Programmabegroting 2021-2024 gemeente Steenwijkerland.pdf

Op basis van de resultaten van de MKB verkiezing zal deze nieuwe aanpak in ondernemersdienstverlening worden uitgevoerd. - De uitvoering van het Actieplan werk (t) is gezien de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt onverminderd van belang. Juist vanwege deze ontwikkelingen (groeiende werkloosheid en sectoren waarin nog wel krapte ontstaat) willen we nieuwe output afspraken maken over ons “Steenwijkerlands model”. Hoe kunnen we een proactieve bemiddelende rol vervullen tussen bedrijven/sect oren die personeel vragen en waar aan de andere kant overschotten ontstaan? - Voor ons is de herinrichting van het Steenwijkerdiep een belangrijke prioriteit. Op basis van de te verwachten gesloten contracten in 2020 zal worden ingezet op beeldkwaliteit open bare ruimte en het opstarten van de bestemmingsplanprocedure. - Een vitale, aantrekkelijke stad Steenwijk als integraal onderdeel van het toeristisch potentieel van het gebied Weerribben-Wieden staat centraal. Dat betekent dat we blijven inzetten op het sti muleren van de toeristische kansen van de stad, het neerzetten en uitbouwen van de stoere vestingstad en de verbinding met het station, het park en de entree van het gedempte Diep versterken. Een uitvoeringsplan wordt in de loop van het jaar vastgesteld.

Gevolgen Corona / HHP De gevolgen van de coronacrisis zijn aanleiding geweest om onze ambities te herprioriteren, waarbij “De inwoner op 1” het leidende principe is. Één van de drie van de drie kernthema’s in het HHP is ‘herstel van economie en werkgelegenheid’. Daar zullen we vanuit het programma Werk aan de Winkel vol op inzetten: - Juist vanwege te verwachten negatieve effecten van de coronacrisis op de leegstand en de vitaliteit van de binnenstad van Steenwijk blijven we daarin onverminderd actief; 30 - We zetten extra in op de dienstverlening naar de ondernemers onder het motto “Ja gemeente”. Dit geven wij actief vorm in de organisatie waarbij we inzetten op een optimale ondernemersbegeleiding van aanvragen. Immers dit draagt direct bij aan het economisch herstel. - We zetten extra in op het Actieplan werk (t), niet zozeer zoals aanvankelijk bedoeld om de krapte op de arbeidsmarkt tegen te gaan, maar op het behoud en stimuleren van werkgelegenheid. Relatie met verbonden Partijen Stichting Weerribben-Wieden De Stichting Weerribben -Wieden heeft tot doel het bewerkstelligen van aantoonbare maatschappelijke en ecologische meerwaarde voor het gebied Weerribben-Wieden (Steenwijkerland) met als hart het Nationaal Park, alsmede het verbinden van beide entiteiten. Onder verantwoordelijkheid van de Sticht ing Weerribben-Wieden wordt is een toeristisch-recreatieve visie opgesteld.

Daarnaast werkt de stichting aan realisering van het poortenconcept en wordt gewerkt aan het beschikbaar krijgen van meer data om meer kenni s te verkrijgen over de toerist en hierop te kunnen sturen. De Stichting legt verantwoording af aan de gemeente over de besteding van financiële middelen. De samenhang met projecten die worden uitgevoerd onder verantwoordelijkheid van de gemeente wordt periodiek besproken binnen de programmastructuur van het programma D BT. Naast de gemeente hebben ook andere partijen zitting in deze stichting: LTO - afdeling Steenwijkerland, KopTop, Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer, Ondernemersplatform Steenwijkerland, Ko ninklijke Horeca Nederland - afdeling Steenwijkerland en Plaatselijke Belangenorganisaties. De gemeente en de provincie dragen bij aan de kosten van het Nationaal Park nieuwe stijl. In de bijlage Verbonden Partijen wordt nader op de afzonderlijke verbonde n partijen ingegaan. Wat mag het kosten? In paragraaf 3.3. is een totaaloverzicht opgenomen met daarin de financiële mutaties die in het voorjaar bekend waren en aan uw raad zijn gepresenteerd via een informatienota. Nadien zijn bedragen in sommige gev allen gewijzigd. De mutaties voor het lopend jaar zijn verwerkt in de Najaarsnota 2020. De eventuele structurele doorwerking naar 2021-2024 treft u in voorliggende begroting aan. In paragraaf 3.6 .

is het volledig best edingsplan opgenomen voor alle bestuursprogramma’s met de bijbehorende toelichtingen. Naast extra uitgaven zijn we genoodzaakt om op onderdelen binnen dit bestuursprogramma te bezuinigen met daarbij in het achterhoofd de herprioritering van onze ambities uit het HHP. In paragraaf 3.7. treft u het totaaloverzicht met bezuinigingen 2021 -2024 aan. Voor het programma ‘ Werk aan de winkel ’ gaat het om de volgende maatregelen:

31

32 2.9. Bestuursprogramma ‘Samenredzaam’ AMBITIE: MEEDOEN (EEN INCLUSIEVE SAMENLEVING) Steenwijkerland sluit niemand uit Passend werk voor wie dat nodig heeft Inwoners kunnen lezen, schrijven en internetten Kinderen verlaten school met een diploma Als college willen we dat inwoners zoveel mogelijk de regie over hun eigen leven kunnen voere n en mee kunnen doen. AMBITIE: STIMULEREN Vrijwilligers worden gewaardeerd en ondersteund Verbeteren gezonde leefstijl voor inwoners De helft van onze inwoners is actief als vrijwilliger en laat zien zich (samen) verantwoordelijk voor de samenleving te voelen. Een belangrijk speerpunt van ons is hen te waarderen, te ondersteunen en waar mogelijk op meerdere terreinen in te kunnen zetten. AMBITIE: ONDERSTEUNEN Passende zorg voor jong en oud Hulp op maat voor wie dat nodig heeft Verminderen en voorkomen armoede De toegang tot Wmo, Jeugdwet en Participatiewet zijn eind 2019 onder 1 dak gehuisvest om integraal goed te kunnen onderzoeken wat inwoners nodig hebben. Integraliteit en samenwerking zijn erg belangrijk om passende zorg en ondersteuning te kunnen bieden. Onze ambities uit het HHP zijn hieronder vertaald in doelen , beoogd resultaten in 2021 en bijbehorende acties/processtappen. Dit presenteren we volgens de 3 thema’s uit het programma ‘Samenredzaam’: Inclusieve samenleving, preventie en ondersteuning.

Coronacrisis sterk van invloed op het bestuursprogramma Samenredzaam Wij hebben aan het begin van onze bestuursperiode een ambitieus programma neergezet. En aan de geformuleerde doelen wordt hard gewerkt. Toen in het voorjaar 2020 corona kwam veranderde er veel. Ook in het sociaal domein moest onder grote druk een aantal andere werkzaamheden worden opgepakt, zoals het opzetten van een

33 noodkinderopvang, uitvoeren van TOZO, intensiever contact met zorgaanbieders, een andere manier van werken (bijvoorbeeld geen huisbezoeken meer) en het voorbereiden op di verse noodscenario’s. De coronacrisis maakte dat wij onze ambities hebben aangepast, geformule erd in het HHP. In het sociaal domein is bijstelling ook noodzakelijk vanwege de financiële tekorten. De nieuwe prioriteiten van het HHP zijn vitale samenleving, herstel economie en werkgelegenheid en wie het nodig heeft ontvangt (basis)zorg. Binnen het programma Samenredzaam is met name de invulling van het begrip (basis)zorg van belang. Het betreft een b rede invulling van het begrip zorg. Het gaat om meedoen, preventie, ondersteuning en curatieve zorg. Landelijk wordt de discussie gevoerd over de hoogte van de rijksbijdrage aan het sociaal domein. Vooruitlopend op de uitkomsten daarvan gaan we versoberen en de transformatie versnellen. De onderzoeken naar (onze) kosten in het sociaal domein geven richting aan mogelijke besparingen. Versobering voorzieningen en versnelling in de transformatie Uitgangspunt in het sociaal domein is het begrip Basiszorg dat we definiëren als: de noodzakelijke ondersteuning (hulpbronnen) die in een bepaalde situatie aansluit bij de inwoner, vanuit de visie Positieve Gezondheid.

