Najaarsnota 2025

Het educatieve programma voor scholen is in 2025 ontwikkeld, waarmee de basis is gelegd voor de uitrol begin 2026. Klimaatadaptieve maa tregelen zijn verder geïntegreerd in ruimtelijke projecten. De subsidieregeling voor klimaatadaptieve maatregelen in particuliere tuinen is ook dit jaar beschikbaar en wordt benut. Op regionaal niveau is samengewerkt via het hitteplan, de sponsstrategie vo or het stroomgebied Stroink en de Landelijke Maatlat Natuurinclusieve en Klimaatadaptieve Gebouwde Omgeving. Het regionale hitteplan wordt lokaal verankerd in de organisatie; afronding hiervan staat gepland voor eind 2025. • De gemeente Steenwijkerland is betrokken bij een regionale overleggroep waarin wordt gewerkt aan een gezamenlijke aanbesteding met acht gemeenten. Binnen dit traject levert Steenwijkerland ecologische expertise. De provincie Overijssel is hierbij op afstand aangehaakt. Op basis van de ervaringen in andere delen van het land is geconcludeerd dat een consultatie geen wezenlijk nieuwe inzichten zal opleveren. De voorkeur gaat daarom uit naar het direct opstarten van een gezamenlijke aanbesteding, met een indeling in meerdere percelen om specifieke onderdelen gericht in de markt te zetten.

De eerste contacten met marktpartijen zijn inmiddels gelegd • De provincies Overijssel en Drenthe hebben in samenwerking een methodiek ontwikkeld voor het toepassen van de Basis Kwaliteit Natuur in bebouwd gebied. Deze aanpak biedt een waardevol instrument om de kwaliteit van het groenblauwe netwerk in de kernen van Steenwijkerland te beoordelen. Hoewel de methodiek beschikbaar is en toepasbaar lijkt, is er voor een volledig beeld nog aanvullend werk nodig in de vorm van een kaartstudie en veldonderzoek. Deze werkzaamheden vergen echter een aanzienlijke tijdsinvestering, die binnen de beschikbare capaciteit van onze ecologie- en groenadviseurs in 2025 niet gerealiseerd kan worden. Daarom brengen we dit traject stapsgewijs verder. Als eerste stap gaan we, op basis van de door de provincie Overijssel opgestelde systematiek, een inschatting maken van de benodigde tijd en inspanning. Deze inschatting vormt vervolgens de basis voor het plannen en uitvoeren van het vervolgtraject. Doel Steenwijkerland in 2050 volledig circulair Beoogd resultaat In 2030 wordt 50% minder primaire abiotische grondstoffen gebruikt (mineralen, metalen en fossiele grondstoffen). Acties 2025 (prognose) • Bij evenementen en sportclubs restafval verminderen, door middel van stimuleringsbudget voor duurzame afvalmaatregelen.

Inzet op betere afvalscheiding en hiermee reductie restafval: ◼ • Maatwerkoplossingen (zoals ondergrondse papiercontainers) bij hoogbouw en andere locaties waar papierinzameling met minicontainers niet kan. Waar mogelijk invoeren gescheiden GFT - inzameling hoogbouw: ◼ • Borgen actieplan MVOI:  Toelichting • In september/november 2025 vindt een evaluatie plaats van de afvalmaatregelen bij de corso’s. Resultaten hieruit worden waar mogelijk opgenomen in het op te stellen evenementenbeleid. 30 • Er is een inventarisatie gedaan naar mogelijke locaties waar ondergrondse containers voor papier kunnen komen te staan. Het was oorspronkelijk de bedoeling om deze papiercontainers te combineren met de ondergrondse containers voor plastic, metaal en drankkartons. Door afspraken met het bedrijf Verpact over vergoedingen is hiervan afgezien. Aan het eind van 2025 worden de afspraken met de inzamelpartners hierop aangepast en vanaf begin 2026 zullen de ondergrondse papiercontainers worden geplaatst. • In de werkgroep MVOI is gewerkt aan o.a. verduurzaming van het eigen vastgoed, convenant schoon en emissieloos bouwen, en een uniforme werkwijze voor borging duurzaamheid bij inkoop van projecten in de grond weg en waterbouw. Doel Steenwijkerland hoort tot de beste plattelandsgemeenten voor duurzame mobiliteit Beoogd resultaat Meer inwoners en toeristen verplaatsen zich CO2-neutraal.

Acties 2025 (prognose) • Realisatie verbetering fietsroute Steenwijk-Giethoorn: ◼ • Opwaardering fietsroute Steenwijkerdiep Zuid: ◼ • Versterken deelmobiliteit:  Toelichting • Samen met aanwonenden van de Beulakerweg en Gieters Belang hebben we een inrichtingsplan uitgewerkt. Het verkeersbesluit voor de gewijzigde inrichting is onherroepelijk geworden. Enexis moet vooruitlopend op het project een zwaardere elektrakabel aanleggen. Om die reden is de start van het project doorgeschoven naar het voorjaar van 2026. • De goede inpassing van een voldoende breed fietspad ligt gevoelig in de omgeving. Uiterlijk september wordt een definitief plan opgeleverd. Mogelijk dat de uitvoering daardoor opschuift naar begin 2026. • Om de bereikbaarheid van onze gemeente te verbeteren zetten we in op deelmobiliteit. Dat doen we met deelfietsen en deelauto’s. In het deelfietsprogramma zijn inmiddels vijf gemeenten en drie provincies aangesloten met in totaal 27 hublocaties, waarvan zev en nieuw in 2024/2025. Het aantal fietsen bedraagt circa 160 en in juli 2025 werden 1.166 ritten gemaakt, een stijging van 80% ten opzichte van juli 2024. Ook zonder de nieuwe locaties is sprake van groei.

Meppel en Zwartewaterland zijn toegevoegd met drie hubs, in Noordoostpolder is bij het busstation in Emmeloord een grote hub geopend, in Westerveld is Frederiksoord aangesloten en in Steenwijkerland zijn Steenwijkerwold, Sint Jansklooster en de Paardemarkt toegevoegd. Voor augustus 2025 wordt een verdere stijging van 50% verwacht. 31 Projecten/ investeringen Stand van zaken Bestedingsplan zoals opgenomen in de Programmabegroting 2025 -2028: Stand van zaken projecten/investeringen Omschrijving project/investering Wordt de planning gehaald? Wordt project/ investering uitgevoerd volgens het laatst vastgestelde projectplan? Worden middelen ingezet overeenkomstig het laatst vastgestelde projectplan? Is de investering/ het project gereed? Bestedingsplan: 1. Zonne-carport (gemeentehuis Vendelweg)  Ja Ja Nee Financiële mutaties Zie bijlage 5.1. Kansen en uitdagingen De kansen en uitdagingen in relatie tot het bestuursprogramma ‘Duurzaam’ zijn als volgt: Kansen:  Met de netbeheerders hebben we een intensievere samenwerking om netverzwaring doeltreffend en effectief te realiseren.  De ontwikkelde routekaarten per woningtype, en gerichte straatacties, blijken een effectief stuurwiel in een wijk om inwoners over verduurzamen van hun woning na te laten denken. Dit wordt verder uitgewerkt door de rest van de gemeente.

 Verschillende subsidies van het rijk bieden mogelijkheden om de verduurzaming van de gemeente te versnellen. Zowel de woningvoorraad, als op productieniveau zoals bij Energiehub Eeserwold. Uitdagingen:  Netcongestie. Een overbelast stroomnet bemoeilijkt onder andere de overgang naar elektrische (warmte-) oplossingen. De netbeheerders werken hard aan versterking van het netwerk, maar zij verwachten dat het nog 10 jaar gaat duren voordat er weer ruimte komt op het netwerk voor nieuwe grootverbruik aansluitingen. Dit houdt in dat het op dit moment niet mogelijk is om nieuwe grootverbruikaansluitingen te realiseren of bestaande aansluitingen te verzwaren. Deze beperking heeft consequenties voor de vestigingsmo gelijkheden en verduurzamingsplannen van bedrijven, evenals voor de ontwikkeling en het gebruik van maatschappelijk vastgoed, waaronder onderwijsinstellingen.  Een belangrijke taak van een gemeente is het beschermen van een veilige, gezonde en duurzame fysieke leefomgeving. De Omgevingsdienst IJsselland heeft daarbij een belangrijke rol. Onder andere het Rijk, het IPO en de VNG hebben op basis van verschillende o nderzoeken geconcludeerd dat het stelsel van milieuvergunningverlening, milieutoezicht en handhaving (VTH) in Nederland onvoldoende functioneert, met grote milieuschade als gevolg.

