingezet in Stein. Warmtenet Zuid-Limburg (WZL) In 2025 is nader onderzocht of een warmtenet op beperkte schaal (in Zuid Geleen) haalbaar en betaalbaar is. Door het warmtenet op beperkte schaal uit te werken, wordt kennis en ervaring opgedaan die benut kan worden voor de mogelijke latere, regionale uitrol. Dit vergroot het inzicht in kansen en risico’s en helpt om deze risico’s te verkleinen. In deze fase worden nog geen leidingen aangelegd; dat gebeurt pas in Fase 4.

Fase 3 richt zich op het uitwerken van de businesscase: zijn er voldoende afnemers, wat kost de aanleg van het warmtenet en welke warmteprijs kunnen inwoners en organisaties verwachten? De verwachting is dat medio 2026 een besluit kan worden genomen om over te gaan naar fase 4.

37

Soortenmanagementplan (SMP) In 2025 is gestart om een soortenmanagementplan (SMP) op te laten stellen voor beschermde diersoorten. Het SMP hebben we nodig om op grote schaal woningen te kunnen isoleren. Er dienen alternatieve verblijfplekken gerealiseerd te worden voor vleermuizen, gierzwaluwen en andere dieren. In 2025 zijn 20 verblijfplekken gerealiseerd voor deze dieren. De doorlooptijd voor een SMP is gemiddeld 2 jaar. Omgevingsdienst Zuid-Limburg Uit de jaarrekening van de Omgevingsdienst Zuid-Limburg is gebleken dat zij het jaar 2025 afsluiten met een positief resultaat. De resultaatbestemming en afrekening met de deelnemers wordt uitgevoerd conform de hierover gemaakte afspraken in de gemeenschappelijke regeling. Voor onze gemeente houdt dat in dat wij een bedrag van € 48.801 ontvangen. Het resterende verschil is ontstaan doordat er in praktijk (binnen het werkprogramma) minder kosten zijn gemaakt dan begroot. Het verschil wordt met name veroorzaakt door een vermindering van de uren voor bodem toezicht. Aangezien er al langere tijd sprake is van onderbezetting bij het bodemteam, wordt enkel bij verhoogd risico op toezicht gegaan en wordt binnen het totale werkgebied vooral ingezet op afhandeling van het aantal toegenomen meldingen/informatieplichten en adviezen. Relatie verbonden partij met realisatie programma Verbonden partij GGD Zuid Limburg

Samenwerkingsvorm GR

NV RWM

Omgevingsdienst Zuid Limburg

Wat is de bijdrage aan dit programma? Het bevorderen van de gezondheid van inwoners door het tegengaan en vroegtijdig signaleren van ziekten. Daarnaast geven van voorlichting over gezonde voeding en het stimuleren van mensen tot meer beweging.

Privaat

Uitvoeren van de inzameling en het laten verwerken van huishoudelijk afval en het uitvoeren van opgedragen reinigingstaken van de 4 deelnemende gemeenten uit de Westelijke mijnstreek (waaronder Stein).

GR

Het verhogen van de kwaliteit van vergunningverlening, toezicht en handhaving tegen lagere kosten in relatie tot de doelstelling duurzaamheid.

Wat heeft het gekost ? Baten en lasten

(x € 1.000)

Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting 2025 2025 2025

Lasten

10.630

10.876

11.257

Baten

10.293

10.349

10.068

-337

-528

-1.188

Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten

38

Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting Inleiding Binnen dit programma houden wij ons bezig met de belangrijkste ruimtelijke opgaven voor onze gemeenten zoals bijvoorbeeld de vraag welke ruimte waarvoor mag worden gebruikt zoals economie, woningbouw, landbouw etc. Ook richt dit programma zich op ruimtelijke opgaven van anderen die impact hebben op het grondgebied van Stein zoals bijvoorbeeld de transitie van Chemelot naar het meest circulaire industriecluster van Europa.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 8.1 Ruimtelijke ordening 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerrein) 8.3 Wonen en bouwen