Basiszorg zien we in samenhang met de andere twee thema’s uit het HHP: vitale samenleving en her stel economie en werkgelegenheid, omdat beide van invloed zijn op de veerkracht van inwoners. De begroting 2021 geeft een beeld van de wijze waarop we efficiënter (kostenbesparend) en effectiever (duurzamere oplossingen) versnelling gaan aanbrengen in de transformatie. Versobering Omdat ons huidige budget sociaal domein ontoereikend is voor de uitgaven, en het uitgangspunt is dat de uitgaven in lijn zijn met het beschikbare budget van het sociaal domein, ontkomen we niet aan maatregelen. We gaan de maatwerkvoorzieningen versoberen (goed is goed genoeg) en willen uiteindelijk bereiken dat minder mensen hier gebruik van maken. De versobering betekent onder andere minder begeleidingstrajecten van inwoners bij organisaties in het kader van participatie. Een ander voorbeeld is het onderzoeken van de mogelijkheden tot het ontwikkelen van nieuwe normtijden voor huishoudelijke hulp, waardoor de aanname is dat er minder zorg wordt geleverd, in combinatie met herindiceringen. Ook de interne organisatie en de intern e werkwijze passen we aan.

Denk hierbij aan kosten dichter betrekken bij de uitvoering (wat kost deze oplossing en hoe verhoudt zich dat met het te verwachten effect), het verbeteren van monitoring en de inkoop herijken op basis van de hieronder aangegeven leidende principes van de transformatie. Versnelling transformatie We willen dat onze inwoners zo veel mogelijk meedoen en een zinvol leven hebben. In de samenleving werken we vaak gefragmenteerd en gericht op deelproblemen. We kijken gezamenlijk (in - en extern) naar een totaaloplossing en nemen iemands vraag als uitgangspunt. Regels (het systeem) moeten ondersteunend zijn aan de bedoeling in plaats van andersom. Daarom zetten wij onder andere in op de toepassing van de Omgekeerde Toets en trainingen positieve gezondheid. We formuleren de bedoeling als: a. Inwoners hebben het vermogen om zich aan te passen en (zo veel mogelijk) zelf regie te voeren in het licht van de sociale, emotionele, fysieke uitdagingen en kansen van het leven (= definitie positie ve gezondheid); b. Daar waar dit vermogen tijdelijk of langdurig ontbreekt, heeft men toegang tot hulpbronnen die het leven hanteerbaarder maken. 34 In de uitvoering van het sociaal domein betekent dit dat de rol die de consulenten (gaan) nemen vanuit positieve gezondheid en de omgekeerde toets (de bedoeling) cruciaal is. Zij nemen een meer sturende rol.

Daarvoor is verdere training en continu ervaringsleren nodig. Ten aanzien van maatschappelijke opgaven leggen we de focus op een beperkt aantal opgaven, waarvoor we allianties aangaan met ketenpartners, zoals zorgorganisaties, scholen, woningbouwcorporaties, huisartsen, sociaal werk, werkgevers, etc. Wij zien dat het investeren in lokale samenwerking vanuit een gedeelde visie veel oplevert in preventie van (zwaarde re) zorg en betere ondersteuning. Veerkracht van inwoners en gemeenschappen staat hierin centraal. Samenwerken aan maatschappelijke vraagstukken is een intensief proces dat een lange adem vraagt maar dat op termijn ook meer oplevert. Er zitten wel grenze n aan wat we kunnen waarmaken, zeker gezien het feit dat er grote wettelijke veranderingen op ons afkomen (o.a. inburgering, decentralisatie beschermd wonen). Daarom maken we een keuze en leggen we de komende jaren sterk de focus op preventie en richten we ons specifiek op: - Armoedebeleid en schuldhulpverlening; - Veilig en gezond opgroeien (Samen voor Ryan); - De inwoner kan meer zelf (Positieve gezondheid - veerkracht van inwoners versterken, integrale benadering). Samenvattend: Transformatie 2.0 Het hele proces van versobering en versnelling zien wij als de transformatie 2.0. Transformatie is een intensief en langdurig proces dat tijd vraagt.

Het is een verandering die alle betrokkenen raakt: inwoners, maatschappelijke organisaties en onze interne organisat ie. Transformatie gaat over een grote verandering in denken en doen. Natuurlijk is er de afgelopen jaren aan de transformatie gewerkt en zijn er stappen gezet. Voorbeelden zijn, de werkwijze van het sociaal werk, integrale toegang, Samen voor Ryan, de inclusie-agenda, integrale ouderenzorg en een project als Voel je goed (werken aan laaggeletterdheid en (positieve) gezondheid). Onze leidende principes: - De inwoner is aan zet: er wordt uitgegaan van wat de inwoner nog wel kan. Deze heeft, waar mogelijk, de regie over de eigen ondersteuning en professionele ondersteuning beperkt zich tot het minimale en zo min mogelijk professionals; - De benadering van positieve gezondheid is leidend. Veerkracht staat centraal, het gaat om samenhang tussen leefdomeinen en betekent een kanteling, een ander, breder gesprek. Mensen geven zelf aan waar oplossingen liggen als ze vastlopen, er wordt afgestemd op motivatie en mogelijkheden. Netwerkversterking als vliegwiel. - Leren gaat voor ondersteunen, we zetten meer in op trainen i.p.v.

begeleiden als duurzame oplossing (het recht om het zelf te kunnen); - Maatschappelijk potentieel benutten, wederkerigheid, de gemeente stimuleert structureel inwoners om een maatschappelijke bijdrage te leveren en steunt hen hierbij, de vergrijzing als kans; - Zo licht als mogelijk en zo zwaar als nodig. Op een juiste manier gebruik maken van andere bronnen van financiering, waar een andere wet van toepassing is sturen we hierop; - Maatschappelijke opgaven pakken wij in samenhang en in coalities met pa rtners aan; - Goed is goed genoeg (goedkoop en adequaat). Kostenbewust en binnen realistische financiële kaders. Op basis van alles wat hierboven staat geschreven en de grote opgave waar we in het sociaal domein voor staan zijn de reguliere begrotingsdoelen aange past. Het gaat hier met name om prioriteren en faseren. Daarbij is wel zo veel mogelijk rekening gehouden met voorgaande begrotingen, waardoor de verschillende doelen nog wel te vergelijken zijn. 35 Wat zijn onze doelen en resultaten voor 2021? Transformatie 2.0; versoberen en versnellen Doel Inwoners die een maatwerkvoorziening nodig hebben worden goed geholpen vanuit één geïntegreerde (WMO, jeugdhulp, Participatiewet) gemeentelijke toegang Beoogd resultaat 2021 Alle medewerkers van de toegang werken met de omgekeerde toets.

Registraties van de verschillende wetten zijn op elkaar afgestemd met in acht neming van de AVG. Processtap/actie 2021 Continue intervisie op het werken met de omgekeerde toets. Samen met aanbieders en andere organisaties dit proces bespreken. Doel Inwoners krijgen zo thuisnabij mogelijk ondersteuning en hebben zo min mogelijk last van grenzen tussen zorgwetten en zorgverleners Beoogd resultaat 2021 Er is frequent afstemmingsoverleg met de huisartsen, zorgaanbieders, gemeente en andere maatschappelijke partners om de integrale ondersteuning thuisnabij te realiseren. Processtap/actie 2021 Planmatige aanpak van het afstemmingsoverleg realiseren en borgen. Het afstemmingsoverleg krijgt een belangrijke rol voor de integrale aanpak . Het leren werken vanuit de principes van positieve gezondheid en de gezamenlijke aanpak integrale ouderenzorg (huisartsen, thuiszorg sociaal werk, gemeente) draagt hieraan bij. Doel In 2022 is er een goede afstemming tussen de zorg die vanuit onderwij s wordt ingezet en de jeugdhulp Beoogd resultaat 2021 Na een tweejarige pilot SO+ klas op het Ravelijn, hebben we besloten deze werkwijze een integraal onderdeel van de jeugdhulp te laten zijn.

 In 2021 is de opgedane ervaring vertaald worden naar een int egrale structurele werkwijze en worden deze kinderen en gezinnen beter bereikt;  De intensieve aanpak van onderwijs en jeugdhulp binnen ‘t Tij , de trajectvoorziening in het Voortgezet onderwijs 4, resulteert in een sluitende aanpak per jongere en gerichtere toeleiding naar onderwijs en/of werk. Processtap/actie 2021 De ervaring van twee voorgaande jaren vertalen we naar een integrale structurele werkwijze van de SO+ klas die aansluit bij de betreffende kinderen en gezinnen. De beoogde resultaten worden daarbij concreet inzichtelijk gemaakt. In samenwerking met ’t Tij wordt uitgewerkt hoe de aanpak van de individuele jongeren ook op collectieve wijze versterkt en geborgd kan worden. 4 Een groep binnen het voortgezet speciaal onderwijs (VSO), regio Steenwijk en omstreken. 36 Maatschappelijke opgaven Doel Mensen met een arbeidsbeperking wordt een beschutte werkplek geboden Beoogd resultaat 2021 Het minimaal realiseren van de landelijke taakstelling van 21 beschutte werkplekken in onze gemeente in 2021 Processtap/actie 2021 De uitvoering van beschut werk is opgedragen aan NoordWestGroep in afstemming met ons Uitvoeringsteam Sociaal Domein. Doel Het aantal inwoners dat niet kan deelnemen aan de samenleving vanwege armoede, neemt af Beoogd resultaat 2021 In 2021 zijn we aangesloten bij ‘Sam&Overijssel’5.

