Jaarrekening 2021.pdf

Jongerenlintje In 2021 is voor de tweede keer het jongerenlintje uitgereikt, dit keer aan de tweeling Thyme en Jibbe Engelen, 14 jaar uit Urmond. Tevens is met de selectiecommissie een evaluatie gehouden. Deze commissie heeft de pilot als zeer positief ervaren. Desondanks zal vanaf 2022 een aantal kleine zaken aangepast worden. Zo worden er meer partners en organisaties aangeschreven, het voordrachtformulier wordt aangepast, er wordt eerder gestart met de voorbereiding en de leeftijd wordt verhoogd van 24 jaar naar 26 jaar (overeenkomstig de leeftijd die bij de jongerenvisie wordt gehanteerd). Uw raad heeft daarnaast op 24 november 2021 ingestemd met de nieuwe, aangepaste verordening gemeentelijke onderscheidingen. Het jongerenlintje heeft daarin een plek gekregen en is vanaf dat moment dan ook een officiële onderscheiding in Stein. Regionale samenwerking Op Zuid-Limburgse schaal hebben wij samen met de andere vijftien gemeenten verdere stappen gezet om de positionering en uitvoeringskracht van de regio te versterken. De aanwijzing van ZuidLimburg als NOVI-gebied door het Rijk in februari 2021 is belangrijk bij het versterken van de samenwerkingskracht in de regio en ingang bij het Rijk. Daarnaast vindt binnen verschillende taakvelden samenwerking plaats binnen de Westelijke Mijnstreek.

Samen met de gemeenten Beekdaelen, Voerendaal, Simpelveld, Valkenburg aan de Geul, Meerssen, Eijsden-Margraten, Gulpen-Wittem en Vaals geven wij uitvoering aan het Uitvoeringsprogramma voor het Middengebied (‘Van Groen hart tot groene long). In het Uitvoeringsprogramma Middengebied staan vier programmalijnen centraal: • Landschap en landbouw; • Toerisme van de toekomst; • Duurzaamheid; In 2021 zijn een aantal projecten binnen het uitvoeringsprogramma in uitvoering. Als gemeente Stein nemen wij deel aan de projecten Sector Platform Vrijetijdseconomie en het project scan agrarische kavels en vitaliteitsmanager. Eind 2021 is gestart met een evaluatie van de samenwerking in het Middengebied waarbij wordt gekeken hoe de samenwerking verder kan worden doorontwikkeld. De resultaten zullen in de eerste helft van 2022 worden gepresenteerd. Strategische visie In 2018 is de strategische toekomstvisie geactualiseerd. De strategische toekomstvisie geeft richting aan de strategische koers van de gemeente. In december 2021 heeft de raad het ontwerp

47

van de Omgevingsvisie gemeente Stein 2040 vastgesteld. De Omgevingsvisie is een strategische visie op de kwaliteit van de fysieke leefomgeving. Het proces om te komen tot dit ontwerp (beleidsanalyse, raadpleging inwoners en een werkconferentie met stakeholders en diverse raadsbijeenkomsten) is een eerste tussenevaluatie van de strategische toekomstvisie geweest. Hieruit kan worden geconcludeerd dat de thema’s, kernwaarden en strategische doelstellingen nog actueel zijn en tevens de basis vormen voor de Omgevingsvisie.

Beheer overige gebouwen en gronden Verkoop percelen ten behoeve van de verbreding A2 Het Tracébesluit verbreding A2 ligt gedeeltelijk op percelen die gemeentelijk eigendom zijn. Deze percelen zijn in het verleden verworven voor de aanleg van de Randweg Bramert-Noord. Voor de verbreding van de A2 heeft Rijkswaterstaat (RWS) 2.16.83ha grond aangekocht van de gemeente. De verkochte percelen zijn deels (1.61.31ha) verworven voor de Randweg BramerNoord, deels (0.13.84 ha) aangekocht ten laste van de post proactieve en strategische aankopen en deels betreft het gedeelten van de huidige infrastructuur en historisch eigendom. De boekwinst op de verkoop bedraagt € 85.442. Verkoop perceel Veestraat In 2021 is de in 2017 gesloten koopoptieovereenkomst van een gedeelte achtertuin van een bouwperceel aan de Veestraat geëffectueerd. Schadeafhandeling gevel Streekmuseum In 2019 is de gevel van het streekmuseum gerestaureerd na de ontstane schade in 2017. Na onderhandelingen met de tegenpartijen (hoofdaannemer en onderaannemer) is er een schikking getroffen van € 77.509. Eind 2021 is hiervan een bedrag van € 40.000 ontvangen. Het resterende bedrag van € 37.509 wordt in 2022 ontvangen.

Burgerzaken Verkiezingen In maart 2021 zijn de Tweede Kamerverkiezingen gehouden. De verkiezingen zijn georganiseerd onder coronamaatregelen. Deze maatregelen hebben gezorgd voor hogere kosten. Denk hierbij aan voorbeelden als drie dagen verkiezingen, mogelijkheid tot briefstemmen voor 70-plussers, meer voorlichting aan kiezers, extra inzet stembureauleden op alle dagen en het coronaveilig maken van locaties. In 2021 is wederom gekozen om het tellen van de stemmen te doen volgens het Centraal Tellen. De door het Ministerie BZK verstrekte aanvullende vergoedingen ten behoeve van coronamaatregelen en Centraal Tellen waren kostendekkend. Visie op dienstverlening In het kader van de uitvoeringsagenda van de vastgestelde visie op dienstverlening vonden in 2021 de volgende activiteiten plaats. Service Level Standaarden opstellen In 2021 is begonnen met verdieping in ‘hoe’ we Service Level Standaarden kunnen opstellen. Daarnaast is een pilot gestart binnen het team KCC-Buza om de Service Level Standaarden op te stellen. Dit is een doorlopend proces. Ook is een plan gemaakt hoe wij Service Level Standaarden willen opstellen voor alle afdelingen en teams. Digitalisering producten Burgerzaken Binnen cluster Burgerzaken is in heel 2021 gewerkt aan het digitaliseren van negen producten. Hierdoor kunnen klanten en burgers nog meer digitaal gebruik maken van de dienstverlening.

Het gaat om digitalisering van veelvoorkomende aanvragen van burgers en bedrijven als verhuizingen,

48

uittreksels, etc. Tijdens deze digitaliseringsslag is ook gekeken naar proces optimalisatie, waardoor klanten en burgers sneller geholpen kunnen worden. Ook is aandacht geweest om tijdens het fysieke bezoek van de klant het proces zo soepel en snel mogelijk te laten verlopen. We blijven immers fysiek toegankelijk. Telefooncentrale vervangen In 2021 is de telefooncentrale vervangen en hier is team KCC-Buza intensief betrokken bij geweest om de processen zo optimaal mogelijk in te richten. Klant Tevredenheid Onderzoek In december 2021 is een Klant Tevredenheid Onderzoek uitgevoerd. De resultaten worden in 2022 verwacht, welke dan worden doorgepakt.

Overhead Als gevolg van de gewijzigde voorschriften in het BBV, wordt de overhead vanaf 2017 niet meer verdeeld over diverse posten in de begroting, maar wordt het volledige bedrag zichtbaar gemaakt op een taakveld overhead, als onderdeel van programma Algemene Dekkingsmiddelen. Definitie van overhead: het geheel van functies gericht op sturing en ondersteuning van medewerkers in het primaire proces. Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting (x € 1.000) 2021 2021 2021 Overhead

-8.463

-8.545

-7.595

Totaal

-8.463

-8.545

-7.595

Telefonie In 2021 heeft de aanbesteding voor een nieuwe telefonie oplossing plaatsgevonden. Hierna is deze oplossing geïmplementeerd. Het project overschrijdt de jaargrens en de restpunten worden in 2022 opgepakt. Informatiebeleid In 2021 is verder invulling gegeven aan het vastgestelde informatiebeleid. De projecten zoals vastgelegd in de projectenkalender voor 2021 zijn opgepakt. Zo zijn onder andere de omgeving van de gemeente Stein voorzien van een nieuwere Windows versie en is een nieuwe virusscanner geïnstalleerd op de werkplekken van de medewerkers. Informatiebeveiliging en privacy De gemeente Stein moet ook in 2021 voldoen aan de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). Op basis van het jaarplan informatiebeveiliging en privacy zijn er diverse acties uitgevoerd. Zo zijn er procedures en beleidsstukken geactualiseerd, zijn er verschillende Data Protection Impact Assessments (DPIA’s) uitgevoerd, is er een pentest uitgevoerd en is het register van verwerkingen geactualiseerd. De Chief Information Security Officer (CISO) is in 2021 het aanspreekpunt geweest voor informatiebeveiliging en adviseert en ondersteunt de organisatie bij het bewaken en verhogen van informatieveiligheid en rapporteert hierover aan het management en bestuur. Daarnaast is er aandacht besteedt aan het vergroten van de bewustwording over informatiebeveiliging en privacy bij de medewerkers.