Wat hebben we bereikt ? In 2025 heeft de gemeente Stein belangrijke stappen gezet om de woningvoorraad toekomstbestendig te maken en passend te houden bij demografische ontwikkelingen. Er zijn nieuwe woningen gebouwd en opgeleverd in projecten zoals Bramert Noord en Poolster, terwijl de voorbereidingen voor andere woningbouwprojecten, zoals CPO Steskensstraat/Bingelhof, Nieuwdorp Bruisend Hart en de voormalige zwembadlocatie, zijn afgerond of gestart. Binnen het woonwagenbeleid zijn afspraken gemaakt over de gefaseerde overdracht van locaties, en op het gebied van zorg en participatie is schoolverzuim verminderd en doorstroom naar voorschoolse opvang verbeterd. De strategische visie voor Haven Chemelot en de Multi Modale Corridor zijn ontwikkeld met betrokkenheid van omwonenden, gericht op een duurzame en veilige leefomgeving. Regionaal is de samenwerking binnen Wonen Westelijke Mijnstreek versterkt, waardoor projecten versneld en efficiënter worden uitgevoerd. Ook is de taakstelling huisvesting statushouders gehaald en zijn 17 startersleningen verstrekt, waarmee starters extra mogelijkheden kregen om een woning te kopen. Deze acties dragen bij aan een duurzame, leefbare en toekomstbestendige woningvoorraad in Stein.

Wat hebben we ervoor gedaan ? Ruimte en leefomgeving Integraal woonwagenbeleid Voor de overdracht van de resterende woonwagenlocaties zijn concrete afspraken gemaakt met de woningcorporatie om deze gefaseerd over te hevelen in de komende jaren. Op het gebied van Zorg en Participatie heeft de nadruk gelegen op toeleiding naar voorschoolse opvang en aanpak schoolverzuim. Dit heeft geleid tot een afname van schoolverzuim binnen de doelgroep. Daarnaast zien we dat kinderen vanuit de moeder-kind groep doorstromen naar de peuterspeelzaal. Omgevingswet In 2025 is verder gewerkt aan het omgevingsplandeel voor de Woonkernen en het omgevingsplandeel Chemelot en Haven Stein. Beide deelprojecten blijken in de praktijk complex te zijn en een langere looptijd te hebben dan eerder was voorzien. Tenslotte is aandacht besteed aan bijscholing, het maken van toepasbare regels en het monitoren van de gemeentelijke dienstverlening en werkprocessen. Het maken van een omgevingsplan vergt tijd, capaciteit en inzet van financiële middelen. Daarom zijn een aantal bedragen doorgeschoven naar 2026. Strategische gebiedsvisie omgeving Chemelot

39

Haven Stein Om ervoor te zorgen dat de intensivering van de haven kan plaatsvinden op een manier dat de kwaliteit van de leefomgeving en veiligheid wordt verbeterd, is de Havenvisie Chemelot opgesteld. In deze visie staan elektrificatie en vergroening centraal, er is geen fysieke uitbreiding van de haven aan de orde. In 2025 is een participatietraject doorlopen, waaruit een aantal verbeterpunten naar voren kwamen. Een aantal 'quick wins' is inmiddels uitgevoerd (met name aanpassing van de verlichting en alarmering). De havenvisie 'Port of Chemelot' is in december 2025 aan de gemeenteraad gepresenteerd. Multi Modale Corridor (MMC) Het project MMC omvat de aanleg van een interne (niet openbare) weg die de haven van Stein en de Chemelot-site verbindt en waarover transport met elektrische vrachtwagens wordt uitgevoerd. Omwonenden en andere belanghebbenden zijn betrokken in het participatieproces. In juni 2025 is het project aan de gemeenteraad gepresenteerd. Hierbij zijn ook de resultaten van het participatieproces en zorgen van omwonenden toegelicht. Het ontwerp TAM-omgevingsplan is op 1 oktober 2025 ter visie gelegd.