Hierdoor zullen mogelijk meer gezinnen met kinderen in armoede bereikt worden. De verwachting dat meer mensen, n.a.v. de coronacrisis, hun baan zullen verliezen leidt er mogelijk toe dat de armoede zal toenemen. Dit maakt het bereiken van dit doel lastig. Processtap/actie 2021 Er wordt meer aandacht besteed aan preventie, vroegsignalering en voorlichting. Dit doen we in samenwerking met Sociaal Werk De Kop (SWDK). Daarnaast wordt het oplossen van schuldenproblematiek, bijvoorbeeld door schuldhulpverlening, als speerpunt opgepakt. Doel Onderwijsachterstanden en voortijdig schoolverlaten wordt teruggedrongen Beoogd resultaat 2021 De omvang van resultaten binnen de projecten van ‘Samen voor Ryan ’ is groot en divers. Een greep uit de resultaten voor 2021:  De Steenwijkerlandse Academie heeft e en programma van deskundigheids - bevordering opgezet;  ‘Levensvaardigheden’ wordt als les aangeboden binnen het praktijkonderwijs;  Er is een meetlat ontwikkeld om het taalniveau en sociaal -emotionele ontwikkeling bij (anderstalige) kinderen in beeld te brengen.

Processtap/actie 2021 Voor de projecten binnen ‘Samen voor Ryan’:  Verstrekken we jaarlijks subsidie;  Monitoren we per project de afzonderlijke resultaten;  Ontwikkelen we een systeem van tellen en vertellen om de effecten van ‘Samen voor Ryan’ op lange termijn te monitoren;  Organiseren we (wederom) een bijeenkomst om met alle deelnemende partijen te bepalen of we nog de goede kant op gaan. Doel Alle kinderen krijgen de kans om zich goed te ontwikkelen Beoogd resultaat 2021 90% van de 2 - en 3 -jarigen gaat naar een voorschoolse voorziening. Gezien de keuzevrijheid van ouders is een 100% bereik niet mogelijk. Processtap/actie 2021 Nog meer en beter monitoren. Meer inzetten op normaliseren van gebruik peuteropvang. Meer nadruk leggen op belang peuterop vang voor ontwikkeling kind, op professionalisering van het Voor - en vroegschools aanbod (o.a. meer uren per week). Verder inzetten op nog meer samenwerking met basisonderwijs én binnen de sector; relatie met Samen voor Ryan en Kansrijke Start. 5 ‘Sam& Overijssel’ biedt 0-21 jarigen in armoede via 1 portaal (www.samenvoorallekinderen.nl) de mogelijkheid om allerlei voorzieningen aan te vragen. Denk hierbij aan: sport- en cultuurcontributie, schoolvoorzieningen, dagjes uit, laptop/fiets, verjaardagspakket ect.

37 Doel Het vergroten van duurzame gezondheidswinst en versterken van veerkracht Beoogd resultaat 2021  Consulenten sociaal domein en sociaal werkers hebben een gezamenlijke training ‘Werken vanuit positieve gezondheid’ gehad;  Er is een gezamenlijke aanpak partijen i ntegrale ouderenzorg (huisartsen, thuiszorg sociaal werk, gemeente) gerealiseerd. Steenwijkerlands Sport & Beweegakkoord Er is sprake van samenhang met het programma Mijn Steenwijkerland dat als doel heeft om zoveel mogelijk vitale, fitte, participerende inwoners in Steenwijkerland te hebben, in een omgeving die uitnodigt tot gezond gedrag. Een aantal van de beoogde resultaten staan daarom verwoord bij dit doel en een aantal staat bij Mijn Steenwijkerland. Met ondersteuning vanuit de gemeente is o.a.  Op e nkele locaties van voorschoolse opvang het bewegen een belangrijk onderdeel in de dagelijkse zorg voor de kinderen;  De kwaliteit van het bewegingsonderwijs op enkele scholen vergroot en zijn er meer beweegmomenten ingevoerd gedurende de dag;  De Long Challe nge gehouden, waarbij is samengewerkt met het longfonds en de fysiotherapeuten. Processtap/actie 2021 Uitvoering geven aan:  Plan van aanpak Samen in Beweging;  Steenwijkerlands Sport & Beweegakkoord;  Uitvoeringsprogramma van het Wedstrijdplan.

We zetten hierbij in op de volgende thema’s:  Jong leren bewegen;  Vitaal oud(er) worden;  Inclusief sporten en bewegen;  Vitale sportaanbieders;  Duurzame sportinfrastructuur. Doel Mensen met verward gedrag krijgen passende ondersteuning Beoogd resultaat 2021 Het actieplan voor de sluitende aanpak rondom mensen met verward gedrag wordt uitgevoerd. Hierin zijn veel concrete actiepunten op 10 verschillende bouwstenen benoemd. In 2021 wordt vooral ingezet op intensivering van de samenwerking (zowel intern, als met kete npartners, mogelijk op wijkniveau) rondom (het voorkomen van) escalatie en de aanpak van multiprobleem huishoudens/ woonoverlast. Dat impliceert onder andere het maken van afspraken over informatiedeling en de gewenste overlegstructuur. De wet verplichte Ggz wordt tussentijds geëvalueerd, waarbij in het bijzonder aandacht is voor de keuze van Steenwijkerland om het “horen” te mandateren aan medewerkers. Processtap/actie 2021 Rondom deze opgaven wordt intensief regionaal samengewerkt. In 2021 wordt opnieuw een agenda gevormd welke punten regionaal worden opgepakt en welke lokaal. 38 Ook worden in 2021 voorbereidingen getroffen op de decentralisatie van het beschermd wonen naar gemeenten m et ingang van 2022, z oals de inkoop van ondersteuning, organiseren van de toegang en afspraken over regionale samenwerking.

Vooruitlopend hierop wordt in 2021 gewerkt aan het meer passend maken van de ondersteuning voor mensen met Ggz problematiek die zelfstandig wonen in Steenwijkerland. Bijvoorbeeld door inkoop van specifie ke ondersteuning of inloopmogelijkheden te creëren in de wijk. De planvorming hiervoor wordt najaar 2020 opgepakt. Opgaven die worden getemporiseerd Doel De Steenwijkerlandse samenleving sluit niemand uit Beoogd resultaat 2021 Ten gevolge van de coron acrisis kiezen wij ervoor, naar aanleiding van HHP, deze onderdelen te temporiseren. Processtap/actie 2021 De uitvoering van de Inclusie Agenda ‘Onbeperkt Samenleven´ is getemporiseerd. In 2021 wordt, op basis van het H HP, bepaald op welke manier hier ui tvoering aan gegeven kan worden. Het opstellen van een regenboogbeleid, met het daarbij behorende beleidsproces, is getemporiseerd. In 2021 wordt bepaald op welke manier hieraan, in deze nieuwe werkelijkheid waar we ons in bevinden, zo goed mogelijk invull ing kan worden gegeven. Doel Het aantal inwoners dat moeite heeft met lezen, schrijven, rekenen of digitale vaardigheden neemt af Beoogd resultaat 2021 Er nemen 150 inwoners deel aan een aanbod om hun taalvaardigheden te vergroten. Nog eens 50 inwoner s nemen deel aan een aanbod om hun rekenvaardigheden te vergroten.