Daarom is 32 een proces gestart om in heel Nederland te komen tot robuuste omgevingsdiensten. Het Rijk eist dat op 1 april 2026 alle omgevingsdiensten in Nederland robuust zijn. Dit vraagt in 2026 om een noodzakelijke investering om de taakuitvoering op tenminste een w ettelijk minimum uitvoeringsniveau te brengen. Daarnaast is in 2027 en 2028 een structurele investering nodig om te kunnen voldoen aan de landelijke robuustheidseisen. De aan raden en staten gezonden kaderbrief 2026, die voorafgaat aan de conceptbegroting 2026, geeft een omschrijving van de ontwikkelingen. Op 18 maart 2025 is er een werkvergadering met de Omgevingsdienst IJsselland en de raad geweest, waar de te doorlopen route naar robuustheid is besproken en waar de raad vragen heeft kunnen stellen. 33 2.6. Bestuursprogramma – Leefbare steden en kernen Rapportage op de acties uit de begroting Doel Opwaardering openbare ruimte Beoogd resultaat Het verhogen van de kwaliteit van de openbare ruimte en het vergroten van de tevredenheid van inwoners over de openbare ruimte (bijvoorbeeld openbaar groen, wandelpaden, wegen, fietspaden en parkeerplaatsen).

Acties 2025 (prognose) • Uitvoering van wensen van inwoners/plaatselijk belangverenigingen voor opwaarderingsprojecten in de openbare ruimte:  • Opstellen beheer- en onderhoudsplannen 2025 en 2026:  • Uitvoering plaatsen watertappunten in de openbare ruimte:  Toelichting • De opwaarderingsprojecten voor 2025 zijn geïnventariseerd. Uitvoering vindt in 2026 plaats. • Het geplande onderhoud wordt uitgevoerd. De uitvoeringsplannen voor 2026 worden opgesteld. • De voorbereiding voor de aanleg van drie watertappunten (Jonen, omgeving Skatepark Steenwijk, Marktplein in Oldemarkt) is gestart. Twee locaties worden nog afgestemd met de het betreffende plaatselijk belang. Doel Kansen benutten die de regionale verstedelijkingsstrategie biedt Beoogd resultaat Uitwerking van de regionale verstedelijkingsstrategie op het gebied van woningbouw (ambitie van 1.000 -1.500 woningen), klimaat, mobiliteit en economie, met bijzondere aandacht voor de integrale ontwikkeling van de Spoorzone Steenwijk.

Acties 2025 (prognose) • Spoorzone Steenwijk betrekken bij Novex [1] Programma Middelgrote kernen: Samenwerking tussen 6 gemeenten met als doel opstellen propositie BO MIRT [2] voor de benodigde investeringen/cofinanciering:  • Uitwerken afwegingskader wonen/werken:  • Uitvoeren Participatietraject visie Steenwijk:  Toelichting • Samen met 5 andere gemeenten werken we in Novex verband aan de verdere ontwikkeling van de spoorzone. Als uitwerking en actie vanuit het parapluplan wordt een maatregelenboek opgesteld. Met daarin de te nemen maatregelen en een kostenoverzicht. Dit ter onderbouwing naar rijk en provincie. Het maatregelenboek wordt eind dit jaar ter besluitvorming voor het college geagendeerd. • Het afwegingskader wonen/werken maakt onderdeel uit van de conceptvisie Steenwijk. Deze ligt momenteel ter inzage. Eind dit jaar besluitvorming over de visie. [1] NOVEX staat voor Nationale OmgevingsVisie EXecutiekracht. Programma NOVEX is in het leven geroepen om het uitvoeren van al het nationale beleid met een effect op de ruimtelijke inrichting van Nederland te verbeteren. [2] Bestuurlijk Overleg Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport. 34 Doel Verbeteren van de bereikbaarheid Beoogd resultaat Verhogen van het fietsgebruik en wandelmogelijkheden.

Acties 2025 (prognose) • Verbeteren fietsverbinding Beulakerweg (Giethoorn): ◼ • Opwaarderen (fiets)verbinding Steenwijkerdiep-Zuid: ◼ • Uitvoeren van fietsstimuleringsacties:  Toelichting • Samen met aanwonenden en Gieters Belang is een herinrichtingsplan uitgewerkt. Binnen de bebouwde kom wordt de weg een fietsstraat (30km/u). Buiten de bebouwde kom wordt het een 60 km/u weg met brede fietsstroken. De verkeersbesluiten zijn genomen. Hierop zijn geen bezwaren binnen gekomen. Plan is definitief. Start werkzaamheden is doorgeschoven naar medio april 2026. Reden: Enexis gaat eerst werkzaamheden aan hun elektriciteitsnetwerk uitvoeren om deze toekomstbestendig te maken. • De plannen zijn besproken met de aanwonenden. Zij willen geen opwaardering van de fietsroute, maar alleen onderhoud. Proces vraagt daardoor meer tijd. Aanvang werkzaamheden maart 2026. • Samen met VVN, Fietsersbond en Stichting Sociaal Werk De Kop is een werkgroep actief die fietsstimuleringsacties uitwerkt. Er zijn verschillende activiteiten georganiseerd. Tijdens de driewielfietsontdekdag hebben mensen kennis kunnen maken met de gemakken van een driewielfiets. We zijn actief met fietscoaches om mensen te ondersteunen bij het leren fietsen. Op de basisscholen is een Wieltjesdag georganiseerd. Er is een subsidieregeling voor fietshelmen ingesteld. Er zijn fietsverlichtingsacties op scholen gedaan.

Doel Inwoners, ondernemers en toeristen ervaren een sociaal en fysiek veilige leefomgeving Beoogd resultaat Inwoners, ondernemers en toeristen ervaren een sociaal en fysiek veilige omgeving. Acties 2025 (prognose) • We blijven investeren in het creëren van bewustzijn bij inwoners, ondernemers, instellingen, ketenpartners en onze eigen organisatie op het gebied van ondermijning. Er wordt een handelings-perspectief geboden hoe signalen te herkennen en waar deze te melden. Dit doen we met behulp van bewustwordingscampagnes, trainingen en informatiebijeenkomsten:  • We bouwen verder aan de samenwerking in de zorg - en veilig - heidsketen, doen voorstellen voor structurele verbeteringen, zoals de Aanpak Voorkomen Escalatie (AVE-aanpak5), evalueren en leren van casuïstiek en borgen het proces:  • We maken (kwetsbare) doelgroepen weerbaar door hen voor te lichten over veiligheidsrisico’s die gepaard gaan met digitalisering. Dit gebeurt onder andere door middel van bewustwordings - campagnes:  Toelichting • Naast de lopende acties op het gebied van ondermijning, zorg & veiligheid en digitale veiligheid is er in 2025 een nieuw thema toegevoegd: maatschappelijke weerbaarheid. Maatschappelijke weerbaarheid betekent dat inwoners en organisaties goed voorbereid zi jn op een ramp of crisis en dat zij elkaar kunnen helpen om snel en veilig te reageren en te herstellen.

5 AVE staat voor: Integrale Aanpak ter Voorkoming van Escalatie bij huishoudens met oplopende problematiek. 35 • Het in maart vastgestelde uitvoeringsplan integrale veiligheid, waarvan de actiepunten rondom zorg - en veiligheidsketen en weerbaarheid (kwetsbare) doelgroepen integraal deel uitmaken, ligt op koers. We monitoren de voortgang nauwgezet en zorgen ervoor dat waar nodig bijgestuurd wordt, zodat de doelstellingen binnen de gestelde termijn worden behaald. Doel Stimulerende omgeving voor sport en bewegen Beoogd resultaat Inwoners zijn tevreden over de mogelijkheden om buiten te bewegen en te sporten. We streven naar een verbetering van de cijfers uit 2022: 80%, resp. 72%. Acties 2025 (prognose) • Uitvoering aanpak Groene Long in Steenwijk (renovatie en revitalisatie hockeyvelden MHC, realisatie kunstgrasveld Noveas en aanvullende maatregelen Kwispel):  • Uitbreiden aantal QR beweegroutes in een kern of wijk:  • Stimuleren buitenspelen tijdens de Nationale Buitenspeeldag en Vakantiespelen:  • Opstellen van een meerjarenplan natuurgrasvelden:  Toelichting • De aanpak Groene Long is nagenoeg klaar. De sportvelden kunnen worden gebruikt. Een aantal aanpassingen in de omliggende openbare ruimte moet nog worden afgerond.