Grondexploitaties Woningbouw Bramert Noord fase 1 In 2025 zijn de eerste 40 woningen in Bramert Noord (projectnaam Lindehagen) gebouwd en in fases opgeleverd. Inmiddels is een groot deel bewoond, en is een deel van het woonrijp maken ook al opgeleverd. In de jaarrekening van 2024 is gemeld dat het bouwprogramma is aangepast, en dat dit geen effecten zou hebben voor de gemeentelijke grondexploitatie. Inmiddels is gebleken dat deze informatie niet correct was ingeschat en heeft er in de slotwijzing 2025 een aanpassing plaatsgevonden aan de grondexploitatie van € 583.000 in negatieve zin. Woningbouw Poolster Nadat in 2024 de 7 koopwoningen zijn opgeleverd en het terrein zover als mogelijk woonrijp is gemaakt, zijn in 2025 de 10 huurwoningen opgeleverd en inmiddels bewoond. Verder is het woonrijp maken van het plan in zijn geheel afgerond. Hiermee is het project afgerond en is de grondexploitatie afgesloten. Woningbouw Bruisend Hart Nieuwdorp In 2025 is gestart met uitvoering geven aan de anterieure overeenkomst. Het buurtcentrum en WIP zijn tijdelijk gehuisvest in de Merode. De schoollocatie bouwrijp is gemaakt (school en gymzaal gesloopt) en overgedragen aan Zaam Wonen. Nieuw hoofdriool en hemelwater infiltratiekelder is aangelegd. Werkgebied voor bouwkundig aannemer aangelegd en overgedragen aan Zaam Wonen.

CPO Steskensstraat In 2025 is de grondexploitatie opgesteld, vastgesteld en opengesteld. Het plangebied is archeologisch vrijgegeven voor bodemwerkzaamheden. Aan de nieuw aan te leggen weg is de straatnaam Bingelhof toegekend. De stedenbouwkundige opzet met elf nultredewoningen bestemd voor de doelgroep 55+ met lokale gebondenheid, is afgestemd tijdens omgevingsdialogen met zowel de CPO-ontwikkelvereniging als de omwonenden en vervolgens door de gemeenteraad vastgesteld. De eerste vergunning procedure is opgestart.

Wonen en bouwen Kwaliteitsborging in de bouw De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) is sinds 1 januari 2024 van kracht. Deze wet moet zorgen voor een betere bouwkwaliteit tegen lagere kosten. Een belangrijke en ingrijpende wijziging is dat bouwers meer verantwoordelijkheid krijgen. Ook verschuift de technische kwaliteitsborging van gemeenten naar private partijen. Deze private kwaliteitsborging bouw wordt

40

ten dele uitgevoerd door private kwaliteitsborgers. De complete plantoetsing (algemene bouwkunde, brandveiligheid, constructieve veiligheid, bouwfysisch en installaties) en het toezicht op de bouwplaats wordt door deze kwaliteitsborgers gedaan. De ruimtelijke toets (onder andere bestemmingsplan, milieu, welstand en Ruimtelijke Ordening) blijft gewoon door gemeenten uitgevoerd worden. De Wkb wordt stapsgewijs ingevoerd. Nu geldt deze nog louter voor 'eenvoudige' nieuwbouwwerken (gevolgklassen 1). Dit zijn bijvoorbeeld eengezinswoningen en kleinere bedrijfspanden. Maar uitbreiding van de wet is voorlopig uitgesteld; in 2026 zullen de gevolgen van de Wkb in de bouw eerst geëvalueerd worden. In onze gemeente is de impact van deze wet (nog) zeer beperkt gebleven en hebben zich geen problemen voorgedaan. Woonzorgvisie 2023-2028 In 2025 is het wijkgericht werken vastgesteld. Dit is een middel om de opgaven in de wijk goed te kunnen oppakken. Tijdens het proces van de transformatievisie voor Urmond Oost (zie verderop in deze jaarrekening) zijn jongeren actief betrokken. In bijeenkomsten met leerlingen van het Groenewald College in Stein dachten jongeren van 15 tot 18 jaar mee over de werkzaamheden van de gemeente en de herontwikkeling van wijken.

