MBG 2025 ev BW 071025

Meerjarenbegroting Grondexploitaties 2025 e.v. Bijlage bij Programmabegroting 2026-2029 2 Gemeente Steenwijkerland 3 Meerjarenbegroting Grondexploitaties 2025 e.v. Overzichtskaart 4 Begrippenlijst/Defi nities 9 1 Inleiding 7 1.1 Doel 7 1.2 Afbakening 7 1.3 Link bestuurlijke programma’s 7 1.4 Leeswijzer 7 2 Meerjarenbegroting Grondexploitaties 2024 e.v. (MBG) 9 2.1 MBG in de P&C-cyclus 9 2.2 Werkwijze 9 2.3 (Beleids)kaders 9 2.4 Actuele ontwikkelingen 10 2.5 Parameters 11 2.6 Resultaat 12 2.7 Boekwaardeverloop 13 3 Projectrapportage 14 3.1 Grondexploitatie Woningbouw 14 3.1.1 Woldmeenthe - Steenwijk 14 3.1.2 Hoofdstraat/Hilligerspoort - Ossenzijl 15 3.1.3 Kornputkwartier - Steenwijk 16 3.1.4 Willemsoord - Willemsoord 17 3.1.5 Overhavendijk - Kuinre 18 3.1.6 Scheerwolde - Scheerwolde 19 3.1.7 Noordermaten fase 4 - Blokzijl 20 3.1.8 Wanneperveen 21 3.2 Grondexploitatie Bedrijventerreinen 22 3.2.1 Oostermeentherand - Steenwijk 22 3.2.2 Concrelit - Steenwijk 23 3.2.3 oterberg-Zuid - Oldemarkt 24 3.2.4 Weg van Rollecate - Vollenhove 25 Inhoud 4 Bijlagen 26 4.1 Winst- & verliesnemingen 26 4.2 Risicoprofi el 28 4.3 Prognose gronduitgifte 29 4.4 Grondprijzen 31 4.5 Projectenportefeuille 35 4.6 BBV 36 4.7 Vpb 36 4.8 Informatiegevoeligheid 37 4 Gemeente Steenwijkerland Overzichtskaart grondexploitatieprojecten

5 Meerjarenbegroting Grondexploitaties 2025 e.v. Begrippenlijst/Defenities Actualisatie: het actualiseren van de grondexploitatie naar de meest recente inzichten in zowel de project- als de marktgege- vens. BBV: Besluit Begroting en Verantwoording provincies en ge- meenten, de door het Rijk vastgestelde regelgeving waaraan de begroting en de verantwoording van de lagere overheden moeten voldoen. Boekwaarde: het saldo van reeds gerealiseerde kosten en opbrengsten op 1 januari van een boekjaar, conform de admini- stratie. Met andere woorden: het bedrag van de ‘netto-uitgaven’ waarvoor het complex in de ‘boeken’ (administratie) is verwerkt. Een grondexploitatie kent meestal een fase waarin de boekwaar- de negatief is. In dat geval is meer geld ontvangen dan er is uit- gegeven. Dit komt voor nadat de kavels in een plan zijn verkocht, zodat de opbrengsten zijn gerealiseerd, en er daarna nog kosten moeten worden gemaakt voor het woonrijp maken. Bouwgrond in exploitatie (BIE): gronden in eigendom van een gemeente, waarvoor de raad een grondexploitatie (-complex) en een grondexploitatie heeft vastgesteld. Bouwgrond In Exploitatie is een boekhoudkundige post en wordt in de jaarrekening apart vermeld op de fi nanciële balans.

Bouwrijp maken: grond geschikt maken voor uitgifte van gronden voor het beoogde bouwprogramma door het slopen van bestaan- de opstallen, het opruimen van gebouwen, bomen, afrasteringen, bestrating en het uitvoeren van grondwerk (ophogen, egaliseren, graven watergangen, aanleggen van bouwstraten etc.). Complex: de complexen geven de gebieden in de grondexploita- tie weer. De fi nanciële administratie wordt per complex gevoerd. Discontovoet: de discontovoet is het rekenpercentage dat ge- bruikt wordt om toekomstige kasstromen contant te maken, om de contante waarde te bepalen. In aansluiting op de BBV-regel- geving maakt de gemeente Steenwijkerland grondexploitaties contant met een percentage van 2,0 % (Meerjarig streefpercen- tage van de Europese Centrale Bank voor de infl atie binnen de Eurozone). Eindwaarde (EW): de waarde van toekomstige kasstromen van een project, rekening houdend met kosten- en opbrengstenstij- ging en met rente, uitgedrukt op de einddatum van een project (31-12-jr). Grondbeleid: hierbij kan onderscheid gemaakt worden tussen actief grondbeleid en faciliterend grondbeleid. Bij actief grondbe- leid is de gemeente verantwoordelijk voor het verwerven, trans- formeren en uitgeven van gronden. Bij faciliterend grondbeleid speelt de gemeente een belangrijke rol in het kunnen realiseren van nieuwe ontwikkelingen door het inzetten van (planologische) instrumenten.

Grondexploitatie: het proces van de productie en de prijsvor- ming van bouw- en woonrijpe grond en het zorgdragen voor het tijdig op de markt brengen van de bouwrijpe grond. Gronduitgifte: de verkoop van bouwrijpe grond aan ontwikke- laars, corporaties, particulieren of andere bouwers, geschikt voor het realiseren van opstallen. Interne rekenrente: het rentepercentage dat gemeentebreed wordt toegepast voor de berekening van fi nancieringskosten. Dit percentage wordt aan de grondexploitaties doorberekend over de boekwaarde. Kostenstijging: de jaarlijkse stijging van kosten als gevolg van de tijdwaarde van geld (vergelijkbaar met infl atie), waarmee in de fasering van een grondexploitatie rekening wordt gehouden. Meerjarenbegroting Grondexploitaties (MBG): de MBG is een inventarisatie en prognose van de resultaten van de lopende grondexploitaties. Het doel hiervan is het integraal inzichtelijk maken van de fi nanciën, planning, programma’s en de mogelijke risico’s van de lopende grondexploitaties. Wordt ook wel Meer- jaren Prognose Grondexploitaties (MPG) genoemd. Netto contante waarde (NCW): het resultaat van een project, teruggerekend naar het begin van het jaar van rapportage (1-1-jr). Toekomstige kasstromen zijn gecorrigeerd voor de jaarlijkse rente. Waardeverschillen tussen projecten als gevolg van tijds- verschillen zijn geëlimineerd en de resultaten zijn vergelijkbaar.

Bruto-grondexploitatieresultaat: het resultaat van een grond- exploitatie na herziening per 1-1 van het verantwoordingsjaar. Het bruto-grondexploitatieresultaat vormt de grondslag voor de berekening van de te treff en winst- en verliesnemingen in het verantwoordingsjaar. Netto-grondexploitatieresultaat: het resultaat van een grond- exploitatie na verwerking van de winst- en verliesnemingen in het verantwoordingsjaar in de grondexploitatie. 6 Gemeente Steenwijkerland Bijlagen Nominale waarde: de waarde van kasstromen zonder rekening te houden met tijdsinvloeden (het saldo van kosten en opbreng- sten). Opbrengstenstijging: de jaarlijkse stijging van opbrengsten waarmee in de fasering van een grondexploitatie rekening wordt gehouden, als gevolg van de tijdwaarde van geld (vergelijkbaar met inflatie). Partieel afsluiten: het deels (administratief ) afsluiten van een grondexploitatiecomplex (voordat het ruimtelijke plan is afge- rond). Peildatum: de datum waarop de stand van zaken voor de gron- dexploitaties en de samenstelling van de portefeuille inzichtelijk wordt gemaakt. Plankaderwijziging: een nieuw bestuurlijk besluit over het pro- jectdocument en grondexploitatie omdat tijdens de uitvoering van de grondexploitatie substantieel wordt afgeweken van wat is gesteld ten aanzien van de plankaders. POC-methode: Percentage-of-completion-methode.

De notitie grondexploitaties van de commissie BBV geeft aan dat bij tussen- tijdse winstneming deze methode moet worden gevolgd: voor zover gronden zijn verkocht en opbrengsten zijn gerealiseerd moet tussentijds naar rato van de voortgang van de grondexploi- tatie winst worden genomen. Verliesvoorziening: een voorziening wordt getroffen als er sprake is van een grondexploitatie met een negatief resultaat. Dit kan zijn een project waarbij vanaf het begin gekozen wordt voor een begroot verlies, het kan ook zijn dat een project gedurende de ontwikkeling ten gevolge van conjuncturele ontwikkeling, noodgedwongen planwijzigingen etc. omslaat van een positief naar negatief resultaat. Voorziene verliezen moeten volgens BBV-regelgeving direct worden gereserveerd. Weerstandsvermogen: de hoeveelheid geld die in de Algemene Reserve gereserveerd moet worden om voorziene risico’s van de operationele grondexploitaties, verbonden partijen met een grondexploitatie, anterieure overeenkomsten verbonden met een grondexploitatie en klusobjecten op te kunnen vangen (benodig- de risicobuffer). Met deze risicobuffer wordt voorkomen dat schommelingen in grondexploitatieresultaten direct de gemeente- begroting raken. Winstneming: winst moet aan grondexploitaties worden onttrokken naar rato van gerealiseerde kosten en opbrengsten, volgens de POC-methode.