• De buurtsportcoaches van Actief Steenwijkerland hebben nieuwe QR-beweegroutes ontwikkeld in Steenwijk, Steenwijkerwold en Vollenhove • Actief Steenwijkerland zorgt dat kinderen in het basisonderwijs kennismaken met een divers sport - en beweegaanbod van sportaanbieders. Het programma Sjors Sportief en Creatief had 511 deelnemers. Ook in schooljaar 25-26 blijven we dit organiseren. • We laten een meerjarenplan onderhoud natuurgrasvelden opstellen. Dit onderzoek geeft ons inzicht in de status van de gemeentelijke sportvelden. De uitkomsten hiervan zetten we af tegen de benodigde capaciteit, waarmee er gerichte (investerings)keuzes kunn en worden gemaakt. Doel Voldoende veilig en kwalitatief goed sportaanbod Beoogd resultaat Verenigingen hebben voldoende bestuurskracht en kwalitatief goed (vrijwillig) kader. Acties 2025 (prognose) • We ondersteunen verenigingen om een sociaal veilige sportomgeving te bieden voor hun leden en gasten:  • We ondersteunen verenigingen bij het vergroten van de kwaliteit van jeugdtrainers:  Toelichting • Actief Steenwijkerland organiseert minimaal drie themabijeenkomsten voor bestuurders van sportverenigingen. De thema’s kiezen we op basis van behoeften die we inventariseren tijdens bezoeken op de club. • Arbitrage was het thema van de sportverkiezingen in januari. Dit onderwerp geven we extra aandacht tijdens bezoeken aan de clubs.

36 Doel Museum Steenwijk inclusief herhuisvesting bibliotheek, Galerie en Historische vereniging Beoogd resultaat Realisatie van een toonaangevend museum voor inwoners en toeristen waarin de herhuisvesting van de bibliotheek ‘Kop van Overijssel’ aan de Markt integraal is meegenomen. Acties 2025 (prognose) • Opstellen voorlopig en definitief ontwerp inclusief bestek en aanbesteding museum: ◼ • Opstellen meerjarenbeleidsplan en bidbook museum: ◼ • Opstellen schetsontwerp plus bouwkundige uitwerking marktcluster (bibliotheek):  Toelichting • We werken toe naar een fasedocument voor afronding van het voorlopig ontwerp. Dit vergt nader onderzoek en zal naar verwachting in de eerste helft van 2026 tot een uitkomst leiden. • We benutten deze periode ook om na te denken over de toekomstige organisatie van het museum. • De aanbesteding is gestart. Integraal ontwerpteam voor marktcluster (t.b.v. uitwerking VO, DO en bestek) wordt eind 2025 geselecteerd. Doel Ontwikkeling naar een maatschappelijk educatieve bibliotheek Beoogd resultaat Meer inwoners hebben toegang tot de bibliotheken en nemen deel aan programma’s en activiteiten voor betere taalvaardigheid en digitale vaardigheid.

Acties 2025 (prognose) • Opstellen meerjarenbeleidsprogramma inclusief meerjarenbegroting waarin herhuisvesting hoofdlocatie en koppelkansen mogelijke herhuisvesting bibliotheeklocaties en onderwijs/ overige locaties in gemeente zijn meegenomen:  • Uitvoeringsplan inzet SPUK gelden Giethoorn, St. Jansklooster en hoofdvestiging Steenwijk:  Toelichting • De bibliotheek heeft een eigen meerjarenbeleidsprogramma opgesteld. Op basis van dit plan is subsidie verleend. De herhuisvesting is afhankelijk van de ontwikkeling museum Steenwijk (vorig doel). Streven is om de bibliotheek te vestigen in de Marktpanden. In de aanloop daar naar toe is een tussenoplossing in de vorm van een tijdelijk onderkomen nodig. Daarvoor onderzoeken we de mogelijkheden. • De gemeente neemt een meerjarenbeleidsprogramma met daarin haar speerpunten en doelstellingen op in haar cultuurvisie die eind 2025/begin 2026 afgerond zal zijn. Doel Borging kwaliteit evenementen (‘evenementen gemeente’) Beoogd resultaat Evenementen in de gemeenten sluiten aan op de initiatieven en wensen van inwoners en toeristen en voldoen aan (nieuwe) wetgeving.

Acties 2025 (prognose) • Opstellen meerjarenuitvoeringsprogramma evenementen waarin alle verbetermaatregelen en acties worden opgenomen: ◼ • In kaart brengen van alle kosten van de gemeentelijke dienstverlening rondom evenementen, van vergunningverlening tot het leveren van dranghekken: ◼ • Opstellen van een beleidskoers inclusief subsidieregeling evenementen:  37 Toelichting • Het beleidsplan evenementenbeleid is in ontwikkeling. Streven is dat het beleid op 16 december geagendeerd wordt voor de gemeenteraad. Dit betekent dat er geen meerjarenuitvoeringsprogramma komt. • Het onderzoek loopt. • We ronden het beleid dit jaar af. Begin 2026 volgen de uitvoeringsinstrumenten: nadere regels en subsidieregeling cultuur - en sportevenementen. Streven is implementatie voor start evenementenseizoen 2026. Doel Unilocatie Voorgezet onderwijs Beoogd resultaat Realisatie van één school voor Voortgezet Onderwijs (VO) in Steenwijk. Acties 2025 (prognose) • Contracteren ontwerpteam:  • Ontwerp Unilocatie maken:  • Omgevingsplan procedure doorlopen: ◼ Toelichting • Het ontwerpteam is gecontracteerd en inmiddels wordt het Voorlopig ontwerp uitgewerkt opdat het in september kan worden vastgesteld. Parallel aan dit proces wordt gewerkt aan de aanvraag van een omgevingsvergunning middels de zo genaamde BOPA - procedure.

• Adviesbureau HEVO is gecontracteerd om de doordecentralisatie van de Unilocatie van de Gemeente naar het schoolbestuur vorm te geven. Dit proces wordt naar verwachting medio 2026 afgerond. Doel Schoolgebouwen die functioneel, veilig, gezond, comfortabel en duurzaam zijn Beoogd resultaat Realisatie van de plannen in het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs. Acties 2025 (prognose) • Wanneperveen: selecteren en contracteren Design -Built partij t.b.v. ontwerp en realisatie KC Lisdodde:  • St. Jansklooster: opstellen programma van eisen en ontwerp gebouw:  • Vollenhove: vaststellen locatie en opstellen programma:  • Frisoschool: grondpositie verwerven: ◼ • Blokzijl: raadsvoorstel voorleggen met verzoek aanvullende middelen en vaststellen locatiekeus:  Toelichting • De gestelde acties voor de scholen in Wanneperveen en Blokzijl zijn afgerond en vastgesteld door de gemeenteraad. • Voor de scholen in Sint Jansklooster geldt dat het programma van eisen is opgesteld en in Q3 en Q4 van 2025 wordt gestart met de ontwerpfase. • Voor de scholen in Vollenhove geldt dat de fase van het opstellen van een programma van eisen eind 2025 zullen starten. Tevens worden gesprekken gevoerd met de huidige gebruikers van de beoogde locatie. • De gesprekken over een grondpositie voor de Frisoschool lopen en we verwachten eind 2025 uitsluitsel te kunnen geven.

38 Doel Benutten denk- en doekracht inwoners Beoogd resultaat Vergroten van de tevredenheid van inwoners over de manier waarop de gemeente inwoners betrekt bij het maken van plannen. Acties 2025 (prognose) • We professionaliseren de interne organisatie door de implementatie van de participatieaanpak:  • We vullen de website met hulpmiddelen voor zowel initiatiefnemers als deelnemers aan participatietrajecten:  • We ondersteunen minimaal 10 initiatieven per jaar. Dit doen we door subsidie te verstrekken vanuit onze Subsidieregeling Inwonersinitiatieven. Mooie initiatieven worden door een commissie van inwoners beoordeeld en bij een positief oordeel wordt het toegekende subsidiebedrag binnen een aantal dagen overgemaakt. Dat is de kracht van deze regeling: laagdrempelig en snel resultaat:  Toelichting • Participatie is geen eenmalige stap, maar een continu proces dat blijvende aandacht vraagt in de manier waarop de gemeente werkt. In de eerste helft van 2025 is de participatieaanpak onder de aandacht gebracht. De vervolgstap is het duurzaam beschikbaar ma ken van deze aanpak in de organisatie. Doel Gebiedsgericht werken: leren door te doen Beoogd resultaat Vergroten tevredenheid inwoners over hun buurt, kern of gemeente.