Bij aanvang van de bewustwordingscampagne (meerjarig) is gestart met een 0-meting. Inmiddels hebben medewerkers mee gedaan aan onder andere een Escaperoom, een thuiswerk challenge, hebben ze per e-mail nanolearning en

49

microlearnings ontvangen en zijn er informatieve berichten op intranet geplaatst. In 2021 hebben een aantal datalekken plaats gevonden waarvan sommigen, indien noodzakelijk zijn gemeld bij de toezichthouder de Autoriteit Persoonsgegevens. ENSIA De jaarlijks verantwoording over de Basisregistratie Personen (BRP), Reisdocumenten, DigiD, Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG), Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT), Basisregistratie Ondergrond (BRO) en Inkomen (Suwinet) is net zoals voorgaande jaren gestroomlijnd via ENSIA. Met ingang van het verantwoordingsjaar 2021 laat de Waarderingskamer de verantwoording over (een deel van) de Wet Waardering Onroerende Zaken (Wet WOZ) ook via ENSIA verlopen. Doordat het toezicht is gebundeld en aangesloten op de gemeentelijke planning & control cyclus heeft het gemeentebestuur inzicht in de stand van zaken van de informatieveiligheid en kan zij hierop indien daar aanleiding voor is bijsturen. Het college legt via de collegeverklaring verantwoording af over informatieveiligheid. Deze is als bijlage opgenomen in dit jaarverslag. Over de BAG, BGT, BRO en WOZ wordt verantwoording afgelegd richting het ministerie. Uit de IT-audit blijkt dat de gemeente Stein in 2021 met betrekking DigiD niet volledig voldoet aan de normen, hiervoor is een verbeterplan opgesteld en reeds tot uitvoering gebracht.

Uit de rapportage van de BAG en de BGT blijkt dat de gemeente Stein in 2021 voldoet aan de normen en het benodigd aantal punten met betrekking tot opzet en bestaan. De BRO dient nog te worden geïmplementeerd binnen onze organisatie. Communicatie In 2021 is van communicatie veel gevergd op het gebied van crisiscommunicatie. Corona, rellen, hoogwater, maar ook op enkele onvoorziene projecten zoals de onrust rondom de asfaltcentrale. Daarnaast ontstond meer druk door het gelijktijdige vertrek (tijdelijk en structureel) van de communicatieadviseurs en de noodzaak om het taakveld communicatie opnieuw vorm te geven. Ondanks de extra inspanning die van communicatie gevraagd werd, is communicatie blijven koersen op de beloofde verplichtingen uit de visie op communicatie 2018-2022 en bijbehorende uitvoeringsagenda. Halverwege het jaar heeft er een raadsconferentie plaatsgevonden om de raad mee te nemen in de voortgang en hun wensen ten aanzien van communicatie te inventariseren. Voor de openstaande speerpunten ('het communicatief vaardiger maken van de ambtelijke organisatie' + 'het ondersteunen bij de optimalisering van de dienstverlening richting inwoners aan de hand van visie op dienstverlening') is dit jaar een fundering gelegd, waar de komende jaren de vruchten van geplukt worden.

Het communicatief vaardiger maken van de ambtelijke organisatie Hiervoor is een Plan van Aanpak opgesteld, dat met name inzoomt op helder en begrijpelijk communiceren. Dit plan draagt bij aan de toegankelijkheid van ons als gemeente en daarmee ook aan een betere dienstverlening richting onze klanten. Het plan gaat uit van een tactiek waarbij de ambtelijke organisatie aansluit op de landelijke Direct Duidelijk campagne, waarmee de gemeente profiteert van aanwezige kennis, vele gratis diensten en ondersteuningsmiddelen. Aangevuld met zelf ingekochte taaltrainingen, waar een deel van de medewerkers jaarlijks gebruik van kan maken. Deze taaltrainingen zijn in 2021 aanbesteed. Het ondersteunen bij de optimalisering van de dienstverlening richting inwoners aan de hand van visie op dienstverlening In 2021 kwamen verschillende trajecten samen, waar communicatie als een rode lijn doorheen loopt. De voorbereidingen voor de nieuwe informatiearchitectuur, klantreizen en uniforme servicelevels zijn separate projecten, maar die elkaar vanuit onze visie op communicatie kunnen versterken. Vanuit die rol is communicatie op deze projecten betrokken.

50

Ook zien we binnen de afdeling dienstverlening communicatiekansen die nog onvoldoende worden benut. Bij de samenstelling van het 'nieuwe' taakveld communicatie (ofwel de vacatureruimte die opnieuw moest worden ingevuld), is hierop ingespeeld door de adviseursfunctie op te splitsen en specifiek ruimte te creëren voor de regie op communicatie binnen deze afdeling. Laten landen van nieuwe ontwikkelingen Waar in 2020 de omnichannel strategie was geïntroduceerd, is deze in 2021 doorontwikkeld en hebben we ons deze echt eigen gemaakt. Mede op basis van klantervaringen en -inzichten is de social mediastrategie verder doorontwikkeld. Hetzelfde geldt voor de Maaskentjer, die in september 2020 voor het eerste verscheen en waar voor de zomer van 2021 onderzoek naar is gedaan ten behoeve van verdere optimalisering op basis van klantbehoeften. Ook zijn inzichten uit de digitale toegankelijkheidstoets, zoals eind 2020 uitgevoerd, in 2021 opgepakt en doorgevoerd op de gemeentelijke website. Mede in samenwerking met het inclusieteam.

Belastingen

(x € 1.000)

Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting 2021 2021 2021

OZB niet-woningen

1.939

1.832

1.832

OZB woningen

3.723

3.675

3.675

25

67

67

5.687

5.574

5.574

Belastingen overig Totaal Dit subtaakveld betreft de belastingen OZB en hondenbelasting.

Treasury Saldo financieringsfunctie Dit betreft voornamelijk het saldo van de rente over de eigen financieringsmiddelen en het saldo van de toegerekende rente aan de producten van de programma's. Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting (x € 1.000) 2021 2021 2021 Saldo financieringsfunctie

411

495

0

Totaal

411

495

0

Opbrengst uit beleggingen De gemeente heeft aandelen in vennootschappen. Door enkele vennootschappen wordt dividend uitgekeerd. In onderstaand overzicht is een specificatie van de belangrijkste baten (dividend) en lasten van de aandelen opgenomen. Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting (x € 1.000) 2021 2021 2021 Dividend Enexis, Attero en B.N.G.

266

266

255

Financieringslasten

-13

-13

-13

Totaal

253

253

242

51

Algemene uitkering Het gemeentefonds is een fonds op de rijksbegroting waaruit de gemeenten jaarlijks een algemene uitkering ontvangen. Van verschillende ministeries krijgen gemeenten ook specifieke uitkeringen om specifieke taken te vervullen. Denk hierbij aan de middelen voor het verstrekken van bijstandsuitkeringen die van het ministerie van sociale zaken en werkgelegenheid worden ontvangen. In de besteding van de algemene uitkering is de gemeente vrij, er staan echter wel wettelijke taken tegenover. Over de besteding hoeft geen verantwoording aan het rijk te worden afgelegd. De gegevens die in deze jaarrekening zijn opgenomen ten aanzien van het gemeentefonds zijn in onderstaande tabel weergegeven:

(* € 1.000) Algemene uitkering IU Participatie IU Voogdij 18 plus IU Wet Inburgering DU VTH provinciale taken DU voorschoolse voorziening peuters DU Armoedebestrijding kinderen DU Brede school combinatiefuncties DU Gezond in de stad DU Maatschappelijke begeleiding DU Centrale stemopneming DU Versterking omgevingsveiligheid DU Cultuurmiddelen DU Jeugd aan zet DU Brede aanpak dak-thuisloosheid DU Extra kosten verkiezingen DU Herorientatie zelfstandigen DU Einde lening inburgeringsplichtig DU Inkomstenderving gemeenten Algemene uitkering voorgaande jaren Totaal

Werkelijk 2021 36.864 2.988 780 50 149 38 78 106 7 19 12 7 119 10 32 38 7 5 430 96 41.835

Begroting na wijziging 2021 36.569 2.919 780 34 149 38 78 106 7 19 12 7 119 10 32 38 7 0 0 0 40.923

Primaire begroting 2021 34.304 2.857 764 32 149 32 78 106 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 38.322

Ook het gemeentefonds heeft in 2021 effecten ervaren van corona. Er zijn in 2021 diverse coronacompensatiepakketten beschikbaar gesteld door het Rijk die enerzijds aan de algemene uitkering zijn toegevoegd en anderzijds zijn er diverse nieuwe decentralisatie uitkeringen beschikbaar gesteld. In totaal is er in 2021 voor een bedrag van € 1.519.490 ontvangen in de algemene uitkering voor corona-compensatieregelingen. Dit is exclusief de specifieke uitkeringen, zoals bijvoorbeeld de Tozo-regeling.