Als laatst beoogd resultaat voor dit jaar nemen 50 inwoners deel aan een aanbod om hun digitale vaardigheden te vergroten. Processtap/actie 2021 Omdat uit de afgelopen beleidsperiode is ge bleken dat er té veel werk ligt bij het huidige Taalpunt, zullen er keuzes gemaakt moeten worden wat er wél en wat er niet mogelijk is. Er zal daarom gewerkt worden aan een tussenevaluatie. Daarna zal er, op basis van doelstellingen/ resultaten en werkzaam heden/ inzet uren, keuzes gemaakt moeten worden. Samen met de ondernemers worden daar waar mogelijk trajecten opgestart. Doel Versterken van inzet van vrijwilligers en maatschappelijke initiatieven in het sociaal domein Beoogd resultaat 2021 Het behoud en van de vitaliteit van de vrijwilligersorganisaties als belangrijk onderdeel van de vitale samenleving. Processtap/actie 2021 Ten gevolge van de coronacrisis is voor dit onderdeel in 2020 pas op de plaats gemaakt. In 2021 kijken we op welke wijze we het beleid op vrijwillige inzet kunnen verbinden aan de uitwerking van het HHP. 39 Relatie met verbonden Partijen NoordWestGroep De NoordWestGroep is een sociaal werkontwikkelingsbedrijf. Het doel is om alle werkzoekenden, met passende hulp en ondersteuning, naar zinvol werk te leiden. De gemeente bezit thans 100% van de uitgegeven aandelen.

Met het toevoegen van de taken vanuit de Participatiewet aan de gemeentelijke integrale toegang is de IGSD per 1-1-2020 opgeheven. Hiermee komt ook de positie van Noo rdWestGroep, waar tot medio 2017 op uitvoerings - niveau een samenwerking mee was, in een ander daglicht te staan. Na de vaststelling van het visiedocument Participatie 2020 -2023 zal in het laatste kwartaal 2020 ook gestart worden met de toekomstige rol en positie van NoordWestGroep in de uitvoering van de Participatiewet. GGD IJsselland De gemeente Steenwijkerland maakt deel uit van de Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst (GGD). De GGD bewaakt, beschermt en bevordert de gezondheid van de ruim 500.000 inwo ners van 11 gemeenten in IJsselland. Volgens de Wet publieke gezondheid hebben gemeenten de taak een GGD in stand te houden voor de uitvoering van taken op het gebied van de publieke gezondheidszorg. Dit is o.m. gericht op het bevorderen van de algemene gezondheid en het voorkomen van ziekten bij risicogroepen. Een belangrijke rol van de GGD is daarnaast monitoring en signalering. Vanaf 2018 voert de GGD de gehele jeugdgezondheidszorg (0 -18 jaar) uit. RSJ IJsselland (voorheen BVO Jeugdzorg IJsselland) De RSJ IJsselland is een samenwerkingsverband voor de jeugdhulp van 11 gemeenten in Overijssel.

De RSJ voert een aantal bedrijfsvoeringstaken uit die verbonden zijn aan de inkoop, contractmanagement en monitoring van de verstrekte individuele voorzieningen je ugdhulp. Jeugdhulp biedt extra ondersteuning aan kinderen en hun ouders bij het opgroeien en opvoeden tot zelfstandige volwassenen. In de bijlage Verbonden Partijen wordt nader op de afzonderlijke verbonden partijen ingegaan. Wat mag het kosten? In paragraaf 3.3. is een totaaloverzicht opgenomen met daarin de financiële mutaties die in het voorjaar bekend waren en aan uw raad zijn gepresenteerd via een informatienota. Nadien zijn bedragen in sommige gevallen gewijzigd. De mutaties voor het lopend jaar zijn verwerkt in de Najaarsnota 2020. De eventuele structurele doorwerking naar 2021-2024 treft u in voorliggende begroting aan. In paragraaf 3. 6. is het volledig best edingsplan opgenomen voor alle bestuursprogramma’s met de bijbehorende toelichtingen. Naast extra uitgaven zijn we genoodzaakt om op onderdelen binnen dit bestuursprogramma te bezuinigen met daarbij in het achterhoofd de herprioritering van onze ambities uit het HHP. In paragraaf 3.7. treft u het totaaloverzicht met bezuinigingen 2021 -2024 aan. Voor het programma ‘Samenredzaam’ gaat het om de volgende maatregelen:

40

41 2.10. Bestuursprogramma ‘Mijn Steenwijkerland’ AMBITIE: HUISVESTING Een passende woning voor jong en oud Nieuwe sociale huurwoningen Vergrijzing als kans Goede en duurzame schoolgebouwen We willen dat iedereen goed kan wonen in onze gemeente. Samen met de kernen en wijken zoomen we in op de woonbehoefte van jongeren en ouderen. Voor mensen met een lager inkomen, zetten we in op voldoende sociale huurwoningen. AMBITIE: MOBILITEIT Betere fietspaden Veilige kernen en wijken Slimme en duurzame mobiliteit De strategische Mobiliteitsvisie ‘Steenwijkerland duurzaam in beweging’ is in concept klaar. Speerpunten zijn het verder ontwikkelen als fiets - en wandelgemeente, het realiseren van transfer s, de zorg voor basismobiliteit en het verduurzamen van woon-werk-en bedrijfsverplaatsingen. AMBITIE: LEEFOMGEVING Verbeteren toegankelijkheid openbare ruimte Versterken biodiversiteit Stimulerende omgeving voor sport en cultuur Mensen wonen graag in Steenwijkerland. Dat willen we graag verder verbeteren met een groene en verzorgde omgeving, prima en over de gemeente verspreide voorzieningen en een goede bereikbaarheid voor iedereen. Onze ambities uit het HHP zi jn hieronder vertaald in doelen, beoogd resultaten in 2021 en bijbehorende acties/processtappen.

Dit presenteren we volgens de 6 thema’s uit het programma ‘Mijn Steenwijkerland’: Aantrekkelijke en veilige leefomgeving, wonen, kunst en cultuur, sport en bew egen, mobiliteit, onderwijs en onderwijshuisvesting.

42 Wat zijn onze doelen en resultaten? Aantrekkelijke en veilige leefomgeving: Doel Mensen voelen zich mede-eigenaar van de leefomgeving Beoogd resultaat 2021  Samen met onze stakeholders en PBW’s g aan we (onder andere beheer openbare ruimte en gebiedcoördinatoren/kernen en wijken) periodiek in gesprek hoe we inwoners nog beter kunnen betrekken bij hun fysieke leefomgeving;  Beheer en/of onderhoud van de openbare ruimte door (groepen van) inwoners wordt toegejuicht. We ondersteunen jaarlijks tenminste één gezamenlijk aangedragen en substantieel bewonersinitiatief. Processtap/actie 2021  We beraden ons op de opgave hoe we inwoners nog beter kunnen betrekken bij hun fysieke leefomgeving. Zo hebben we vee l maatwerkcontact met inwoners als er concrete periodieke onderhouds - of beheersactiviteiten in o.a. het groen, riolering, straatwerk of bij speelvoorzieningen nodig zijn. De ambitie is dat we het totaal van deze geplande activiteiten per gebied kunnen afs temmen met de inwoners of plaatselijk belangverenigingen. De kanttekening is, dat mensen vaak meer energie en betrokkenheid ervaren bij activiteiten in eigen straat of wijk en minder als die locatie/scope wat groter is. Daarnaast is het organisatorisch complex om alle activiteiten in de openbare ruimte tegelijkertijd op te kunnen pakken. Denk hierbij aan lopende contracten en/of te doorlopen aanbestedingsprocedures.

Ook de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS) en Corona/Covid -19 zorgen er voor dat we hetzij tegen vergunningsvraagstukken hetzij participatievraagstukken aanlopen. Samen met onze stakeholders en PBW’s gaan we (beheer openbare ruime en gebiedscoördinatoren/kernen en wijken) verder in gespr ek om aan deze opgave te werken;  We ondersteunen jaarlijks tenminste één gezamenlijk aangedragen en substantieel bewonersinitiatief. Doel Behoud cultuur en eigen identiteit Beoogd resultaat 2021  Antwoord op de vraag of er kernen of gebieden zijn die met duurzaam landschapsbeheer aan de slag willen. Voorheen w erd langjarig beheer landschap ‘Groene en Blauwe Diensten’ genoemd;  Mocht een kern/gebied positief tegen duurzaam landschapsbeheer staan, dan gaan we kijken of we dit gelijk kunnen oppakken en implementeren;  Een vitaal aantrekkelijk landschap waar het goe d wonen, werken en recreëren is. Dit is te meten via aanwezige landschapselementen als poelen, houtwallen, singels, laanstructuren enz. Zij zijn belangrijke dragers van het landschap. Zij zorgen voor variatie, afwisseling en identiteit. Variatie en afwisse ling in het landschap is ook voor de biodiversiteit van elementair belang. Een vitaal gevarieerd herkenbaar landschap is een aantrekkelijk landschap dat bijdraagt aan het gevoel van welbevinden en welzijn van onze inwoners.

