MBG 2025 ev BW 071025

Meerjarenbegroting Grondexploitaties 2025 e.v. Bijlage bij Programmabegroting 2026-2029

2 Gemeente Steenwijkerland

Meerjarenbegroting Grondexploitaties 2025 e.v. Inhoud Overzichtskaar t 4 | 4 | Bijlagen 26 Begrippenlijst/Defi nities 9 | 4.1 | Winst- & verliesnemingen | 26 4.2 | Risicoprofi | el | 28 1 Inleiding | 7 | 4.3 | Prognose gronduitgif te | 29 1.1 | Doel | 74.4 | Grondprijzen | 31 1.2 | Afbakening | 74.5 | Projec tenpor tefeuille | 35 1.3 | Link bestuurlijke programma’s | 7 | 4.6 BBV | 36 1.4 | Leeswijzer | 74.7 | Vpb | 36 4.8 | Informatiegevoeligheid | 37 2 | Meerjarenbegroting Grondexploitaties 2024 e.v. (MBG) | 9 2.1 | MBG in de P&C- c yclus | 9 | 3 2.2 | Werkwijze | 9 2.3 | (Beleids)kaders | 9 2.4 | Ac tuele ontwikkelingen | 10 2.5 | Parameters | 11 2.6 | Resultaat | 12 2.7 | Boekwaardeverloop | 13 3 Projectrapportage | 14 3.1 | Grondexploitatie Woningbouw | 14 3.1.1 | Woldmeenthe - Steenwijk | 14 3.1.2 | Hoofdstraat/Hilligerspoor t - Ossenzijl | 15 3.1.3 | Kornputkwar tier - Steenwijk | 16 3.1.4 | Willemsoord | - Willemsoord | 17 3.1.5 | O verhavendijk - Kuinre | 18 3.1.6 | Scheer wolde - Scheer wolde | 19 3.1.7 | Noordermaten fase 4 - Blokzijl | 20 3.1.8 | Wanneper veen | 21 3.2 | Grondexploitatie Bedrijventerreinen 22 3.2.1 | Oostermeentherand - Steenwijk | 22 3.2.2 | Concrelit - Steenwijk | 23 3.2.3 | oterberg-Zuid - Oldemarkt | 24 3.2.4 | Weg van Rollecate - Vollenhove | 25

4 Gemeente Steenwijkerland Overzichtskaart grondexploitatieprojecten

5 Meerjarenbegroting Grondexploitaties 2025 e.v. Begrippenlijst/Defenities Actualisatie: het actualiseren van de grondexploitatie naar de meest recente inzichten in zowel de project- als de marktgege- vens. BBV: Besluit Begroting en Verantwoording provincies en ge- meenten, de door het Rijk vastgestelde regelgeving waaraan de begroting en de verantwoording van de lagere overheden moeten voldoen. Boekwaarde: het saldo van reeds gerealiseerde kosten en opbrengsten op 1 januari van een boekjaar, conform de admini- stratie. Met andere woorden: het bedrag van de ‘netto-uitgaven’ waarvoor het complex in de ‘boeken’ (administratie) is verwerkt. Een grondexploitatie kent meestal een fase waarin de boekwaar- de negatief is. In dat geval is meer geld ontvangen dan er is uit- gegeven. Dit komt voor nadat de kavels in een plan zijn verkocht, zodat de opbrengsten zijn gerealiseerd, en er daarna nog kosten moeten worden gemaakt voor het woonrijp maken. Bouwgrond in exploitatie (BIE): gronden in eigendom van een gemeente, waarvoor de raad een grondexploitatie (-complex) en een grondexploitatie heeft vastgesteld. Bouwgrond In Exploitatie is een boekhoudkundige post en wordt in de jaarrekening apart vermeld op de fi nanciële balans.

Bouwrijp maken: grond geschikt maken voor uitgifte van gronden voor het beoogde bouwprogramma door het slopen van bestaan- de opstallen, het opruimen van gebouwen, bomen, afrasteringen, bestrating en het uitvoeren van grondwerk (ophogen, egaliseren, graven watergangen, aanleggen van bouwstraten etc.). Complex: de complexen geven de gebieden in de grondexploita- tie weer. De fi nanciële administratie wordt per complex gevoerd. Discontovoet: de discontovoet is het rekenpercentage dat ge- bruikt wordt om toekomstige kasstromen contant te maken, om de contante waarde te bepalen. In aansluiting op de BBV-regel- geving maakt de gemeente Steenwijkerland grondexploitaties contant met een percentage van 2,0 % (Meerjarig streefpercen- tage van de Europese Centrale Bank voor de infl atie binnen de Eurozone). Eindwaarde (EW): de waarde van toekomstige kasstromen van een project, rekening houdend met kosten- en opbrengstenstij- ging en met rente, uitgedrukt op de einddatum van een project (31-12-jr). Grondbeleid: hierbij kan onderscheid gemaakt worden tussen actief grondbeleid en faciliterend grondbeleid. Bij actief grondbe- leid is de gemeente verantwoordelijk voor het verwerven, trans- formeren en uitgeven van gronden. Bij faciliterend grondbeleid speelt de gemeente een belangrijke rol in het kunnen realiseren van nieuwe ontwikkelingen door het inzetten van (planologische) instrumenten.

Grondexploitatie: het proces van de productie en de prijsvor- ming van bouw- en woonrijpe grond en het zorgdragen voor het tijdig op de markt brengen van de bouwrijpe grond. Gronduitgifte: de verkoop van bouwrijpe grond aan ontwikke- laars, corporaties, particulieren of andere bouwers, geschikt voor het realiseren van opstallen. Interne rekenrente: het rentepercentage dat gemeentebreed wordt toegepast voor de berekening van fi nancieringskosten. Dit percentage wordt aan de grondexploitaties doorberekend over de boekwaarde. Kostenstijging: de jaarlijkse stijging van kosten als gevolg van de tijdwaarde van geld (vergelijkbaar met infl atie), waarmee in de fasering van een grondexploitatie rekening wordt gehouden. Meerjarenbegroting Grondexploitaties (MBG): de MBG is een inventarisatie en prognose van de resultaten van de lopende grondexploitaties. Het doel hiervan is het integraal inzichtelijk maken van de fi nanciën, planning, programma’s en de mogelijke risico’s van de lopende grondexploitaties. Wordt ook wel Meer- jaren Prognose Grondexploitaties (MPG) genoemd. Netto contante waarde (NCW): het resultaat van een project, teruggerekend naar het begin van het jaar van rapportage (1-1-jr). Toekomstige kasstromen zijn gecorrigeerd voor de jaarlijkse rente. Waardeverschillen tussen projecten als gevolg van tijds- verschillen zijn geëlimineerd en de resultaten zijn vergelijkbaar.

Bruto-grondexploitatieresultaat: het resultaat van een grond- exploitatie na herziening per 1-1 van het verantwoordingsjaar. Het bruto-grondexploitatieresultaat vormt de grondslag voor de berekening van de te treff en winst- en verliesnemingen in het verantwoordingsjaar. Netto-grondexploitatieresultaat: het resultaat van een grond- exploitatie na verwerking van de winst- en verliesnemingen in het verantwoordingsjaar in de grondexploitatie.

6 Gemeente Steenwijkerland Bijlagen Nominale waarde: de waarde van kasstromen zonder rekening te houden met tijdsinvloeden (het saldo van kosten en opbreng- sten). Opbrengstenstijging: de jaarlijkse stijging van opbrengsten waarmee in de fasering van een grondexploitatie rekening wordt gehouden, als gevolg van de tijdwaarde van geld (vergelijkbaar met inflatie). Partieel afsluiten: het deels (administratief ) afsluiten van een grondexploitatiecomplex (voordat het ruimtelijke plan is afge- rond). Peildatum: de datum waarop de stand van zaken voor de gron- dexploitaties en de samenstelling van de portefeuille inzichtelijk wordt gemaakt. Plankaderwijziging: een nieuw bestuurlijk besluit over het pro- jectdocument en grondexploitatie omdat tijdens de uitvoering van de grondexploitatie substantieel wordt afgeweken van wat is gesteld ten aanzien van de plankaders. POC-methode: Percentage-of-completion-methode. De notitie grondexploitaties van de commissie BBV geeft aan dat bij tussen- tijdse winstneming deze methode moet worden gevolgd: voor zover gronden zijn verkocht en opbrengsten zijn gerealiseerd moet tussentijds naar rato van de voortgang van de grondexploi- tatie winst worden genomen. Verliesvoorziening: een voorziening wordt getroffen als er sprake is van een grondexploitatie met een negatief resultaat.

Dit kan zijn een project waarbij vanaf het begin gekozen wordt voor een begroot verlies, het kan ook zijn dat een project gedurende de ontwikkeling ten gevolge van conjuncturele ontwikkeling, noodgedwongen planwijzigingen etc. omslaat van een positief naar negatief resultaat. Voorziene verliezen moeten volgens BBV-regelgeving direct worden gereserveerd. Weerstandsvermogen: de hoeveelheid geld die in de Algemene Reserve gereserveerd moet worden om voorziene risico’s van de operationele grondexploitaties, verbonden partijen met een grondexploitatie, anterieure overeenkomsten verbonden met een grondexploitatie en klusobjecten op te kunnen vangen (benodig- de risicobuffer). Met deze risicobuffer wordt voorkomen dat schommelingen in grondexploitatieresultaten direct de gemeente- begroting raken. Winstneming: winst moet aan grondexploitaties worden onttrokken naar rato van gerealiseerde kosten en opbrengsten, volgens de POC-methode. Voorbeeld: als 50% van de kosten is gerealiseerd en 50% van de grond is verkocht, dan is de winst- realisatie 50% x 50% = 25%. Woonrijp maken: grond in de openbare ruimte geschikt maken voor gebruik in de gewenste eindsituatie door het realiseren van bestrating, groen, inrichting etc.