52

Overige baten en lasten Stelposten

(x € 1.000)

Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting 2021 2021 2021

Stelpost participatiebedrijf

0

0

83

Onderuitputting kapitaallasten

0

0

50

Stelpost bezuinigingen accommodaties

0

0

19

Stelpost herbezetting OR

0

-3

-33

Stelpost verkoop verlof

0

0

-40

Stelpost flexibele beloning

0

-3

-28

Stelpost ziek en piekpot

0

0

-312

Stelpost taxaties verzekerde objecten

0

0

-26

Stelpost loonstijgingen

0

-198

-156

-204

-444

Totaal

Onvoorzien

(x € 1.000)

Onvoorziene uitgaven Totaal

Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting 2021 2021 2021 0

0

-50 -50

Mutaties reserves Binnen dit taakveld zijn alle reserves opgenomen. Voor een verder overzicht verwijzen wij naar de jaarrekening, toelichting op de balans, onderdeel Eigen Vermogen.

53

Algemene dekkingsmiddelen In de algemene dekkingsmiddelen zijn de baten en lasten opgenomen die niet specifiek tot een programma behoren. De algemene dekkingsmiddelen betreffen vooral de OZB en de uitkeringen uit het gemeentefonds. Deze middelen kennen wettelijk geen vooraf bepaald bestedingsdoel en zijn daarmee vrij aanwendbaar. In de praktijk worden de middelen die voor een bepaald doel aan het gemeentefonds worden toegevoegd of onttrokken wel gekoppeld aan de betreffende programma's. De niet vrij aanwendbare heffingen, zoals het rioolrecht, afvalstoffenheffing en de ontvangsten van specifieke uitkeringen zijn als baten opgenomen in de betreffende programma's. Werkelijk

Begroting na wijziging

Primaire begroting

2021

2021

2021

(x € 1.000)

Lasten Saldo financieringsfunctie Dividend

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

84

411

-411

84

495

96

96

13

266

253

13

266

253

13

255

242

761

761

204

734

530

444

639

195

41.836

41.836

40.923

40.923

38.324

38.324

5.954

5.774

5.897

5.673

5.897

5.735

Algemene uitkeringen

Totaal algemene dekkingsmiddelen

Lasten Baten

-328

Overige algemene dekkingsmiddelen

Lokale heffingen

Saldo

180

224

-134 48.900 49.035

30 47.904 47.874

161

715 45.210 44.495

Lokale heffingen In de lokale heffingen zijn onder andere opgenomen de baten OZB en hondenbelasting. Algemene uitkering In de algemene uitkering zijn de uitkeringen uit het gemeentefonds opgenomen die geen vooraf bepaald bestedingsdoel hebben. Dividend De gemeente heeft aandelen in vennootschappen. Door enkele vennootschappen wordt dividend uitgekeerd. Saldo financieringsfunctie Dit betreft voornamelijk het saldo van de rente over de eigen financieringsmiddelen en het saldo van de toegerekende rente aan de producten van de programma's. Overige algemene dekkingsmiddelen Dit betreft de bespaarde rente en algemene stelposten. Relatie verbonden partij met realisatie programma Verbonden partij BsGW

BNG

Samenwerkingsvorm GR

Privaat

Wat is de bijdrage aan dit programma? Het een zo groot mogelijk maatschappelijk rendement halen uit samenwerking tussen lokale overheden op gebied van belastingheffing en inning. Het genereren van extra inkomsten voor de gemeente uit eventueel verkregen dividend.

54

Enexis Holding

Privaat

Het genereren van extra inkomsten voor de gemeente uit eventueel verkregen dividend.

Wat heeft het gekost ? Baten en lasten

(x € 1.000)

Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting 2021 2021 2021

Lasten

11.942

12.210

12.082

Baten

49.928

48.724

45.793

Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten

37.987

36.514

33.711

Toevoeging reserves

5.570

5.046

3.540

Onttrekking reserves

7.038

8.096

5.077

39.454

39.563

35.248

Gerealiseerd resultaat

55

Paragrafen Lokale heffingen Lokale heffingen

Het pakket van de gemeentelijke belastingen en heffingen bestaat in Stein uit een zestal heffingen. Deze worden gelegitimeerd door verordeningen die de raad elk jaar vaststelt. De lokale heffingen worden ingedeeld in twee categorieën: • Belastingen: Deze worden door de overheid dwangmatig opgelegd. Voor de belastingbetaler staat hier geen individuele aanwijsbare prestatie tegenover. Belastingplichtigen hebben feitelijk geen keuzemogelijkheid. • Heffingen: Dit zijn betalingen aan de overheid voor een door de overheid individueel geleverde specifieke overheidsprestatie. De heffingen zijn gebaseerd op het profijtbeginsel. Iemand die van de overheid profiteert, betaalt hiervoor een bijdrage. Lokale heffingen De lokale heffingen vormen een belangrijk onderdeel van de inkomsten van de gemeente. De gemeente Stein kent de volgende niet bestedingsgebonden heffingen. Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting (x € 1.000) 2021 2021 2021 Toeristenbelasting

159

146

166

Rioolheffing

2.810

2.840

3.003

OZB woningen

3.796

3.757

3.757

OZB niet woningen

1.943

1.907

1.907

Leges

896

906

695

Hondenbelasting

215

232

232

Afvalstoffenheffing

3.396

3.386

3.294

13.215

13.174

13.053

Totaal

Algemeen Waarom wordt belasting geheven? Een gemeente genereert geen winst zoals een private onderneming. De lasten die de gemeente jaarlijks maakt voor het lokaal bestuur en het onderhouden en in stand houden van wegen, riolering, scholen, openbaar groen etc. worden voor een groot gedeelte gedekt uit de van het Rijk ontvangen algemene uitkering. Omdat de algemene uitkering niet de volledige uitgaven dekt, moet de gemeente zelf ook baten genereren. Dit gebeurt door het heffen van belastingen en (privaatrechtelijke) heffingen. Verschil algemene heffingen en specifieke heffingen: Bepaalde belastingen/heffingen mogen alleen worden opgelegd als kosten worden gemaakt voor dit doel. Zo mag bijvoorbeeld de opbrengst van de afvalstoffenheffingen niet hoger zijn dan de kosten die hiervoor worden gemaakt. Er zijn ook belastingen/ heffingen die een algemeen karakter hebben. Deze zijn wat hoogte en besteding betreft niet voor een specifiek doel bestemd, maar dienen ter dekking van algemene uitgaven. De heffingen van de gemeente Stein zijn:

56

• • • • • •

Onroerende Zaak Belastingen (OZB) Afvalstoffenheffingen Rioolheffingen Hondenbelasting Toeristenbelasting Leges

Totstandkoming van de tarieven: Jaarlijks worden bij het vaststellen van de begroting ook de opbrengsten voor de belastingen/heffingen en retributies door de gemeenteraad vastgesteld. In de raad van 12 november 2020 is, na vaststelling van de programmabegroting 2021, per belasting/heffing een aparte verordening vastgesteld met daarin opgenomen het doel, de grondslag en de definitieve tarieven 2021 van de belasting/heffing. Belastingbeleid: Op 18 maart 2021 is het Belastingbeleidsplan door uw raad vastgesteld. In dit plan is het belastingbeleid voor de komende beschreven. Voor de rioolheffing geldt het principe van 100% kostendekkendheid. Dat betekent dat de opbrengst van de rioolheffing voldoende moet zijn om de kosten die gemaakt worden voor de instandhouding en verbetering van het watersysteem te borgen. Schommelingen in de rioolheffing worden opgevangen middels de daartoe gevormde (egalisatie)voorziening. Voor de afvalstoffenheffing geldt hetzelfde kader van kostendekkendheid. Bij deze heffing kan de ingestelde egalisatiereserve ingezet worden om schommelingen in de tarieven tegen te gaan. Uitgangspunt bij zowel de rioolheffing als de afvalvalstoffenheffing is dat niet uitgegeven middelen middels de voorziening respectievelijk egalisatiereserve ingezet worden om tariefstijgingen te dempen.