Acties 2025 (prognose) • Opleveren visiedocumenten Blokzijl en Vollenhove:  • Stimuleren inzet koppengeld voor leefbaarheidsinitiatieven:  • We continueren de gebiedsteams. Maandelijks zit het gebiedsteam (gebiedscoördinator gemeente, buurtwerker ‘Sociaal Werk De Kop’, wijkbeheerder ‘Wetland Wonen’ of ‘Woonconcept’ en de wijkboa van de gemeente) in de verschillende kernen. Ze werken vanuit het dorpshuis of wijkgebouw en kunnen inwoners op een laagdrempelige wijze te woord staan. Aan de hand van een dorpsagenda (operationeel werkdocument) worden gezamenlijke opgaven beschreven en uitgevoerd:  Toelichting • De participatietrajecten voor de stadsvisies Vollenhove en Blokzijl zijn volledig afgerond. Stadsvisie Vollenhove is vastgesteld (13 mei 2025) en de stadsvisie Blokzijl zal dit najaar aan de gemeenteraad (oktober 2025 )worden aangeboden. • We blijven Plaatselijke Belangen en Wijkverenigingen stimuleren en ondersteunen in het goed besteden van het Koppengeld ten behoeve van de leefbaarheid in de kernen en wijken. Inmiddels zijn er meerdere koppengeldsubsidies verstrekt en koersen we op een optimale besteding van de subsidieregeling. • De basis voor de gebiedsteams is gelegd. We werken op operationeel en tactisch niveau samen en zijn als gebiedspartner gezamenlijk zichtbaar aanwezig in de kernen.

39 • Er is een handreiking met infographic gepubliceerd die initiatiefnemers helpt een participatietraject in te richten, uit te voeren en vast te leggen als onderdeel van de aanvraag van een omgevingsvergunning, in lijn met de Omgevingswet. Daarnaast worden de uitgangspunten voor participatie herschreven in begrijpelijke taal en in de tweede helft van 2025 op de gemeentelijke website gepubliceerd. • De regeling Inwonersinitiatieven is populair. Vele initiatiefnemers weten de weg naar de regeling te vinden en komen met een presentatie van hun initiatief naar de onafhankelijke commissie die deze plannen aan de hand van criteria beoordeelt en haar advies uitbrengt. Projecten/ investeringen Stand van zaken Bestedingsplan zoals opgenomen in de Programmabegroting 2025 -2028: Stand van zaken projecten/investeringen Omschrijving project/investering Wordt de planning gehaald? Wordt project/ investering uitgevoerd volgens het laatst vastgestelde projectplan? Worden middelen ingezet overeenkomstig het laatst vastgestelde projectplan? Is de investering/ het project gereed? Bestedingsplan: 1. Unilocatie VO Steenwijkerland (stelpost)  Ja Ja Nee 2.

Museum Steenwijk (en subsidie bibliotheek) ◼  Ja Ja Nee Toelichting op de afwijking van de prognose: Wat is de aard en de omvang van de afwijking? Verwachting is dat museum eind 2027/begin 2028 en bibliotheek eind 2028/begin 2029 wordt gerealiseerd. In de begroting was rekening gehouden met realisatie in 2026. Dat blijkt niet realistisch. Wat zijn de oorzaken? De stappen die gezet moeten worden om te komen tot een museum en bibliotheek kosten tijd. Daarnaast is het ook belangrijk dat we het realiseren binnen de begrotingskaders. Er wordt momenteel nog gekeken naar alternatieve subsidies om subsidiestromen die verwacht werden maar niet zullen komen op te kunnen vangen. Wat zijn de gevolgen voor de realisatie van het bijbehorend doel? Het doel zal later worden gerealiseerd. Wat zijn de gevolgen voor de beschikbare middelen (personeel, financiën en faciliteiten)? Het later realiseren van een project betekent lagere kapitaallasten. Hiermee is al rekening gehouden bij de herijking van de investeringsbudgetten. Welke maatregelen stellen we voor? N.v.t. Financiële mutaties Zie bijlage 5.1 40 Kansen en uitdagingen De kansen en uitdagingen in relatie tot het bestuursprogramma ‘Leefbare steden en kernen’ zijn als volgt: Kansen:  Subsidiemogelijkheden en stimuleringsregelingen vanuit Rijk en provincie.

Uitdagingen:  Door het optreden van netcongestie ontstaat toenemende druk op de ontwikkeling van de plannen. Inmiddels worden er geen grootverbruik aansluitingen meer verzorgd door de nutsbedrijven. Dit brengt de haalbaarheid van plannen in gevaar, frustreert de planning en werkt kostenverhogend.  De Stichting Bibliotheek Kop van Overijssel heeft aangegeven in ‘financieel zwaar weer’ te zitten. Momenteel zijn wij met het bestuur van de stichting in gesprek over de situatie en de rol van de gemeente daarbij. We kunnen nog niet inschatten wat voor imp act dit heeft op onze financiën. Wij komen hier op een later moment op terug in de Perspectiefnota of via een apart raadsvoorstel.  De uitrol van de inzet op een weerbare maatschappij is nu in voorbereiding. Op dit moment is er nog geen concrete begrotingsvraag. Het is wel mogelijk dat er in de toekomst extra financiële middelen nodig zijn. Bijvoorbeeld voor het vergroten van bewustwording, het versterken van de samenwerking met inwoners, ondernemers en organisaties, en voor het goed laten doorgaan van belangrijke processen binnen de gemeentelijke organisatie bij een crisis. We houden deze mogelijke kosten in de gaten en geven het tijdig aan als er extra budget nodig is. 41 2.7.

Bestuursprogramma – Financiën en dienstverlening Rapportage op de acties uit de begroting Financieel Beleid Doel Verantwoord omgaan met financiële middelen Beoogd resultaat Een sluitende begroting voor alle jaren is het uitgangspunt. Dit houdt in dat de structurele uitgaven en inkomsten in evenwicht zijn. In voorliggende begroting presenteren we vanaf 2026 financiële tekorten. Tegelijkertijd kondigen we maatregelen aan om bij de PPN 2025-2029 wel te komen tot een sluitend meerjarenbeeld voor alle jaren. Acties 2025 (prognose) • We blijven ook in de tweede helft van 2025, net als in voorgaande jaren, via alle beschikbare (bestuurlijke) kanalen en in regionaal verband aandacht vragen voor de financiële knelpunten die vanaf 2026 worden voorzien:  • In 2025 werken we een aantal maatregelen uit, zodat we een sluitend meerjarenperspectief voor alle jaren kunnen presenteren in de Programmabegroting 2026-2029:  Toelichting • In gesprekken met diverse betrokken partijen duidt de gemeente de mogelijke (financiële) effecten van de lager uitvallende Algemene uitkering uit het gemeentefonds. • Met deze NJN wordt een voortgang gegeven aan het huidige jaar 2025. Posten met een structureel karakter worden opgenomen in de PB 2026-2029. In de begroting worden vanaf 2028 saldoverbeterende maatregelen voorgesteld, en leiden tot een voordeel in 2029.

Doel Voldoende weerstandsvermogen Beoogd resultaat Om financiële tegenvallers op te kunnen vangen is voldoende weerstandsvermogen nodig. Bij een waarde van de weerstandsratio (het kengetal hiervoor) van minimaal 1 is daar sprake van (waarde in begroting 2025: 4,5). Acties 2025 (prognose) Bij een weerstandsratio < 1 treffen we indien nodig maatregelen:  Toelichting Om te bepalen of we als gemeente beschikken over voldoende weerstandsvermogen, is het kengetal ‘weerstandsratio’ geïntroduceerd. De beschikbare weerstandscapaciteit wordt afgezet tegen de financiële risico’s die we lopen. In de Programmabegroting 2025-2028 gaan we voor 2025 uit van een waarde van 4,5. Dat is ruim boven de minimale waarde van 1. In de Perspectiefnota brengen we de kansen en uitdagingen per bestuursprogramma in beeld, maar maken we geen actueel overzicht van de financiële omvang en impact van deze risico’s. Dat doen we op een later moment. In de Programmabegroting 2026 -2029 wordt e en nieuw actueel beeld en berekening van de ratio opgenomen. Gezien de uitgangswaarde van 4,5 in de begroting is de verwachting dat we op koers liggen voor een waarde van minimaal 1 eind 2025.