Meerjarenbegroting Grondexploitaties 2025 e.v. 1 I nleiding 1.1 Doel | 1.4 Leeswijzer De Meerjarenbegroting Grondexploitaties (MBG) 2025 e.v. van de | Het MBG bestaat uit vier onderdelen: gemeente Steenwijkerland brengt de fi | nanciële stand van zaken | 1 | Inleiding van alle gemeentelijke grondexploitaties in beeld. Enerzijds wordt | 2 | Meerjarenbegroting Grondexploitaties 2025 e.v. (MBG) inzicht geboden in het bouwprogramma, de fi | nanciën en de | 3 | Projec tenrappor tage risico’s per individuele grondexploitatie. Anderzijds wordt inzicht | 4 | Bijlagen geboden op ‘macroniveau’, dat wil zeggen het totaal van alle grondexploitaties bij elk aar opgeteld (voorheen ‘het grondbedrijf | ’). | In deel 1 wordt nader ingegaan op het doel en afbakening van De essentie van het MBG is ook dat een meerjarig perspec tief | de MBG en de link met de programma’s. In deel 2 wordt inzicht wordt gegeven, waarbij ook de ver wachte (fi | nanciële) voor tgang | gegeven in de ontwik keling van het MBG op ‘macroniveau’ dat wil wordt geschetst. | zeggen op het totaal van alle grondexploitaties bij elk aar opgeteld. In deel 3 wordt per individueel grondexploitatieprojec t een Met de MBG wordt transparante en effi | ciënte besluitvorming | projec tbeschrijving gegeven en inzicht geboden in de voor tgang, beoogd. Op basis van de MBG kunnen de geac tualiseerde grond- | fi | nanciën en risico’s.

In deel 4 wordt in bijlagen achtergrondinfor- | 7 exploitaties jaarlijks opnieuw worden vastgesteld door de raad. | matie verstrekt. Bovendien k an de raad de MBG als sturingsinstrument aanwen- | Toelichting overzichtstabel projec tenrappor tage den. De informatie in de MBG k an worden getoetst, bijvoorbeeld | In de projec tenrappor tage worden de fi | nanciën per projec t aan de visie en doelstellingen vanuit de programma’s, de fi | nanci- | weergegeven in een overzichtstabel. Deze overzichtstabel bevat ele mogelijk heden en de mate waarin de raad (fi | nanciële) risico’s | verschillende onderdelen. Ten behoeve van de interpretatie volgt wil nemen. | een kor te toelichting op de verschillende onderdelen van de overzichtstabel. 1.2 Afbakening | Omschrijving | B e d r a g (€ ) * De MBG bevat alle gemeentelijke grondexploitaties per 1-1-2025. | Boekwaarde per 1-1-2024 | -3.837 In de termen van het Besluit, Begroting en Verantwoording (BBV ) betreft dit de bouwgrond in exploitatie (BIE). Dat wil zeggen gron- | Nog te realiseren kosten 2025 e.v. | 3.325 den in eigendom van de gemeente, waarbij de gemeente zelf | Nog te realiseren opbrengsten 2025 e.v. | -4.144 een ac tieve rol heeft in het bouwrijp maken en de gronduitgifte. | Rentetoerekening 2025 e.v. | -29 Per 1-1-2025 heeft de gemeente Steenwijkerland 12 grondexploita- ties.

Resultaat EW per 31-12-2025 | -4.785 | Voordelig Winstneming / verliesneming | -819 | winst 1.3 Link bestuurlijke programma’s | Resultaat EW per 31-12-2025 | -5.604 | voordelig De grondexploitaties zijn een instrument om (ruimtelijke) doel- | (correc tie winst/verlies) stellingen vanuit de bestuurlijke programma’s te realiseren. Hier- bij k an onder andere gedacht worden aan doelstellingen op het | Resultaat NCW per 1-1-2025 | -2.452 | voordelig gebied van volkshuisvesting, duurzaamheid of lok ale economie. | (discontovoet 2%) Concreet voorbeeld: | *€ afgerond, duizendtallen; In het coalitieak koord 2022-2026 is vanuit het programma | + is nadelig Woningbouw als opgave geformuleerd ‘ Voldoende huisvesting | – is voordelig realiseren voor huidige inwoners als voor nieuwkomers. Door er voor te zorgen dat inwoners in hun eigen omgeving kunnen | De boek waarde per 1-1-2025 betreft het saldo van de gerealiseer- blijven wonen versterken we ook de toekomstbestendigheid en | de kosten en opbrengsten van vóór 2025. leefbaarheid in de kernen’. Hier toe is woningmarktonderzoek gehouden en een woonagenda opgesteld. Een aanzienlijk deel | De nog te realiseren kosten- en opbrengsten 2025 e.v., betreff | en van de behoefte zal worden ingevuld door k aveluitgifte vanuit | alle kosten en opbrengsten (exclusief kosten- en opbrengstenstij- nieuwe grondexploitaties.

| ging) die we per 1-1-2025 nog ver wachten in de grondexploitatie tot en met het einde van het projec t. De rentetoerekening 2024 e.v. betreft de totale rentelast die we

8 Gemeente Steenwijkerland per 1-1-2025 verwachten in de grondexploitatie tot en met het einde van het project op basis van een rekenrente van 0,60%. De eindwaarde van de grondexploitatie betreft het per 1-1-2025 verwachte financieel resultaat per 31-12 van het eindjaar van het project. Kortom het verwachte resultaat aan het einde van het project (zie ook begrippenlijst). Het onderdeel winst- en verliesneming geeft het saldo weer van de historische winst- en verliesnemingen in het project ten gunste of ten laste van de Algemene Reserve. Het beleid binnen de gemeente Steenwijkerland is dat enerzijds (tussentijds) winst kan worden genomen bij winstgevende projecten en anderzijds worden verliezen bij verliesgevende projecten direct genomen c.q. afgeboekt. Winst- en verliesnemingen worden verrekend met de boekwaarde van de grondexploitatie, waarmee het boekhoudkundig onder- deel uitmaakt van de boekwaarde en het financieel resultaat per 1-1-2025. Hiermee vervaagt echter het ‘werkelijke projectresultaat’ . Daarom wordt tevens een voor winst- en verliesnemingen gecor- rigeerd resultaat gepresenteerd, om inzichtelijk te maken wat de ‘financiële performance’ van het project feitelijk is. Het resultaat NCW betreft het resultaat op netto contante waarde per 1-1-2025 (zie ook begrippenlijst).

Meerjarenbegroting Grondexploitaties 2025 e.v. 2 M eerjarenbegroting | 2.3 (Beleids)k aders Grondexploitaties | De belangrijkste beleidsk aders voor de MBG zijn: 2025 e.v. (MBG) | • | Nota Grondbeleid 2024-2028 Het grondbeleid van de gemeente Steenwijkerland is ver woord 2.1 MBG in de P&C- c yclus | in de Nota Grondbeleid 2024-2028. Deze nota is december 2024 vastgesteld door de gemeenteraad. Het grondbeleid is voor De MBG wordt jaarlijks opgesteld op basis van de per 1-1 geac tua- | een periode van 4 jaar vastgesteld. In overeenstemming met liseerde grondexploitaties, die één keer per jaar worden herzien in | deze nota zal de gemeente Steenwijkerland de komende jaren het k ader van de jaarrekening. De MBG heeft zowel betrek k ing op | een situationeel grondbeleid voeren, tenzij vanwege volkshuis- de jaarrekening als de programmabegroting en neemt een apar te | vestings- en economische redenen ac tief grondbeleid gewenst positie in tussen beide P&C-produc ten. De MBG is ver werkt in de | is. Voor verdere inhoud van het grondbeleid wordt ver wezen jaarrekening, maar vormt ook de grondslag voor de begroting. | naar de Nota Grondbeleid 2024-2028.

• | Woonagenda 2022-2026 In dit geval is de MBG gebaseerd op de grondexploitaties per | De Woonagenda Steenwijkerland 2022-2026 is per 25 januari 1-1-2025 en heeft zowel betrek k ing op de jaarrekening 2024 als de | 2022 vastgesteld door de raad. In de woonagenda staat ver- | 9 Programmabegroting 2026-2029. | woord waar, voor wat betreft wonen, als gemeente in de periode 2022-2026 op in wordt gezet. Met 33 concrete ac ties De MBG, alsmede de geac tualiseerde grondexploitaties per 1-1 | wordt voorzien in de woonbehoefte van de inwoners van van het jaar waarin de Programmabegroting wordt opgesteld, | Steenwijkerland met een passende woning voor iedereen. worden ter vaststelling aangeboden bij de Programmabegroting. | De woonagenda heeft als onderlegger het Woningmarkton- De MBG dient ter onderbouwing van de paragraaf grondbeleid. | derzoek Steenwijkerland 2021-2031-2041. De woonagenda dient tevens als basis voor het maken van nieuwe prestatieafspraken met de woningcorporaties en is input voor de gemeentelijke 2.2 | Werk wijze | omgevingsvisie en het omgevingsplan. • | Prestatieafspraken Steenwijkerland 2023-2027 De MBG 2025 e.v. is gebaseerd op de geac tualiseerde grondex- | In de prestatieafspraken Steenwijkerland 2023-2027 zijn de af- ploitaties per 1-1-2025.