Daarnaast wordt bij voortduring kritisch gekeken naar de uitgaven om daarmee de lasten voor inwoners en bedrijven te beperken.

Onroerende zaakbelasting OZB

(x € 1.000)

O.Z.B. eigenaar woningen

Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting 2021 2021 2021 3.796

3.757

3.757

O.Z.B. gebruiker niet woningen

834

815

815

O.Z.B. eigenaar niet woningen

1.109

1.092

1.092

Totaal

5.739

5.664

5.664

Doel van de belasting/heffing: De opbrengst van de Onroerende zaakbelasting (OZB) is een algemeen dekkingsmiddel. Tegenover deze belastingopbrengsten staan geen specifieke uitgaven. Wie is belastingplichtig? De OZB wordt geheven van: • de eigenaren van alle woningen en • de eigenaren en gebruikers van niet-woningen (bedrijven, scholen, trafo’s etc.) binnen de gemeentegrenzen. Grondslag van de heffing: De grondslag voor de heffing is de WOZ-waarde. Dit is de waarde volgens de Wet Onroerende Zaken. De tarieven voor de OZB zijn mede afhankelijk van de getaxeerde WOZ-waarden. Overige informatie:

57

Er bestaat een relatie tussen de OZB en de algemene uitkering uit het gemeentefonds. De algemene uitkering wordt over de gemeenten verdeeld met behulp van verdeelmaatstaven die verschillen in kosten weerspiegelen, maar ook verschillen in belastingcapaciteit. Voor de belastingcapaciteit wordt een afgeleide van de waarde van onroerende zaken gebruikt. Gemeenten die binnen hun grenzen veel hoog gewaardeerd onroerend goed hebben, ontvangen een lagere uitkering dan soortgelijke gemeenten met minder waardevol onroerend goed. Van de waarde van woningen wordt met 80% rekening gehouden en van de waarde van niet-woningen 70%. Hierop wordt het zogenaamde rekentarief toegepast. Dit rekentarief is globaal afgeleid van het gemiddelde OZB-tarief. Het OZB-tarief dat de gemeente hanteert, is niet relevant voor deze aftrekpost bij de algemene uitkering. Relatie met programma's: Omdat de onroerende zaakbelasting een algemeen dekkingsmiddel is worden de opbrengsten van deze heffing verantwoord op het programma Bestuur en Ondersteuning en algemene dekkingsmiddelen.

Afvalstoffenheffing Doel van de belasting/heffing: De opbrengsten van deze heffingen worden benut voor het dekken van de kosten voor het ophalen, verwijderen en verwerken van huishoudelijke afvalstoffen en de kosten voor heffing en invordering. Wie is belastingplichtig? De gebruiker van een perceel waar huishoudelijke afvalstoffen kunnen ontstaan, is belastingplichtig. Dit kan een woning zijn, maar ook bijvoorbeeld een vakantiehuis naast een woonhuis. Grondslag van de heffingen Voor de afvalstoffenheffingen worden hoofdzakelijk tarieven per kilo aangeboden afval, per lediging afvalbak en een vastrecht gehanteerd. Verdeling van de kosten De gemeente heeft een wettelijk inzamelplicht voor het afval van huishoudens. Het totale saldo van baten en lasten voor het uitvoeren van deze inzamelplicht bedroegen in 2021 € 3.187.000. Om deze kosten transparant te maken, zijn de kosten naar taakveld uitgesplitst. Uit onderstaande overzicht blijkt dat het grootste deel van de gemeentelijke kosten zijn verantwoord op het taakveld afval (€ 2.955.000). Deze kosten bestaan vooral uit het daadwerkelijk inzamelen en verwerken van het huishoudelijke afval inclusief het scheiden van afval en het recyclen. Ook de kosten voor de heffing en invordering van de afvalstoffenheffingen worden binnen dit taakveld verantwoord. Denk hierbij aan het versturen van juiste aanslagen aan de juiste personen.

In 2021 is € 252.000 uitgegeven aan taken die onder het taakveld verkeer en wegen vallen. Zo draagt het schoonmaken en het schoonhouden van de wegen bij aan een afvalvrije openbare ruimte. Daarnaast is € 427.000 toegerekend van het taakveld overhead. Dit zijn kosten die worden gemaakt voor de sturing en ondersteuning van medewerkers in brede zin. De compensabele BTW bedroeg € 445.000 en is, conform de BBV-wetgeving, eveneens aan het afval toegerekend. Herkomst middelen Gemeenten mogen op grond van artikel 15.33 van de Wet Milieubeheer voor de inzameling van het afval van huishoudens een afvalstoffenheffing invoeren. In 2021 was de opbrengst van de afvalstoffenheffing € 3.396.000. Zetten we deze opbrengst af tegen de totale kosten, groot € 3.187.000 dan betekent dit we in 2021 en positief saldo van € 209.000 op het afvalcompartiment hebben gerealiseerd. Omdat de opbrengst van de afvalstoffenheffing maximaal 100% kostendekkend mag zijn wordt dit overschot toegevoegd aan de daartoe bestemmende

58

egalisatiereserve. Hierdoor kan het overschot in de komende jaren ingezet worden voor het dempen van de tarieven van de afvalstoffenheffing. . Relatie met programma's: De opbrengsten van de afvalstoffenheffing worden verantwoord op het programma Volksgezondheid en Milieu. De kosten die in de heffing worden meegenomen worden verantwoord op het programma volksgezondheid en milieu en het programma verkeer vervoer en water.

Berekening van kostendekkendheid van de afvalstoffenheffing 2021 bedragen x € 1.000 lasten taakvelden 2.1 wegen en vervoer

252

7.3 afval

2.955

totaal lasten taakvelden

3.207

baten taakvelden 7.3 afval

892

totaal baten taakvelden

892

netto lasten taakvelden

2.315

toe te rekenen lasten: overhead

427

compensabele BTW

445

totale netto lasten

3.187

baten opbrengst heffingen

3.396

storting in egalisatiereserve

-209

totaal baten

kostendekking:

3.187

100%

Rioolheffing Doel van de belasting/heffing: De opbrengst van deze heffingen wordt benut voor het dekken van de kosten van afval-, hemel- en grondwater (inclusief rioleringen).

59

Wie is belastingplichtig? De belasting wordt geheven: • van degene die bij het begin van het belastingjaar het genot heeft krachtens eigendom, bezit of beperkt recht het genot heeft van een perceel dat direct of indirect is aangesloten op de gemeentelijke riolering, verder te noemen: eigenarendeel; en • van de gebruiker van een perceel van waaruit water direct of indirect op de gemeentelijke riolering wordt afgevoerd dan wel dat belang heeft bij nakoming van de gemeentelijke waterzorgplichten, verder te noemen: gebruikersdeel. Grondslag van de heffing: Stein baseert zich op het eigendomsrecht. Per perceel wordt een vast bedrag opgelegd. Daarnaast worden de verbruikers aangeslagen op basis van het watergebruik. Verdeling van de kosten: De gemeente is wettelijk verplicht haar zorgplichten voor afval-, hemel- en grondwater na te komen. De totale kosten voor het uitvoeren van deze zorgplichten bedroegen in 2021 € 2.938.000. Om deze kosten transparant te maken, zijn de kosten naar taakveld uitgesplitst. Het merendeel van de gemeentelijke kosten worden verantwoord op het taakveld riolering. In 2021 was dit € 2.125.000. Deze kosten bestaan vooral uit kosten voor het nakomen van de gemeentelijke watertaken op het gebied van afvalwater, hemelwater en grondwater, met name aanleg en onderhoud van rioleringen en de kosten voor heffen en invorderen van de rioolheffingen.