Voorbeeld: als 50% van de kosten is gerealiseerd en 50% van de grond is verkocht, dan is de winst- realisatie 50% x 50% = 25%. Woonrijp maken: grond in de openbare ruimte geschikt maken voor gebruik in de gewenste eindsituatie door het realiseren van bestrating, groen, inrichting etc. 7 Meerjarenbegroting Grondexploitaties 2025 e.v. 1 Inleiding 1.1 Doel De Meerjarenbegroting Grondexploitaties (MBG) 2025 e.v. van de gemeente Steenwijkerland brengt de fi nanciële stand van zaken van alle gemeentelijke grondexploitaties in beeld. Enerzijds wordt inzicht geboden in het bouwprogramma, de fi nanciën en de risico’s per individuele grondexploitatie. Anderzijds wordt inzicht geboden op ‘macroniveau’ , dat wil zeggen het totaal van alle grondexploitaties bij elkaar opgeteld (voorheen ‘het grondbedrijf’). De essentie van het MBG is ook dat een meerjarig perspectief wordt gegeven, waarbij ook de verwachte (fi nanciële) voortgang wordt geschetst. Met de MBG wordt transparante en effi ciënte besluitvorming beoogd. Op basis van de MBG kunnen de geactualiseerde grond- exploitaties jaarlijks opnieuw worden vastgesteld door de raad. Bovendien kan de raad de MBG als sturingsinstrument aanwen- den. De informatie in de MBG kan worden getoetst, bijvoorbeeld aan de visie en doelstellingen vanuit de programma’s, de fi nanci- ele mogelijkheden en de mate waarin de raad (fi nanciële) risico’s wil nemen.

1.2 Afbakening De MBG bevat alle gemeentelijke grondexploitaties per 1-1-2025. In de termen van het Besluit, Begroting en Verantwoording (BBV) betreft dit de bouwgrond in exploitatie (BIE). Dat wil zeggen gron- den in eigendom van de gemeente, waarbij de gemeente zelf een actieve rol heeft in het bouwrijp maken en de gronduitgifte. Per 1-1-2025 heeft de gemeente Steenwijkerland 12 grondexploita- ties. 1.3 Link bestuurlijke programma’s De grondexploitaties zijn een instrument om (ruimtelijke) doel- stellingen vanuit de bestuurlijke programma’s te realiseren. Hier- bij kan onder andere gedacht worden aan doelstellingen op het gebied van volkshuisvesting, duurzaamheid of lokale economie. Concreet voorbeeld: In het coalitieakkoord 2022-2026 is vanuit het programma Woningbouw als opgave geformuleerd ‘Voldoende huisvesting realiseren voor huidige inwoners als voor nieuwkomers. Door ervoor te zorgen dat inwoners in hun eigen omgeving kunnen blijven wonen versterken we ook de toekomstbestendigheid en leefbaarheid in de kernen’ . Hiertoe is woningmarktonderzoek gehouden en een woonagenda opgesteld. Een aanzienlijk deel van de behoefte zal worden ingevuld door kaveluitgifte vanuit nieuwe grondexploitaties. 1.4 Leeswijzer Het MBG bestaat uit vier onderdelen: 1 Inleiding 2 Meerjarenbegroting Grondexploitaties 2025 e.v.

(MBG) 3 Projectenrapportage 4 Bijlagen In deel 1 wordt nader ingegaan op het doel en afbakening van de MBG en de link met de programma’s. In deel 2 wordt inzicht gegeven in de ontwikkeling van het MBG op ‘macroniveau’ dat wil zeggen op het totaal van alle grondexploitaties bij elkaar opgeteld. In deel 3 wordt per individueel grondexploitatieproject een projectbeschrijving gegeven en inzicht geboden in de voortgang, fi nanciën en risico’s. In deel 4 wordt in bijlagen achtergrondinfor- matie verstrekt. Toelichting overzichtstabel projectenrapportage In de projectenrapportage worden de fi nanciën per project weergegeven in een overzichtstabel. Deze overzichtstabel bevat verschillende onderdelen. Ten behoeve van de interpretatie volgt een korte toelichting op de verschillende onderdelen van de overzichtstabel. Omschrijving Bedrag (€)* Boekwaarde per 1-1-2024 -3.837 Nog te realiseren kosten 2025 e.v. 3.325 Nog te realiseren opbrengsten 2025 e.v. -4.144 Rentetoerekening 2025 e.v. -29 Resultaat EW per 31-12-2025 -4.785 Voordelig Winstneming / verliesneming -819 winst Resultaat EW per 31-12-2025 (correctie winst/verlies) -5.604 voordelig Resultaat NCW per 1-1-2025 (discontovoet 2%) -2.452 voordelig *€ afgerond, duizendtallen; + is nadelig – is voordelig De boekwaarde per 1-1-2025 betreft het saldo van de gerealiseer- de kosten en opbrengsten van vóór 2025.

De nog te realiseren kosten- en opbrengsten 2025 e.v., betreff en alle kosten en opbrengsten (exclusief kosten- en opbrengstenstij- ging) die we per 1-1-2025 nog verwachten in de grondexploitatie tot en met het einde van het project. De rentetoerekening 2024 e.v. betreft de totale rentelast die we 8 Gemeente Steenwijkerland per 1-1-2025 verwachten in de grondexploitatie tot en met het einde van het project op basis van een rekenrente van 0,60%. De eindwaarde van de grondexploitatie betreft het per 1-1-2025 verwachte financieel resultaat per 31-12 van het eindjaar van het project. Kortom het verwachte resultaat aan het einde van het project (zie ook begrippenlijst). Het onderdeel winst- en verliesneming geeft het saldo weer van de historische winst- en verliesnemingen in het project ten gunste of ten laste van de Algemene Reserve. Het beleid binnen de gemeente Steenwijkerland is dat enerzijds (tussentijds) winst kan worden genomen bij winstgevende projecten en anderzijds worden verliezen bij verliesgevende projecten direct genomen c.q. afgeboekt. Winst- en verliesnemingen worden verrekend met de boekwaarde van de grondexploitatie, waarmee het boekhoudkundig onder- deel uitmaakt van de boekwaarde en het financieel resultaat per 1-1-2025. Hiermee vervaagt echter het ‘werkelijke projectresultaat’ .

Daarom wordt tevens een voor winst- en verliesnemingen gecor- rigeerd resultaat gepresenteerd, om inzichtelijk te maken wat de ‘financiële performance’ van het project feitelijk is. Het resultaat NCW betreft het resultaat op netto contante waarde per 1-1-2025 (zie ook begrippenlijst). 9 Meerjarenbegroting Grondexploitaties 2025 e.v. 2 Meerjarenbegroting Grondexploitaties 2025 e.v. (MBG) 2.1 MBG in de P&C-cyclus De MBG wordt jaarlijks opgesteld op basis van de per 1-1 geactua- liseerde grondexploitaties, die één keer per jaar worden herzien in het kader van de jaarrekening. De MBG heeft zowel betrekking op de jaarrekening als de programmabegroting en neemt een aparte positie in tussen beide P&C-producten. De MBG is verwerkt in de jaarrekening, maar vormt ook de grondslag voor de begroting. In dit geval is de MBG gebaseerd op de grondexploitaties per 1-1-2025 en heeft zowel betrekking op de jaarrekening 2024 als de Programmabegroting 2026-2029. De MBG, alsmede de geactualiseerde grondexploitaties per 1-1 van het jaar waarin de Programmabegroting wordt opgesteld, worden ter vaststelling aangeboden bij de Programmabegroting. De MBG dient ter onderbouwing van de paragraaf grondbeleid. 2.2 Werkwijze De MBG 2025 e.v. is gebaseerd op de geactualiseerde grondex- ploitaties per 1-1-2025.

In het kader van de actualisatie van de grondexploitatie zijn de volgende stappen uitgevoerd: • De gerealiseerde kosten – en opbrengsten 2024 zijn verwerkt in de grondexploitaties; • De restramingen van de kosten en opbrengsten voor 2025 e.v. zijn geactualiseerd; • De fasering van de kosten en opbrengsten in de tijd is bijgesteld; • De grondprijzen cf. de Grondprijzenbrief 2025 zijn verwerkt; • De parameters kostenstijging, opbrengstenstijging en reken- rente zijn verwerkt; • (Plan)inhoudelijke wijzigingen zijn verwerkt. Dit leidt tot een geactualiseerde waardering van de grondexploita- ties per 1-1-2025. Het verwachte resultaat is altijd een ‘best estimate’ op basis van feiten en omstandigheden op een bepaald moment. 2.3 (Beleids)kaders De belangrijkste beleidskaders voor de MBG zijn: • Nota Grondbeleid 2024-2028 Het grondbeleid van de gemeente Steenwijkerland is verwoord in de Nota Grondbeleid 2024-2028. Deze nota is december 2024 vastgesteld door de gemeenteraad. Het grondbeleid is voor een periode van 4 jaar vastgesteld. In overeenstemming met deze nota zal de gemeente Steenwijkerland de komende jaren een situationeel grondbeleid voeren, tenzij vanwege volkshuis- vestings- en economische redenen actief grondbeleid gewenst is. Voor verdere inhoud van het grondbeleid wordt verwezen naar de Nota Grondbeleid 2024-2028.