In het k ader van de ac tualisatie van de | spraken vastgelegd tussen de gemeente enerzijds en woning- grondexploitatie zijn de volgende stappen uitgevoerd: | corporaties en huurdersorganisaties anderzijds ten aanzien van • | De gerealiseerde kosten – en opbrengsten 2024 zijn ver werkt | wonen en het aanbod van sociale huur woningen. in de grondexploitaties; | • | Huisvestingsopgave Wonen en Zorg • | De restramingen van de kosten en opbrengsten voor 2025 e.v. | In 2018 is de huisvestingsopgave Wonen en Zorg in beeld ge - zijn geac tualiseerd; | bracht door Bureau Companen. Gekeken is hoe de (ver wachte) • | De fasering van de kosten en opbrengsten in de tijd is bijgesteld; | vraag naar wonen met zorg zich verhoudt tot het huidige aan- • | De grondprijzen cf. de Grondprijzenbrief 2025 zijn ver werkt; | bod voor verschillende zorgdoelgroepen. De resultaten van het • | De parameters kostenstijging, opbrengstenstijging en reken- | onderzoek worden gebruikt voor beleid, woningbouwprogram- rente zijn ver werkt; | mering, opstellen van prestatieafspraken en als afwegingsk ader • | (Plan)inhoudelijke wijzigingen zijn ver werkt. | voor de huisvestingsinitiatieven op het gebied van wonen en zorg. Dit leidt tot een geac tualiseerde waardering van de grondexploita- | • | Woonagenda West- O verijssel 2021-2025 ties per 1-1-2025.

Het ver wachte resultaat is altijd een ‘best estimate’ | In maar t 2021 is de regionale woonagenda West- O verijssel op basis van feiten en omstandigheden op een bepaald moment. | onder tekend door betrok ken gemeenten en provincie. In deze woonagenda schetsen gemeenten en provincie de gezamenlijke inzet, gevoed met inbreng van woningcorporaties, marktpar tijen en andere par tners zoals bouwers en ontwik kelaars. De woon- agenda is het kompas op de O verijsselse woningmarkt: waar werken we met elk aar naar toe en hoe gaan we dat samen doen?

2.4 Ac tuele ont wik kelingen • | Stijging bouwkosten Er zijn diverse ontwik kelingen die ook de grondexploitatieprojec- | Door de aanhoudende schaarste van bouwmaterialen en ten raken: | mank racht zijn de bouwkosten voor nieuwbouw woningen het afgelopen jaar exponentieel gestegen. Het vinden van een aan- • | Stikstof | nemer is lastig. Een deel van de kopers raakt in de problemen Op 18 december 2024 heeft de Afdeling bestuursrechtspraak | door de gestegen rente en met name star ters hebben moeite van de R aad van State twee belangrijke uitspraken gedaan over | om de financiering van een nieuwbouwwoning rond te k rijgen. het intern salderen met ongebruikte stikstofruimte. Deze uitspraken hebben grote gevolgen voor de verlening van natuur vergunningen voor projec ten met stikstofdepositie. | 2.5 Parameters Dit raakt diverse sec toren, waaronder industrie, infrastruc tuur, | In k ader van het MBG 2025 e.v. zijn de volgende parameters van landbouw en het bedrijfsleven. | belang: De kern van deze uitspraken is dat bij initiatieven intern | • | Kostenstijging in 2025 | 3,5% salderen niet meer mag worden betrok ken in de zogenoemde | • | Kostenstijging in 2026 | 3,0% voor toets, dus bij de vraag of een natuur vergunning voor een | • | Kostenstijging in 2027 e.v. | 2,0% 10 | projec t nodig is.

Intern salderen mag nog wel worden betrok- | • | Opbrengstenstijging | 1,5% ken bij de vraag of een natuur vergunning voor een projec t | • | Rekenrente | 0,6% k an worden verleend. Omdat intern salderen niet meer in de | • | Discontovoet | 2,0% voor toets mag, is vaker een passende beoordeling en een | Voor de gemeentelijke grondexploitaties worden (voor de kosten natuur vergunning van de provincie noodzakelijk . | en de opbrengsten) afwijkende indexen gehanteerd ten opzichte Naar aanleiding van deze uitspraken van de Afdeling bestuurs- | van de programmabegroting (2026-2029) van de gemeente. Dat rechtspraak van de R aad van State heeft de provincie O verijssel | heeft te maken met de specifieke aard van de kosten en opbreng- laten weten nieuwe en lopende natuur vergunningaanvragen | sten in de grondexploitatie, waarbij de toekomstige ontwik keling voorlopig niet te behandelen en het verlenen van natuur ver- | van kosten en opbrengsten gebaseerd moet zijn op relevante gunningen tot 1 februari 2026 op te schor ten. De enige uitzon- | indexen. dering hierop heeft betrek k ing op veehouders die deelnemen aan de Lbv- regelingen (Landelijke beëindigingsregeling | Kostenstijging veehouderijlocaties).

| De keuze voor de parameter voor kostenstijgingen wordt geba- In juli 2025 maakte de provincie O verijssel in een bestuurlijk | seerd op het langjarig gemiddelde van de GW W-index (Grond, overleg met verschillende gemeenten echter bekend de proce - | Weg- en Waterbouw). We hanteren de GW W-index omdat deze dures voor natuur vergunningverlening ook voor andere ont- | index de prijsontwik keling van civieltechnische kosten in beeld wik kelingen, waaronder woningbouw en bedrijventerreinen, | brengt. De civieltechnische kosten zijn de voornaamste kosten weer op te star ten. Dit onder de voor waarde dat minimaal 85% | binnen de grondexploitaties. De GW W-index is opgebouwd uit de van de ‘stikstofruimte’ wordt afgeroomd. Dit betekent bijvoor- | gemiddelde prijsstijgingen en - dalingen van de diverse produc t- beeld dat voor woningbouwprojec ten, waarbij intern moet en | groepen zoals loonkosten, gasolie, elektriciteit, betonproduc ten, k an worden gesaldeerd en waarbij minimaal 85% van de oor- | cement, kunststof, (beton)staal en (wegenbouw)bitumen. spronkelijke stikstofruimte k an worden afgeroomd (en dus maximaal 15% nodig is voor de aanleg/bouw en gebruik van de | De gemiddelde GW W-index over de afgelopen 10 jaar is 2,4% betreffende woningbouwontwik keling), natuur vergunningen | (zie tabel 1).

Rekening houdend met de kostenstijging in 2024 kunnen worden aangevraagd bij de provincie. De provincie zal | van 2,9% wordt er ook voor 2025 en 2026 nog rekening gehouden ver volgens beslissen of een natuur vergunning verleend k an | met bovengemiddelde stijgingen (respec tievelijk 3,5% en 3,0%). worden. | De GW W-kosten stijgen hard doordat de prijzen van grondstoffen en materiaal onder druk staan. Bovendien is er blijvend sprake • | Omgevingswet | van een tekor t aan geschikt personeel gecombineerd met hoge De nieuwe Omgevingswet is in werk ing getreden op 1 januari | loonkosten. Inmiddels (2025) zien we dat de kostenstijgingen wel 2024. De Omgevingswet integreer t 26 wetten op het gebied | op een minder hoog niveau liggen dan een aantal jaar geleden. van de fysieke leefomgeving in één wet. | Voor de langere termijn, vanaf 2027, wordt daarom weer uitge - gaan van een gemiddelde (historische) kostenstijging van 2,0%. • | Stapeling van opgaven Er is voldoende vraag naar nieuwbouw woningen maar bouw- grond is schaars. Naast woningbouw is er in de gemeente Steenwijkerland ook behoefte aan ruimte voor natuur, econo - mie en recreatie & toerisme. Daarnaast wordt ingezet op meer k limaat-adaptief bouwen waarbij rekening gehouden wordt met onder andere hittestress en wateroverlast en -tekor t.

Meerjarenbegroting Grondexploitaties 2025 e.v. TABEL 1 | GWW-INDEX, PROCENTUELE MUTATIE T.O.V. VAN V | Discontovoet OORGAAND JAAR | De gemeente Steenwijkerland bepaalt voor alle grondexploitaties het resultaat op netto contante waarde. Eventuele verliesnemin- Jaar | Gemiddelde 10 jaar | Per jaargen worden ook getroff | en op contante waarde. Dat betekent dat 2015 | 2,2% | 1,0%het saldo contant moet worden gemaakt met een discontovoet. 2016 | 1,7% | 1,2%In aansluiting op de BBV-regelgeving maakt de gemeente Steen- 2017 | 1,1% | 2.3%wijkerland grondexploitaties contant met een percentage van 2018 | 1,3% | 3,5%2,0% (Meerjarig streefpercentage van de Europese Centrale Bank 2019 | 1,6% | 1,4%voor de infl | atie binnen de Eurozone). 2020 | 1,8% | 2,6% 2021 | 1,8% | 2,2% 2022 | 2,5% | 7,2% 2023 | 2,2% | -0,7% 2024 | 2,4% | 2,9% Opbrengstenstijging | 11 Er is in Nederland geen database beschik baar waarin de prijsont- wik keling van bouwgrond wordt bijgehouden. In de gemeente Steenwijkerland wordt de parameter opbrengstenstijging ge - woonlijk gebaseerd op het langjarig gemiddelde van de Consu- mentenprijsindex (CPI) van het CBS. Op dit moment is de Grond- prijzenbrief 2025 van gemeente Steenwijkerland voor nieuwe grondexploitaties leidend.