In 2021 is € 111.000 uitgeven aan straatreiniging, een kostenpost die onder het taakveld verkeer en wegen valt. Dit voorkomt overbelasting van het rioolstelsel bij piekbelasting. Verder is in 2021 een bedrag van € 319.000 toegerekend voor overhead. Dit zijn kosten voor de sturing en ondersteuning van medewerkers in brede zin. De compensabele BTW bedroeg € 383.000 en is, conform de BBVwetgeving, eveneens aan het riool toegerekend. Herkomst middelen: Gemeenten mogen op grond van artikel 228a van de Gemeentewet een rioolheffingen invoeren. Deze mag maximaal kostendekkend zijn. In 2021 was de opbrengst van de rioolheffing € 2.810.000. Om 100% kostendekking te realiseren is voor een bedrag van € 128.000 beschikt over de daartoe gevormde rioolvoorziening. Bij de berekening van de tarieven 2021 is rekening gehouden met het uitgangspunt uit het coalitieakkoord 'Kansrijk besturen' dat niet uitgegeven middelen binnen het rioolcompartiment middels de voorziening ingezet worden om toekomstige tariefstijgingen te dempen. Hiervoor is in de begroting 2021 een beschikking over de rioolvoorziening opgenomen van € 163.000. Zoals eerder gesteld is echter bij het opmaken van de jaarrekening gebleken dat om 100% kostendekking te bewerkstelligen een beschikking van € 128.000 nodig is.

Het verschil wordt veroorzaakt doordat de in 2021 gerealiseerde kosten voor de zorgplichten voor afval-, hemel en grondwater lager zijn dan begroot. Op 12 november 2020 zijn de verordening Rioolrecht 2021 en de definitieve tarieven voor 2021 vastgesteld. Relatie met programma's De opbrengsten van de rioolheffing worden verantwoord op het programma Volksgezondheid en Milieu. De kosten die in de heffing worden meegenomen worden verantwoord op het programma volksgezondheid en milieu en het programma verkeer vervoer en water.

60

Berekening van kostendekkendheid van de rioolheffing 2021 bedragen x € 1.000 lasten taakvelden 2.1 wegen en vervoer

111

7.2 riolering

2.125

totaal lasten taakvelden

2.236

netto lasten taakvelden

2.236

toe te rekenen lasten: overhead

319

compensabele BTW

383

totale lasten

2.938

baten beschikking over voorziening

128

opbrengst heffingen

2.810

totale baten

2.938

kostendekking:

100%

Hondenbelasting Doel van de belasting/heffing: De opbrengst van de hondenbelasting is een algemeen dekkingsmiddel. Tegenover deze opbrengsten staan geen specifieke uitgaven. Omdat de hondenbelasting een algemeen dekkingsmiddel is worden de opbrengsten van deze heffing verantwoord op het programma Bestuur en Ondersteuning, taakveld algemene dekkingsmiddelen. Wie is belastingplichtig? Deze belasting wordt geheven van de binnen de gemeente wonende houder van één of meerdere honden. Grondslag van de heffing: De heffing heeft een fiscaal karakter en is gebaseerd op het aantal honden dat door een belastingplichtige wordt gehouden. Tarieven 2021: 1e en volgende hond Kennel

€ 91,55 (was € 90,20 in 2020) € 379,60 (was € 374,00 in 2020)

61

Relatie met programma's: Omdat de hondenbelasting een algemeen dekkingsmiddel is worden de opbrengsten van deze heffing verantwoord op het programma Bestuur en ondersteuning en algemene dekkingsmiddelen. Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting (x € 1.000) 2021 2021 2021 Hondenbelasting

215

232

232

Totaal

215

232

232

Toeristenbelasting Doel van de belasting/heffing: De opbrengst van deze belasting is een algemeen dekkingsmiddel. Een deel van de opbrengst wordt aangewend voor de revitalisering van het toerisme en de recreatie. Wie is belastingplichtig? Belastingplichtige is die persoon die verblijft (overnacht) in de gemeente Stein zonder in het bevolkingsregister van deze gemeente te zijn opgenomen. Grondslag van de heffing: Per persoon wordt per overnachting een bedrag geheven. Tarieven 2021: Tarief per overnachting: € 1,99 (was € 1,96 in 2020) De verordening op de toeristenbelasting is zodanig aangepast dat kleinschalige recreatie (kamperen bij de boer tot € 10,00 per persoon per nacht) onder de uitsluitingsgronden valt. Overige informatie: De toeristenbelasting wordt per kwartaal, op aangifte, achteraf opgelegd. Relatie met programma's: De baten van de toeristenbelasting worden verantwoord op het programma Economie.

(x € 1.000)

Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting 2021 2021 2021

Toeristenbelasting

159

146

166

Totaal

159

146

166

Kwijtscheldingen Stein hanteert de zogenaamde 100% norm voor de kwijtschelding van gemeentelijke heffingen. Of een belastingplichtige in aanmerking komt voor kwijtschelding wordt beoordeeld aan de hand van een inkomens- en/of vermogenstoets. Bij deze toets wordt met de kosten van bestaan volgens de bijstandsnorm voor 100% rekening gehouden. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van de Leidraad Invorderingswet 1990. Kwijtschelding wordt alleen verleend indien het een aanslag betreft voor onroerende zaakbelastingen, rioolheffingen, vastrecht van de afvalstoffenheffingen en hondenbelasting voor de 1e hond.

62

Leges Voor de legesverordening is kostendekkendheid nagestreefd. Doel van de belasting/heffing Het heffen van leges vindt plaats als vergoeding voor geleverde diensten. Wie is belastingplichtig? Leges worden geheven van de aanvrager van de dienst. Grondslag van de heffing De grondslag is divers en afgestemd op de gevraagde dienstverlening. Tarieven De hoogte van de tarieven is divers en afhankelijk van de dienst die wordt aangevraagd. Overige informatie De geraamde totale legesopbrengst mag niet hoger zijn dan de geraamde totale uitgaven. Bij het bepalen van de legestarieven wordt hier mee rekening gehouden. De legesverordening bestaat uit drie delen (zogeheten titels) die vervolgens weer zijn opgebouwd uit hoofdstukken. De kostendekkend wordt per hoofdstuk in beeld gebracht. In onderstaande tabellen is de kostendekkendheid van de leges opgenomen conform het BBV. Het bepalen van de mate van kostendekkendheid is een continu proces. Het BBV schrijft voor dat de kostendekkendheid op deze manier wordt gepresenteerd. Titel 1 – Algemene dienstverlening We streven naar 100% kostendekkendheid, maar zijn hierin beperkt door de gemaximeerde legestarieven vanuit het Rijk. Zie hieronder de mate van kostendekkendheid voor de leges burgerzaken. Titel 1 : Algemene dienstverlening

lasten

baten

kosten dekking

Burgerlijke stand

11.320

9.146

81%

Reisdocumenten

95.615

93.254

98%

Rijbewijzen

126.246

112.334

89%

Verstrekkingen uit gemeentelijke basisregistraties

27.487

23.458

85%

912

549

60%

Verkeer en Vervoer

11.716

6.596

56%

Diversen

2.534

1.525

60%

275.830 246.861

89%

Kansspelen

Totaal

Titel 2 – Dienstverlening vallend onder de fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning Het grootste gedeelte van de kosten en opbrengsten binnen titel 2 vallen binnen het hoofdstuk van de Omgevingsvergunning. Titel 2 : Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgevings-vergunningen Omgevingsvergunningen

lasten

baten

kosten dekking

476.877

535.691

112%

63

Binnen titel 2 wordt 122% van de kosten gedekt door baten. De leges in titel 2 zijn aldus meer dan 100% kostendekkend. Dit komt doordat er in 2021 een grote incidentele vergunningen is verstrekt. Dit is in de bestuursrapportage 2021 bijgesteld.