• Woonagenda 2022-2026 De Woonagenda Steenwijkerland 2022-2026 is per 25 januari 2022 vastgesteld door de raad. In de woonagenda staat ver- woord waar, voor wat betreft wonen, als gemeente in de periode 2022-2026 op in wordt gezet. Met 33 concrete acties wordt voorzien in de woonbehoefte van de inwoners van Steenwijkerland met een passende woning voor iedereen. De woonagenda heeft als onderlegger het Woningmarkton- derzoek Steenwijkerland 2021-2031-2041. De woonagenda dient tevens als basis voor het maken van nieuwe prestatieafspraken met de woningcorporaties en is input voor de gemeentelijke omgevingsvisie en het omgevingsplan. • Prestatieafspraken Steenwijkerland 2023-2027 In de prestatieafspraken Steenwijkerland 2023-2027 zijn de af- spraken vastgelegd tussen de gemeente enerzijds en woning- corporaties en huurdersorganisaties anderzijds ten aanzien van wonen en het aanbod van sociale huurwoningen. • Huisvestingsopgave Wonen en Zorg In 2018 is de huisvestingsopgave Wonen en Zorg in beeld ge- bracht door Bureau Companen. Gekeken is hoe de (verwachte) vraag naar wonen met zorg zich verhoudt tot het huidige aan- bod voor verschillende zorgdoelgroepen. De resultaten van het onderzoek worden gebruikt voor beleid, woningbouwprogram- mering, opstellen van prestatieafspraken en als afwegingskader voor de huisvestingsinitiatieven op het gebied van wonen en zorg.

• Woonagenda West-Overijssel 2021-2025 In maart 2021 is de regionale woonagenda West-Overijssel ondertekend door betrokken gemeenten en provincie. In deze woonagenda schetsen gemeenten en provincie de gezamenlijke inzet, gevoed met inbreng van woningcorporaties, marktpartijen en andere partners zoals bouwers en ontwikkelaars. De woon- agenda is het kompas op de Overijsselse woningmarkt: waar werken we met elkaar naartoe en hoe gaan we dat samen doen? 10 Gemeente Steenwijkerland 2.4 Actuele ontwikkelingen Er zijn diverse ontwikkelingen die ook de grondexploitatieprojec- ten raken: • Stikstof Op 18 december 2024 heeft de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State twee belangrijke uitspraken gedaan over het intern salderen met ongebruikte stikstofruimte. Deze uitspraken hebben grote gevolgen voor de verlening van natuurvergunningen voor projecten met stikstofdepositie. Dit raakt diverse sectoren, waaronder industrie, infrastructuur, landbouw en het bedrijfsleven. De kern van deze uitspraken is dat bij initiatieven intern salderen niet meer mag worden betrokken in de zogenoemde voortoets, dus bij de vraag of een natuurvergunning voor een project nodig is. Intern salderen mag nog wel worden betrok- ken bij de vraag of een natuurvergunning voor een project kan worden verleend.

Omdat intern salderen niet meer in de voortoets mag, is vaker een passende beoordeling en een natuurvergunning van de provincie noodzakelijk. Naar aanleiding van deze uitspraken van de Afdeling bestuurs- rechtspraak van de Raad van State heeft de provincie Overijssel laten weten nieuwe en lopende natuurvergunningaanvragen voorlopig niet te behandelen en het verlenen van natuurver- gunningen tot 1 februari 2026 op te schorten. De enige uitzon- dering hierop heeft betrekking op veehouders die deelnemen aan de Lbv- regelingen (Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties). In juli 2025 maakte de provincie Overijssel in een bestuurlijk overleg met verschillende gemeenten echter bekend de proce- dures voor natuurvergunningverlening ook voor andere ont- wikkelingen, waaronder woningbouw en bedrijventerreinen, weer op te starten. Dit onder de voorwaarde dat minimaal 85% van de ‘stikstofruimte’ wordt afgeroomd. Dit betekent bijvoor- beeld dat voor woningbouwprojecten, waarbij intern moet en kan worden gesaldeerd en waarbij minimaal 85% van de oor- spronkelijke stikstofruimte kan worden afgeroomd (en dus maximaal 15% nodig is voor de aanleg/bouw en gebruik van de betreffende woningbouwontwikkeling), natuurvergunningen kunnen worden aangevraagd bij de provincie. De provincie zal vervolgens beslissen of een natuurvergunning verleend kan worden.

• Omgevingswet De nieuwe Omgevingswet is in werking getreden op 1 januari 2024. De Omgevingswet integreert 26 wetten op het gebied van de fysieke leefomgeving in één wet. • Stapeling van opgaven Er is voldoende vraag naar nieuwbouwwoningen maar bouw- grond is schaars. Naast woningbouw is er in de gemeente Steenwijkerland ook behoefte aan ruimte voor natuur, econo- mie en recreatie & toerisme. Daarnaast wordt ingezet op meer klimaat-adaptief bouwen waarbij rekening gehouden wordt met onder andere hittestress en wateroverlast en -tekort. • Stijging bouwkosten Door de aanhoudende schaarste van bouwmaterialen en mankracht zijn de bouwkosten voor nieuwbouwwoningen het afgelopen jaar exponentieel gestegen. Het vinden van een aan- nemer is lastig. Een deel van de kopers raakt in de problemen door de gestegen rente en met name starters hebben moeite om de financiering van een nieuwbouwwoning rond te krijgen. 2.5 Parameters In kader van het MBG 2025 e.v. zijn de volgende parameters van belang: • Kostenstijging in 2025 3,5% • Kostenstijging in 2026 3,0% • Kostenstijging in 2027 e.v. 2,0% • Opbrengstenstijging 1,5% • Rekenrente 0,6% • Discontovoet 2,0% Voor de gemeentelijke grondexploitaties worden (voor de kosten en de opbrengsten) afwijkende indexen gehanteerd ten opzichte van de programmabegroting (2026-2029) van de gemeente.

Dat heeft te maken met de specifieke aard van de kosten en opbreng- sten in de grondexploitatie, waarbij de toekomstige ontwikkeling van kosten en opbrengsten gebaseerd moet zijn op relevante indexen. Kostenstijging De keuze voor de parameter voor kostenstijgingen wordt geba- seerd op het langjarig gemiddelde van de GWW-index (Grond, Weg- en Waterbouw). We hanteren de GWW-index omdat deze index de prijsontwikkeling van civieltechnische kosten in beeld brengt. De civieltechnische kosten zijn de voornaamste kosten binnen de grondexploitaties. De GWW-index is opgebouwd uit de gemiddelde prijsstijgingen en -dalingen van de diverse product- groepen zoals loonkosten, gasolie, elektriciteit, betonproducten, cement, kunststof, (beton)staal en (wegenbouw)bitumen. De gemiddelde GWW-index over de afgelopen 10 jaar is 2,4% (zie tabel 1). Rekening houdend met de kostenstijging in 2024 van 2,9% wordt er ook voor 2025 en 2026 nog rekening gehouden met bovengemiddelde stijgingen (respectievelijk 3,5% en 3,0%). De GWW-kosten stijgen hard doordat de prijzen van grondstoffen en materiaal onder druk staan. Bovendien is er blijvend sprake van een tekort aan geschikt personeel gecombineerd met hoge loonkosten. Inmiddels (2025) zien we dat de kostenstijgingen wel op een minder hoog niveau liggen dan een aantal jaar geleden.

Voor de langere termijn, vanaf 2027, wordt daarom weer uitge- gaan van een gemiddelde (historische) kostenstijging van 2,0%. 11 Meerjarenbegroting Grondexploitaties 2025 e.v. TABEL 1 | GWW-INDEX, PROCENTUELE MUTATIE T.O.V. VAN V OORGAAND JAAR Jaar Gemiddelde 10 jaar Per jaar 2015 2,2% 1,0% 2016 1,7% 1,2% 2017 1,1% 2.3% 2018 1,3% 3,5% 2019 1,6% 1,4% 2020 1,8% 2,6% 2021 1,8% 2,2% 2022 2,5% 7,2% 2023 2,2% -0,7% 2024 2,4% 2,9% Opbrengstenstijging Er is in Nederland geen database beschikbaar waarin de prijsont- wikkeling van bouwgrond wordt bijgehouden. In de gemeente Steenwijkerland wordt de parameter opbrengstenstijging ge- woonlijk gebaseerd op het langjarig gemiddelde van de Consu- mentenprijsindex (CPI) van het CBS. Op dit moment is de Grond- prijzenbrief 2025 van gemeente Steenwijkerland voor nieuwe grondexploitaties leidend. Grondopbrengsten welke zijn opgeno- men in bestaande grondexploitaties, en waar nog geen overeen- komsten onder liggen, worden geïndexeerd met 1,5% om te kunnen spreken van prijspeil 1-1-2025. Het gemiddelde van de CPI in de afgelopen 10 jaar bedraagt 2,8% (zie tabel 2). Voor de komende begrotingsperiode (MBG 2026-2029) wordt de parameter opbrengstenstijging van 1,5% geconsolideerd.