42 Doel Lokale (woon)lasten relatief laag Beoogd resultaat Steenwijkerland staat in 2025 op plaats 10 van de 342 gemeenten (COELO- atlas 2025) en behoort daarmee tot de top 25% gemeenten van Nederland met de laagste lasten, wat het beoogd resultaat is. Ter vergelijking: in 2024 stonden we nog op plek 7. Acties 2025 (prognose) • We streven naar kostendekkende tarieven voor de afvalstoffen - en rioolheffing. Ook met deze aanpassing verwachten we in 2025 ruim binnen de top 25% van Nederlandse gemeenten te blijven met de laagste lokale lasten. • In 2025 verhogen we de onroerendezaakbelasting (OZB) niet meer dan gemiddeld. Vanaf 2026 willen we de OZB mogelijk extra verhogen, maar alleen als het Rijk gemeenten niet voldoende financieel ondersteunt. Door het kostendekkend maken van onze tarieven verwachten we dat onze positie op de ranglijst van gemeenten met de laagste lokale lasten iets daalt. Toch blijven we naar verwachting nog steeds binnen de 25% gemeenten met de laagste lasten. Toelichting In de Atlas 2025 van het COELO staat onze gemeente op rangnummer 10 (voor eigenaar bewoner–meerpersoonshuishouden). In de PPN is al voorgesteld om de OZB voor 2026 alleen trendmatig te laten toenemen. Dat betekent dus geen extra verhoging voor de OZB.

Dienstverlening Doel Gemeentelijke dienstverlening sluit aan bij de behoefte Beoogd resultaat Rapportcijfer voor klanttevredenheid minimaal een 7. Acties 2025 (prognose) • We passen onze dienstverlening aan door de openingstijden van de balies gelijk te trekken met die van telefonische bereikbaarheid. Daarnaast is een bezoek aan de balie voortaan alleen mogelijk op afspraak:  • We houden actief toezicht op klantcontacten via telefoon, balie, online diensten, vergunningverlening/ruimtelijke ordening en terugbel verzoeken, evenals het gebruik van de website. Waar mogelijk vertalen we de inzichten naar verbetering van de dienstverlening:  • We verkennen de inzet van duurzame softwareoplossingen die onze dienstverlening kunnen versterken of optimaliseren:  Toelichting • We hebben de openingstijden van de balies burgerzaken per 1 januari 2025 aangepast. En een bezoek aan de balies burgerzaken is per 1 januari 2025 alleen op afspraak mogelijk. Hoewel de tevredenheid over het baliebezoek in de periode januari tot augustus 20 25 licht is gedaald ten opzichte van dezelfde periode in 2024, blijft de daling met slechts 0,1 punt – van 8,5 naar 8,4 – minimaal. • We vragen inwoners die contact hebben gehad met de gemeente via digitale vragenlijsten naar hun ervaringen.

De uitkomsten hiervan gebruiken we bijvoorbeeld om praktische verbeteringen door te voeren, zoals het instellen van een maximale parkeertijd van één uur voor bezoekers aan het gemeentehuis. Daarnaast biedt onze website - analysetool waardevolle inzichten waarmee we de inhoud van de site gericht en continu kunnen verbeteren. Denk hierbij aan het optimaliseren van de vindbaarheid van informatie door veelgebruikte zoektermen actief te verwerken in de content. • We zetten de eerste stappen op weg naar de inzet van toekomstgerichte software voor onze dienstverlening. 43 Doel Onze communicatie is actief, omgevingsgericht en in duidelijke taal Beoogd resultaat Steeds meer brieven, formulieren en teksten zijn in eenvoudig Nederlands geschreven (‘B1-niveau’). Acties 2025 (prognose) • Uitvoering project ‘Duidelijke Taal,’ waarbij ook tenminste 3 keer per jaar ons Testpanel wordt ingezet:  • Inzet van onze website-analysetool voor het monitoren en verbeteren van de toegankelijkheid van onze website:  Toelichting • In het voorjaar is de eerste fysieke bijeenkomst van het Testpanel van dit jaar geweest. Het Versimpelteam en het Taalteam zijn van start gegaan. En Slimtaal is de intelligente (AI)-tool die het Versimpelteam en de redactieraad van de website ondersteunen bij het schrijven van duidelijke teksten.

• Door onze analysetool voor de website kunnen we gericht en continu de toegankelijkheid van onze website verbeteren. Daarvoor hebben we ook de uitkomsten van de externe audit op de website gebruikt. Projecten/ investeringen Stand van zaken Bestedingsplan zoals opgenomen in de Programmabegroting 2025 -2028: Stand van zaken projecten/investeringen Omschrijving project/investering Wordt de planning gehaald? Wordt project/ investering uitgevoerd volgens het laatst vastgestelde projectplan? Worden middelen ingezet overeenkomstig het laatst vastgestelde projectplan? Is de investering/ het project gereed? Bestedingsplan: 1. Noodzakelijke aanpassingen (achterstallig onderhoud) gemeentehuis (excl. Raadzaal) ◼ Nee Ja Nee Toelichting op de afwijking van de prognose: Wat is de aard en de omvang van de afwijking? Het project bestaat uit een aantal onderdelen. De buitenzonwering is inmiddels opgehangen, ook is de luchtbehandeling uitgevoerd. De aanbesteding voor het inrichten van de werkruimten wordt opgestart en zal in 2026 uitgevoerd worden. Het voorlopige ontwerp voor de toiletten is opgeleverd, verwachting is dat in de 1e helft van 2026 de toiletgroepen worden gemoderniseerd. Wat zijn de oorzaken? Er is kritisch gekeken welke werkzaamheden als eerste dienen te worden opgepakt. Dat wordt nu als eerste opgepakt, waarna de rest volgt. Doorlooptijd is verlengd ten opzichte van PPN.

Wat zijn de gevolgen voor de realisatie van het bijbehorend doel? Het doel zal later worden gerealiseerd. Wat zijn de gevolgen voor de beschikbare middelen (personeel, financiën en faciliteiten)? Als een deel van het project wordt doorgeschoven ontstaat er een voordeel op de rentelasten. De voordelen als gevolg van het later realiseren van investeringen zal in zijn geheel worden meegenomen. Welke maatregelen stellen we voor? N.v.t. Financiële mutaties Zie bijlage 5.1. 44 Kansen en uitdagingen De kansen en uitdagingen in relatie tot het bestuursprogramma ‘Financiën en dienstverlening’ zijn als volgt: Kansen:  Technologische ontwikkelingen (AI) De ontwikkelingen op het gebied van ‘AI’ (artificial intelligence oftewel kunstmatige intelligentie) gaan razendsnel. We zien kansen om AI in te zetten bij het verbeteren van onze dienstverlening. Bijvoorbeeld het inzetten van een ‘AI -chatbot’ op onze webs ite en AI inzetten voor het versimpelen van onze teksten.  Digitalisering & Toegankelijkheid Inwoners en ondernemers doen veel zaken online. Zij verwachten (ook) van de overheid een hoog digitaal dienstverleningsniveau. We zien dat er onder meer vanuit de VNG veel aandacht is voor de ontwikkelingen op digitaal gebied en de omnichannel -aanpak (geri cht op het samenspel van kanalen in plaats van kanalen afzonderlijk te optimaliseren). Dit zijn ontwikkelingen waar we bij aanhaken.

Daarnaast zien we dat er breder aandacht komt voor (digitale) toegankelijkheid, doordat ook het bedrijfsleven sinds 28 juni 2025 wettelijk verplicht is om haar online dienstverlening toegankelijk te maken voor mensen met een beperking.  Persoonlijk contact Ook al doen inwoners steeds meer online, persoonlijk contact blijft nodig. Omdat mensen moeite hebben met online zaken te regelen, omdat de vraag of het onderwerp zich niet leent voor digitaal (aan)vragen, of omdat sommige mensen nu eenmaal liever persoonl ijk contact hebben. In onze dienstverlening houden we daar rekening mee.  Proactieve dienstverlening Privacy blijft een actueel onderwerp. Soms lijkt het wettelijk kader rondom het delen van informatie op gespannen voet te staan met onze dienstverlening. We zien dat er hiervoor landelijk meer aandacht ontstaat en er onderzocht wordt welke mogelijkheden er zijn voor zogenaamde proactieve dienstverlening (wetsvoorstel proactieve dienstverlening SZW). Door dit wetsvoorstel kunnen uitvoeringsorganisaties meer informatie uitwisselen. En mensen wijzen op de uitkeringen waar zij recht op hebben en hen zo beter ondersteunen om weer volledig mee te doen in de samenleving.  Koopkracht en inflatie De komende jaren stijgt de koopkracht van inwoners, doordat de lonen harder stijgen dan de prijzen. Ook landelijke lastenverlichtingen dragen hieraan bij.