Grondopbrengsten welke zijn opgeno - men in bestaande grondexploitaties, en waar nog geen overeen- komsten onder liggen, worden geïndexeerd met 1,5% om te kunnen spreken van prijspeil 1-1-2025. Het gemiddelde van de CPI in de afgelopen 10 jaar bedraagt 2,8% (zie tabel 2). Voor de komende begrotingsperiode (MBG 2026-2029) wordt de parameter opbrengstenstijging van 1,5% geconsolideerd. TABEL 2 | CONSUMENTENPRIJZEN, PRIJSINDEX (2015=100) Jaar | CPI | Jaarmutatie CPI (%) 2015 | 100,0 | 0,6% 2016 | 100,3 | 0,3% 2017 | 101,7 | 1,4% 2018 | 103,4 | 1,7% 2019 | 106,2 | 2,6% 2020 | 107,5 | 1,3% 2021 | 110,4 | 2,7% 2022 | 121,4 | 10,0% 2023 | 126,1 | 3,8% 2024 | 130,3 | 3,3% Gemiddelde (10-jaarsgemiddelde) | 2,8% Rekenrente Het rentepercentage dat wordt doorberekend aan de grondex- ploitaties voor 2025 e.v. is 0,60% op jaarbasis. Fluc tuaties in dit percentages zullen struc tureel optreden, want het wordt afgeleid van het totale investeringsvolume en de samenstelling van de leningenpor tefeuille.

2.6 Resultaat TABEL 3 | TOTAALOVERZICHT NET TO-GRONDEXPLOITATIERESULTATEN NCW PER 1-1-2025 (€ AFGEROND, DUIZENDTALLEN; + IS NADELIG – IS VOORDELIG) N C W 1-1-2024 | N C W 1-1-2025 | Verschil | Eindjaar Woningbouw onderhanden 5 | Woldmeenthe | - 1.190.000 | - 1.226.000 | - 36.000 | 2032 27 | Ossenzijl Hoofdstraat | - 58.000 | - 48.000 | + 10.000 | 2025 36 | Kornputkwar tier | - 123.000 | - 271.000 | - 148.000 | 2028 46 | Willemsoord | - 82.000 | - 64.000 | + 18.000 | 2026 61 | Kuinre Overhavendijk | -12.000 | - 235.000 | - 223.000 | 2028 68 | Scheer wolde | - 163.000 | - 89.000 | +74.000 | 2025 69 | Blokzijl Noordermaten | -61.000 | - 42.000 | + 19.000 | 2031 fase 4 12 | 70 | Wanneper veen | - | + 42.000 | + 42.000 | 2030 Totaal Woningbouw | 1.689.000 | 1.933.000 | 244.000 onderhanden Bedrijventerreinen onderhanden 11 | Oostermeentherand | - 87.000 | - 85.000 | + 2.000 | 2025 42 | Mr. Z.

ter Steghestraat | - 69.000 | - 74.000 | - 5.000 | 2025 63 | Oldemarkt Boterberg Zuid | - 104.000 | - 354.000 | - 205.000 | 2038 67 | Weg van Rollecate | - 10.000 | - 6.000 | + 4.000 | 2025 Totaal bedrijventerreinen | 270.000 | 519.000 | 204.000 onderhanden TOTAAL | 1.959.000 | 2.452.000 | 448.000 In tabel 3 zijn de ‘netto - grondexploitatieresultaten’ per 1-1-2025 | Grondexploitatie Wanneper veen heeft een netto verliesgevend weergegeven, waarbij een vergelijk ing wordt gemaakt met de | resultaat per 1-1-2025, dit komt door de hogere “opstar t ” kosten ‘netto - grondexploitatieresultaten’ per 1-1-2024. ‘Netto - grondex- | voor het bouwrijp maken van het projec t en latere faseringen van ploitatieresultaat ’ wil zeggen dat in de jaarrekening getroffen | de grondopbrengsten o.a. ook door de stikstof problematiek . winst- en verliesnemingen onderdeel uitmaken van de gepresen- teerde resultaten. De grondslag voor de berekening van de hoog- te van de te treffen winst- en verliesnemingen wordt gevormd door het ‘bruto - grondexploitatieresultaat ’ (zie ook paragraaf 2.9 winst- en verliesnemingen). Het ver wachte resultaat op star twaarde NC W per 1 januari 2025 van alle grondexploitaties woningbouw en bedrijventerreinen bedraagt circa € 2.45 miljoen voordelig. Ter vergelijk: het resultaat op star twaarde per 1 januari 2024 bedroeg circa € 1.95 miljoen voordelig.

Dat is een toename van het ver wachte resultaat met circa € 440 duizend. Per saldo is er sprake van een toename van het resultaat grond- bedrijf (lees: alle grondexploitaties bij elk aar opgeteld). Deze toe - name betreft het saldo van alle verlies en winstnemingen van de grondexploitaties inclusief de nieuwe grondexploitatie complex 70 Wanneper veen. De toename is te verk laren omdat vorig jaar de afboek ing van het Kornputk war tier, doordat er verk aveling is toegepast, volledig ver werkt was.

Meerjarenbegroting Grondexploitaties 2025 e.v. 2.7 Boek waardeverloop TABEL 4. BOEKWAARDE-OVERZICHT PER 1-1-2025 (€ AFGEROND, DUIZENDTALLEN; + IS NADELIG – IS VOORDELIG) Complex | boek waardevermeerderingenverminderingen | w i n s t - e n verlies- | boek waarde p e r 1-1-2024 | 2024 | 2024 | nemingen | p e r 31 - 12 - 2 0 2 4 Woningbouw 05 Woldmeenthe | 67.899 | 1.038 | 0 | -158.000 | 226.937 27 Ossenzijl Hoofdstraat/Hilligerspoor t | -37.026 | 9.978 | 0 | 0 | -27.048 36 Terrein | Kornputk azerne | 4.189.941 | 266.578 | 383.218 | 0 | 4.073.300 44 Oosterbroek Oldemarkt | -303.055 | 240.384 | 103.020 | -165.691 | 0 46 Willemsoord | uitbreiding | -187.043 | 25.823 | 0 | 0 | -161.220 61 Overhavendijk Kuinre | -156.694 | 10.473 | 0 | 0 | -146.222 68 Scheer wolde | 74.311 | 41.180 | 270.922 | -147.000 | -8.432 69 Noordermaten (fase 4) | 656.500 | 443.015 | 13.318 | 0 | 1.086.197 70 Wanneper veen | 0 | 230.211 | 0 | 28.000 | 202.21113 Subtotaal woningbouw | 4 .30 4 . 831, 83 | 1. 26 8 . 679,19 | 770 . 477, 63 | - 4 4 2 . 6 91, 05 | 5. 245.724 ,4 4 Bedrijventerreinen 11 Oostermeentherand | -236.831 | 1.228 | 0 | 0 | -235.603 41 Bedrijventerrein Kanaalweg Blokzijl | -563.943 | 159.301 | 0 | -404.641 | 0 42 Mr. Z.

ter Steghestraat | -83.383 | 3.116 | 175.000 | 0 | -255.267 63 Oldemarkt Boterberg Zuid | 398.286 | 9.545 | 271.269 | 0 | 136.562 67 Weg | van | Rollecate Vollenhove | 18.381 | 4.496 | 129.794 | 0 | -106.917 Subtotaal industrieterreinen | - 4 6 7. | 4 | 8 9 | 17 7. 6 | 8 | 6 | 576 . 0 63 | -404.641 | - 4 61. 225 Totaal gronden in exploitatie | 3 . | 8 3 7. 3 4 2 | 1. 4 4 6 . 365 | 1.34 6.541 | - 8 47. 333 | 4.784.499,75 In tabel 4 wordt het boek waarde - overzicht per 1-1-2025 weerge - | De prognose is dat door de voor tgang in de projec ten de komende geven. Deze tabel maakt de boek waarde - ontwik keling in 2024 | jaren de boek waarde verder zal teruglopen. De prognose van het inzichtelijk . Gerealiseerde kosten leiden tot een toename van de | boek waarde verloop voor de komende jaren is weergegeven in boek waarde, ter wijl gerealiseerde opbrengsten leiden tot een | tabel 5 en fi | guur 1. afname van de boek waarde. TABEL 5. PROGNOSE BOEKWAARDE 2025 E.V. Winst- en verliesnemingen worden ook verrekend met de boek- waarde van de grondexploitatie. ( Tussentijds) genomen winsten | Peildatum | Boek waarde leiden tot een toename van de boek waarde, ter wijl getroff | en | 1-1-2025 | € | 4.79 mln verliesnemingen leiden tot een afname van de boek waarde.

| 1-1-2026 | € | 1.25 mln 1-1-2027 | € | -1.57 mln Een winstneming heeft een negatief eff | ec t op het ver wachte | 1-1-2028 | € -1.80 mln grondexploitatieresultaat. De winst wordt immers als het ware ‘uit | 1-1-2029 | € -2.95 mln de grondexploitatie gehaald’, waardoor er voor de nabije of verre toekomst minder winst in het vat zit. Een verliesneming heeft een | De prognose van de boek waarde - ontwik keling voor de komende positief eff | ec t op het ver wachte grondexploitatieresultaat. | begrotingsperiode 2026-2029 is op basis van de veronderstelling De boek waarde per 1-1-2025 ( jaarrekening 2024) bedroeg circa | dat de kosten- en opbrengsten in de grondexploitaties zich in € 4.79 miljoen. In 2024 is circa € 1.45 miljoen aan kosten gemaakt | werkelijk heid exac t zo zullen ontwik kelen als we ver wachten per en € 1.35 miljoen aan opbrengsten gerealiseerd. Per saldo leidt dit | 1-1-2025. De ver wachte afname van de boek waarde vanaf 1-1-2025 tot een toename van de boek waarde met circa € 0.95 miljoen | heeft te maken met de toevoeging van het complex Wanneper- t.o.v. de jaarrekening 2023. De totale winstneming bedraagt | veen aan de projec tenpor tefeuille afname van de investeringen/ € 847.000 (woningbouw € 443.000 en industrieterrein € 404.000) | gemaakte kosten en ver wachte winstnemingen tot en met 2029 in de jaarrekening 2024. | binnen woningbouw.