TABEL 2 | CONSUMENTENPRIJZEN, PRIJSINDEX (2015=100) Jaar CPI Jaarmutatie CPI (%) 2015 100,0 0,6% 2016 100,3 0,3% 2017 101,7 1,4% 2018 103,4 1,7% 2019 106,2 2,6% 2020 107,5 1,3% 2021 110,4 2,7% 2022 121,4 10,0% 2023 126,1 3,8% 2024 130,3 3,3% Gemiddelde (10-jaarsgemiddelde) 2,8% Rekenrente Het rentepercentage dat wordt doorberekend aan de grondex- ploitaties voor 2025 e.v. is 0,60% op jaarbasis. Fluctuaties in dit percentages zullen structureel optreden, want het wordt afgeleid van het totale investeringsvolume en de samenstelling van de leningenportefeuille. Discontovoet De gemeente Steenwijkerland bepaalt voor alle grondexploitaties het resultaat op netto contante waarde. Eventuele verliesnemin- gen worden ook getroff en op contante waarde. Dat betekent dat het saldo contant moet worden gemaakt met een discontovoet. In aansluiting op de BBV-regelgeving maakt de gemeente Steen- wijkerland grondexploitaties contant met een percentage van 2,0% (Meerjarig streefpercentage van de Europese Centrale Bank voor de infl atie binnen de Eurozone).

12 Gemeente Steenwijkerland 2.6 Resultaat NCW 1-1-2024 NCW 1-1-2025 Verschil Eindjaar Woningbouw onderhanden 5 Woldmeenthe - 1.190.000 - 1.226.000 - 36.000 2032 27 Ossenzijl Hoofdstraat - 58.000 - 48.000 + 10.000 2025 36 Kornputkwartier - 123.000 - 271.000 - 148.000 2028 46 Willemsoord - 82.000 - 64.000 + 18.000 2026 61 Kuinre Overhavendijk -12.000 - 235.000 - 223.000 2028 68 Scheerwolde - 163.000 - 89.000 +74.000 2025 69 Blokzijl Noordermaten fase 4 -61.000 - 42.000 + 19.000 2031 70 Wanneperveen - + 42.000 + 42.000 2030 Totaal Woningbouw onderhanden 1.689.000 1.933.000 244.000 Bedrijventerreinen onderhanden 11 Oostermeentherand - 87.000 - 85.000 + 2.000 2025 42 Mr. Z. ter Steghestraat - 69.000 - 74.000 - 5.000 2025 63 Oldemarkt Boterberg Zuid - 104.000 - 354.000 - 205.000 2038 67 Weg van Rollecate - 10.000 - 6.000 + 4.000 2025 Totaal bedrijventerreinen onderhanden 270.000 519.000 204.000 TOTAAL 1.959.000 2.452.000 448.000 In tabel 3 zijn de ‘netto-grondexploitatieresultaten’ per 1-1-2025 weergegeven, waarbij een vergelijking wordt gemaakt met de ‘netto-grondexploitatieresultaten’ per 1-1-2024. ‘Netto-grondex- ploitatieresultaat’ wil zeggen dat in de jaarrekening getroffen winst- en verliesnemingen onderdeel uitmaken van de gepresen- teerde resultaten.

De grondslag voor de berekening van de hoog- te van de te treffen winst- en verliesnemingen wordt gevormd door het ‘bruto-grondexploitatieresultaat’ (zie ook paragraaf 2.9 winst- en verliesnemingen). Het verwachte resultaat op startwaarde NCW per 1 januari 2025 van alle grondexploitaties woningbouw en bedrijventerreinen bedraagt circa € 2.45 miljoen voordelig. Ter vergelijk: het resultaat op startwaarde per 1 januari 2024 bedroeg circa € 1.95 miljoen voordelig. Dat is een toename van het verwachte resultaat met circa € 440 duizend. Per saldo is er sprake van een toename van het resultaat grond- bedrijf (lees: alle grondexploitaties bij elkaar opgeteld). Deze toe- name betreft het saldo van alle verlies en winstnemingen van de grondexploitaties inclusief de nieuwe grondexploitatie complex 70 Wanneperveen. De toename is te verklaren omdat vorig jaar de afboeking van het Kornputkwartier, doordat er verkaveling is toegepast, volledig verwerkt was. Grondexploitatie Wanneperveen heeft een netto verliesgevend resultaat per 1-1-2025, dit komt door de hogere “opstart” kosten voor het bouwrijp maken van het project en latere faseringen van de grondopbrengsten o.a. ook door de stikstof problematiek. TABEL 3 | TOTAALOVERZICHT NETTO-GRONDEXPLOITATIERESUL TATEN NCW PER 1-1-2025 (€ AFGEROND, DUIZENDTALLEN; + IS NADELIG – IS VOORDELIG) 13 Meerjarenbegroting Grondexploitaties 2025 e.v.

2.7 Boekwaardeverloop TABEL 4. BOEKWAARDE-OVERZICHT PER 1-1-2025 (€ AFGEROND, Complex boekwaarde per 1-1-2024 vermeerdering en 2024 verminderingen 2024 winst- en verlies- nemingen boekwaa rde per 31-12-2024 Woningbouw 05 Woldmeenthe 67.899 1.038 0 -158.000 226.937 27 Ossenzijl Hoofdstraat/Hilligerspoort -37.026 9.978 0 0 -27.048 36 Terrein Kornputkazerne 4.189.941 266.578 383.218 0 4.073.300 44 Oosterbroek Oldemarkt -303.055 240.384 103.020 -165.691 0 46 Willemsoord uitbreiding -187.043 25.823 0 0 -161.220 61 Overhavendijk Kuinre -156.694 10.473 0 0 -146.222 68 Scheerwolde 74.311 41.180 270.922 -147.000 -8.432 69 Noordermaten (fase 4) 656.500 443.015 13.318 0 1.086.197 70 Wanneperveen 0 230.211 0 28.000 202.211 Subtotaal woningbouw 4.304.831,83 1.268.679,19 770.477,63 -442.691,05 5.245.724,44 Bedrijventerreinen 11 Oostermeentherand -236.831 1.228 0 0 -235.603 41 Bedrijventerrein Kanaalweg Blokzijl -563.943 159.301 0 -404.641 0 42 Mr. Z. ter Steghestraat -83.383 3.116 175.000 0 -255.267 63 Oldemarkt Boterberg Zuid 398.286 9.545 271.269 0 136.562 67 Weg van Rollecate Vollenhove 18.381 4.496 129.794 0 -106.917 Subtotaal industrieterreinen -467.489 177.686 576.063 -404.641 -461.225 Totaal gronden in exploitatie 3.837.342 1.446.365 1.346.541 -847.333 4.784.499,75 In tabel 4 wordt het boekwaarde-overzicht per 1-1-2025 weerge- geven.

Deze tabel maakt de boekwaarde-ontwikkeling in 2024 inzichtelijk. Gerealiseerde kosten leiden tot een toename van de boekwaarde, terwijl gerealiseerde opbrengsten leiden tot een afname van de boekwaarde. Winst- en verliesnemingen worden ook verrekend met de boek- waarde van de grondexploitatie. (Tussentijds) genomen winsten leiden tot een toename van de boekwaarde, terwijl getroff en verliesnemingen leiden tot een afname van de boekwaarde. Een winstneming heeft een negatief eff ect op het verwachte grondexploitatieresultaat. De winst wordt immers als het ware ‘uit de grondexploitatie gehaald’ , waardoor er voor de nabije of verre toekomst minder winst in het vat zit. Een verliesneming heeft een positief eff ect op het verwachte grondexploitatieresultaat. De boekwaarde per 1-1-2025 (jaarrekening 2024) bedroeg circa € 4.79 miljoen. In 2024 is circa € 1.45 miljoen aan kosten gemaakt en € 1.35 miljoen aan opbrengsten gerealiseerd. Per saldo leidt dit tot een toename van de boekwaarde met circa € 0.95 miljoen t.o.v. de jaarrekening 2023. De totale winstneming bedraagt € 847.000 (woningbouw € 443.000 en industrieterrein € 404.000) in de jaarrekening 2024. De prognose is dat door de voortgang in de projecten de komende jaren de boekwaarde verder zal teruglopen. De prognose van het boekwaarde verloop voor de komende jaren is weergegeven in tabel 5 en fi guur 1. TABEL 5.

PROGNOSE BOEKWAARDE 2025 E.V. Peildatum Boekwaarde 1-1-2025 € 4.79 mln 1-1-2026 € 1.25 mln 1-1-2027 € -1.57 mln 1-1-2028 € -1.80 mln 1-1-2029 € -2.95 mln De prognose van de boekwaarde-ontwikkeling voor de komende begrotingsperiode 2026-2029 is op basis van de veronderstelling dat de kosten- en opbrengsten in de grondexploitaties zich in werkelijkheid exact zo zullen ontwikkelen als we verwachten per 1-1-2025. De verwachte afname van de boekwaarde vanaf 1-1-2025 heeft te maken met de toevoeging van het complex Wanneper- veen aan de projectenportefeuille afname van de investeringen/ gemaakte kosten en verwachte winstnemingen tot en met 2029 binnen woningbouw. DUIZENDTALLEN; + IS NADELIG – IS VOORDELIG) 14 Gemeente Steenwijkerland 3 Projectenrapportage 3.1 Grondexploitatie woningbouw 3.1.1 Woldmeenthe-Steenwijk BESCHRIJVING Het exploitatiegebied Woldmeenthe ligt ingesloten tussen de spoorlijn Zwolle-Leeuwarden, de Eesveenseweg en de Steenwijker Aa. In het gebied zijn in totaal circa 489 woningen gerealiseerd, uitgedrukt in oppervlakte is dit ongeveer 13,6 hectare. Het overige deel van het uitgeefbaar gebied, circa 2,9 hectare, is bestemd voor kantoren en woon-werk locaties. Het gebied wordt geken- merkt door het openbare water tussen de woonvlekken en een hoogwaardige duurzame inrichting van het openbare gebied.