Via praktische opdrachten visualiseerden zij hun ideeën over hun ideale wijk, die door de projectgroep verder wordt uitgewerkt en meegenomen in de uitvoering van de transformatievisie. Woonzorgopgave centrum Stein Met zorgpartners en woningbouwcorporaties is eerder afgesproken om deze opgave breder op te pakken, als een integrale gebiedsontwikkeling inclusief de voormalige zwembadlocatie. Het betrekken van de locatie Moutheuvel voor een brede woonzorg ontwikkeling centrum Stein blijkt voor nu niet haalbaar. Vivantes heeft ervoor gekozen de Moutheuvel per 2027 te renoveren met behoud van verpleeghuiszorg. De gemeente heeft in 2025, samen met de omwonenden en woningcorporatie Wonen Limburg, onderzocht hoe woningbouw op de voormalige zwembadlocatie kan plaatsvinden. Dit gebeurde in 3 bijeenkomsten die in oktober en november plaatsvonden. De ambitie is om een groene, leefbare woonomgeving te creëren die past in het bestaande gebied én inspeelt op de toekomstige woonvraag. Voor dit project is een projectenpagina aangemaakt, die via de website van de gemeente te benaderen is. Programma woningbouw In 2025 is langs de lijnen van onze vastgestelde Woonzorgvisie gewerkt aan de woningbouwplannen in onze kernen. In de tabel hieronder zijn de grotere projecten aangegeven. Projectnaam

Kern

voormalige basisschool Elckerlyc voormalige basisschool De Poolster Bramert Noord fase 1

Elsloo

Gerealiseerd in 2025 19

Elsloo

10

Urmond

40

22

69

22

Totaal

Bouwstart in 2025

Woningtypologie nultrede-gestapeld nultrede-grondgebonden levensloopbestendiggrondgebonden

In de ontwerp en voorbereidingsfase is gewerkt aan de volgende projecten: • Stationsstraat 170 Elsloo (18 woningen) • Nieuwdorp Bruisend Hart Stein (67 woningen) • St Jozefkerk Kerensheide Stein (24 woningen) • Pastorie St Jozefkerk Stein (9 woningen)

41

• CPO Steskensstraat/Bingelhof Stein (11 woningen) • Woningbouw Meers • Voormalige zwembadlocatie Stein • Uitbreiding woonwagenlocaties Grotendeels zal de bouw van deze projecten in 2026 starten. Gebiedsgerichte aanpak Nieuwdorp Er is bewust gekozen voor uitgebreide bewonersparticipatie als onderdeel van een integrale aanpak van de openbare ruimte. Dit traject is naar tevredenheid afgerond eind 2025. De opgehaalde resultaten vormen het kader voor de technische uitwerking begin 2026. Een gefaseerde uitvoering is voorzien in 2026-2027. Urmond Oost De doelstelling van de gebiedsontwikkeling Urmond-Oost is om de leefbaarheid van Urmond-oost te verbeteren door te vergroenen en te transformeren, betekenisvolle plekken met elkaar te verbinden en een sociale ontmoetingsplek te realiseren waarbij de voorzieningen centraal zijn gelegen en eenvoudig bereikbaar zijn.

In 2025 hebben zijn er stevige stappen gezet op diverse fronten; • het opzetten van een heldere samenwerking met Wonen Limburg, zowel zakelijk als in praktijk, vertaald in een samenwerkingsovereenkomst (thans in afrondende fase); • voor de realisatie van het kindcentrum KC Maaskei-Urmond is een raadsvoorstel in voorbereiding; • het verder concretiseren van een gedegen (financiële) basis om de gebiedsontwikkeling Urmond-Oost, vertaald in een grondexploitatie en programma exploitatie; • het realiseren van een duidelijke bestuursopdracht met daarin de afbakening van het programma, de verschillende onderliggende fasen en projecten, planning, benodigde middelen en risico’s. Wet versterking regie volkshuisvesting De gemeenten Stein, Beek en Sittard-Geleen werken binnen de Westelijke Mijnstreek strategisch samen op het gebied van wonen. Dit is 9 juli 2025 bekrachtigd door de ondertekening van een samenwerkingsovereenkomst “Wonen Westelijke Mijnstreek”. Door deze samenwerking kunnen gezamenlijke woonuitdagingen sneller en effectiever worden aangepakt en ontstaat een sterkere positie richting het Rijk en de provincie. Uniform beleid voorkomt het waterbedeffect tussen gemeenten. De samenwerking heeft al geleid tot versnelling van projecten en € 9,6 miljoen subsidie voor Flexcity Westelijke Mijnstreek.