3 Projec tenrappor | tage 3.1 Grondexploitatie woningbouw | FINANCIËLE TOELICHTING | BEDR AG (€)* Boek waarde per 1-1-2025 | 227.000 | nadelig 3.1.1 | Woldmeenthe -Steenwijk Nog te realiseren kosten 2025 e.v. | 408.000 | nominaal BESCHRIJVING | Nog te realiseren opbrengsten | -1.980.000 | nominaal Het exploitatiegebied Woldmeenthe ligt ingesloten tussen de | 2025 e.v. spoorlijn Zwolle -Leeuwarden, de Eesveenseweg en de Steenwijker | Rentetoerekening 2025 (0.60%) | -23.000 | voordelig Aa. In het gebied zijn in totaal circa 489 woningen gerealiseerd, uitgedrukt in opper vlakte is dit ongeveer 13,6 hec tare. Het overige | Resultaat EW per 31-12-2032 | -1.436.000 | voordelig deel van het uitgeefbaar gebied, circa 2,9 hec tare, is bestemd voor k antoren en woon-werk locaties. Het gebied wordt geken- | Winstneming / verliesneming | -5.748.000 | winst merkt door het openbare water tussen de woonvlek ken en een | Resultaat EW per 31-12-2032 | -7.184.000 | voordelig hoogwaardige duurzame inrichting van het openbare gebied. | (correc tie winst/verlies) 14 | Een ander belangrijk uitgangspunt in het ontwerp van de wijk is het duurzaam bouwen. | Resultaat NCW per 1-1-2025 | -1.226.000 | voordelig (discontovoet 2%) VOORTGANG Per 1-1-2025 moeten nog bouwrijpe gronden onder 4 woon-werk | *€ afgerond, duizendtallen; + is nadelig – is voordelig k avels en 2 k antoorlocaties uitgegeven worden.

Dit gaat om in totaal 10.433 m2 uitgeefbaar opper vlak en is ongeveer 20% van het totale woon/werk programma. | In het onderstaande overzicht staan de risico’s van het projec t weergegeven. In 2025 is een projec tteam gestar t om de verkoop van de al jaren braak liggende k avels een nieuwe func tie te geven. Er wordt ge - | PROJEC TRISICO’S | KANS | GEVOLG | RISICO keken of de func tie wonen voor deze k avels geschikt is en welke | Afzet huidige beschik bare kavels | 50% | € 1.785.000 | € 892.500 woning varianten haalbaar zijn voor deze k avels. Hiermee wordt invulling gegeven aan de woonagenda 2022-2026 | Toelichting: op het moment dat er een nieuw woonprogramma om voldoende harde plancapaciteit voor koopwoningen te beha- | bekend is zal er een hercalculatie plaatsvinden van deze grondex- len voor Steenwijk . | ploitatie m.b.t. de kosten voor het bouw- en woonrijp maken en de opbrengsten aan de hand van de laatste grondprijzenbrief. PROJEC TGEGEVENS Omschrijving Kern | Steenwijk Projec t | Woldmeenthe Programma | Woningbouw Por tefeuillehouder | Melvin Smit Ver wacht eindjaar | 2032 Restant looptijd | 8 jaar Plangebied | 33,3 ha

Meerjarenbegroting Grondexploitaties 2025 e.v. FINANCIËLE TOELICHTING | BEDR AG (€)* 3.1.2 Hoofdstraat/Hilligerspoor tweg – Ossenzijl | Boek waarde per 1-1-2025 | -27.000 | voordelig BESCHRIJVING | Nog te realiseren kosten 2025. | 56.000 | nominaal Ossenzijl ligt in het noordwesten van de gemeente Steenwijker- | Nog te realiseren opbrengsten 2025. | -78.000 | nominaal land aan de K alenbergergracht, die de Weerribben en K alenberg via de Linde met de Friese meren verbindt. Iets ten noorden van | Rentetoerekening 2025 (0.60%) | -160 | voordelig Ossenzijl ligt de grens met de provincie Friesland. De kern ligt deels in natuurgebied De Weerribben, dat zich verder uitstrekt | Resultaat EW per 31-12-2025 | -49.000 | Voordelig naar het zuiden. | Winstneming/ verliesneming | -302.000 | winst Resultaat EW per 31-12-2025 | -351.000 | voordelig In Ossenzijl is het woningbouwprojec t Hoofdstraat/Hilligerspoor t- | (correc tie winst/verlies) weg in ontwik keling. Het plangebied is gesitueerd tussen de straten waarnaar het projec t is vernoemd. Deze grondexploitatie | Resultaat NCW per 1-1-2025 | -48.000 | voordelig was per 1-1-2003 geopend en het plan voorziet in de realisatie van | (discontovoet 2%) | 15 6 twee - onder- een-k apwoningen en 5 vrije k avels.

*€ afgerond, duizendtallen; + is nadelig – is voordelig VOORTGANG Per 1-1-2025 wordt in de grondexploitatie nog uitgegaan van | RISICO’S de beschik baarheid van 1 k avel voor een par ticulier vrijstaande | Voor het projec t Hoofdstraat/Hilligerspoor tweg is het risico nihil, woning. Deze k avel is moeilijk verkoopbaar omdat een rioolbuis | daarom worden er geen risico’s gek wantifi | ceerd. Bij een ak koord onder een deel van het perceel doorloopt. Hierdoor ontstaat er | voor een nieuw woonprogramma zal er een nieuwe grondexploi- een vreemde verhouding m.b.t. welk deel van het perceel wel | tatie geopend worden en deze lopende zal met het opmaken van bebouwd mag worden, en welk deel tuin moet blijven. | de jaarrekening afgesloten gaan worden. Momenteel wordt er ac tief geac teerd om tot een oplossing te komen waarbij er percelen en gebouwen van derden in beeld zijn voor een nieuw woonprogramma. Op het moment dat er een ak koord komt zal het perceel in deze grondexploitatie onderdeel gaan uitmaken van het nieuwe woon programma en zal er een nieuwe grondexploitatie geopend worden. PROJEC TGEGEVENS Omschrijving Kern | Ossenzijl Projec t | Hoofdstraat/Hilligerspoor t Programma | Woningbouw Por tefeuillehouder | Melvin Smit Ver wacht eindjaar | 2025 Restant looptijd | 1 jaar Plangebied | 0,57 ha

3.1.3 Kornputkwar tier fase 4 - Steenwijk BESCHRIJVING Tussen het zuidoosten van het historische centrum van Steenwijk | RUIMTEGEBRUIK FASE 4 en de bosrijke Havelterberg ligt het Kornputk war tier: een gloed- | Omschrijving | A a n t a l (m2) | % nieuwe woonbuur t, vernoemd naar de voormalige Johan van den | Uitgeefbaar | 27.000 | 46% Kornputk azerne. In de raadsvergadering van 6 maar t 2007 is het | Verharding | 19.500 | 33% bestemmingsplan en de bijbehorende grondexploitatie ter vast- | Groen | 12.800 | 21% stelling aangeboden. In 2023 wordt een herzieningsprocedure op - | Totaal | 59.300 | 100% gestar t voor fase 4, om circa 50 ex tra k avels te kunnen realiseren, zodat in het totale plangebied circa 450 woningen gerealiseerd kunnen worden (uitgifte via een aantal ontwik kelende par tijen | PROJEC TGEGEVENS en uitgifte vrije k avels door de gemeente). Het woningbouw- | Omschrijving programma bestaat uit een gevarieerd aanbod van huur- en | Kern | Steenwijk koopwoningen en uit een diversiteit aan woningtypes. | Projec t | Kornputkwar tier Programma | Woningbouw 16 | VOORTGANG | Por tefeuillehouder | Melvin Smit In 2025 is er gestar t met het bouw- en woonrijp maken van fase 4, | Ver wacht eindjaar | 2028 tevens ook de eindfase voor het projec t/plangebied Kornput- | Restant looptijd | 4 jaar k war tier.