Titel 3 – Dienstverlening vallend onder de Europese Dienstenrichtlijn Titel 3 vormt een klein gedeelte van onze legesinkomsten. Onze tarieven zijn hier niet kostendekkend, de mate van kostendekkendheid ligt rond de 60%. Titel 3 : Dienstverlening vallend onder de Europese dienstenrichtlijn Horeca Organiseren van evenementen of markten

lasten

baten

kosten dekking

4.504 5.744

2.710 3.456

60% 60%

Lokale woonlastendruk In onderstaande tabel worden de gemiddelde woonlasten 2021 van een eigenaar/gebruiker en een huurder in Stein vergeleken met de gemeenten van Limburg. De cijfers zijn afkomstig uit het Belastingoverzicht 2021 van de provincie Limburg. Lastendruk Stein

OZB 328

Aanslag eigenaar en gebruiker afval riool totaal 298 227 853

Aanslag huurder 371

Per regio Maastricht-Heuvelland Midden-Limburg

330 288

307 253

231 232

868 773

383 328

Noord-Limburg Parkstad

348 319

244 283

199 216

792 818

327 419

Westelijke Mijnstreek Limburg

385 330

279 271

194 216

858 817

292 354

Per inwonersklasse 0 - 10.000

487

232

165

883

232

10.001 - 20.000 20.001 - 50.000

365 317

245 253

249 247

859 817

350 333

>= 50.001

327

293

184

804

372

Om een inschatting te geven waar Stein staat wat betreft de lastendruk eigenaar en gebruiker, en de lastendruk huurder zijn in onderstaande tabellen de gemiddelde aanslagen, de gemeenten met de hoogste en de laagste aanslagen en de aanslagbedragen van Stein opgenomen. Bij Stein is de positie aangegeven op de ranglijst van gemeenten van Limburg. Lastendruk eigenaar/gebruiker

Positie

Aanslag

Limburg

gemiddeld

817

Meerssen

hoogste

1.128

Stein

8e van 30

853

Beesel

laagste

643

64

Lastendruk huurder

Positie

Aanslag

Limburg

gemiddeld

354

Voerendaal

hoogste

549

Stein

14e van 30

371

Beesel

laagste

164

65

Weerstandsvermogen en risicobeheersing Aanleiding en achtergrond De Gemeente Stein acht het wenselijk om risico's die van invloed zijn op de bedrijfsvoering beheersbaar te maken. Door inzicht in de risico's wordt de organisatie in staat gesteld om op verantwoorde wijze besluiten te nemen. Om inzicht in de risico’s van de gemeente te kunnen verkrijgen is er een risico-inventarisatie uitgevoerd. Hieronder wordt verslag gedaan van de resultaten van de risico-inventarisatie. Op basis van de geïnventariseerde risico’s is tevens het weerstandsvermogen berekend.

Risicoprofiel Om de risico's van Gemeente Stein in kaart te brengen wordt elkaar jaar bij de begroting en jaarrekening een risicoprofiel opgesteld. Bij het opstellen van dit risicoprofiel worden de verschillende risico's binnen de organisatie in beeld gebracht. Dit zijn zowel grote als kleine risico’s, risico’s met interne of externe oorzaak, operationeel dan wel strategisch van aard. Risico

Gevolgen

Kans

Lasten sociaal domein.

Financieel

30%

Instellingen waarvoor de gemeente garant staat kunnen hun verplichtingen niet nakomen.

Financieel 10% Aflossingsverplichting voor de gemeente

Datalek, verlies smartphone, phising Financieel mail, geen beveiligde wifi.

Financieel gevolg € 500.000 max. € 4.700.000

30%

max. € 10.000.000

RWM kan haar verplichtingen niet Financieel - aanspraak op 10% nakomen ten aanzien van de de door de gemeente geldlening van 1,1 miljoen waarvoor verstrekte garantstelling de gemeente garant staat.

max. € 1.100.000

Niet controleren van alle toezichttaken.

Financieel - fin. aansprakelijkheid

10%

max. € 1.000.000

Niet doorgaan van het groene net.

Financieel

10%

max. € 179.000

Ombuigingen begroting 2021. In de begroting 2021 zijn verregaande ombuigingen ingeboekt. Hier ligt met name binnen het sociaal domein nog een opgave. Fiscale risico’s. De gemeente Stein wordt - mede door veranderingen in wet- en regelgeving - geconfronteerd met een aantal risico’s/onzekerheden op fiscaal gebied, waaronder bijvoorbeeld Btw sport. Juridische risico’s Onze gemeente loopt juridische risico’s in zijn algemeenheid, aangezien gemeenten besluiten neemt waartegen bezwaar en beroep kan worden ingesteld. Financiële gevolgen als gevolg van het corona virus. Het risico wordt in grote mate bepaald door de duur en intensiteit van de maatregelen. Daarmee is het risico wel te duiden, maar nog moeilijk kwantificeerbaar. Totaal alle risico’s

€ 17.479.000

Op basis van deze risico's is een risicosimulatie (Motecarlo simulatie) uitgevoerd. De risicosimulatie wordt toegepast omdat het reserveren van het maximale bedrag (€ 17.479.000) ongewenst is. De risico's zullen immers niet allemaal tegelijk en in hun maximale omvang optreden.

66

Uit de risico simulatie blijkt dat bij een zekerheidspercentage van 90% risico's kunnen worden afgedekt met een bedrag van € 3.209.000. De kans is een inschatting dat een risico ook daadwerkelijk zal plaatsvinden. Deze aanname wordt vervolgens geclusterd waarbij een kans tot 10% wordt aangemerkt als zeer klein, de kans tot 30% als klein, tot 50% als middel, tot 70% als groot en alles daarboven tot zeer groot. In bovenstaande analyse betekent dit dat enkel de lasten sociaal domein (structureel doorvertaling van incidentele middelen, waarover het Rijk nog geen uitspraak heeft gedaan) voor de gemeente Stein een groot risico is. Het financieel gevolg is het maximale financieel gevolg van het risico. Zo is bijvoorbeeld de 10 miljoen euro financieel gevolg van het datalek de maximale boete die de autoriteit persoonsgegevens de gemeente kan opleggen bij het onzorgvuldig omgaan met beveiliging.

Benodigde weerstandscapaciteit Op basis van de ingevoerde risico's is een risicosimulatie uitgevoerd. Er zijn weinig wijzigingen ten opzichte van de begroting 2022. De risicosimulatie wordt toegepast omdat het reserveren van het maximale bedrag ongewenst is. De risico's zullen immers niet allemaal tegelijk en in hun maximale omvang optreden. Uit de risico simulatie blijkt dat bij een zekerheidspercentage van 90% risico's kunnen worden afgedekt met een bedrag van € 3.209.000.

Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit de financiële middelen en de mogelijkheden waarover onze gemeente beschikt om risico’s van financiële aard (niet-begrote kosten), die zich onverwacht voordoen en die van substantiële aard zijn, te kunnen dekken. Dit kunnen zowel incidentele als structurele middelen zijn. Op grond van de vereisten van het BBV heeft de gemeente Stein ervoor gekozen om onze weerstandscapaciteit uit de elementen algemene reserve en de post onvoorzien te vormen. Beschikbare weerstandscapaciteit Weerstand

Startcapaciteit

Algemene reserve (vrij besteedbaar)

€ 15.268.000

Post onvoorzien

€

Totale weerstandscapaciteit

€ 15.268.000

0

Relatie benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, is de relatie gelegd tussen beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit. De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risicosimulatie voortvloeit is afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt het hieronder geschetste weerstandsvermogen.

Ratio weerstandsvermogen =

Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandcapaciteit

=

€ 15.268.000 €

3.209.000

= 4,75

Onderstaande normtabel is ontwikkeld in samenwerking met de Universiteit Twente. Het biedt een waardering van het berekende ratio.

67

Weerstandsnorm Waarderingscijfer

Ratio

Betekenis

A

>2.0

uitstekend

B

1.4-2.0

ruim voldoende

C

1.0-1.4

voldoende

D

0.8-1.0

matig

E

0.6-0.8

onvoldoende

F

<0.6

ruim onvoldoende

Het ratio van de Gemeente Stein valt in klasse A. Dit duidt op een uitstekend weerstandsvermogen.

Financiële kengetallen In deze paragraaf zijn een aantal kengetallen opgenomen. Deze kengetallen maken inzichtelijk(er) over hoeveel (financiële) ruimte de gemeente beschikt om structurele en incidentele lasten te kunnen dekken of opvangen. Ze geven zodoende inzicht in de financiële weerbaar- en wendbaarheid.