Daarnaast wordt efficiënter gewerkt doordat beleid regionaal wordt ontwikkeld en gedeeld. De aanvankelijke opname van een huurbevriezing in de nationale voorjaarsnota 2025 heeft geleid tot vertraging in diverse trajecten. Hierdoor hebben woningcorporaties geen biedingen gedaan in het kader van de prestatieafspraken en zijn de voorbereidingen voor het volkshuisvestingsprogramma uitgesteld. Dit programma zal alsnog in 2026 worden opgesteld, in samenwerking met de gemeenten Sittard-Geleen, Beek en Stein. Het eerste overleg vindt plaats in januari 2026. In 2025 heeft de gemeente Stein de taakstelling van huisvesting statushouders behaald. We hebben in 2025 onder andere, in samenwerking met woningstichting Zaam Wonen, een bestaand woonhuis geschikt gemaakt voor huisvesting van een groot statushouders gezin. In 2025 is hiervoor een SPUK uitkering aangevraagd en toegekend voor de opvang van grote gezinnen van € 50.000. De daarmee gemoeide kosten van € 50.000 zijn via de slotwijziging per abuis doorgeschoven. Het onterecht doorschuiven wordt in de bestuursrapportage 2026 gecorrigeerd. Tijdens een raadsconferentie op 10 april 2025 is de gemeenteraad geïnformeerd door onder andere woningcorporaties over het thema Wonen en alle huidige ontwikkelingen binnen de gemeente Stein daaromtrent, bijvoorbeeld grondbeleid.

42

De verhuurverordening verblijfsvergunning arbeidsmigranten is 22 mei 2025 vastgesteld door de gemeenteraad. De gerealiseerde lasten in 2025 zijn € 38.000 lager dan begroot. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door lagere uitvoeringskosten voor de Wet goed verhuurderschap, Wet betaalbare huur en de doorbelasting aan de kosten van de regiocoördinator ten behoeve van de samenwerking Wonen in de westelijke mijnstreek. De benodigde inzet en bijbehorende kosten zijn lager uitgevallen dan bij de begroting werd voorzien. Starterslening De starterslening is een kansrijk instrument dat gemeenten kunnen inzetten om starters te helpen. De starterslening zorgt voor extra investeringsruimte voor huishoudens die hun eerste woning willen kopen. De starterslening wordt ingezet voor woningen in onze gemeente met een maximale koopsom tot € 280.000. De hoogte van de uiteindelijke starterslening bedraagt maximaal 20% van de verwervingskosten van de woning met een maximaal bedrag van € 56.000. In de verordening is daarbij aangesloten bij de grensbedragen zoals de provincie die in haar provinciale verordening starterslening heeft bepaald en welke golden voor geheel 2025. In 2025 zijn 17 nieuwe startersleningen toegekend met een totaal leenbedrag (gemeentelijk aandeel) van € 180.720 bij het aangaan van de leningen.

Zoals de gemeenteraad bij het instellen van de Starterslening heeft besloten, houden we een rekening courant aan bij de stichting SVn (de stichting die namens gemeenten de regeling uitvoert) om het verstrekken en aflossen van startersleningen te regelen. Hierbij worden de ontvangen rente en aflossing op verstrekte startersleningen bijgeboekt op deze rekening courant en op die manier weer beschikbaar voor het verstrekken van nieuwe leningen. Dit wordt het ‘revolverend’ inzetten van de financiële middelen genoemd. In 2025 heeft er geen aanvullende storting vanuit gemeentelijke middelen plaatsgevonden omdat de ontvangen rente en aflossingen van eerder verstrekte leningen toereikend waren om nieuwe leningen te verstrekken. Eind 2025 bedraagt het beschikbaar saldo op onze rekening courant bij SVn € 144.938.