Onderdeel van fase 4 is de samenwerk ing met een bouw- onderneming voor het ontwik kelen en het verkopen van de k avels/ | Plangebied | 29,3 ha woningen voor een deel van het gebied in fase 4. De k avels bedoeld voor de bouw van vrijstaande koopwoningen en enkele | FINANCIËLE TOELICHTING | BEDRAG(€)* 2 onder 1 k ap woningen wordt door de gemeente zelf te koop | Boek waarde per 1-1-2025 | 4.073.000 | nadelig aangeboden. Ook de locatie “Stormbaan” welke onderdeel is van | Nog te realiseren kosten 2025 e.v. | 2.714.000 | nominaal de grondexploitatie is in ontwik keling met als doel de bouw van | Nog te realiseren opbrengsten 2025 e.v. | -7.147.000 | nominaal sociale huur woningen en sociale huurappar tementen. | Rentetoerekening 2025 (0.60%) | 33.000 | nadelig Resultaat EW per 31-12-2028 | -294.000 | voordelig Winstneming / verliesneming | 7.687.000 | verlies Resultaat EW per 31-12-2028 | 7.393.000 | nadelig (correc tie winst/verlies) Resultaat NCW per 1-1-2025 | -271.000 | voordelig (discontovoet 2%) *€ afgerond, duizendtallen; + is nadelig – is voordelig RISICO’S Op dit moment worden er geen risico’s toegewezen aan het projec t Kornputk war tier – fase 4.

PROGRAMMA FASE 4 Nog te realiseren woningbouw | Aantal | % Appar tement sociale huur | 28 | 17% Rij sociale huur | 19 | 12% Rij koop | 79 | 48% 2 onder 1 kap koop par ticulier | 8 | 5% 2 onder 1 kap koop projec tmatig | 16 | 10% Vrijstaand koop par ticulier | 13 | 8% Totaal | 163 | 100%

Meerjarenbegroting Grondexploitaties 2025 e.v. 3.1.4 | Willemsoord | – Willemsoord BESCHRIJVING | FINANCIËLE TOELICHTING | BEDR AG (€)* De kern Willemsoord ligt in het noorden van de gemeente Steen- | Boek waarde per 1-1-2025 | -161.000 | voordelig wijkerland en grenst in het noorden direc t aan de provincie Fries- land. Ten oosten van de kern liggen het spoor en de rijksweg A32. | Nog te realiseren kosten 2025 e.v. | 154.000 | nominaal De nieuwbouwlocatie uitbreiding Willemsoord is gelegen aan de | Nog te realiseren opbrengsten 2025 e.v. | -60.000 | nominaal zuidzijde van Willemsoord, aan de westzijde begrensd door het | Rentetoerekening 2025 (0.60%) | -1800 | voordelig Olde Meinenbos en aan de zuidzijde door een boswal. Er zullen 28 woningen gerealiseerd worden, variërend van rij, twee - onder- | Resultaat EW per 31-12-2026 | -66.000 | voordelig één-k ap en vrijstaand. Winstneming/ verliesneming | -323.000 | winst VOORTGANG | Resultaat EW per 31-12-2026 | -389.000 | voordelig Per 1-1-2025 moeten nog de gronden onder 6 sociale huur woningen | (correc tie winst/verlies) uitgegeven worden in 2025-2026. Het plangebied is bouwrijp gereed.

| Resultaat NCW per 1-1-2025 | -64.000 | voordelig (discontovoet 2%) | 17 *€ afgerond, duizendtallen; + is nadelig – is voordelig RISICO’S Er zijn al enkele jaren gesprek ken gaande met Wetland Wonen Groep over de afname van de bouwgrond voor de bouw van 6 sociale huur woningen. Er is bestuurlijk overleg geweest en het uitgangspunt is om te star ten met de bouw in 2026. Er is een risi- co dat er een nieuwe bestemming voor de bouwgrond gevonden moet worden door het verlopen van de prestatieafspraak en dat deze grondexploitatie afgesloten wordt zonder realisatie van de sociale huur woningen. PROGRAMMA Nog te realiseren woningbouw | Aantal | % Rij sociale huur | 6 | 100% Totaal | 6 | 100% PROJEC TGEGEVENS Omschrijving Kern | Willemsoord Projec t | Willemsoord uitbreiding Programma | Woningbouw Por tefeuillehouder | Melvin Smit Ver wacht eindjaar | 2026 Restant looptijd | 2 jaar Plangebied | 19,4 ha

3.1.5 Overhavendijk – Kuinre BESCHRIJVING Kuinre ligt in het uiterste noordwesten van de gemeente op de | PROJEC TGEGEVENS grens met Friesland en Flevoland. De kern van Kuinre bestaat uit | Omschrijving een lang lint, dat tweezijdig vrijwel aaneengesloten is bebouwd | Kern | Kuinre en een naoorlogs woonwijkje. In 2005 is begonnen aan de nieuw- | Projec t | Overhavendijk bouw wijk O verhavendijk ten zuiden van Kuinre. De ontwik keling | Programma | woningbouw bestaat uit twee fases. Fase 1 ten zuiden van het Kuinderdiep is | Por tefeuillehouder | Melvin Smit gerealiseerd. Fase 2 moet nog tot ontwik keling komen (zie onder- | Ver wacht eindjaar | 2028 staand figuur). | Restant looptijd | 4 jaar VOORTGANG | Plangebied | 2,2 ha Beeldk waliteit- en bestemmingsplan zijn inmiddels vastgesteld door de R aad. Het bouwrijp maken van de grond is in voorberei- | FINANCIËLE TOELICHTING | BEDRAG(€)* ding voor de bouw van 12 koopwoningen. De uitdaging voordat | Boek waarde per 1-1-2025 | -147.000 | voordelig 18 | verkoop k an star ten is o.a. het gesprek met het nutsbedrijf voor de aansluitingen van de woningen op het elektriciteitsnetwerk . | Nog te realiseren kosten 2025 e.v. | 549.000 | nominaal Nog te realiseren opbrengsten 2025 e.v.

| -659.000 | nominaal Rentetoerekening 2024 (0.60%) | -2.000 | voordelig Resultaat EW per 31-12-2028 | -254.000 | voordelig Winstneming / verliesneming | 518.000 | verlies Resultaat EW per 31-12-2028 | 264.000 | nadelig (correc tie winst/verlies) Resultaat NCW per 1-1-2025 | -235.000 | voordelig (discontovoet 2%) *€ afgerond, duizendtallen; + is nadelig – is voordelig PROGRAMMA | RISICO’S Nog te realiseren woningbouw | Aantal | % | Voor het projec t O verhavendijk is het risico nihil, daarom worden Rij koop | 4 | 33%er geen risico’s gek wantificeerd. 2 onder 1 kap koop par ticulier | 6 | 50% Vrijstaand koop par ticulier | 2 | 17% Totaal | 12 | 10 0 % RUIMTEGEBRUIK Omschrijving | Aantal (m2) | % Uitgeefbaar | n.t.b. | % Verharding | n.t.b. | % Groen | n.t.b. | % Water | n.t.b. | % Totaal | 21 . 8 0 0 | 10 0 %

Meerjarenbegroting Grondexploitaties 2025 e.v. 3.1.6 Scheer wolde BESCHRIJVING | FINANCIËLE TOELICHTING | BEDR AG (€)* Scheer wolde ligt in het har t van de gemeente Steenwijkerland, | Boek waarde per 1-1-2025 | -8.000 | voordelig tussen de natuurgebieden De Weerribben en De Wieden in. Een ideale star tplaats om het gebied per fi | ets te doork ruisen. Op een | Nog te realiseren kosten 2025 | 85.000 | nominaal mooie locatie aan de Scheer wolder weg en grenzend aan projec t | Nog te realiseren opbrengsten 2025 | -168.000 | nominaal Rietweelde (30 vrijstaande woningen aan het water) zijn er in | Rentetoerekening 2025 | 0 een k lein nieuwbouwprojec t ruime k avels te koop. Er is plek voor maximaal 12 woningen in de vormen twee - onder- een-k ap of | Resultaat EW per 31-12-2025 | -91.000 | voordelig vrijstaand. Winstneming / verliesneming | -391.000 | winst VOORTGANG | Resultaat EW per 31-12-2025 | -482.000 | voordelig De laatste 2 k avels m.b.t. een twee onder een k ap woning zijn | (correc tie winst/verlies) verkocht. De grondexploitatie k an, na oplevering van de openbare ruimte, afgesloten worden. | Resultaat NCW per 1-1-2025 | -89.000 | voordelig (discontovoet 2%) | 19 *€ afgerond, duizendtallen; + is nadelig – is voordelig RISICO’S Voor het projec t Scheer wolde is het risico nihil, daarom worden er geen risico’s gek wantifi | ceerd.