Processtap/actie 2021  Onderzoeken of er naast Willemsoord ook andere kernen of gebieden zijn die met Langjarig Beheer Landschap (opvolger Groene en Blauw e Diensten) aan de slag willen;  Opstellen gebiedsplan Langjarig Beheer Landschap, samen met groep inwoners die zich willen inzetten voor behoud en ontwikkeling van het landschap in eigen omgeving;  Inzetten op kwaliteit, variatie en behoud van identiteit van het landschap. 43 Doel Versterken biodiversiteit (met bijdrage aan positieve gezondheid) Beoogd resultaat 2021 Ontwikkelen van een stimulerende omgeving, waarin variatie en diversiteit bijdragen aan het welbevinden van onze inwoners. Een gevarieerde aantrekkelijke openbare ruimte waarin ruimte is voor wilde planten en dieren levert voor veel inwoners een substantiële bijdrage aan h et gevoel van welbevinden (positieve gezondheid) . Ook draagt natuurlijk evenwicht bij aan een evenwichtig systeem waarin minder plagen (bijvoorbeeld ratten of EPR) en ziektes optreden. We beogen, dat de meldingen over de EPR verder dalen in 2021.

Processtap/actie 2021  Het stimuleren van natuurbeleving en natuureducatie;  Natuurinclusief bouwen als norm;  Terreininrichting en ontwikkeling zijn gericht op diversiteit, ecologie en duurzaam beheer en onderhoud;  Het uitdragen en toelichten van het ecologisch (maai)beheer;  Het ondersteunen van (inwoners)initiatieven die bijdragen aan behoud en versterking van de biodiversiteit;  Aandacht voor biodiversiteit bij de uitvoering van het gemeentelijk beheer en onderhoud, onder ander door het verzorgen van praktisch werk - en kennissessies voor de buitendienst, door een ecoloog. Doel Veilige kernen en wijken Beoogd resultaat 2021 De verkeersveiligheid in Steenwijkerland neemt toe ten opzichte van 2017. Dit meten we aan de hand van de landelijke ongevallen registratie (VIASTAT). Processtap/actie 2021  Als er middelen beschikbaar worden gesteld door de raad is het onze wens het kruispunt de Gasthuisdijk/de Klosse her in te richten (zie bestedingsplan);  In Kallenkote wordt de herinrichting fase II gerealiseerd;  Als de midde len beschikbaar worden gesteld door de raad, participeert de gemeente in de verbetering van de rotonde in de N351 te Kuinre door de provincie Overijssel (zie bestedingsplan). De afgelopen jaren is er in de jaarstukken gerapporteerd over het doel ‘Inwone rs waarderen de openbare ruimte’, binnen het programma Mijn Steenwijkerland.

De tevredenheidsscore uit de Omnibusenquête bepaalde of we wel of niet op koers lagen. Met het afschaffen van deze enquête verdween de meetbaarheid van de doelstelling. In plaats daarvan kwamen acties, gericht op borging van de (meer)waarde van de openbare ruimte (IVOR), de uitvoering van onderhoudsplannen en het betrekken van inwoners bij de inrichting van bloemrijke entrees. Waardering van de openbare ruimte is een optelsom van onze investeringen in (her)inrichtingen en voorzieningen, het beheer en onderhoud hiervan en de mate waarin we inwoners betrekken bij planvorming en daadwerkelijk onderhoud. Dit zijn onderwerpen die deel uitmaken van andere doelstellingen binnen het bestuu rsprogramma (o.a. ‘Mensen voelen zich mede-eigenaar van de leefomgeving’ en ‘Veilige kernen en wijken’). Het belang van een goede openbare ruimte voor een prettige woonomgeving en een gevoel van welbevinden, krijgt een plaats in de Omgevingsvisie. Daarmee is een afzonderlijke formulering van deze doelstelling overbodig geworden.

44 Wonen: Doel Realistische groei woningbouw Steenwijkerland Beoogd resultaat 2021  In 2021 is de kwantitatieve en kwalitatieve woonbehoefte voor alle kernen in kaart gebracht, met speciale aandacht voor voldoende voor ouderen geschikte woningen en woningen voor starters;  In 2021 wordt uitvoering gegeven aan het investeringsplan sociale woningbouw 2018-2027 voor de toevoeging van sociale huurwoningen in de kernen Kuinre, Scheerwolde, Oldemarkt, Willemsoord en Steenwijk. Gestart wordt met 8 woningen in Scheerwolde en 12 woningen in Steenwijk. Processtap/actie 2021 Vertaling van het woningmarktonderzoek naar concept woningprogrammering voor de kernen. De opgestelde cruciale agenda voor de bouw van sociale huurwoningen in de noordelijke kernen en Steenwijk wordt samen met de woningcorporaties structureel gemonitord. Doel Een passende woning voor iedereen Beoogd resultaat 2021  De Prestatieafspraken 2018 -2022 met de woningcorporat ies worden conform uitgevoerd met bestuurlijke monitoring in het voorjaar en vaststelling nieuwe jaarschijf in het najaar;  De instelling van een regeling Blijversleningen wordt in 2021 overwogen;  De taakstelling voor de huisvesting van statushouders wordt gehaald;  Vaststelling van beleid voor de huisvesting van woonwagenbewoners.

Processtap/actie 2021  In maart 2021 worden de Prestatieafspraken gemonitord en in het najaar wordt de jaarschijf voor 2022 opgesteld;  Een raadsvoorstel voor het instellen van een regeling Bl ijversleningen wordt voorgelegd;  De huisvesting van statushouders wordt conform taakstelling uitgev oerd en elk kwartaal gemonitord;  Voor de huisvesting van woonwagenbewoners wordt in 2021 helder beleid opgesteld. Doel Impuls aan wijken of kernen Beoogd resultaat 2021 In 2021 is de visie voor wijkvernieuwing in wijk de Gagels gereed. Processtap/actie 2021 In samenwerking met Woonconcept, maatschappelijke organisaties en inwoners een wijkvisie uitwerken in de eerste helft van 2021. Het doel ‘Vergrijzing als kans’ is niet langer opgevoerd als afzonderlijke doelstelling , omdat het onderwerp is geïntegreerd onder het nieuw geformuleerd doel ‘Leven Lang Leren/ontwikkelen Steenwijkerlan d’ binnen onderhavig bestuursprogramma (zie verderop). De huisvesting van ouderen zal in 2021 en daarna onverminderd onze aandacht hebben. Niet alleen in de woningprogrammering voor koopwoningen, maar ook voor sociale huurwoningen. Kunst en Cultuur: Doel We stimuleren een brede cultuurparticipatie Beoogd resultaat 2021  In 2020 wordt voor Scala een plan van aanpak opgesteld. Het beschikbare subsidiegeld aan Scala wordt vanaf 2021 ingezet voor activiteiten.

De besparings - 45 opdracht van € 100.000 die in het kader van de bestuurlijke herprioritering (Programma-begroting 2020-2023) is bepaald, gaat in per 1-1-2022;  In 2020 zou het subsidiebeleid ter versterking van de amateurkunst zi jn geëvalueerd en herzien. Vanwege de Covid -19 crisis kan het beleid pas per 1 -1- 2022 zijn herzien. In 2021 wordt gestart met evaluatie van dit subsidiebeleid. Processtap/actie 2021  Scala heeft in april 2020 een plan opgesteld, dat plan is geëvalueerd en is in 2020 geëvalueerd met stakeholders en bi jgesteld. Van de bezuinigingsopdracht van in totaal € 100.000 is circa € 70.000 ingevuld. De laatste € 30.000 wordt in 2021 nader onderzocht in samenwerking met Scala;  In 2020 is het subsidiebeleid ter versterking van de amateurkunst herzien (Start december 2019 bijeenko mst Hafabra). Omdat vanwege de C ovid-19 crisis dit proces is gestagneerd, wordt in 2021 verder gegaan met het subsidiebeleid ter versterking van de amateurkunst. Hierbij wordt rekening gehouden met ontwikkelingen op het gebied van Covid-19 en de komst van de cultuurmakelaar. Doel Vergroten zichtbaarheid cultuursector en herkenbaarheid gemeente Beoogd resultaat 2021  Instellen Culturele netwerkvorming en cultuurmakelaar in 2020 .