Indicator

rekening 2021

begroting 2022

begroting 2023

begroting 2024

begroting 2025

Netto schuldquote

100%

133%

135%

136%

141%

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

95%

128%

131%

132%

137%

Solvabiliteitsratio

27%

15%

16%

15%

15%

Structurele exploitatieruimte

2,0%

0,8%

-0,3%

-0,3%

0,1%

Grondexploitatie

0,6%

0%

0%

0%

0%

Belastingcapaciteit: woonlasten meerpersoonshuishoudens

103%

103%

103%

103%

103%

Onderverdeling voor de beoordeling Om een beeld te geven hoe de financiële positie van de gemeente Stein zich ontwikkelt, is gebruik gemaakt van een onderverdeling naar drie categorieën. Dit zijn: groen (goed/weinig risico), oranje (voldoende/voorzichtigheid geboden) en rood (onvoldoende/veel risico). In onderstaande tabel de standaard percentages die daarvoor gebruikt worden. Deze percentages zijn gebaseerd op algemene normwaarden (worden onder andere gebruikt door de Provincie bij de publicatie van ranglijsten). Rood Groen Oranje (onvoldoende (goed /weinig (voldoende/ / risico) voorzichtigheid veel risico) Indicator geboden) Netto schuldquote

< 90%

90% t/m 130%

> 130%

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

< 90%

90% t/m 130%

> 130%

Solvabiliteitsratio

> 50%

20% t/m 50%

< 20%

Structurele exploitatieruimte

> 0%

0%

< 0%

Grondexploitatie

< 20%

20% t/m 35%

0%

Belastingcapaciteit: woonlasten meerpersoonshuishoudens

< 95%

95% t/m 105%

> 105%

68

Hierna volgt een analyse per kengetal. Netto schuldquote (en netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen) Kort door de bocht kan gezegd worden ‘Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote’. De netto schuldquote weerspiegelt namelijk het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft daarbij een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Wat we zien voor de gemeente Stein is een hoog investeringsniveau waardoor de schuldpositie voor de komende jaren stijgt. Bij de jaarrekening 2021 zien we dat de netto schuldquote op 100% uit komt. De stijgende trend is ook waar te nemen in de begroting 2022. Om de netto schuldquote duurzaam financieel gezond te houden en in ieder geval niet boven de 130% te laten uitkomen heeft dit onze aandacht. Het is van belang om te realiseren dat het aantrekken van externe financiering een negatief effect heeft op de netto schuldquote. Een beperking van investeringen waardoor minder externe middelen hoeven te worden geleend of dat het eigen vermogen (algemene reserve) aan wordt gevuld draag bij onze schuldpositie binnen de aanvaardbare norm te houden. Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente Stein in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen.

Omdat we als gemeente Stein veel financieren met externe middelen is er veel extern vermogen. Ondanks dat ons eigen vermogen (het totaal van de algemene en de bestemmingsreserves) nog steeds een voldoende volume heeft vormt deze schuld op dit moment geen probleem voor de financiële positie. De genoemde maatregelen bij de netto schuldquote hebben ook direct een (positief) effect op de solvabiliteit van de gemeente. Grondexploitatie De afgelopen jaren is gebleken dat grondexploitatie een forse impact kan hebben op de financiële positie van een gemeente. De gemeente Stein heeft afgelopen jaren geen grote grondtransacties gehad. Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten. Wanneer de grond tegen de prijs van landbouwgrond is aangekocht, loopt een gemeente relatief gering risico. Het is dus belangrijk om te kunnen beoordelen of er een reële verwachting is of grondexploitatie kan bijdragen aan de verlaging van de schuld. Staat de grond tegen een te hoge waarde op de balans en moet die worden afgewaardeerd. Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van de financiële positie is het ook van belang te kijken naar de structurele baten en structurele lasten. Structurele baten zijn bijvoorbeeld de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de opbrengsten uit de belastingen.

Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en structurele lasten en deze worden vergeleken met de totale baten. Zoals bekend betekent een positief percentage dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van een lening) te dekken. We zien echter ook dat dit (begrotingstechnisch) schommelt en soms negatief is. We blijven dit monitoren maar zijn hier ook afhankelijk van het gemeentefonds. Hierover hebben wij u middels een separate brief geïnformeerd waarin duidelijk wordt dat de cijfers opgenomen in deze begroting uitgaan van structureel minder middelen. Dit betekent dat alle kengetallen positief eruit zouden zien als de stand van de september circulaire (bij een gelijkblijvende begroting) financieel zou worden vertaald.

69

Belastingcapaciteit De OZB en de opcenten zijn voor onze belangrijkste eigen belastinginkomsten. De belastingcapaciteit geeft inzicht in de mate waarin bij het voordoen van een financiële tegenvaller in het volgende begrotingsjaar kan worden opgevangen of ruimte is voor nieuw beleid. Voor de gemeenten wordt de belastingcapaciteit gerelateerd aan de hoogte van de gemiddelde woonlasten (OZB, rioolheffing en reinigingsheffing). Naast de OZB wordt tevens gekeken naar de riool- en afvalstoffenheffing omdat de heffing niet kostendekkend hoeft te zijn, maar ook lager mag worden vastgesteld (er is dan sprake van belastingcapaciteit die niet benut wordt). Dit is voor de gemeente Stein niet het geval.

Gebeurtenissen na balansdatum Het corona virus heeft financiële gevolgen gehad voor de jaarrekening 2021 en zal dat ook nog hebben voor 2022 en mogelijk langer. Hoe groot de financiële impact voor de komende jaren is, is nu onmogelijk te bepalen. We monitoren onze risico's en die van onze partners voortdurend. Onze organisatie loopt geen continuïteitsrisico. We bewaken onze liquiditeitspositie goed en nemen zo nodig maatregelen om onze taken gedurende deze crisis zo goed mogelijk te blijven uitvoeren.

70

Grondbeleid Inleiding Het grondbeleid van de gemeente Stein is vastgelegd in de 'Nota grond- en vastgoedbeleid'. Het grondbeleid is geen doel op zich, maar een middel om de visie van de gemeente te realiseren. Deze visie staat in de ”Strategische toekomstvisie 2018-2022”, de “Ruimtelijke structuurvisie 2015-2025” en het coalitieakkoord.

Grondexploitaties In 2020 was slechts één grondexploitatie in uitvoering; Samen bouwen Meerdel. Samen bouwen Meerdel Samen bouwen Meerdel’ is een woningbouwontwikkeling waarbij de gemeente in 2019 een ‘Samenwerkings- en realisatieovereenkomst’ is aangegaan met de CPO-vereniging CPO Meerdel en de wooncorporatie Zaam Wonen voor de realisatie van 10 koopwoningen en 5 sociale huurwoningen. In 2021 heeft uw Raad de grondexploitatiebegroting ‘Samen bouwen Meerdel’ vastgesteld. De grondexploitatiebegroting is een financiële vertaling van het bestemmings- en verkavelingsplan en van de afspraken zoals opgenomen in de door partijen getekende ‘Samenwerkings- en realisatieovereenkomst’ van 11 december 2019. De grondexploitatiebegroting van 29 april 2021 had een negatief resultaat op eindwaarde van € 38.876. Dit negatieve resultaat wordt gedekt door de Reserve Krimp. In 2021, heeft bij het opstellen van de Begroting 2022, de eerste herziening van de grondexploitatiebegroting plaatsgevonden. Door de gestegen bouwkosten heeft het langer geduurd voordat de toekomstige bewoners een overeenkomst met een aannemer hadden. Hierdoor is vertraging ontstaan in het indienen van een omgevingsvergunning, waardoor ook de bouwstart is vertraagd. De overdracht van de bouwrijpe en het woonrijp maken van het gebied een jaar is doorgeschoven.

In 2021 zijn de in 2019 en 2020 geactiveerde plan- en voorbereidingskosten ingebracht en is het gebied bouwrijp gemaakt. Ten opzichte van de 1e vastgestelde bouwgrondexploitatie is een ‘niet starter’ vervangen door een starter. Dit betekent dat het project nu 50% (5/10) starters telt. Aangezien een starter een lagere grondprijs betaalt, heeft vorenstaande effect op het resultaat van de bouwgrondexploitatie. Door meevallende plankosten is het effect op het resultaat zeer beperkt. In de 2e herziene grondexploitatiebegroting, peildatum februari 2022, zijn bovenstaande wijzigingen meegenomen. Het gehanteerde rentepercentage is conform de begroting 2022. De kostenstijging is gelijk gehouden aan de oorspronkelijk vastgestelde grondexploitatiebegroting. De boekwaarde per 31 december 2021 bedraagt € 216.748,-. De per februari 2022 herziene grondexploitatiebegroting heeft een geprognosticeerd verlies, per 31 december 2023, van € 60.684. Voor dit verlies is een voorziening gevormd.