Wat heeft het gekost ? Baten en lasten

(x € 1.000)

Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting 2025 2025 2025

Lasten

8.427

11.108

4.833

Baten

6.398

8.865

2.973

-2.029

-2.243

-1.860

Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten

43

Bestuur, ondersteuning en algemene dekkingsmiddelen Inleiding Het programma bestuur, ondersteuning en algemene dekkingsmiddelen richt zich op de manier waarop de gemeente Stein is georganiseerd en de dienstverlening naar onze inwoners en ondernemers verzorgd met welke menselijke en financiële middelen. Binnen dit programma zetten we in op het aantrekken van nieuwe medewerkers, stagiaires en het inrichten van werkervaringsplekken. De medewerkers die voor de gemeente Stein werken willen we graag aan onze organisatie binden en actief werken aan hun ontwikkeling. Ook werken we binnen dit programma aan het verbeteren van onze bedrijfsprocessen en de manier waarop we rapporteren en verantwoording afleggen over wat we doen en tegen welke kosten. Dit om onze dienstverlening en communicatie naar onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners zo goed mogelijk te laten verlopen met zo min mogelijk regeldruk.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 0.4 Overhead 0.5 Treasury 0.6 Belastingen (OZB, parkeerbelasting, overige belastingen) 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting 0.10 Mutaties reserves 0.11 Resultaat van de rekening

Wat hebben we bereikt ?

In 2025 heeft de gemeente Stein belangrijke stappen gezet om haar positie als zelfstandige, financieel gezonde en dienstverlenende gemeente te versterken. Regionaal is de samenwerking uitgebreid: Stein maakt deel uit van de nieuwe stichting Samenwerking Zuid-Limburg, waarin tien gemeenten intensief samenwerken om achterstanden te verminderen en kansen te creëren. Ook is een nieuwe Regio Deal Zuid-Limburg gesloten met het Rijk, waarmee de regio tot 2030 € 10 miljoen extra investeert in economie, landschap en gemeenschappen. Op gemeentelijk niveau is de Strategische Toekomstvisie 2040 gevolgd en gemonitord via de eerste meting van de Monitor Brede Welvaart, waarvan de resultaten eind 2025 ambtelijk zijn gedeeld en in 2026 zullen worden gebruikt voor beleidsaanpassing. In een financieel grillige omgeving, met forse schommelingen in het gemeentefonds en de aanloop naar het zogenoemde ravijnjaar, is zorgvuldig afgewogen of ambities, actuele ontwikkelingen en beschikbare middelen met elkaar in balans bleven.

Wat hebben we ervoor gedaan ? Bestuur Regionale samenwerking De gemeente Stein heeft in haar Toekomstvisie 2040 vastgelegd dat de gemeente Stein een zelfstandige gemeente wil blijven, die sterk is in regionale samenwerking. Die samenwerking vindt onder meer plaats met de omliggende gemeenten. In 2025 hebben tien Zuid-Limburgse gemeenten de stichting Samenwerking Zuid-Limburg opgericht. De deelnemende gemeenten zijn naast gemeente Stein, de gemeenten Beek, Beekdaelen, Eijsden-Margraten, Gulpen-Wittem, Maastricht, Meerssen, Sittard-Geleen, Vaals en