In 2021 gaat de makelaar aan de slag;  Vaststellen nieuw beleid kunst in de openbare ruimte;  Het beleidsplan cultu rele evenementen en festivals wordt in het kader van het cultuurprofiel evenementen Overijssel op 31 december 2020 vastgesteld;  Museumproject Steenwijk . In 2021 wordt gestart met het uitvoeren vervolgonderzoek te weten conceptontwikkeling, schetsontwerp en bidbook;  Dit vervolgonderzoek moet antwoord geven op de onderzoeksvragen en bestaat uit w ervend bidbook, incl. schetsontwerp, impressies en opzet investerings - en exploitatiekosten en dekkingsplan, als basis voor fondsenwerving;  De resultaten van dit verv olgonderzoek vormt de basis v oor ontwerp - en realisatiefase;  De resultaten van dit plan wordt na akkoord werkgroep projectleider voorgelegd aan college en gemeenteraad. Processtap/actie 2021 Instellen culturele netwerkvorming Het instellen van het culturele netwerkvorming (ook wel cultureel platform genoemd) wordt pas eind 20 20 opgestart en zal pas goed geë ffectueerd zijn in 2021. De cultuurmakelaar heeft hierin de regie, coördineert deze opzet van culturele netwerken en bewaakt de kwaliteit Beleid kunst in de openbare ruimte In 2021 zal het beleid op kunst in de openbare ruimte worden herzien. In 2020 is een start gemaakt en is de commissie beeldende kunst aangehaakt bij dit proces. Vanwege Covid-19 heeft dit proces vertraging opgelopen.

In het najaar 20 20 wordt hiermee verder gegaan. Verwacht wordt dat het nieuwe beleid voor 1 -7-2021 kan worden vastgesteld en geïmplementeerd. Evenementenbeleid Het beleidsplan culturele evenementen en festivals kan niet op 1 januari 2021 worden vastgesteld. Reden hiervo or is dat het cultuurprofiel evenementen Overijssel per 1 -7 2021 afloopt. De evaluatie van dat programma vormen ene belangrijke input voor het beleid. Covid -19 heeft ook in dit project tot vertraging geleid. Daarnaast is nog niet goed helder wat de gevolgen zijn voor evenementen op langere termijn. 46 Museumproject Steenwijk In het kader van het Project binnenstad Steenwijk is door een extern onderzoeksbureau Bureau in het najaar van 2019 een haalbaarheidsonderzoek Museum Steenwijk uitgevoerd. Onderzocht is of en zo ja op welke wijze de huidige musea in Steenwijk, te weten Hildo Krop museum, Stadsmuseum en het Kermis - en Circusmuseum kunnen worden samengevoegd tot 1 centraal museum zodanig dat dit opzet van dit museum aansluit bij de ambities en visie van de stad Steenwijk en gemeente Steenwijkerland. In dit haalbaarheidsonderzoek wordt aanbevolen om de bestaande musea met bijbehorende functies samen te voegen. Vanwege C ovid-19 is aan de raad geen adviesnota, maar een informatienota voorgelegd waarin de voortga ng is gecommuniceerd. Covid-19 heeft gezorgd voor vertraging in dit project.

Het museumproject is tevens als discussieonderwerp voorgelegd aan de raad, moet het museumproject worden getemporiseerd of helemaal worden geannuleerd? De meeste raadsleden heb ben aangegeven dat het zonde zou zijn om het museumproject te temporiseren. Kijk wat wel mogelijk is luidt het advies van de raad. Sport en bewegen: Doel Zoveel mogelijk vitale, fitte, participerende inwoners in Steenwijkerland in een omgeving die uitnodigt tot gezond gedrag Beoogd resultaat 2021 Er zit in dit doel een samenhang met het programma Samenredzaam dat als doel heeft Het vergroten van duurzame gezondheidswinst en versterken van veerkracht . Onderdeel van dit doel is het ‘actieprogramma Gezo nde Leefstijl’. Een aantal van de beoogde resultaten staan daarom verwoord bij dit doel en een aantal staat bij Samenredzaam. Met ondersteuning vanuit de gemeente:  Is in drie gebieden samen met sportaanbieders gewerkt aan het vergroten van de kwaliteit van jeugdtrainers;  Zijn ouderen met fittesten en kennismakingslessen geactiveerd via Max Vitaal. Dit gebeurt in samenwerking met de werkgroep ‘vitaal oud(er) worden’;  Krijgen alle kinderen uit de basisschoolleeftijd de kans kennis te maken met een divers aanbod van sport en cultuur door middel van het programma Sjors Sportief en Creatief;  Is er een ondersteuningsagenda voor 2022 opgesteld samen met de sportaanbieders.

Processtap/actie 2021 We geven uitvoering aan het Steenwijkerlands Sport en Beweegakkoord, het uitvoeringsprogramma van het Wedstrijdplan. We zetten hierbij in op de volgende thema’s:  Jong leren bewegen;  Vitaal oud(er) worden;  Inclusief sporten en bewegen;  Vitale sportaanbieders;  Duurzame sportinfrastructuur. Er zit in het Steenwijkerlands Spor t & Beweegakkoord een grote sam enhang met het programma Samenr edzaam dat als één van de doelen heeft: ‘h et vergroten van duurzame gezondheidswinst en versterken van veerkracht’. 47 Specifieke aandachtspunten voor 2021 zijn monitoring en communicatie voor he t Steenwijkerlands Sport & Beweegakkoord als geheel. Mobiliteit: Doel Iedereen mobiel Beoogd resultaat 2021  De tevredenheid over de voet - en fietsinfrastructuur neemt toe ten opzichte van 2017. Indicatie hiervoor is het aantal klachten;  De toegankelijkheid van de openbare ruimte wordt verbeterd;  Er wordt gestart met maatregelen uit de strategische mobiliteitsvisie. Processtap/actie 2021  In 2021 worden de volgende fietspaden verbeterd: Markeweg-Driewegsluis, Jonenweg, Otterskooi-Oude Kerkweg, Kalenbergerpad en Steenwijk-Ossenzijl.  In minimaal twee wijken/kernen wordt samen met ervaringsdeskundigen onderzoek gedaan naar de toegankelijkheid van de openbare ruimte. Geconstateerde knelpunten worden weggenomen.

 Uitvoering geven aan strategische mobiliteitsvisie met o.a. maatregelen: - Parkeernota (met fietsparkeernormen) wordt aangepast; - Verkennen van mogelijkheden van deelfiets, toeristisch recreatief, bedrijven en OV-haltes; - Stimulering en promotie van fietsgebruik; - Realiseren van laadpalen, elektrische auto’s strategische locaties; - Deelauto’s (inzetten gemeentelijke elektrische auto’s); - Campagnes om gedrag te beïnvloeden; - Smart mobility en Smart Hospitality: onderzoek naar (en implementatie van) transfers en overstappunten om spreiding van toeristen mogelijk te maken. Onderwijs en onderwijshuisvesting: Doel Kwalitatief goede en duurzame schoolgebouwen Beoogd resultaat 2021 Het integraal huisvestingsplan onderwijs is vertaald in een uitvoeringsplan en 4 fasen. Fase 1 (2018 -2020) hiervan (plannen Tuk, W anneperveen, De Gagels en Eekeringe) is in uitvoering. In 2021 wordt de nieuwe school (en dorpshuis) in Tuk opgeleverd. Tevens wordt in 2021 gestart met de bouw van de school in Giethoorn (geen onderdeel van het IHP). Processtap/actie 2021 School 't PuzzelStuk & Dorpshuis Tuk Het jaar 2020 wordt gebruikt voor de voorbereiding en aanbesteding van de school en het dorpshuis. Tevens staat de verplaatsing van de scouting in 2020 op de planning om deze locatie geschikte te maken voor de school en het dorpshuis.

Een voorzichtige planning, mede afhankelijk van de bestemminsplanprocedure van de nieuwe locatie van de scouting, geeft zicht op een nieuwe school en dorpshuis in de zomer van 2021. Samenlevingsschool De Lisdodde Wanneperveen Een voorzichtige planning, mede afhankelijk van de bestemmingsplanprocedure voor de eventuele nieuwe locatie, geeft zicht op een nieuwe school in 2022. 48 Emma- en Frisoschool, De Gagels Steenwijk Het jaar 2021 wordt gebruikt voor de voorbereiding van de nieuw te bouwen school. Eerste half jaar van 2021 is er een programma van eisen. In de tussentijd wordt gewerkt aan het geschikt krijgen van de nieuwe locatie. Een voorzichtige planning, mede afhankelijk van de bestemmingsplanprocedure voor de eventuele nieuwe locatie, geeft zicht op een nieuwe school in 2022. RSG/CSG Eekeringe Steenwijk Het jaar 2021 wordt gebruikt voor de voorbereiding om te komen tot uitbreiding van de Eekeringe. Een voorzichtige planning zou een uitbreiding in 2022 mogelijk zijn. Dit afhankelijk van bestemmingsplanprocedure en noodzakelijke verplaatsing van de Slos. IHP fase 2 In 2021 wordt een vervolg gegeven aan de voorbereiding van fase 2 van het IHP. Fase 2 loopt van 2021 - 2024.