Huishoudens hebben meer te besteden, wat kan leiden tot meer lokale bestedingen en een sterkere econo mie in de gemeente. Ook neemt landelijk het aantal mensen dat onder de armoedegrens leeft af. Van 3,5% in 2024 naar 2,8% in 2026. Dit biedt mogelijk ruimte gerichtere ondersteuning in te zetten. Denk bijvoorbeeld aan beleidsruimte voor preventie op het geb ied van schulden, gezondheid en participatie. 6 6 Verantwoordingsdocument Centraal Economisch Plan (CEP) 2025 van het Centraal Planbureau. 45  Algemene uitkering gemeentefonds Per 1 januari 2023 is een nieuw verdeelmodel voor het gemeentefonds ingevoerd. Steenwijkerland was hierbij een zogenaamde ‘voordeelgemeente.’ Het nieuwe model is geen eindstation, maar vergt continu onderhoud. Inmiddels zijn er weer diverse onderzoeken geweest en wordt er een vervolgtraject ingezet, met daarbij een ingroeipad. Gezien de resultaten van de afgeronde onderzoeken hebben de fondsbeheerders besloten per 1 januari 2027 een volgende stap te zetten. De effecten per gemeente van de invoering van het nieuwe model zal beperkt zijn tot een bedrag van maximaal -/+ € 15 per inwoner per jaar. Het is nog niet bekend wat de uitkomst is voor individuele gemeenten.  OZB-aanslag (verbeterde communicatie WOZ-waarden) De Waarderingskamer heeft een aantal aanbevelingen gedaan ter verbetering van de communicatie over de WOZ -waarden.

De gemeente Steenwijkerland werkt al sinds 2022 met jaarlijkse voormeldingen. Deze aanbeveling is inmiddels overgenomen door de staatssecreta ris en zal worden opgenomen in de Wet-WOZ. In november 2025 zullen wij aan alle eigenaren van woningen binnen de gemeente Steenwijkerland wederom een voormelding sturen met het verzoek om de gegevens van de woningen te controleren. Uitdagingen:  Verharding/verruwing We zien het overal om ons heen: de lontjes worden korter en we vragen niet meer maar we eisen. Vaak op niet al te vriendelijke toon. Ook in onze dagelijkse contacten met inwoners hebben we hiermee te maken. En dat kan ten koste gaan van het werkplezier. Do or onze medewerkers te trainen hoe te handelen in dat soort situaties (oktober 2025). En door ervoor te zorgen dat we hun meldingen kunnen vastleggen dragen we als organisatie zorg voor onze medewerkers.  Cybersecurity en uitval van systemen De gemeente is steeds meer afhankelijk van digitale systemen om haar werk goed te kunnen doen. Denk aan het aanvragen van een paspoort, het doen van een melding of het ontvangen van hulp. Als deze systemen uitvallen – bijvoorbeeld door een stroomstoring of een cyberaanval – kan dat grote gevolgen hebben voor onze dienstverlening en de veiligheid van inwoners en ondernemers. Daarom zorgen we voor goede noodplannen en sterke digitale beveiliging.

Zo kunnen we belangrijke diensten blijven leveren, ook als er iets misgaat.  Rentestijging De rente is gestabiliseerd op een niveau van rond de 3%. Of dit zo blijft is ongewis en niet te voorspellen. In de begroting houden we rekening met een rentepercentage van 3%. Een stijging van de rente boven de 3% zal een negatief effect hebben op onze begrotingspositie. Dit percentage is gekozen om financiële risico’s niet te onderschatten.  Arbeidsmarktontwikkelingen De grote maatschappelijke opgaven waar gemeenten voor staan, vragen om medewerkers met specifieke kennis en expertise. Om die medewerkers te vinden in de huidige krappe arbeidsmarkt is lastig. De toenemende complexiteit van het werk heeft gevolgen voor de opwaartse waardering van functies (HR21 -systematiek). Daarnaast zien we dat we vaker dan voorheen gebruik moeten maken van een persoonlijke toelage om vacatures ingevuld te krijgen. Denk hierbij aan de arbeidsmarkttoelage, functioneringstoelage. 46  Problematiek No cure, No pay bureaus Sinds 1 januari 2025 is er nieuwe wetgeving van kracht. Hierdoor is de vergoeding voor proceskosten nog maar 25% van het wettelijk bepaalde bedrag. Deze vergoeding is het bedrag dat wordt uitgekeerd aan partijen die succesvol bezwaar maken tegen bijvoorbee ld een belastingaanslag.

De verwachting was dat deze verlaging ervoor zou zorgen dat de zogeheten No Cure No Pay bureaus (bedrijven die alleen betaald worden als ze een bezwaar winnen) minder actief worden. Daardoor zou ook het aantal bezwaren moeten afnem en. In 2024 zagen wij al een daling van ongeveer 50% in het totale aantal bezwaren ten opzichte van 2023. Opvallend hierin was dat het aantal bezwaren dat via No Cure No Pay bureaus werd ingediend juist toenam. Dit was ook een landelijke trend. Deze trend heeft zich in 2025 doorgezet. Er zijn geen verwachtingen dat de No Cure No Pay als partij van het speelveld, als het gaat om het indienen van bezwaren, zullen verdwijnen. Het uiteindelijk bedrag dat aan proceskosten is uitgekeerd is beperkt gebleven. Dat komt doordat maar weinig van deze bezwaren daadwerkelijk gegrond werden verklaard. De verwachting voor 2025 en verder is dat deze trend zich voortzet: het aantal bezwaren via No Cure No Pay bureaus blijft waarschijnlijk gelijk en het uitbetaalde bedrag aan proceskostenvergoeding blijft laag, omdat weinig bezwaren gegrond zullen zijn. 47 3. Financieel beeld 3.1. Inleiding Dit hoofdstuk benoemt enkele financiële onzekerheden en presenteert het actuele financiële beeld over 2025. De belangrijkste posten die dit beeld beïnvloeden worden toegelicht, waaronder autonome ontwikkelingen en financiële mutaties.

Ontwikkelingen en mut aties met een meerjarig effect vormen input voor de Programmabegroting 2026 –2029 en zijn daarin opgenomen in het financiële meerjarenbeleid. 3.2. Financiële onzekerheden In deze paragraaf worden financiële onzekerheden besproken die van invloed kunnen zijn op het begrotingssaldo. Het gaat hierbij vooral om ontwikkelingen waar de gemeente zelf weinig grip op heeft, maar die wel grote financiële gevolgen kunnen hebben. Val kabinet In d e Voorjaarsnota 2025 kwam het inmiddels demissionaire kabinet Schoof I met voorstellen om gemeenten toch extra geld te geven. De definitieve bedragen hoorden we via de meicirculaire en zijn aanvullend op de stelpost, zoals is opgenomen in de PPN, verwerkt in deze NJN en de PB 2026-2029. De val van kabinet Schoof I leidt tot een hoge mate van financiële en beleidsmatige onzekerheid voor gemeenten. Hoewel de meicirculaire 2025 voorlopig het uitgangspunt blijft voor de opstelling van de begroting 2026, is het onduidelijk of de daarin opgenomen middelen , met name voor het sociaal domein, structureel beschikbaar blijven. Dit maakt het opstellen van meerjarenramingen en het maken van afgewogen beleidskeuzes voor onze gemeente uitdagender.

Daarnaast is sprake van vertraging in de behandeling van diverse wetsvoorstellen die van directe invloed zijn op gemeentelijke taken, zoals de “Participatiewet in Balans” en hervormingen in de sociale zekerheid. Hierdoor is sprake van stilstaand beleid, wat de ruimte voor nieuwe initiatieven beperkt en een terughoudende financiële koers vraagt. Ook is het nog onduidelijk hoe het verder gaat met het Gemeentefonds, waar wij het grootste deel van onze inkomsten uit ontvangen. Gesprekken over herverdeling, indexering en aanvullende financiering zijn voorlopig stilgelegd, in afwachting van een nieuw kabinet. Tegelijkertijd moet de gemeente wel blijven voldoen aan landelijke wetgeving, zoals de spreidingswet, zonder dat duidelijk is of daar extra geld voor komt. De september- en decembercirculaires van 2025 zullen details geven over de verdeling van het gemeentefonds en de financiële middelen voor gemeenten in het komende jaar. De inhoud van deze circulaires is door de val van het kabinet uiterst onzeker. De Septembercirculaire gaat ons een eerste beeld van geven . Afwijkend van voorgaande jaren zullen we de financiële gevolgen van de septembercirculaire verwerken in een begrotingswijziging. Hiermee verlengen we de actualiteit van de begroting en verkleinen we de ka ns op onrechtmatigheden. Deze stap past binnen onze bredere inzet om het meerjarenbegrotingsproces te versterken.