44

Valkenburg aan de Geul. Deze gemeenten zijn overeengekomen jaarlijks € 1 per inwoner bij te dragen aan de stichting. Dit kwam voor Gemeente Stein in 2025 neer op € 24.653. De stichting heeft als doel om door intensiever en breed samen te werken, achterstanden in de regio te verminderen en nieuwe kansen te creëren. En daarmee de welvaart en het welzijn voor de inwoners te borgen. De stichting Samenwerking Zuid-Limburg werkt ook mee aan de uitvoering van de regiodeal. In 2025 is een nieuwe Regio Deal Zuid-Limburg gesloten met het Rijk. Dit betekent een extra investering van € 10 miljoen waarmee de tien Zuid-Limburgse gemeenten de komende jaren verder bouwen aan een sterke regio. Deze tweede Regio Deal loopt tot en met 2030. Met deze Regio Deal kan geïnvesteerd worden in drie opgaven: een sterke economie, aantrekkelijk landschap en sterke gemeenschappen. Dit past volledig in de ambities die zijn vastgelegd in de Agenda Zuid-Limburg. De agenda Zuid-Limburg is een strategische kapstok waarmee alle 16 Zuid-Limburgse gemeenten (inclusief gemeente Stein) en de Provincie Limburg in 2024 hebben ingestemd. Deze agenda ZuidLimburg wordt gebruikt als leidraad in regionale ontwikkelingen en om de positioneringskracht en uitvoeringskracht van de regio te versterken. In de Westelijke Mijnstreek zoekt gemeente Stein afstemming en samenwerking met de buurgemeenten Sittard-Geleen en Beek.

Strategische toekomstvisie In 2024 is de Strategische Toekomstvisie 2040 vastgesteld. Hierin staan de toekomstdoelen beschreven en met welke doelstellingen daaraan gewerkt wordt. Omdat de wereld om ons heen in beweging is en continu verandert, is tussentijdse monitoring van trends en ontwikkelingen wenselijk. Het uitgangspunt is een 2-jaarlijkse monitoring uit te voeren. In 2025 heeft een eerste monitoring plaats gevonden middels de Monitor Brede Welvaart op gemeente- en wijkniveau. Dit betrof een 0-meting en de eerste uitkomsten daarvan zijn in de 2e helft 2025 ambtelijk gedeeld. Het implementeren van deze gegevens vindt plaats in 2026 en deze kunnen benut worden bij het op- en bijstellen van diverse beleidsthema’s. Pensioenverplichtingen (oud) wethouders De pensioenen van politieke ambtsdragers zoals wethouders zijn op dit moment geregeld in de Algemene pensioen- en uitkeringswet politieke ambtsdragers (Appa). Per 1 januari 2028 vindt, in het kader van de Wet toekomst pensioenen (Wtp), de overgang plaats van de pensioenregeling voor politiek ambtsdragers naar het nieuwe pensioenstelsel. Het bedrag voor reeds opgebouwde pensioenaanspraken van politiek ambtsdragers wordt dan overgedragen aan het pensioenfonds ABP. De opbouw van dit vermogen was een verplichting voor alle lopende pensioenuitkeringen vanaf 2013.

Maar bij de overdracht per 1 januari 2028 moeten ook lopende pensioenuitkeringen van voor 2013 mee overgedragen worden. Deze pensioenen moeten daarom vanaf deze jaarrekening 2025 ook in de voorziening opgenomen worden. De omvang van deze toevoeging bedraagt circa € 499.300. Daarnaast is de dekkingsgraad van het fonds op het moment van de overgang bepalend voor de financiële vertaling van de pensioenen naar de nieuwe regeling. Een hogere dekkingsgraad leidt tot een hogere start in de nieuwe regeling. De actuele beleidsdekkingsgraad inclusief opslag ABP bedraagt per december 2025 119,62%. De voorziening dient daarom met ditzelfde percentage verhoogd te worden. De aanvullende storting hiervoor bedraagt circa € 730.000. De totale bijstelling van de voorziening, inclusief de reguliere actualisatie van circa € 89.400, komt daarmee uit op € 1.319.000.