71

Boekwaarde ultimo (x € 1.000)

Geraamde boekwaarde ultimo (x € 1.000

2021

2022

Samen bouwen 403 -217 Meerdel Totaal 403 -217 * negatief (-/-) betekent verlies

2023

2024

2025

0 0

-

-

Verwacht resultaat per einddatum (x € 1.000)*

Realisatie

- 61

2023

-61

Strategische gronden In de nota grond- en vastgoedbeleid is ingezet op anticiperende, proactieve en gelegenheidsverwerving. Hiervoor is in 2019 een budget beschikbaar gesteld van € 500.000. In 2021 heeft voor de verbreding van de A2 een grondverkoop aan Rijkswaterstaat plaatsgevonden van verworven gronden voor de Randweg. Hierdoor valt een gedeelte van de geactiveerde boekwaarde van de verworven gronden Randweg vrij. In de Bestuursrapportage 2021 is deze vrijval ingezet voor het budget strategische verwerving Onderstaand een overzicht van de strategisch verworven gronden ten laste van het budget. Jaar verwerving 2019

Perceel

Ontwikkeling

Elsloo, A4652

2020

Urmond D209 t/m D211

Herinrichting stationsomgeving Randweg Bramert-Nrd en ruilgrond t.b.v. woningbouw Bramert-Nrd Gedeeltelijke verkoop aan RWS Randweg Bramert-Nrd en ruilgrond t.b.v. woningbouw Bramert-Nrd Woningbouw Meers

2021 2020

Urmond D194 en D206

2020

Elsloo, D792

Verwervingskosten € 35.662

Raad geïnformeerd RIB 26-11-2019

€ 112.009

RIB 14-09-2020

-/- € 13.840 € 77.200

RIB 09-11-2020

€ 211.037

RIB 19-01-2021

Per 31 december 2022 bedraagt het restantbudget voor Strategische verwerving € 136.503.

Risico’s Doordat ontwikkelingen steeds complexer worden en de investeringen bij grondexploitaties groot zijn, brengt dit risico 's met zicht mee. Inzicht in de financiële resultaten en het in kaart brengen van de risico's is daarom van groot belang. Winsten uit de grondexploitaties worden gestort in de Algemene Reserve. De voorziening 'Te verwachten verliezen grondexploitatie' vormt de buffer voor verliezen en risico's binnen de grondexploitatie. In 2021 hebben de volgende mutaties plaatsgevonden: • Voor het afdekken van negatieve saldo van de bouwgrondexploitatie ‘Samen bouwen Meerdel’ is vanuit de Algemene Reserve een bedrag van € 21.548 en vanuit de reserve Krimp een bedrag van € 38.876 toegevoegd aan de voorziening ‘Te verwachten verliezen’.

72

Verloop voorziening (x€ 1.000) Te verwachten verliezen Totaal

Stand

Toename

Stand

Geraamde stand ultimo

60

31-12-2021 60

2022 60

2023 -

2024 -

2025 -

60

60

60

-

-

-

1-1-2021 -

afname

73

Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding In de openbare ruimte vinden activiteiten plaats in het kader van wonen, werken en recreëren. Hiervoor is de openbare ruimte ingericht met kapitaalgoederen (infrastructuur). Deze kapitaalgoederen worden onderhouden en tijdig vervangen. De door de raad gewenste kwaliteit van de kapitaalgoederen is vastgesteld in beleidskaders. De vastgestelde beleidskaders zijn daarna, door het college, vertaald in beheerplannen waarin de kosten voor vervanging en onderhoud zijn opgenomen. De beheerplannen worden verwerkt in de begroting. De volgende kapitaalgoederen zijn in deze paragraaf opgenomen: • gebouwen en overige accommodaties • wegen • openbare verlichting • bruggen • rioleringen

Gebouwen en overige accommodaties In 2019 is het accommodatiebeleid vastgesteld. Het doel hiervan is dat we als gemeente duurzaam willen voorzien in functies en activiteiten. Voorzieningen en accommodaties zijn een middel om dit te bereiken en hebben invloed op de leefbaarheid van onze kernen. Per kern zijn ontwikkelrichtingen vastgesteld die in 2021 en volgende jaren verder worden uitgewerkt. Voor de speelterreinen geldt dat in de kadernota 2014 is besloten het aantal speelvoorzieningen terug te brengen naar negen. Sinds 2014 wordt in de begroting alleen nog maar met de vervanging van speeltoestellen op deze negen beoogde locaties rekening gehouden. In het kader van de dorpsgewijze aanpak (DOP’s) is besloten dat het feitelijk aantal te handhaven speelvoorzieningen en de locaties in overleg met de inwoners worden vastgesteld. Het voor vervanging en onderhoud beschikbare budget voor de in de Kadernota 2014 beoogde 9 locaties, blijft het maximaal hiervoor beschikbaar budget. Beheerplannen Het beheerplan BOP is in 2018 geactualiseerd voor de periode 2019-2034. Jaarlijks wordt, voorafgaand aan de uitvoering, beoordeeld of de geplande werkzaamheden noodzakelijk zijn dan wel dat deze kunnen worden uitgesteld of doorgeschoven. Daarna worden de werkzaamheden waar mogelijk gebundeld en volgens de geldende inkoopprocedures in de markt gezet.

Bij de gemeentelijke gebouwen en overige accommodaties is, gebaseerd op de geldende NEN 2767 normering, geen sprake van achterstallig onderhoud. Financiële vertaling De beheerplannen BOP (bouwtechnisch onderhoudsplan) en SOP (sporttechnisch onderhoudsplan) zijn in de meerjarenbegroting financieel vertaald. De jaarlijkse storting in de voorzieningen groot bouwkundig onderhoud (voor de in het BOP opgenomen accommodaties) bedraagt € 534.400. De jaarlijkse storting in de voorziening groot sporttechnisch onderhoud bedraagt € 34.100. Gebouwen en overige accommodaties: Directe lasten onderhoud gebouwen (x € 1.000)

Rek. 2019

Rek. 2020

Begr. 2021

Rek. 2021

Bouwkundig onderhoud (BOP

362

293

346

361

Sporttechnisch onderhoud (SOP)

94

131

173

133

Onderhoudsbudget exploitatie:

74

Ten laste van voorziening: Groot onderhoud accommodaties

176

1.159

388

302

Groot sporttechnisch onderhoud

21

48

53

66

653

1.631

960

862

Totaal exploitatie + voorziening

Wegen Beleidskaders Op 30 juni 2016 heeft de raad de onderhoudsniveaus Beheer Openbare Ruimte (BOR)vastgesteld. De vastgestelde kwaliteit is van toepassing op de instandhouding van de verhardingen gedurende de technische levensduur in die gebieden waar de komende jaren geen grootschalige reconstructies of wijzigingen zijn gepland. Beheerplannen Om de twee jaar wordt - via inspectie - het beheerplan wegen geactualiseerd en wordt een doorkijk gegeven voor 15 jaar. Na beëindiging van het groot onderhoud 2021 zijn alle wegen in Stein geïnspecteerd. Op basis van deze inspectie wordt het nieuwe wegbeheerplan opgesteld en door het college vastgesteld medio 2022. Bij wegen is geen sprake van achterstallig onderhoud. Financiële vertaling Vanaf 2010 is voor groot onderhoud wegen een voorziening gevormd. Hierin wordt op basis van het vastgesteld beheerplan jaarlijks een bedrag gestort. De hoogte van de storting wordt telkens bij het vaststellen van het beheerplan wegen geactualiseerd. Vanaf 2018 wordt jaarlijks een bedrag van € 627.000 in de voorziening groot onderhoud wegen gestort. In de voorziening groot onderhoud wegen worden geen kosten van rehabilitaties of reconstructies van wegen verantwoord. Deze worden als investering op het programma ‘Verkeer, vervoer en waterstaat’ verantwoord en waar nodig toegelicht.