De volgende scholen komen in fase 2 aan de orde: - KDC Willem Alexander, Steenwijk (renovatie); - KDC De Wiedekieker en GBS Eben Heazer, Sint Jansklooster, samen onder één dak (nieuwbouw); - KDC De Schutsluis, Blokzijl (renovatie); - VO Lijsterbesstraat, Steenwijk (renovatie). Nieuw o.b.v. het HHP: Doel (nieuw) Leven lang leren/ontwikkelen Steenwijkerland Binnen de gemeente Steenwijkerland worden door zowel diverse organisaties als particulieren activiteiten aangeboden en uitgevoerd die te rangschikken zijn binnen de term “Een Leven Lang Leren/Ontwikkelen”. Inwoners van Steenwij kerland, van 0 tot 100 jaar, kunnen van deze activiteiten gebruik maken. Al deze activiteiten zijn gericht op zoveel mogelijk en zo zelfstandig mogelijk ‘mee doen’ in de samenleving. Momenteel wordt het aanbod vanuit de gemeente aangevlogen vanuit verschi llende beleidsvelden, organisaties en ondernemingen. Daarnaast staan niet altijd de inwoners op 1, een belangrijk uitgangspunt van het huidige coalitieakkoord. Wat nodig lijkt om de beoogde doelstellingen uit de beleidsvelden en het coalitie - akkoord te behalen is een meer integrale benadering vanuit beleid richting uit voering. Doelen en uitgangspunten De inwoners van Steenwijkerland moeten optimaal gebruik kunnen maken van de voorzieningen binnen het spectrum ‘Een Leven Lang Leren Steenwijkerland’.

- De inwoner wordt centraal gezet op 1 gezet; - Beleidsvelden en stakeholders moeten aan elkaar worden verbonden ; - Deze verbinding van beleidsvelden vinden plaats op zowel organisatorisch als fysiek vlak; - Deze integrale werkwijze inclusief samenwerkingsverbanden draagt tevens bij aan efficiency en effectiviteit van het aanbod. Beoogd resultaat 2021 Er is in het voorjaar van 2020 een eerste aanzet gemaakt voor een plan van aanpak waarin staat beschreven welke stappen nodig zijn om te komen tot nieuw beleid rondom een ‘Een Leven Lang Leren Steenwijkerland’. Deze aanpak gaat er vanuit dat er op 1 mei 2021 een uitgewerkt plan ligt op basis waarvan kan worden besloten of en hoe ‘Een Leven Lang Leren Steenwijkerland’ kan worden ingericht. 49 Processtap/actie 2021 Wij stellen voor dat het principe van ‘Een Leven Lang Leren Steenwijkerland ’ binnen de gemeente Steenwijkerland integraal wordt opgepakt en uitgewerkt onder leiding van de gemeente. Dit in samenwerking met de stakeholders, het bedrijfsleven en de inwoners en op basis van bestaande middelen en inzet. Wat gaan we daar de komende jaren voor doen? Speerpunten voor 2021 1. Positieve gezondheid Een leven lang leren/ontwikkelen en vitale, fitte, participerende inwoners in een duurzame (klimaatadaptieve en biodiverse) verzorgde woon- en leefomgeving, die uitnodigt tot gezond gedrag.

Daartoe gaan we in 2021 onder andere het volgende doen: Wonen: - Voor het toevoegen van 128 sociale huurwoningen in Steenwijk en 45 in de noordelijke kernen voor het einde van 2022 was een ambitieuze planning gemaakt. Daarnaast zijn er aanvullende woningbouwlocaties nodig. Die zijn nog niet volledig in beeld. Met de woningbouwcorporaties zullen we prioriteiten moeten stellen tezamen met een nieuwe planning. - In 2020 komt de rekenkamercommiss ie met de uitkomst van een onderzoek onder de dorpshuizen en MFA’s. We verwachten dat dit onderzoek adviezen oplevert om de ontmoetingscentra van waarde en exploitabel te houden. Zie ook begrotingsclaim: Eesveen werkt aan een verbouwingsplan voor ‘De Ontmo eting’. Dit kerkgebouw wordt omgebouwd naar een toekomstbestendig dorpshuis. Onderwijs: - In het integraal huisvestingsplan onderwijs (IHP) zal de eerste fase in 2020 niet gereed zijn. Deze zal naar verwachting ook in 2021 en 2022 nog doorlopen. We gaan erv an uit dat de school in Tuk in 2021 in gebruik wordt genomen, de school in Giethoorn begin 2022 klaar zal zijn en dat in Wanneperveen ook in 2022 een nieuwe school in gebruik kan worden genomen. Mobiliteit, leefbaarheid en toegankelijkheid: - Nieuw beleid r ondom een ‘Een Leven Lang Leren & Ontwikkelen Steenwijkerland’: er is in het voorjaar van 2020 een eerste aanzet gemaakt voor een plan van aanpak.

Deze aanpak gaat er vanuit dat er in februari 2021 een uitgewerkt plan ligt op basis waarvan kan worden beslo ten of en hoe ‘Een Leven Lang Leren Steenwijkerland’ kan worden ingericht. - Uitvoering geven aan maatregelen uit de strategische mobiliteitsvisie. - De verbetering van 12 fietspaden is gestart in Willemsoord. De eerstvolgende trajecten betreffen de fietspaden Ossenzijl-Kalenberg-Wetering, waar de concrete uitvoering eind 2020 start. In genoemde gebieden starten we ook met het promoten van de (e-)fiets. - Afhankelijk integrale afweging bij de begroting wordt in het najaar van 2021 naar verwachting de N351 in Kuinre aangepakt. - We streven naar een aangename openbare ruimte waar mensen, planten en dieren gelukkig en gezond zijn. We gaan dat bereiken door de variatie en diversiteit in het openbaar groen te behouden en te versterken. Onder andere door het aanleggen en ecologisch beheren van bloemrijke velden en bermen, het verder ontwikkelen van duurzaam beheer met aandacht voor ecologie, zuinig omgaan met grondstoffen, efficiëntie en verzorging. Bij deze opgave werken we samen met onze inwoners en verschillende gebieds partners. 50 Gevolgen Corona / HHP Ons principe is inwoners zoveel mogelijk te betrekken bij de inrichting en/of het beheer en onderhoud van hun leefomgeving. Dat is belangrijk om de verantwoordelijkheid voor een prettige woonomge ving te kunnen delen.

Het Covid-19 virus zorgt door de noodzakelijke maatregelen dat het contact met inwoners en andere stakeholders minder intensief en anders is dan gewenst. De consequenties kunnen tweeledig zijn: of projecten in de openbare ruimte worden opgepakt zonder betrokkenheid van inwoners, of projecten in de openbare ruimte lopen vertraging op. Wat mag het kosten? In paragraaf 3.3. is een totaaloverzicht opgenomen met daarin de financiële mutaties die in het voorjaar bekend waren en aan uw raad zijn gepresenteerd via e en informatienota. Nadien zijn bedragen in sommige gevallen gewijzigd. De mutaties voor het lopend jaar zijn verwerkt in de Najaarsnota 2020. De eventuele structurele doorwerking naar 2021-2024 treft u in voorliggende begroting aan. In paragraaf 3.6 . is het volledig best edingsplan opgenomen voor alle bestuursprogramma’s met de bijbehorende toelichtingen. Naast extra uitgaven zijn we genoodzaakt om op onderdelen binnen dit bestuursprogramma te bezuinigen met daarbij in het achterhoofd de herprioriteri ng van onze ambities uit het HHP. In paragraaf 3.7. treft u het totaaloverzicht met bezuinigingen 2021 -2024 aan. Voor het programma ‘Mijn Steenwijkerland’ gaat het om de volgende maatregelen:

51

52 2.11. Programma ‘Financiën en overhead’ AMBITIE: VERANTWOORDE GEMEENTELIJKE FINANCIËN Sluitende meerjarenbegroting Voldoende weerstandsvermogen Gematigde ontwikkeling lokale lasten Een sluitende meerjarenbegroting voor alle jaren, een gematigde ontwikkeling van de lokale lasten en voldoende buffers om financiële tegenvallers op te kunnen vangen. AMBITIE: PROFESSIONELE ORGANISATIE Wendbaar en toekomstbestendig Programmatische werken Een nieuwe koers voor de organisatie is uitgezet, waarin samenwerken, meedenken, professionaliteit en plezier centraal st aan. Een belangrijk onderdeel van onze organisatieontwikkeling is het programmatisch werken. Een prima manier van werken gelet op de grote opgaven van onze gemeente. In het Coalitieakkoord ‘Door verbinding naar resultaat’ is voor wat betreft de financiën een aantal uitgangspunten meegegeven aan het college: 1. Wij willen een solide financieel beeld voortzetten met een reëel sluitende meerjarenbegroting; 2. De algemene reserve zit nu op voldoende omvang en wij willen dat zo houden als een veilige achtervang; 3. De lokale lasten worden jaarlijks trendmatig aangepast en stijgen niet meer; 4. Financiële ruimte voor prioriteiten moet gevonden worden door herschikking; 5. Voor de uitvoering van de programma’s wordt per programma een aanjaagbudget beschikbaar gesteld.