PROJEC TGEGEVENS Omschrijving Kern | Scheer wolde Projec t | Scheer wolde Programma | woningbouw Por tefeuillehouder | Melvin Smit Ver wacht eindjaar | 2025 Restant looptijd | 0 jaar Plangebied | 1 ha

3.1.7 Noordermaten fase 4 – Blokzijl BESCHRIJVING Ten zuidoosten van de kern Blokzijl is de woningbouwontwik ke - | PROJEC TGEGEVENS ling Noordermaten fase 4 gepland. De nieuwe woonwijk vormt | Omschrijving een ver volg op de fasen 1, 2 en 3 van de bestaande woonwijk | Kern | Blokzijl Noordermaten. In het nieuwe woningbouwgebied is een gevari- | Projec t | Noordermaten Blokzijl eerd woningbouwprogramma beoogd (rij sociale huur en koop, | Programma | Woningbouw geschakeld voor senioren, twee - onder- een-k ap en vrijstaand). | Por tefeuillehouder | Melvin Smit In fase 4 zullen 80 k avels gerealiseerd worden. | Ver wacht eindjaar | 2031 VOORTGANG | Restant looptijd | 7 jaar De verkoop van alle k avels in fase A is succesvol verlopen dit jaar. | Plangebied | 4,7 ha Het bouwrijp maken van fase B is in volle gang. Wanneer de k avel- verkoop fase B k an star ten is nog onduidelijk door de nieuwe | FINANCIËLE TOELICHTING | BEDR AG (€)* stikstof regels en toetsing normen van het rijk . Ook loopt er nog | Boek waarde per 1-1-2025 | 1.086.000 | nadelig 20 | discussie voor een eventuele schoollocatie i.p.v. 8 senioren wonin- gen waar voor dan nog een bestemmingsplanwijziging nodig is. | Nog te realiseren kosten 2025 e.v. | 2.920.000 | nominaal Nog te realiseren opbrengsten 2025 | -4.140.000 | nominaal e . v.

Rentetoerekening 2025 (0.60%) | 16.000 | nadelig Resultaat EW per 31-12-2031 | -48.000 | voordelig Winstneming / verliesneming | 0 Resultaat EW per 31-12-2031 | -48.000 | voordelig (correc tie winst/verlies) Resultaat NCW per 1-1-2025 | -42.000 | voordelig (discontovoet 2%) *€ afgerond, duizendtallen; + is nadelig – is voordelig RISICO’S PROGRAMMA | In het onderstaande overzicht staan de risico’s van het projec t Nog te realiseren woningbouw | Aantal | % | weergegeven. Rij sociale huur | 18 | 23% Rij huur | 8 | 10%PROJEC TRISICO’S | KANS | GEVOLG | RISICO Rij koop | 13 | 16%Ver traging a.g.v. stikstof-25% | € 128.000 | € 32.000 2 onder 1 kap koop projec tmatig | 24 | 30% | problematiek Vrijstaand koop par ticulier | 17 | 21%Afzet huidige programmering: | 50% | € 238.000 | € 119.000 afwaardering grondprijs Totaal | 80 | 10 0 % RUIMTEGEBRUIK Omschrijving | A a n t a l (m2) | % Uitgeefbaar | 19.845 | 42% Verharding | 6.158 | 13% Groen | 14.717 | 32% Water | 6.050 | 13% Totaal | 46.769 | 100%

Meerjarenbegroting Grondexploitaties 2025 e.v. 3.1.8 | Wanneper veen BESCHRIJVING Aan de noordzijde van Wanneper veen wordt een nieuwe woon- | PROJEC TGEGEVENS wijk ontwik kelt. In dit nieuwbouwplan kunnen circa 37 woningen | Omschrijving gebouwd worden. In het nieuwe woningbouwgebied is een geva- | Kern | Wanneper veen rieerd nieuwbouwprogramma beoogt. Verder is er een nieuw | Projec t | Wanneper veen k indcentrum gepland in het gebied genaamd De Lisdodde. In dit | Programma | Woningbouw nieuwe gebouw worden de scholen De Wennepe en ’t Vonder, | Por tefeuillehouder | Melvin Smit een k inderopvang en buitenschoolse opvang gehuisvest. | Ver wacht eindjaar | 2030 VOORTGANG | Restant looptijd | 6 jaar In de periode van maar t tot en met oktober/november 2025 | Plangebied | 3,2 ha maken wij het hele plan bouwrijp. Vanaf 2026/2027 staat de nieuwbouw van het k indcentrum gepland. Wanneer de uitgifte | FINANCIËLE TOELICHTING | BEDR AG (€)* van de woningbouwk avels zal star ten is nog onbekend i.v.m. | Boek waarde per 1-1-2025 | 202.000 | nadelig nieuwe stikstof regels. | 21 Nog te realiseren kosten 2025 e.v. | 2.306.000 | nominaal Nog te realiseren opbrengsten 2025 | -2.532.000 | nominaal e . v.

Resultaat EW per 31-12-2030 | 47.000 | nadelig Winstneming / verliesneming | 28.000 | verlies Resultaat EW per 31-12-2030 | 75.000 | nadelig (correc tie winst/verlies) Resultaat NCW per 1-1-2025 | 42.000 | nadelig (discontovoet 2%) RISICO’S In het onderstaande overzicht staan de risico’s van het projec t weergegeven. PROGRAMMA | PROJEC TRISICO’S | KANS | GEVOLG | RISICO Nog te realiseren woningbouw | Aantal | % | Ver traging stikstofproblematiek | 25% | € | € 25.500 Rij koop | 13 | 35% | 102.000 Patio, koop (senioren) | 6 | 16% 2 onder 1 kap koop par ticulier | 10 | 27% Vrijstaand koop par ticulier | 8 | 22% Totaal | 37 | 100% RUIMTEGEBRUIK Omschrijving | A a n t a l (m 2) | % Uitgeefbaar | 11.503 | 35% Verharding | 4.915 | 15% Groen | 14.402 | 44% Water | 1.980 | 6% Totaal | 32.800 | 100%

3.2 Grondexploitatie bedrijventerreinen 3.2.1 | Oostermeentherand – Steenwijk | FINANCIËLE TOELICHTING | BEDR AG (€)* Boekwaarde per 1-1-2025 | -236.000 | voordelig BESCHRIJVING Het exploitatiegebied Oostermeentherand wordt omsloten door | Nog te realiseren kosten 2025 | 150.000 | nominaal de Steenwijker Aa en de Rijksweg A32. Zuidelijker van het gebied | Nog te realiseren opbrengsten 2025 | 0 | nominaal ligt de woonwijk Oostermeenthe. Het gebied is ongeveer 13,4 | Rentetoerekening 2025 | -1.000 | voordelig hec tare groot. Het terrein bestaat uit een gedeelte met grootscha- lige hallen (onder andere een transpor toverslagbedrijf | ) en een toegankelijker commercieel gedeelte met volumineuze detailhan- | Resultaat EW per 31-12-2025 | -87.000 | voordelig del. Bijzondere func ties op dit bedrijventerrein betreffende aan- | Winstneming / verliesneming | 2.003.000 | voordelig wezigheid van een hotel en de vestiging van een fastfoodketen. | Resultaat EW per 31-12-2025 | -87.000 | voordelig (correc tie winst/verlies) VOORTGANG 22 | Laatste verplichting is in 2025 voldaan en er vinden geen ac tivitei- | Resultaat NCW per 1-1-2025 | -85.000 | voordelig ten meer plaats. De grondexploitatie wordt met de jaarrekening | (discontovoet 2%) 2025 afgesloten.

*€ afgerond, duizendtallen; + is nadelig – is voordelig PROJEC TGEGEVENS Omschrijving Kern | Steenwijk Projec t | Locatie Oostermeentherand Programma | Werk en Economie Por tefeuillehouder | Miriam Slomp -Dek kers Ver wacht eindjaar | 2025 Restant looptijd | 0 jaar Plangebied | 13,4 ha

Meerjarenbegroting Grondexploitaties 2025 e.v. 3.2.2 | Concrelit – Steenwijk FINANCIËLE TOELICHTING | BEDR AG (€)* BESCHRIJVING | Boekwaarde per 1-1-2025 | -255.000 | voordelig De Concrelit-locatie ligt nabij de binnenstad van Steenwijk , tussen de mr. Z. ter Steghestraat en het Dolderk anaal. De locatie | Nog te realiseren kosten 2025 | 181.000 | nominaal is vernoemd naar de oude locatie van betonfabriek Concrelit en is via de A32 en met het openbaar ver voer goed bereik baar. Van | Nog te realiseren opbrengsten | 0 | nominaal het terrein was 5.240 m2 bestemd voor een basisschool genaamd | 2025 school B, dit was onderdeel van een gunstige grondruil met de | Rentetoerekening 2025 | -1.500 | voordelig oude locatie van deze school. Het overig uitgeefbaar gebied, circa 5.500 m2, is bestemd voor bedrijven. | Resultaat EW per 31-12-2025 | -75.000 | voordelig Winstneming / verliesneming | 583.000 | nadelig VOORTGANG | Resultaat EW per 31-12-2025 | 508.000 | nadelig De laatste k avel is al in 2024 verkocht en er vinden geen ac tivitei- | (correc tie winst/verlies) ten meer plaats. Openbaar gebied wordt ingericht en afgerond uiterlijk december 2025. De grondexploitatie wordt met de jaar- | Resultaat NCW per 1-1-2025 | -74.000 | voordelig rekening 2025 afgesloten.

| (discontovoet 2%) | 23 *€ afgerond, duizendtallen; + is nadelig – is voordelig PROJEC TGEGEVENS Omschrijving Kern | Steenwijk Projec t | Locatie concrelit Programma | Werk en Economie Por tefeuillehouder | Miriam Slomp -Dek kers Ver wacht eindjaar | 2025 Restant looptijd | 0 jaar Plangebied | 1,8 ha