Een ander belangrijk uitgangspunt in het ontwerp van de wijk is het duurzaam bouwen. VOORTGANG Per 1-1-2025 moeten nog bouwrijpe gronden onder 4 woon-werk kavels en 2 kantoorlocaties uitgegeven worden. Dit gaat om in totaal 10.433 m2 uitgeefbaar oppervlak en is ongeveer 20% van het totale woon/werk programma. In 2025 is een projectteam gestart om de verkoop van de al jaren braak liggende kavels een nieuwe functie te geven. Er wordt ge- keken of de functie wonen voor deze kavels geschikt is en welke woning varianten haalbaar zijn voor deze kavels. Hiermee wordt invulling gegeven aan de woonagenda 2022-2026 om voldoende harde plancapaciteit voor koopwoningen te beha- len voor Steenwijk. PROJECTGEGEVENS Omschrijving Kern Steenwijk Project Woldmeenthe Programma Woningbouw Portefeuillehouder Melvin Smit Verwacht eindjaar 2032 Restant looptijd 8 jaar Plangebied 33,3 ha FINANCIËLE TOELICHTING BEDRAG (€)* Boekwaarde per 1-1-2025 227.000 nadelig Nog te realiseren kosten 2025 e.v. 408.000 nominaal Nog te realiseren opbrengsten 2025 e.v.

-1.980.000 nominaal Rentetoerekening 2025 (0.60%) -23.000 voordelig Resultaat EW per 31-12-2032 -1.436.000 voordelig Winstneming / verliesneming -5.748.000 winst Resultaat EW per 31-12-2032 (correctie winst/verlies) -7.184.000 voordelig Resultaat NCW per 1-1-2025 (discontovoet 2%) -1.226.000 voordelig *€ afgerond, duizendtallen; + is nadelig – is voordelig In het onderstaande overzicht staan de risico’s van het project weergegeven. PROJECTRISICO’S KANS GEVOLG RISICO Afzet huidige beschikbare kavels 50% € 1.785.000 € 892.500 Toelichting: op het moment dat er een nieuw woonprogramma bekend is zal er een hercalculatie plaatsvinden van deze grondex- ploitatie m.b.t. de kosten voor het bouw- en woonrijp maken en de opbrengsten aan de hand van de laatste grondprijzenbrief. 15 Meerjarenbegroting Grondexploitaties 2025 e.v. 3.1.2 Hoofdstraat/Hilligerspoortweg – Ossenzijl BESCHRIJVING Ossenzijl ligt in het noordwesten van de gemeente Steenwijker- land aan de Kalenbergergracht, die de Weerribben en Kalenberg via de Linde met de Friese meren verbindt. Iets ten noorden van Ossenzijl ligt de grens met de provincie Friesland. De kern ligt deels in natuurgebied De Weerribben, dat zich verder uitstrekt naar het zuiden. In Ossenzijl is het woningbouwproject Hoofdstraat/Hilligerspoort- weg in ontwikkeling. Het plangebied is gesitueerd tussen de straten waarnaar het project is vernoemd.

Deze grondexploitatie was per 1-1-2003 geopend en het plan voorziet in de realisatie van 6 twee-onder-een-kapwoningen en 5 vrije kavels. VOORTGANG Per 1-1-2025 wordt in de grondexploitatie nog uitgegaan van de beschikbaarheid van 1 kavel voor een particulier vrijstaande woning. Deze kavel is moeilijk verkoopbaar omdat een rioolbuis onder een deel van het perceel doorloopt. Hierdoor ontstaat er een vreemde verhouding m.b.t. welk deel van het perceel wel bebouwd mag worden, en welk deel tuin moet blijven. Momenteel wordt er actief geacteerd om tot een oplossing te komen waarbij er percelen en gebouwen van derden in beeld zijn voor een nieuw woonprogramma. Op het moment dat er een akkoord komt zal het perceel in deze grondexploitatie onderdeel gaan uitmaken van het nieuwe woon programma en zal er een nieuwe grondexploitatie geopend worden. PROJECTGEGEVENS Omschrijving Kern Ossenzijl Project Hoofdstraat/Hilligerspoort Programma Woningbouw Portefeuillehouder Melvin Smit Verwacht eindjaar 2025 Restant looptijd 1 jaar Plangebied 0,57 ha FINANCIËLE TOELICHTING BEDRAG (€)* Boekwaarde per 1-1-2025 -27.000 voordelig Nog te realiseren kosten 2025. 56.000 nominaal Nog te realiseren opbrengsten 2025.

-78.000 nominaal Rentetoerekening 2025 (0.60%) -160 voordelig Resultaat EW per 31-12-2025 -49.000 Voordelig Winstneming/ verliesneming -302.000 winst Resultaat EW per 31-12-2025 (correctie winst/verlies) -351.000 voordelig Resultaat NCW per 1-1-2025 (discontovoet 2%) -48.000 voordelig *€ afgerond, duizendtallen; + is nadelig – is voordelig RISICO’S Voor het project Hoofdstraat/Hilligerspoortweg is het risico nihil, daarom worden er geen risico’s gekwantifi ceerd. Bij een akkoord voor een nieuw woonprogramma zal er een nieuwe grondexploi- tatie geopend worden en deze lopende zal met het opmaken van de jaarrekening afgesloten gaan worden.

16 Gemeente Steenwijkerland 3.1.3 Kornputkwartier fase 4 - Steenwijk BESCHRIJVING Tussen het zuidoosten van het historische centrum van Steenwijk en de bosrijke Havelterberg ligt het Kornputkwartier: een gloed- nieuwe woonbuurt, vernoemd naar de voormalige Johan van den Kornputkazerne. In de raadsvergadering van 6 maart 2007 is het bestemmingsplan en de bijbehorende grondexploitatie ter vast- stelling aangeboden. In 2023 wordt een herzieningsprocedure op- gestart voor fase 4, om circa 50 extra kavels te kunnen realiseren, zodat in het totale plangebied circa 450 woningen gerealiseerd kunnen worden (uitgifte via een aantal ontwikkelende partijen en uitgifte vrije kavels door de gemeente). Het woningbouw- programma bestaat uit een gevarieerd aanbod van huur- en koopwoningen en uit een diversiteit aan woningtypes. VOORTGANG In 2025 is er gestart met het bouw- en woonrijp maken van fase 4, tevens ook de eindfase voor het project/plangebied Kornput- kwartier. Onderdeel van fase 4 is de samenwerking met een bouw- onderneming voor het ontwikkelen en het verkopen van de kavels/ woningen voor een deel van het gebied in fase 4. De kavels bedoeld voor de bouw van vrijstaande koopwoningen en enkele 2 onder 1 kap woningen wordt door de gemeente zelf te koop aangeboden.

Ook de locatie “Stormbaan” welke onderdeel is van de grondexploitatie is in ontwikkeling met als doel de bouw van sociale huurwoningen en sociale huurappartementen. PROGRAMMA FASE 4 Nog te realiseren woningbouw Aantal % Appartement sociale huur 28 17% Rij sociale huur 19 12% Rij koop 79 48% 2 onder 1 kap koop particulier 8 5% 2 onder 1 kap koop projectmatig 16 10% Vrijstaand koop particulier 13 8% Totaal 163 100% RUIMTEGEBRUIK FASE 4 Omschrijving Aantal (m2) % Uitgeefbaar 27.000 46% Verharding 19.500 33% Groen 12.800 21% Totaal 59.300 100% PROJECTGEGEVENS Omschrijving Kern Steenwijk Project Kornputkwartier Programma Woningbouw Portefeuillehouder Melvin Smit Verwacht eindjaar 2028 Restant looptijd 4 jaar Plangebied 29,3 ha FINANCIËLE TOELICHTING BEDRAG(€)* Boekwaarde per 1-1-2025 4.073.000 nadelig Nog te realiseren kosten 2025 e.v. 2.714.000 nominaal Nog te realiseren opbrengsten 2025 e.v. -7.147.000 nominaal Rentetoerekening 2025 (0.60%) 33.000 nadelig Resultaat EW per 31-12-2028 -294.000 voordelig Winstneming / verliesneming 7.687.000 verlies Resultaat EW per 31-12-2028 (correctie winst/verlies) 7.393.000 nadelig Resultaat NCW per 1-1-2025 (discontovoet 2%) -271.000 voordelig *€ afgerond, duizendtallen; + is nadelig – is voordelig RISICO’S Op dit moment worden er geen risico’s toegewezen aan het project Kornputkwartier – fase 4.