Deze uitgangspunten zijn hieronder vertaald in doelen en resultaten. Wat zijn onze doelen en resultaten? Verantwoorde gemeentelijke financiën: Doel Sluitende meerjarenbegroting Beoogd resultaat 2021 Een materieel en reëel sluitende begroting voor alle jaren i s het uitgangspunt. Dat betekent dat de uitgaven en inkomsten structureel en reëel in evenwicht zijn. Doel Gematigde ontwikkeling lokale lasten Beoogd resultaat 2021  Uitgangspunt is om de Onroerende Zaakbelasting (OZB) jaarlijks niet meer dan trendmatig te verhogen.  Voor de Afvalstoffenheffing en de Rioolrechten worden wijzigingen in de kosten verhaald door de betreffende tarieven dienovereenkomstig aan te passen (gesloten huishouding). Om grote tariefschommelingen te voorkomen, wordt gebruik gemaakt van de voorziening Reiniging en de voorziening Riolering. 53 Doel Voldoende weerstandsvermogen als veilige achtervang Beoogd resultaat 2021  Op basis van een goede en betrouwbare risicocontrole komen tot een juiste analyse, beoordeling en beheersing van risico’s.  Voldoende weerstandscapaciteit (algemene reserve en de ruimte binnen de OZB) om financiële tegenvallers op te kunnen vangen. Een materieel en reëel sluitende begroting voor alle jaren is het uitgangspunt. Met deze begroting zijn wij daarin geslaagd, mede door een fors pakket aan structurele bezuinigingen. De meerjarenbegroting is materieel sluitend.

Een belangrijke kanttekening daarbij is dat onze financiën de komende jaren onder druk blijven staan. De Covid - 19 crisis is nog niet voorbij en de eco nomische vooruitzichten zijn onzeker. In de r isicoparagraaf hebben we deze risico’s zo goed mogelijk in beeld gebracht en daar waar mogelijk gekwantificeerd. Om een goed beeld te krijgen van de gemeentelijke financiën hanteren wij de volgende financiële kengetallen: netto schuldquote, solvabiliteitsratio, grondexploitatie, structurele exploitatieruimte en de weerstandsratio. In de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ zijn deze kengetallen opgenomen en wordt inzicht gegeven in het risicoprofiel van de gemeente. Daarmee wordt inzicht geboden in hoe robuust de begroting is. We zien dat het risicoprofiel van onze gemeente verslechtert en tegelijkertijd onze reservepositie onder druk staat door bijvoorbeeld eenmalige ‘Corona -uitgaven’. Dat vertaal t zich in een lagere score op de weerstandsratio, waardoor we in 2021 onder de signaleringswaarde van 2 uitkomen. Verder zien we dat de score op de solvabiliteitsratio daalt van 22% in 2020 naar 18% in 2021. De belangrijkste verklaring hiervoor is dat we onze algemene reserve vaste buffer voor het eerst in de historie hebben moeten aanspreken om de financiële effecten als gevolg van de Corona uitbraak op te kunnen vangen.

We zijn terughoudend met het verhogen van de lokale lasten. Wij streven naar een gematigde ontwikkeling van de lasten die we in rekening brengen aan inwoners en ondernemers. Echter, dat uitgangspunt hebben we , overigens net als voor 2020, helaas moeten loslaten voor 202 1. In 2021 stijgen de gemiddelde woonlasten voor eigenaren en gebruikers met 5,9%. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door de kosten stijgingen bij afval die wordt doorberekend in de tarieven. Het tarief stijgt gemiddeld met 15,1%. De OZB stijgt met 9,9%. Dit is 6,1% bovenop het percentage van 3,8% aan ‘toegestane’ opbrengstenstijging op grond van de trendmatige groei in 2021 (zie tabel ‘Uitgangspunten voor de programmabegroting’ in paragraaf 3.2). Bij de rioolheffing is sprake van een daling van het tarief met 6%. De stand van de voorziening riolering laat het toe om een fors bedrag te onttrekken, waardoor het tarief kan dalen. Nadere informatie over de lokale lasten treft u aan in paragraaf 4.1. Als organisatie willen we op een betrouwbare en professionele manier werken, met daarbij de specifieke doelen: - samenleving tevreden; - bestuur tevreden en; - medewerkers tevreden. In “4.6. Paragraaf Bedrijfsvoering” zijn onze plannen qua bedrijfsvoering op basis van deze doelen beschreven.

Gevolgen Corona / HHP De Coronacrisis heeft er mede toe geleid dat de financiën van onze gemeente onder druk zijn komen te staan. We zien dat onze inkomsten bijvoorbeeld uit de toeristenbelasting dalen. Tegelijkertijd worden we geconfronteerd met extra uitgaven om er voor te zorgen dat medewerkers van de gemeente veilig hun werkzaamheden kunnen blijven verrichten. Ook ondersteunen we maatschappelijke organisaties en hebben we hiervoor een Vitaliteitsfonds opgericht. Veelal hebben deze extra uitgaven een eenmalig karakter en ontvangen we daarvoor een vergoeding van het Rijk of spreken we de Algemene reserve vaste buffer aan. Dat laatste kunnen we uiteraard niet blijven doen. 54 Hoe de inkomsten en uitgaven zich op korte en middellange termijn gaan ontwikkelen is onzeker. Streven blijft om een solide financieel beleid te voeren met een sluitende meerjarenb egroting, gelijkmatige ontwikkeling van de lokale lasten en voldoende buffers om tegen een stootje te kunnen. Wat mag het kosten? In paragraaf 3.3. is een totaaloverzicht opgenomen met daarin de financiële mutaties die in het voorjaar bekend waren en aa n uw raad zijn gepresenteerd via een informatienota. Nadien zijn bedragen in sommige gevallen gewijzigd. De mutaties voor het lopend jaar zijn verwerkt in de Najaarsnota 2020. De eventuele structurele doorwerking naar 2021-2024 treft u in voorliggende begroting aan.

In paragraaf 3.6 . is het volledig best edingsplan opgenomen voor alle bestuursprogramma’s met de bijbehorende toelichtingen. Naast extra uitgaven zijn we genoodzaakt om op onderdelen binnen dit bestuursprogramma te bezuinigen met daarbij i n het achterhoofd de herprioritering van onze ambities uit het HHP. In paragraaf 3.7. treft u het totaaloverzicht met bezuinigingen 2021 -2024 aan. Voor het programma ‘Financiën en overhead’ gaat het om de volgende maatregelen:

55 Verbonden Partijen Op grond van landelijke regelgeving (het BBV) moet de bijdrage van de verbonden partij aan de realisering van de ambities en doelstellingen en de daarmee gepaard gaande risico’s in de bestuursprogramma’s worden opgenomen. De raad wordt daarmee beter in de gelegenheid gesteld zich een oordeel te vormen over de inbreng van de verbonden partij. De volgende verbonden partijen leveren via het aandelendividend een bijdrage aan de gemeentelijke financiële positie: - BNG Bank - Enexis - Rendo - Vitens - Rova - Wadinko In de begroting wordt rekening gehouden met het jaarlijks te ontvangen dividend. Dit dividend is uiteraard afhankelijk van de prestaties en winstgevendheid van deze ondernemingen en vormt daarmee een risico voor de begroting. Een belangrijk risico vormt op dit moment de beperking van verhoging van de tarieven, die de Autoriteit Consument en Markt (ACM) (toezichthouder) de nutsbedrijven oplegt in verband met de lage rentestand. Dit heeft gevolgen voor het uit te keren dividend van deze bedrijven. Een ander risico voor de dividenduitkeringen dat meespeelt zijn de forse investeringen die de netwerkbedrijven moeten doen in verband met de energietransitie door Enexis en Rendo. In de bijlage Verbonden Partijen wordt nader op de afzonderlijke verbonden partijen ingegaa n.