Gezien deze ontwikkelingen blijft het belangrijk om in de tweede helft van 2025 voorzichtig om te gaan met onze uitgaven. We houden ruimte om bij te sturen als dat nodig is en volgen de landelijke ontwikkelingen op de voet. Waar nodig passen we ons financiële beleid aan. 48 3.3. Actuele begrotingspositie 2025 3.3.1. Actueel financieel beeld In tabel 1 wordt het actuele financiële beeld 2025 (en meerjaren) weergegeven. Tabel 1: Financieel beeld + = voordeel 3.3.2. Meicirculaire Gemeentefonds Na het vaststellen van de Programmabegroting 2025-2028 heeft u verschillende informatiebrieven ontvangen over de zogeheten "circulaires" van het Rijk. Deze brieven geven aan hoeveel geld de gemeente van het Rijk ontvangt. • De meicirculaire van 2025 – die opnieuw invloed heeft op onze inkomsten – is verwerkt in deze najaarsnota, zoals in de tabel hieronder weergegeven. De weergegeven gevolgen vanaf 2026 zijn vertaald in de Programmabegroting 2026-2029; • De gevolgen van de komende septembercirculaire voor het begrotingssaldo van 2025 wordt later dit jaar apart aan u voorgelegd in een raadsvoorstel. Tabel 2: Meerjarenbeeld meicirculaire 2025 Meerjarenbeeld (bedragen x € 1.000) I/S 2025 2026 2027 2028 Diverse circulaires: Meicirculaire 2025 S - 294 1.355 1.362 126 Totaal informatienota's - 294 1.355 1.362 126 Waarvan structureel - 294 1.355 1.362 126 Waarvan incidenteel - - - - + = voordeel

49 3.3.3. Effect nieuwe CAO Gemeenten 2025-2027 Sinds 1 april 2025 geldt er een nieuwe cao voor gemeentemedewerkers, die loopt tot en met 2027. In de onderstaande tabel ziet u wat deze afspraken betekenen voor onze gemeentelijke uitgaven. Denk bijvoorbeeld aan hogere loonkosten door salarisverhogingen of nieuwe arbeidsvoorwaarden. De weergegeven gevolgen vanaf 2026 zijn vertaald in de begroting 2026 -2029. Tabel 3: Meerjarenbeeld nieuwe CAO 2025-2027 Meerjarenbeeld (bedragen x € 1.000) I/S 2025 2026 2027 2028 Diverse circulaires: Effect nieuwe CAO S 422 - 337 - 707 - 713 Totaal informatienota's 422 - 337 - 707 - 713 Waarvan structureel 422 - 337 - 707 - 713 Waarvan incidenteel - - - - + = voordeel 3.3.4. Raadbesluiten Sinds het opstellen van de Perspectiefnota 2025-2029 heeft de raad twee aanvullende besluiten genomen: tijdelijke uitbreiding griffie (wordt verwerkt in de Programmabegroting 2026 -2029) en budget voor opkomstbevorderende maatregelen voor de komende gemeenteraadsverkiezingen (eenmalig budget in 2025 welke wordt gedekt uit de algemene reserve en structureel budget dat wordt meegenomen in de Programmabegroting 2026-2029). 3.3.5. Financiële mutaties In bijlage 5.1 zijn structurele in incidentele financiële mutaties ook wel ‘budgetafwijkingen’ voor het begrotingsjaar 2025 vermeld en van een toelichting voorzien.

Tabel 4: Meerjarenbeeld Financiële mutaties Totaaloverzicht Financiële mutaties (bedragen x € 1.000) I/S Investering 2025 2026 2027 2028 Financiële mutaties: Woningbouw - - 12 - - - Werk en economie - - 94 15 15 15 Samenredzaam - 1.001 - 237 - 259 - 204 Vitaal Platteland - - 20 - - - Duurzaam - - 115 - - - Leefbare steden en kernen 1.912 - 158 - 192 - 112 - 112 Financiën en dienstverlening - - 590 52 52 - 60 Totaal financiële mutaties 1.912 13 - 361 - 304 - 361 Waarvan structureel S - 84 - 304 - 304 - 361 Waarvan incidenteel I 97 - 57 - - + = voordeel 50 4. Te nemen besluiten en gevraagde adviezen De gemeenteraad besluit: 1. Kennis te nemen van: a) De voortgangsinformatie over het begrotingsjaar 2025, inclusief kansen en uitdagingen zoals vermeld in hoofdstuk 2; b) Het financieel beeld zoals weergegeven in hoofdstuk 3. 2. In te stemmen met: a) De begrotingspositie zoals weergegeven in hoofdstuk 3.3 voor zover het jaarschijf 2025 betreft; b) De financiële mutaties zoals opgenomen in bijlage 5.1; c) Het betrekken van de weergegeven jaarschijven 2026 t/m 2029, zoals opgenomen in hoofdstuk 3.3, bij het samenstellen van de programmabegroting 2026-2029. 3.

Voor 2025 een (aanvullend) krediet beschikbaar te stellen van in totaal € 1.911.500 voor: a) Voorbereidingskrediet Unilocatie € 1.750.000; b) Bentepad-Toutenburgpad Vollenhove van € 62.500; c) Verschuldigde btw verduurzaming De Waterwyck van € 50.000 ; d) Saneringswerkzaamheden opwaardering haven ’t Balkengat in Steenwijk € 49.000 ; 5. Bijlage najaarsnota 2025 5.1. Budgetafwijkingen voor 2025 In deze paragraaf leest u welke verschillen er zijn tussen het oorspronkelijke budget en de actuele cijfers voor 2025. Ook wordt uitgelegd wat dit betekent voor de komende jaren. De toelichting op verschillen vindt u per programma na de presentatie van de totaaltabel. Woningbouw Woningbouw (bedragen x € 1.000) I/S Investering 2025 2026 2027 2028 1 Visie wonen, welzijn en zorg I - - 12 - - - 2 Steenwijkerdiep (inkomsten) I - 840 - - - 2 Steenwijkerdiep (uitgaven) I - - 840 - - - Totaal 'Woningbouw' - - 12 - - - + = voordeel Toelichting: Financiële mutatie nr. F.1.1: Visie wonen, welzijn en zorg Wat is de aard en de omvang van de afwijking? € 12.000 door extra overlegrondes en bureauonderzoek Wat zijn de oorzaken? In het traject zijn veel stakeholders betrokken zoals woningcorporaties en zorgpartijen. Er waren meerdere overleggen nodig t ussen de verschillende partijen dan stond aangegeven in de offerte en waar opdracht voor is gegeven.

Omdat we het van belang is dat de visie door allen wordt gedragen was dit noodzakelijk. Is sprake van een wettelijke taak? Zo ja, welke? Wanneer de wet versterking regie op de volkshuisvesting wordt aangenomen zijn gemeenten verplicht om in 2026 een woonzorgvisie te hebben. Wat zijn de gevolgen voor de realisatie van het bijbehorend doel? N.v.t Wat zijn de gevolgen voor de beschikbare middelen (personeel, financiën en faciliteiten)? - De opdracht wordt betaald uit budgetten woningbouw. Deze aanvulling zorgt voor een overschrijding. Welke maatregelen stellen we voor binnen het bestuursprogramma (bestaande budgetten)? N.v.t. Welk bedrag wordt daarmee bespaard? N.v.t. Welk bedrag komen we per saldo tekort in 2025 en wat is het structurele effect? € 12.000. Geen structureel effect. Welke externe ontwikkelingen doen zich nog voor? n.v.t. Financiële mutatie nr. F.1.2: Steenwijkerdiep Wat is de aard en de omvang van de afwijking? Zowel aan de inkomstenkant als aan de uitgavenkant kan het krediet met € 840.000 worden verlaagd. Wat zijn de oorzaken? Aldi wil rechtstreeks de Rijkmanslocatie aankopen van Woonconcept, terwijl in eerste instantie was voorzien dat de gemeente deze locatie zou aankopen, saneren en grotendeels ging verkopen aan Aldi. Is sprake van een wettelijke taak? Zo ja, welke? N.v.t.