17 Meerjarenbegroting Grondexploitaties 2025 e.v. 3.1.4 Willemsoord – Willemsoord BESCHRIJVING De kern Willemsoord ligt in het noorden van de gemeente Steen- wijkerland en grenst in het noorden direct aan de provincie Fries- land. Ten oosten van de kern liggen het spoor en de rijksweg A32. De nieuwbouwlocatie uitbreiding Willemsoord is gelegen aan de zuidzijde van Willemsoord, aan de westzijde begrensd door het Olde Meinenbos en aan de zuidzijde door een boswal. Er zullen 28 woningen gerealiseerd worden, variërend van rij, twee-onder- één-kap en vrijstaand. VOORTGANG Per 1-1-2025 moeten nog de gronden onder 6 sociale huurwoningen uitgegeven worden in 2025-2026. Het plangebied is bouwrijp gereed. PROGRAMMA Nog te realiseren woningbouw Aantal % Rij sociale huur 6 100% Totaal 6 100% PROJECTGEGEVENS Omschrijving Kern Willemsoord Project Willemsoord uitbreiding Programma Woningbouw Portefeuillehouder Melvin Smit Verwacht eindjaar 2026 Restant looptijd 2 jaar Plangebied 19,4 ha FINANCIËLE TOELICHTING BEDRAG (€)* Boekwaarde per 1-1-2025 -161.000 voordelig Nog te realiseren kosten 2025 e.v. 154.000 nominaal Nog te realiseren opbrengsten 2025 e.v.

-60.000 nominaal Rentetoerekening 2025 (0.60%) -1800 voordelig Resultaat EW per 31-12-2026 -66.000 voordelig Winstneming/ verliesneming -323.000 winst Resultaat EW per 31-12-2026 (correctie winst/verlies) -389.000 voordelig Resultaat NCW per 1-1-2025 (discontovoet 2%) -64.000 voordelig *€ afgerond, duizendtallen; + is nadelig – is voordelig RISICO’S Er zijn al enkele jaren gesprekken gaande met Wetland Wonen Groep over de afname van de bouwgrond voor de bouw van 6 sociale huurwoningen. Er is bestuurlijk overleg geweest en het uitgangspunt is om te starten met de bouw in 2026. Er is een risi- co dat er een nieuwe bestemming voor de bouwgrond gevonden moet worden door het verlopen van de prestatieafspraak en dat deze grondexploitatie afgesloten wordt zonder realisatie van de sociale huurwoningen. 18 Gemeente Steenwijkerland 3.1.5 Overhavendijk – Kuinre BESCHRIJVING Kuinre ligt in het uiterste noordwesten van de gemeente op de grens met Friesland en Flevoland. De kern van Kuinre bestaat uit een lang lint, dat tweezijdig vrijwel aaneengesloten is bebouwd en een naoorlogs woonwijkje. In 2005 is begonnen aan de nieuw- bouwwijk Overhavendijk ten zuiden van Kuinre. De ontwikkeling bestaat uit twee fases. Fase 1 ten zuiden van het Kuinderdiep is gerealiseerd. Fase 2 moet nog tot ontwikkeling komen (zie onder- staand figuur).

VOORTGANG Beeldkwaliteit- en bestemmingsplan zijn inmiddels vastgesteld door de Raad. Het bouwrijp maken van de grond is in voorberei- ding voor de bouw van 12 koopwoningen. De uitdaging voordat verkoop kan starten is o.a. het gesprek met het nutsbedrijf voor de aansluitingen van de woningen op het elektriciteitsnetwerk. PROGRAMMA Nog te realiseren woningbouw Aantal % Rij koop 4 33% 2 onder 1 kap koop particulier 6 50% Vrijstaand koop particulier 2 17% Totaal 12 100% RUIMTEGEBRUIK Omschrijving Aantal (m2) % Uitgeefbaar n.t.b. % Verharding n.t.b. % Groen n.t.b. % Water n.t.b. % Totaal 21.800 100% PROJECTGEGEVENS Omschrijving Kern Kuinre Project Overhavendijk Programma woningbouw Portefeuillehouder Melvin Smit Verwacht eindjaar 2028 Restant looptijd 4 jaar Plangebied 2,2 ha FINANCIËLE TOELICHTING BEDRAG(€)* Boekwaarde per 1-1-2025 -147.000 voordelig Nog te realiseren kosten 2025 e.v. 549.000 nominaal Nog te realiseren opbrengsten 2025 e.v.

-659.000 nominaal Rentetoerekening 2024 (0.60%) -2.000 voordelig Resultaat EW per 31-12-2028 -254.000 voordelig Winstneming / verliesneming 518.000 verlies Resultaat EW per 31-12-2028 (correctie winst/verlies) 264.000 nadelig Resultaat NCW per 1-1-2025 (discontovoet 2%) -235.000 voordelig *€ afgerond, duizendtallen; + is nadelig – is voordelig RISICO’S Voor het project Overhavendijk is het risico nihil, daarom worden er geen risico’s gekwantificeerd. 19 Meerjarenbegroting Grondexploitaties 2025 e.v. 3.1.6 Scheerwolde BESCHRIJVING Scheerwolde ligt in het hart van de gemeente Steenwijkerland, tussen de natuurgebieden De Weerribben en De Wieden in. Een ideale startplaats om het gebied per fi ets te doorkruisen. Op een mooie locatie aan de Scheerwolderweg en grenzend aan project Rietweelde (30 vrijstaande woningen aan het water) zijn er in een klein nieuwbouwproject ruime kavels te koop. Er is plek voor maximaal 12 woningen in de vormen twee-onder-een-kap of vrijstaand. VOORTGANG De laatste 2 kavels m.b.t. een twee onder een kap woning zijn verkocht. De grondexploitatie kan, na oplevering van de openbare ruimte, afgesloten worden.

PROJECTGEGEVENS Omschrijving Kern Scheerwolde Project Scheerwolde Programma woningbouw Portefeuillehouder Melvin Smit Verwacht eindjaar 2025 Restant looptijd 0 jaar Plangebied 1 ha FINANCIËLE TOELICHTING BEDRAG (€)* Boekwaarde per 1-1-2025 -8.000 voordelig Nog te realiseren kosten 2025 85.000 nominaal Nog te realiseren opbrengsten 2025 -168.000 nominaal Rentetoerekening 2025 0 Resultaat EW per 31-12-2025 -91.000 voordelig Winstneming / verliesneming -391.000 winst Resultaat EW per 31-12-2025 (correctie winst/verlies) -482.000 voordelig Resultaat NCW per 1-1-2025 (discontovoet 2%) -89.000 voordelig *€ afgerond, duizendtallen; + is nadelig – is voordelig RISICO’S Voor het project Scheerwolde is het risico nihil, daarom worden er geen risico’s gekwantifi ceerd. 20 Gemeente Steenwijkerland 3.1.7 Noordermaten fase 4 – Blokzijl BESCHRIJVING Ten zuidoosten van de kern Blokzijl is de woningbouwontwikke- ling Noordermaten fase 4 gepland. De nieuwe woonwijk vormt een vervolg op de fasen 1, 2 en 3 van de bestaande woonwijk Noordermaten. In het nieuwe woningbouwgebied is een gevari- eerd woningbouwprogramma beoogd (rij sociale huur en koop, geschakeld voor senioren, twee-onder-een-kap en vrijstaand). In fase 4 zullen 80 kavels gerealiseerd worden. VOORTGANG De verkoop van alle kavels in fase A is succesvol verlopen dit jaar. Het bouwrijp maken van fase B is in volle gang.

Wanneer de kavel- verkoop fase B kan starten is nog onduidelijk door de nieuwe stikstof regels en toetsing normen van het rijk. Ook loopt er nog discussie voor een eventuele schoollocatie i.p.v. 8 senioren wonin- gen waarvoor dan nog een bestemmingsplanwijziging nodig is. PROGRAMMA Nog te realiseren woningbouw Aantal % Rij sociale huur 18 23% Rij huur 8 10% Rij koop 13 16% 2 onder 1 kap koop projectmatig 24 30% Vrijstaand koop particulier 17 21% Totaal 80 100% RUIMTEGEBRUIK Omschrijving Aantal (m2) % Uitgeefbaar 19.845 42% Verharding 6.158 13% Groen 14.717 32% Water 6.050 13% Totaal 46.769 100% PROJECTGEGEVENS Omschrijving Kern Blokzijl Project Noordermaten Blokzijl Programma Woningbouw Portefeuillehouder Melvin Smit Verwacht eindjaar 2031 Restant looptijd 7 jaar Plangebied 4,7 ha FINANCIËLE TOELICHTING BEDRAG (€)* Boekwaarde per 1-1-2025 1.086.000 nadelig Nog te realiseren kosten 2025 e.v. 2.920.000 nominaal Nog te realiseren opbrengsten 2025 e.v. -4.140.000 nominaal Rentetoerekening 2025 (0.60%) 16.000 nadelig Resultaat EW per 31-12-2031 -48.000 voordelig Winstneming / verliesneming 0 Resultaat EW per 31-12-2031 (correctie winst/verlies) -48.000 voordelig Resultaat NCW per 1-1-2025 (discontovoet 2%) -42.000 voordelig *€ afgerond, duizendtallen; + is nadelig – is voordelig RISICO’S In het onderstaande overzicht staan de risico’s van het project weergegeven.