45

Overhead Als gevolg van de gewijzigde voorschriften in het BBV wordt de overhead vanaf 2017 niet meer verdeeld over diverse posten in de begroting, maar wordt het volledige bedrag zichtbaar gemaakt op een taakveld overhead, als onderdeel van programma Algemene Dekkingsmiddelen. Definitie van overhead: het geheel van functies gericht op sturing en ondersteuning van medewerkers in het primaire proces. Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting (x € 1.000) 2025 2025 2025 Overhead

-12.132

-12.418

-11.310

Totaal

-12.132

-12.418

-11.310

Digitaal werkplekbeheer Na de afronding van de aanbesteding werkplekbeheer in 2024, heeft in 2025 de implementatie van de omgeving bij de nieuwe leverancier plaatsgevonden. Daaraan gekoppeld is ook de overgang gerealiseerd van de oude leverancier naar de nieuwe leverancier. De gefaseerde overgang heeft in het tweede kwartaal versneld plaatsgevonden, waardoor er een langere overlap is geweest tussen de oude en de nieuwe omgeving. Dit heeft geresulteerd in een tekort van € 32.000 binnen automatisering en ICT. De overgang is verder succesvol verlopen, mede door de inzet van de hele organisatie.

Belastingen

(x € 1.000)

Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting 2025 2025 2025

OZB niet-woningen

2.228

2.245

0

OZB woningen

4.292

4.240

0

-60

-206

0

6.460

6.278

0

Belastingen overig Totaal

De realisatie van de belastingen is € 200.000 hoger dan begroot. Dit verschil wordt veroorzaakt door enerzijds hogere opbrengsten van de OZB € 36.000, hogere opbrengsten vervolgingskosten € 30.000 en lagere heffingskosten € 117.000. In de prognose van de opbrengsten wordt rekening gehouden met een component oninbaar. Jaarlijks wordt deze component bijgesteld voor het gerealiseerde deel. Voor de jaren 2021 tot en met 2024 is deze lager uitgevallen dan waar vooraf rekening mee was gehouden. Dit leidt in 2025 tot een hogere opbrengst. Sinds 2025 worden de opbrengst vervolgingskosten en de renteopbrengsten niet meer via de bijdrage verrekend, maar rechtstreeks aan de deelnemers uitgekeerd. De realisatie van deze posten is hoger uitgevallen dan vooraf begroot. De bijdrage aan de BsGW is lager uitgevallen dan vooraf begroot. De jaarrekening 2025 van de BsGW laat een positief resultaat zien dat wordt veroorzaakt door lagere proceskosten en lagere bedrijfskosten. Dit positieve resultaat komt terug naar de deelnemers. Ook ontvangt de BsGW BCF compensatie welke wordt uitbetaald aan de deelnemers. Hier was geen rekening mee gehouden in begroting. Als gevolg hiervan is de bijdrage aan de BsGW lager uitgevallen dan vooraf begroot.

46

Treasury BNG De gemeente Stein bezit 19.266 aandelen BNG. In 2025 is over deze aandelen dividend uitgekeerd van € 2,51 per aandeel. Dit betreft een dividenduitkering vanuit de resultaatbestemming 2025 van de BNG. Het totaalbedrag dat de gemeente Stein in 2025 heeft ontvangen komt daarmee uit op circa € 48.300. Enexis De gemeente Stein bezit 460.350 aandelen Enexis. In 2025 is over deze aandelen dividend uitgekeerd van € 0,85 per aandeel. Dit betreft een dividenduitkering vanuit de resultaatbestemming 2025 van Enexis. Het totaalbedrag dat de gemeente Stein in 2025 heeft ontvangen komt daarmee uit op circa € 391.300. Voor de verkoop van de aandelen Essent in 2009 is destijds voor de afwikkeling hiervan CSV Amsterdam BV opgericht. Als gevolg van liquidatie en vereffening van deze BV heeft de gemeente Stein in 2025 een incidentele uitkering ontvangen van € 26.000. Saldo financieringsfunctie Dit betreft voornamelijk het saldo van de rente over de eigen financieringsmiddelen en het saldo van de toegerekende rente aan de producten van de programma's. Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting (x € 1.000) 2025 2025 2025 Saldo financieringsfunctie