Wat zijn de gevolgen voor de realisatie van het bijbehorend doel? N.v.t Wat zijn de gevolgen voor de beschikbare middelen (personeel, financiën en faciliteiten)? - Zowel aan de inkomstenkant als aan de uitgavenkant kan het krediet met € 840.000 worden verlaagd. Budgettair neutraal dus. Welke maatregelen stellen we voor binnen het bestuursprogramma (bestaande budgetten)? N.v.t. Welk bedrag wordt daarmee bespaard? N.v.t. Welk bedrag komen we per saldo tekort in 2025 en wat is het structurele effect? Per saldo geen effect. Welke externe ontwikkelingen doen zich nog voor? De intentie is om de sloop en sanering van de opstal aan de Tukseweg 27 in 2025 nog af te ronden. Daar worden momenteel meer kosten voor gemaakt dan begroot. Daar staat tegenover dat er andere onderdelen zijn waarvan de kosten waarschijnlijk lager gaan uitvallen. Per saldo is er momenteel nog geen sprake van een overschrijding. Bij de PPN 2026-2030 zal hier meer zicht op zijn. Werk en economie Werk en economie (bedragen x € 1.000) I/S Investering 2025 2026 2027 2028 1 Koornmeule Giethoorn S - - 291 15 15 15 2 Steenwijkerdiep ecologische maatregelen I - - 30 - - - 3 Verkoop Woldschool I - 227 - - - Totaal 'Werk en economie' - - 94 15 15 15 + = voordeel Toelichting: Financiële mutatie nr.

F.2.1: Koornmeule Giethoorn Wat is de aard en de omvang van de afwijking? Er ontstaat een eenmalig nadeel van € 291.000 en een structureel voordeel van € 14.539 op de uitgaven voor de Koornmeule in Giethoorn. Wat zijn de oorzaken? De molen in Giethoorn is sinds kort niet meer in ons bezit. De uitgaven die we daar hebben gedaan en de bijdrage die we willen betalen aan stichting Koornmeule mogen we daarom niet meer activeren (op rente en afschrijving zetten). Dit betekent een eenmalig nadeel en een structureel voordeel. Is sprake van een wettelijke taak? Zo ja, welke? N.v.t. Wat zijn de gevolgen voor de realisatie van het bijbehorend doel? Geen consequenties Wat zijn de gevolgen voor de beschikbare middelen (personeel, financiën en faciliteiten)? - Er ontstaat een eenmalig nadeel van € 291.000 en een structureel voordeel van € 14.539. Welke maatregelen stellen we voor binnen het bestuursprogramma (bestaande budgetten)? N.v.t. Welk bedrag wordt daarmee bespaard? N.v.t. Welk bedrag komen we per saldo tekort in 2025 en wat is het structurele effect? - Er ontstaat een eenmalig nadeel van € 291.000 en een structureel voordeel van € 14.539. Welke externe ontwikkelingen doen zich nog voor? - Financiële mutatie nr. F.2.2: Steenwijkerdiep ecologische maatregelen t.b.v. sloop voormalige Edah Wat is de aard en de omvang van de afwijking? Extra kosten in het kader van ecologie.

Opstellen activiteitenplan € 4.500,- Leges ontheffing Natuurwetgeving € 3.500,- Mitigerende maatregelen € 16.450,- Kosten natuurvrij maken en controle € 17.750,- Totaal € 42.200,- Wat zijn de oorzaken? In aanvulling op een quickscan ecologie is nader ecologisch onderzoek in de voormalige Edah uitgevoerd. In verband met de aan wezigheid van vleermuizen is het noodzakelijk dat er voor het verkrijgen van een ontheffing in het kader van de natuurwetgeving een activiteitenplan en mitigerende maatregelen worden getroffen. Voorafgaand aan de sloop moet het pand natuurvrij worden gemaakt en dient middels een extra controle te worden Is sprake van een wettelijke taak? Zo ja, welke? N.v.t. Wat zijn de gevolgen voor de realisatie van het bijbehorend doel? N.v.t Wat zijn de gevolgen voor de beschikbare middelen (personeel, financiën en faciliteiten)? - Er ontstaat een eenmalig financieel nadeel omdat de maatregelen duurder uitvallen dan begroot is. Welke maatregelen stellen we voor binnen het bestuursprogramma (bestaande budgetten)? N.v.t. Welk bedrag wordt daarmee bespaard? N.v.t. Welk bedrag komen we per saldo tekort in 2025 en wat is het structurele effect? Er is een eenmalig tekort van -/- € 30.000. Welke externe ontwikkelingen doen zich nog voor? De ecologische maatregelen zijn noodzakelijk om de sloop en sanering te kunnen uitvoeren.

De kosten voor de sloop werkzaamheden zijn al begroot. Financiële mutatie nr. F.2.3: Verkoop Woldschool Wat is de aard en de omvang van de afwijking? Eenmalig voordeel van € 227.000 door de verkoop van de voormalige Woldschoollocatie in Steenwijkerwold Wat zijn de oorzaken? De Woldschoollocatie is verkocht aan een ontwikkelaar t.b.v. woningbouw. Is sprake van een wettelijke taak? Zo ja, welke? N.v.t. Wat zijn de gevolgen voor de realisatie van het bijbehorend doel? N.v.t. Wat zijn de gevolgen voor de beschikbare middelen (personeel, financiën en faciliteiten)? Er is een eenmalige boekwinst ontstaan Welke maatregelen stellen we voor binnen het bestuursprogramma (bestaande budgetten)? N.v.t. Welk bedrag wordt daarmee bespaard? N.v.t. Welk bedrag is per saldo voordelig in 2025 2025: Verkoop € 305.000 -/- boekwaarde € 78.000 = voordelig € 227.000 Welke externe ontwikkelingen doen zich nog voor? N.v.t.

Samenredzaam Samenredzaam (bedragen x € 1.000) I/S Investering 2025 2026 2027 2028 2029 1 Gymnastiekonderwijs S - - 15 - 15 - 15 - 15 - 15 2 Zorg en veiligheid: Aanpak Huiselijk Geweld S - - 25 - 25 - 25 - 25 - 25 3 Zorg en veiligheid: Jeugdbescherming (beleid) S - - 18 - 32 - 32 - 32 - 32 4 Zorg en Veiligheid: DVO Zorg en Veiligheidshuis S - - 7 - 14 - 14 - 14 - 14 5 Kosten jeugdhulp S - - 76 - 72 - 72 - 72 - 72 6 Integrale brede maatschappelijk opdracht S - - 46 - 46 - 46 - 46 - 46 7 Beleidsregels bijzondere bijstand. S - 120 PPN 26 PPN 26 - - 8 Beschermd wonen I - 274 274 - - - 9 Teruggave GR RSJ I - 17 - - - - 10 Teruggave GR GGD I - 80 - - - - 11 Opvang Ontheemden Oekraïne 2025 I - 9.400 9.400 - - - 11 Opvang Ontheemden Oekraïne 2025 I - - 9.400 - 9.400 - - - 12 Opvang Ontheemden Oekraïne vaststelling 2024 I - 697 - - - - 13 Verbouwing vrouwenopvang Kadera I - - - 92 - - - 14 Implementatie Aanpak Voorkomen Escalatie (AVE) S - - - 60 - - - 15 Continuïteit formatie subsidieloket S - - - 55 - 55 - - 16 Projectleider Wmo t.b.v.

doorontwikkeling S - - - 100 - - - Totaal 'Samenredzaam' - 1.001 - 237 - 259 - 204 - 204 + = voordeel Toelichting: Financiële mutatie F 3.1: Gymnastiekonderwijs Wat is de aard en de omvang van de afwijking? Betreft de gymnastiekvergoedingen aan de Multifunctionele accommodaties, waar scholen hun bewegingsonderwijs organiseren én de interne verrekening ten gunste van het budget binnensportaccommodaties voor het bewegingsonderwijs door scholen in gymzalen van de gemeente. Dit levert een structureel tekort op van € 15.000 vanaf 2025. Wat zijn de oorzaken? Zie aard en omvang. Het is een structureel tekort wat zich al enkele jaren voordoet. Dit dient gecorrigeerd te worden zodanig dat begroting en werkelijkheid met elkaar in evenwicht gebracht worden. Is sprake van een wettelijke taak? Zo ja, welke? Nee, het betreft een beleidsregel. Financiële mutatie nr. F 3.2: Zorg en Veiligheid: Aanpak Huiselijk Geweld Wat is de aard en de omvang van de afwijking? Financiële mutatie huidige begroting Aanpak Huiselijk Geweld Wat zijn de oorzaken? De onlangs ontvangen geactualiseerde begrotingen DUVO en Zorgcoördinatie 2025 e.v. van de centrumgemeente, leiden tot een aanpassing. Is sprake van een wettelijke taak? Zo ja, welke? Ja. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling. Dit is opgenomen in de Wmo en in de Jeugdwet.