PROJECTRISICO’S KANS GEVOLG RISICO Vertraging a.g.v. stikstof- problematiek 25% € 128.000 € 32.000 Afzet huidige programmering: afwaardering grondprijs 50% € 238.000 € 119.000 21 Meerjarenbegroting Grondexploitaties 2025 e.v. 3.1.8 Wanneperveen BESCHRIJVING Aan de noordzijde van Wanneperveen wordt een nieuwe woon- wijk ontwikkelt. In dit nieuwbouwplan kunnen circa 37 woningen gebouwd worden. In het nieuwe woningbouwgebied is een geva- rieerd nieuwbouwprogramma beoogt. Verder is er een nieuw kindcentrum gepland in het gebied genaamd De Lisdodde. In dit nieuwe gebouw worden de scholen De Wennepe en ’t Vonder, een kinderopvang en buitenschoolse opvang gehuisvest. VOORTGANG In de periode van maart tot en met oktober/november 2025 maken wij het hele plan bouwrijp. Vanaf 2026/2027 staat de nieuwbouw van het kindcentrum gepland. Wanneer de uitgifte van de woningbouwkavels zal starten is nog onbekend i.v.m. nieuwe stikstof regels.

PROGRAMMA Nog te realiseren woningbouw Aantal % Rij koop 13 35% Patio, koop (senioren) 6 16% 2 onder 1 kap koop particulier 10 27% Vrijstaand koop particulier 8 22% Totaal 37 100% RUIMTEGEBRUIK Omschrijving Aantal (m2) % Uitgeefbaar 11.503 35% Verharding 4.915 15% Groen 14.402 44% Water 1.980 6% Totaal 32.800 100% PROJECTGEGEVENS Omschrijving Kern Wanneperveen Project Wanneperveen Programma Woningbouw Portefeuillehouder Melvin Smit Verwacht eindjaar 2030 Restant looptijd 6 jaar Plangebied 3,2 ha FINANCIËLE TOELICHTING BEDRAG (€)* Boekwaarde per 1-1-2025 202.000 nadelig Nog te realiseren kosten 2025 e.v. 2.306.000 nominaal Nog te realiseren opbrengsten 2025 e.v. -2.532.000 nominaal Resultaat EW per 31-12-2030 47.000 nadelig Winstneming / verliesneming 28.000 verlies Resultaat EW per 31-12-2030 (correctie winst/verlies) 75.000 nadelig Resultaat NCW per 1-1-2025 (discontovoet 2%) 42.000 nadelig RISICO’S In het onderstaande overzicht staan de risico’s van het project weergegeven. PROJECTRISICO’S KANS GEVOLG RISICO Vertraging stikstofproblematiek 25% € 102.000 € 25.500 22 Gemeente Steenwijkerland 3.2.1 Oostermeentherand – Steenwijk BESCHRIJVING Het exploitatiegebied Oostermeentherand wordt omsloten door de Steenwijker Aa en de Rijksweg A32. Zuidelijker van het gebied ligt de woonwijk Oostermeenthe. Het gebied is ongeveer 13,4 hectare groot.

Het terrein bestaat uit een gedeelte met grootscha- lige hallen (onder andere een transportoverslagbedrijf ) en een toegankelijker commercieel gedeelte met volumineuze detailhan- del. Bijzondere functies op dit bedrijventerrein betreffende aan- wezigheid van een hotel en de vestiging van een fastfoodketen. VOORTGANG Laatste verplichting is in 2025 voldaan en er vinden geen activitei- ten meer plaats. De grondexploitatie wordt met de jaarrekening 2025 afgesloten. PROJECTGEGEVENS Omschrijving Kern Steenwijk Project Locatie Oostermeentherand Programma Werk en Economie Portefeuillehouder Miriam Slomp-Dekkers Verwacht eindjaar 2025 Restant looptijd 0 jaar Plangebied 13,4 ha FINANCIËLE TOELICHTING BEDRAG (€)* Boekwaarde per 1-1-2025 -236.000 voordelig Nog te realiseren kosten 2025 150.000 nominaal Nog te realiseren opbrengsten 2025 0 nominaal Rentetoerekening 2025 -1.000 voordelig Resultaat EW per 31-12-2025 -87.000 voordelig Winstneming / verliesneming 2.003.000 voordelig Resultaat EW per 31-12-2025 (correctie winst/verlies) -87.000 voordelig Resultaat NCW per 1-1-2025 (discontovoet 2%) -85.000 voordelig *€ afgerond, duizendtallen; + is nadelig – is voordelig 3.2 Grondexploitatie bedrijventerreinen 23 Meerjarenbegroting Grondexploitaties 2025 e.v. 3.2.2 Concrelit – Steenwijk BESCHRIJVING De Concrelit-locatie ligt nabij de binnenstad van Steenwijk, tussen de mr. Z.

ter Steghestraat en het Dolderkanaal. De locatie is vernoemd naar de oude locatie van betonfabriek Concrelit en is via de A32 en met het openbaar vervoer goed bereikbaar. Van het terrein was 5.240 m2 bestemd voor een basisschool genaamd school B, dit was onderdeel van een gunstige grondruil met de oude locatie van deze school. Het overig uitgeefbaar gebied, circa 5.500 m2, is bestemd voor bedrijven. VOORTGANG De laatste kavel is al in 2024 verkocht en er vinden geen activitei- ten meer plaats. Openbaar gebied wordt ingericht en afgerond uiterlijk december 2025. De grondexploitatie wordt met de jaar- rekening 2025 afgesloten.

PROJECTGEGEVENS Omschrijving Kern Steenwijk Project Locatie concrelit Programma Werk en Economie Portefeuillehouder Miriam Slomp-Dekkers Verwacht eindjaar 2025 Restant looptijd 0 jaar Plangebied 1,8 ha FINANCIËLE TOELICHTING BEDRAG (€)* Boekwaarde per 1-1-2025 -255.000 voordelig Nog te realiseren kosten 2025 181.000 nominaal Nog te realiseren opbrengsten 2025 0 nominaal Rentetoerekening 2025 -1.500 voordelig Resultaat EW per 31-12-2025 -75.000 voordelig Winstneming / verliesneming 583.000 nadelig Resultaat EW per 31-12-2025 (correctie winst/verlies) 508.000 nadelig Resultaat NCW per 1-1-2025 (discontovoet 2%) -74.000 voordelig *€ afgerond, duizendtallen; + is nadelig – is voordelig 24 Gemeente Steenwijkerland 3.2.3 Boterberg-Zuid – Oldemarkt BESCHRIJVING Het bedrijventerrein Boterberg, gelegen ten noordwesten van Oldemarkt, is gericht op kleinschalige bedrijvigheid met lokale of bovenlokale functie. De zuidzijde van het terrein biedt volop ruimte voor nieuwe bedrijven of bedrijven die willen uitbreiden. Om beter aan te kunnen sluiten bij de lokale economische situa- tie, is de bestemming van een gedeelte van het terrein gewijzigd in woon-werk kavels. VOORTGANG Per 1-1-2025 zijn alle kavels (buiten het zonnepark om) inmiddels verkocht of onder optie. Er is 15.685 m2 grond gereserveerd voor tijdelijk gebruik ten behoeve van zonnepanelen.

De uitgifte van de grond dat tijdelijk in gebruik is als zonnepark, zal vanaf 2034 weer beschikbaar zijn voor uitgifte als bedrijfsgrond. Het plan- gebied is bouwrijp gereed. Door de noodzaak van uitbreiding en versterking van ons elektriciteitsnet heeft Enexis interesse getoond in een deel van het Zonnepark voor een nieuw en uit- gebreider trafostation. Gemeente en de energiecoöperatie staan hier positief tegenover en op dit moment wordt er onderzocht welke mogelijkheden er zijn en welke gevolgen dit kan hebben. PROGRAMMA Nog te realiseren m2 % Tijdelijk gebruik zonnepanelen 15.685 100% Totaal 15.685 100% RUIMTEGEBRUIK Omschrijving Aantal (m2) % Uitgeefbaar 48.988 81% Verharding 4.968 9% Groen 5.830 10% Totaal 59.786 100% PROJECTGEGEVENS Omschrijving Kern Oldemarkt Project Boterberg-Zuid Programma Werk en Economie Portefeuillehouder Miriam Slomp-Dekkers Verwacht eindjaar 2038 Restant looptijd 14 jaar Plangebied 6 ha FINANCIËLE TOELICHTING BEDRAG (€)* Boekwaarde per 1-1-2025 137.000 nadelig Nog te realiseren kosten 2025 e.v. 502.000 nominaal Nog te realiseren opbrengsten 2025 e.v.