3.2.3 | Boterberg-Zuid – Oldemarkt BESCHRIJVING | PROJEC TGEGEVENS Het bedrijventerrein Boterberg, gelegen ten noordwesten van | Omschrijving Oldemarkt, is gericht op k leinschalige bedrijvigheid met lok ale | Kern | Oldemarkt of bovenlok ale func tie. De zuidzijde van het terrein biedt volop ruimte voor nieuwe bedrijven of bedrijven die willen uitbreiden. | Projec t | Boterberg-Zuid Om beter aan te kunnen sluiten bij de lok ale economische situa- | Programma | Werk en Economie tie, is de bestemming van een gedeelte van het terrein gewijzigd | Por tefeuillehouder | Miriam Slomp -Dek kers in woon-werk k avels. | Ver wacht eindjaar | 2038 Restant looptijd | 14 jaar VOORTGANG | Plangebied | 6 ha Per 1-1-2025 zijn alle k avels (buiten het zonnepark om) inmiddels verkocht of onder optie. Er is 15.685 m2 grond gereser veerd voor tijdelijk gebruik ten behoeve van zonnepanelen. De uitgifte van | FINANCIËLE TOELICHTING | BEDR AG (€)* de grond dat tijdelijk in gebruik is als zonnepark , zal vanaf 2034 | Boekwaarde per 1-1-2025 | 137.000 | nadelig 24 | weer beschik baar zijn voor uitgifte als bedrijfsgrond. Het plan- gebied is bouwrijp gereed. Door de noodzaak van uitbreiding | Nog te realiseren kosten 2025 e.v. | 502.000 | nominaal en versterk ing van ons elektriciteitsnet heeft Enexis interesse | Nog te realiseren opbrengsten 2025 e.v.

| -1.172.000 | nominaal getoond in een deel van het Zonnepark voor een nieuw en uit- | Rentetoerekening 2025 | 6.000 | nadelig gebreider trafostation. Gemeente en de energiecoöperatie staan hier positief tegenover en op dit moment wordt er onderzocht welke mogelijk heden er zijn en welke gevolgen dit k an hebben. | Resultaat EW per 31-12-2038 | -468.000 | voordelig Winstneming / verliesneming | 309.000 | verlies Resultaat EW per 31-12-2038 | -159.000 | voordelig (correc tie winst/verlies) Resultaat NCW per 1-1-2025 | -354.000 | voordelig (discontovoet 2%) *€ afgerond, duizendtallen; + is nadelig – is voordelig RISICO’S In het onderstaande overzicht staan de risico’s van het projec t weergegeven. PROJEC TRISICO’S | KANS | GEVOLG | RISICO PROGRAMMA | Gronden tijdelijk gebruik | 25% | € € Nog te realiseren | m2 | %zonnepanelen775.000 | 193.750 Tijdelijk gebruik zonnepanelen | 15.685 | 100% Totaal | 15.685 | 10 0 % RUIMTEGEBRUIK Omschrijving | Aantal (m2) | % Uitgeefbaar | 48.988 | 81% Verharding | 4.968 | 9% Groen | 5.830 | 10% Totaal | 5 9 .7 8 6 | 10 0 %

Meerjarenbegroting Grondexploitaties 2025 e.v. 3.2.4 | Weg van Rollecate – Vollenhove BESCHRIJVING | FINANCIËLE TOELICHTING | BEDR AG (€)* Wat is er mooier dan wonen én werken in de ‘stad der paleizen’? | Boekwaarde per 1-1-2025 | 107.000 | voordelig Vollenhove, het voormalige Zuiderzeestadje, is bekend om z ’n havezaten, k astelen, landgoederen en stadstuinen. In het plan- | Nog te realiseren kosten 2025 | 102.000 | nominaal gebied aan de Weg van Rollecate stond vroeger een k aasfabriek , | Nog te realiseren opbrengsten 2025 | 0 | nominaal waarnaar de grondexploitatie is vernoemd. Nu is er in dit histo - | Rentetoerekening 2025 | -1.000 |  voordelig risch decor de mogelijk heid om wonen én werken te combineren op één locatie. In deze locatie hoefden geen infrastruc turele elementen worden aangelegd omdat het gebied ingesloten ligt | Resultaat EW per 31-12-2025 | -6.000 | voordelig tussen twee bestaande wegen. | Winstneming / verliesneming | 360.000 | verlies Resultaat EW per 31-12-2025 | 354.000 | nadelig VOORTGANG | (correc tie winst/verlies) De laatste woon-werk k avel is inmiddels geleverd. De openbare ruimte wordt ingericht en uiterlijk december 2025 opgeleverd. | Resultaat NCW per 1-1-2024 | -6.000 | voordelig De grondexploitatie wordt met de jaarrekening 2025 afgesloten.

| (discontovoet 2%) | 25 *€ afgerond, duizendtallen; + is nadelig – is voordelig PROJEC TGEGEVENS Omschrijving Kern | Vollenhove Projec t | Weg van Rollecate Programma | Werk en Economie Por tefeuillehouder | Miriam Slomp -Dek kers Ver wacht eindjaar | 2025 Restant looptijd | 0 jaar Plangebied | 1,2 ha

4.1 Winst & verliesnemingen TABEL 6 | WINST- EN VERLIESNEMINGEN (€ AFGEROND, duizendtallen; + is nadelig – is voordelig)¹ COMPLEX | BOEKWAARDE | VERMEERDERINGEN | VERMINDERINGEN | WINST- EN | VERLIES- | BOEKWAARDE PER 1-1-2024 | 2024 | 2024 | NEMINGEN | P E R 31-12-2024 Woningbouw 05 | Woldmeenthe | 67.899 | 1.038 | 0 | -158.000 | 226.937 27 Ossenzijl Hoofdstraat/ | -37.026 | 9.978 | 0 | 0 | -27.048 Hilligerspoor t 36 Terrein | Kornputk azerne | 4.189.941 | 266.578 | 383.218 | 0 | 4.073.300 44 Oosterbroek Oldemarkt | -303.055 | 240.384 | 103.020 | -165.691 | 0 46 Willemsoord | uitbreiding | -187.043 | 25.823 | 0 | 0 | -161.220 26 | 61 Overhavendijk Kuinre | -156.694 | 10.473 | 0 | 0 | -146.222 68 Scheer wolde | 74.311 | 41.180 | 270.922 | -147.000 | -8.432 69 Noordermaten (fase 4) | 656.500 | 443.015 | 13.318 | 0 | 1.086.197 70 Wanneper veen | 0 | 230.211 | 0 | 28.000 | 202.211 Sub -totaal woningbouw | 4 .30 4 . 831, 83 | 1. 26 8 . 679,19 | 770 . 477, 63 | - 4 4 2 . 6 91, 05 | 5.

245.724 ,4 4 Bedrijventerreinen 11 Oostermeentherand | -236.831 | 1.228 | 0 | 0 | -235.603 41 Bedrijventerrein Kanaalweg Blokzijl | -563.943 | 159.301 | 0 | -404.641 | 0 42 Mr.Z.ter Steghestraat | -83.383 | 3.116 | 175.000 | 0 | -255.267 63 Oldemarkt Boterberg Zuid | 398.286 | 9.545 | 271.269 | 0 | 136.562 67 Weg | van | Rollecate Vollenhove | 18.381 | 4.496 | 129.794 | 0 | -106.917 Sub -totaal industrieterreinen | - 4 6 7. | 4 | 8 9 | 17 7. 6 | 8 | 6 | 576 . 0 63 | -404.641 | - 4 61. 225 Totaal gronden in exploitatie | 3 . | 8 3 7. 3 4 2 | 1. 4 4 6 . 365 | 1.34 6.541 | - 8 47. 333 | 4.784.499,75 De commissie Besluit begroting en verantwoording (BBV ) schrijft | de winsten en verliezen bepaald. Bij een negatieve resultaatver- in de notitie ‘Grondbeleid in begroting en jaarstuk ken’ voor dat | wachting volgt een verliesneming ter grootte van het negatieve winsten genomen moeten worden volgens de zogenaamde | resultaat. POC-methode (Percentage of Completion). Dit betekent in het kor t dat de winst genomen moet worden op basis van de finan- | Bij een positieve resultaatver wachting wordt gekeken of conform ciële voor tgang van het projec t (% gerealiseerde kosten * % | de BBV- criteria winst genomen k an worden. Het brutoresultaat gerealiseerde opbrengsten * geraamde winst).

In de calculatie | op EW is het ver trek punt, maar een eventuele winstneming wordt wordt tevens rekening gehouden met historisch genomen win- | in samenhang bepaald met de historisch genomen winsten/ sten en verliezen en de projec tgebonden risico’s. | verliezen, de financiële voor tgang en de projec tgebonden risico’s. Bij verliesnemingen wordt het berekende verlies direc t via een | Dit heeft geleid tot een totale winstneming bij de jaarrekening afboek ing ver werkt en ten laste van de jaarrekening gebracht. | 2024 van per saldo circa € 847.000, - In tabel 6 wordt het verband inzichtelijk gemaakt tussen de winst- en verliesnemingen enerzijds en de ver wachte grondexploitatie - | Na technische ver werk ing van de te treffen winst en verliezen resultaten anderzijds. Aangezien de winsten – en verliezen bij de | komt het ‘netto - grondexploitatieresultaat ’ per 1-1-2025 in beeld. jaarrekening 2024 genomen zijn op eindwaarde (EW, zie begrip - | Winsten en verliezen worden verrekend met de boek waarde penlijst) zijn de gepresenteerde resultaten in tabel 6 op eind- | van de grondexploitatie, waardoor winst- en verliesnemingen waarde. De grondslag voor de winst- en verliesnemingen wordt | na technische ver werk ing ook leiden tot een nieuw resultaat. gevormd door het brutoresultaat op eindwaarde per 1-1-2025.