-1.172.000 nominaal Rentetoerekening 2025 6.000 nadelig Resultaat EW per 31-12-2038 -468.000 voordelig Winstneming / verliesneming 309.000 verlies Resultaat EW per 31-12-2038 (correctie winst/verlies) -159.000 voordelig Resultaat NCW per 1-1-2025 (discontovoet 2%) -354.000 voordelig *€ afgerond, duizendtallen; + is nadelig – is voordelig RISICO’S In het onderstaande overzicht staan de risico’s van het project weergegeven. PROJECTRISICO’S KANS GEVOLG RISICO Gronden tijdelijk gebruik zonnepanelen 25% € 775.000 € 193.750 25 Meerjarenbegroting Grondexploitaties 2025 e.v. 3.2.4 Weg van Rollecate – Vollenhove BESCHRIJVING Wat is er mooier dan wonen én werken in de ‘stad der paleizen’? Vollenhove, het voormalige Zuiderzeestadje, is bekend om z’n havezaten, kastelen, landgoederen en stadstuinen. In het plan- gebied aan de Weg van Rollecate stond vroeger een kaasfabriek, waarnaar de grondexploitatie is vernoemd. Nu is er in dit histo- risch decor de mogelijkheid om wonen én werken te combineren op één locatie. In deze locatie hoefden geen infrastructurele elementen worden aangelegd omdat het gebied ingesloten ligt tussen twee bestaande wegen. VOORTGANG De laatste woon-werkkavel is inmiddels geleverd. De openbare ruimte wordt ingericht en uiterlijk december 2025 opgeleverd. De grondexploitatie wordt met de jaarrekening 2025 afgesloten.

PROJECTGEGEVENS Omschrijving Kern Vollenhove Project Weg van Rollecate Programma Werk en Economie Portefeuillehouder Miriam Slomp-Dekkers Verwacht eindjaar 2025 Restant looptijd 0 jaar Plangebied 1,2 ha FINANCIËLE TOELICHTING BEDRAG (€)* Boekwaarde per 1-1-2025 107.000 voordelig Nog te realiseren kosten 2025 102.000 nominaal Nog te realiseren opbrengsten 2025 0 nominaal Rentetoerekening 2025 -1.000  voordelig Resultaat EW per 31-12-2025 -6.000 voordelig Winstneming / verliesneming 360.000 verlies Resultaat EW per 31-12-2025 (correctie winst/verlies) 354.000 nadelig Resultaat NCW per 1-1-2024 (discontovoet 2%) -6.000 voordelig *€ afgerond, duizendtallen; + is nadelig – is voordelig 26 Gemeente Steenwijkerland 4.1 Winst & verliesnemingen TABEL 6 | WINST- EN VERLIESNEMINGEN (€ AFGEROND, duizendtallen; + is nadelig – is voordelig)¹ COMPLEX BOEKWAARDE PER 1-1-2024 VERMEERDERINGEN 2024 VERMINDERINGEN 2024 WINST- EN VERLIES- NEMINGEN BOEKWAARDE PER 31-12-2024 Woningbouw 05 Woldmeenthe 67.899 1.038 0 -158.000 226.937 27 Ossenzijl Hoofdstraat/ Hilligerspoort -37.026 9.978 0 0 -27.048 36 Terrein Kornputkazerne 4.189.941 266.578 383.218 0 4.073.300 44 Oosterbroek Oldemarkt -303.055 240.384 103.020 -165.691 0 46 Willemsoord uitbreiding -187.043 25.823 0 0 -161.220 61 Overhavendijk Kuinre -156.694 10.473 0 0 -146.222 68 Scheerwolde 74.311 41.180 270.922 -147.000 -8.432 69 Noordermaten

(fase 4) 656.500 443.015 13.318 0 1.086.197 70 Wanneperveen 0 230.211 0 28.000 202.211 Sub-totaal woningbouw 4.304.831,83 1.268.679,19 770.477,63 -442.691,05 5.245.724,44 Bedrijventerreinen 11 Oostermeentherand -236.831 1.228 0 0 -235.603 41 Bedrijventerrein Kanaalweg Blokzijl -563.943 159.301 0 -404.641 0 42 Mr.Z.ter Steghestraat -83.383 3.116 175.000 0 -255.267 63 Oldemarkt Boterberg Zuid 398.286 9.545 271.269 0 136.562 67 Weg van Rollecate Vollenhove 18.381 4.496 129.794 0 -106.917 Sub-totaal industrieterreinen -467.489 177.686 576.063 -404.641 -461.225 Totaal gronden in exploitatie 3.837.342 1.446.365 1.346.541 -847.333 4.784.499,75 De commissie Besluit begroting en verantwoording (BBV) schrijft in de notitie ‘Grondbeleid in begroting en jaarstukken’ voor dat winsten genomen moeten worden volgens de zogenaamde POC-methode (Percentage of Completion). Dit betekent in het kort dat de winst genomen moet worden op basis van de finan- ciële voortgang van het project (% gerealiseerde kosten * % gerealiseerde opbrengsten * geraamde winst). In de calculatie wordt tevens rekening gehouden met historisch genomen win- sten en verliezen en de projectgebonden risico’s. Bij verliesnemingen wordt het berekende verlies direct via een afboeking verwerkt en ten laste van de jaarrekening gebracht.

In tabel 6 wordt het verband inzichtelijk gemaakt tussen de winst- en verliesnemingen enerzijds en de verwachte grondexploitatie- resultaten anderzijds. Aangezien de winsten – en verliezen bij de jaarrekening 2024 genomen zijn op eindwaarde (EW, zie begrip- penlijst) zijn de gepresenteerde resultaten in tabel 6 op eind- waarde. De grondslag voor de winst- en verliesnemingen wordt gevormd door het brutoresultaat op eindwaarde per 1-1-2025. Dat is het grondexploitatieresultaat van de herziene grondexploitatie per 1-1-2025 (zie paragraaf 2.2 werkwijze). Op basis hiervan worden de winsten en verliezen bepaald. Bij een negatieve resultaatver- wachting volgt een verliesneming ter grootte van het negatieve resultaat. Bij een positieve resultaatverwachting wordt gekeken of conform de BBV-criteria winst genomen kan worden. Het brutoresultaat op EW is het vertrekpunt, maar een eventuele winstneming wordt in samenhang bepaald met de historisch genomen winsten/ verliezen, de financiële voortgang en de projectgebonden risico’s. Dit heeft geleid tot een totale winstneming bij de jaarrekening 2024 van per saldo circa € 847.000, - Na technische verwerking van de te treffen winst en verliezen komt het ‘netto-grondexploitatieresultaat’ per 1-1-2025 in beeld.

Winsten en verliezen worden verrekend met de boekwaarde van de grondexploitatie, waardoor winst- en verliesnemingen na technische verwerking ook leiden tot een nieuw resultaat. We spreken in dat verband binnen de gemeente Steenwijkerland over het ‘netto-grondexploitatieresultaat’ . Overigens hebben winst- en verliesnemingen ook impact op de renteberekening. 27 Meerjarenbegroting Grondexploitaties 2025 e.v. Hierdoor komen winst- en verliesnemingen niet een-op-een tot uiting in het verschil tussen de het ‘brutoresultaat’ en het ‘netto- resultaat’ . Winstnemingen leiden tot een toename van de boekwaarde- resultaat’ . Verliesnemingen leiden tot een afname van de boek- waarde en daarmee een verbetering van het ‘netto-grondexploi- tatieresultaat’ . Bij winstnemingen geldt dat er als het ware mid- delen uit de grondexploitatie worden onttrokken ten gunste van de Algemene Dienst. Voor verliesnemingen geldt dat er middelen vanuit de Algemene Dienst in de grondexploitatie worden ge- stort met als doel een verwacht negatief resultaat af te dekken. In beide gevallen wordt gebruik gemaakt van de Algemene Reserve vrij besteedbaar. Voor winstnemingen geldt dat de aanleiding positief is, er is namelijk sprake van een winstgevend grondexploitatieproject. Financieel-technisch heeft een winstneming echter dus om bovengenoemde boekhoudkundige reden een negatief eff ect op het verwachte resultaat.

Bij verliesnemingen geldt het omgekeer- de, de aanleiding is negatief, er is sprake van een verliesgevend grondexploitatieproject. Financieel-technisch heeft een verlie- sneming ook een omgekeerd eff ect, een verliesneming heeft een positief eff ect op het verwachte resultaat. Het doel van de verliesneming is immers het verwachte verlies direct te nemen, waarmee het negatieve resultaat platgezegd wordt weggewerkt. De genomen winst bij de jaarrekening 2024 is overigens een boekhoudkundige winst op basis van de BBV-voorschriften. Dit staat niet gelijk aan de fi scale winst waarover belasting moet worden afgedragen in het kader van de Vennootschapsbelasting- plicht (Vpb), zie paragraaf 2.12). De belastbare fi scale winst wordt namelijk gebaseerd op de daadwerkelijk gerealiseerde winst in een bepaald belastingjaar. In tabel 7 wordt de winstverwachting t.a.v. de komende begrotingsperiode 2025-2029 weergegeven. TABEL 7 | WINSTVERWACHTING IN € AFGEROND, BEGROTINGSPERIODE 2025-2029 JAAR WONINGBOUW BEDRIJVENTERREINEN TOTAAL 2025 179.000 168.000 347.000 2026 199.000 0 199.000 2027 195.000 0 195.000 2028 748.000 0 748.000 2029 207.000 0 207.000 Tabel 7 laat zien dat van de totaal verwachte winst op EW per 1-1-2025 van circa € 1,7 miljoen in de komende begrotingsperiode 2025-2029 (tussentijds) genomen kan worden ten gunste van Algemene Reserve vrij besteedbaar.