Jaarverslag 2024 (1)

Er zijn nog negen aanvragen in behandeling die eind van het jaar 2024 zijn ingediend.  We ondersteunen minimaal 10 verschillende maatschappelijke organisaties bij het verduurzamen van hun accommodatie. We hebben 31 organisaties , die subsidie toegekend hebben gekregen, begeleid in dit proces. Hierbij is ook geïnvesteerd in het verduurzamen van Dalzicht en De Burght. De gemeentelijke regeling is per 31 december 2024 gestopt.  We vergroten door een campagne de bewustwording van de organisaties dat energiebesparing van belang is voor het voortbestaan van de maatschappelijke organisaties en hun activiteiten. We zijn gestart met een grote benaderingscampagne via onze contactpersonen binnen de gemeente. Op deze manier zijn zoveel mogelijk maatschappelijke organisaties benaderd en hebben zij uitleg ontvangen over de mogelijkheden vanuit het Energiefonds. Door deze persoonlijke aanpak hebben wij zo veel mogelijk organisaties begeleiding geboden bij het verduurzamen van hun vastgoed. De regeling is eind 2024 ten einde gekomen.   Museum Steenwijk Realisatie van een toonaangevend museum voor inwoners en toeristen.

Wat wilden we bereiken in 2024? Norm 2024 Wat is er bereikt in 2024? Welke acties zijn uitgevoerd om doelstellingen 2024 te behalen? Gehaald?  = gehaald x = niet gehaald Opstellen haalbaarheidsplan voor Markt zuidzijde, voorzien van bibliotheek, Galerie en werkplekken voor de museum organisatie. In september 2024 heeft de raad het haalbaarheidsplan vastgesteld. Aan de hand hiervan wordt het project verder opgepakt in 2025    ❖ Ontwikkeling doelstellingen - Voor het museum geldt dat het besluit deze in de Spijkervetstallen te realiseren, wordt vertaald van een schets naar een voorlopig en definitief ontwerp (november 2025). - In november 2025 moet het haalbaarheidsplan voor de bibliotheek in de marktpanden (stad, - en kermis, - en circusmuseum) vertaald zijn naar een schets en technisch plan van eisen 55 Ontwikkeling naar een maatschappelijk educatieve bibliotheek Meer inwoners hebben toegang tot de bibliotheken en nemen deel aan programma’s en activiteiten voor betere taalvaardigheid en digitale vaardigheid. Wat wilden we bereiken in 2024? Norm 2024 Wat is er bereikt in 2024? Welke acties zijn uitgevoerd om doelstellingen 2024 te behalen? Gehaald?  = gehaald x = niet gehaald Opstelling en evaluatie van een nieuwe uitvoeringsovereenkomst met de bibliotheek. De oude uitvoeringsovereenkomst is geëvalueerd. Er is nog geen nieuwe overeenkomst gesloten.

x  Samen met Stichting Kop van Overijssel voorbereiden van een subsidieaanvraag voor de SPUK- gelden voor bibliotheekvoorzieningen van het Rijk De SPUK -gelden zijn toegekend voor de aangevraagde locaties (Sint Jansklooster en Giethoorn).   In samenwerking met het Taalpunt uitvoeren van programma’s voor basisvaardigheden voor de laaggeletterde doelgroep in relevante programma’s van de bibliotheek. Er zijn diverse programma's uitgevoerd die bijdragen aan de basisvaardigheden lezen, schrijven, rekenen en digitale vaardigheden.    ❖ Ontwikkeling doelstellingen - Er komt nieuwe zorgplichtwet bibliotheek. Deze vraagt om een meerjarenvisie bibliotheekwerk door de gemeente. In afwachting hiervan wordt nu nog geen nieuwe overeenkomst gesloten. - Sinds 1 januari 2024 is het Taalpunt overgegaan van Sociaal Werk de Kop naar de Bibliotheek Kop van Overijssel. Kwaliteit en continuïteit van de basisdienstverlening van het Taalpunt is geborgd. Aandachtspunt is verdere inzet op specifieke ondersteuningsprogramma’s om de laaggeletterde volwassenen met moedertaal Nederlands (NT1 -ers) te bereiken via onder andere gezinnen en bedrijven. Veel laaggeletterde Nederlandstaligen vinden moeilijk hun weg naar ondersteuning en lopen risic o op sociale uitsluiting.

Door specifiek aandacht te blijven geven aan de NT1 -ers, bieden we deze groep de kans om basisvaardigheden te versterken en volwaardig deel te nemen aan de samenleving . Borging kwaliteit evenementen (‘evenementen gemeente’) Evenementen in de gemeenten sluiten aan op de initiatieven en wensen van inwoners en toeristen en voldoen aan (nieuwe) wetgeving. Wat wilden we bereiken in 2024? Norm 2024 Wat is er bereikt in 2024? Welke acties zijn uitgevoerd om doelstellingen 2024 te behalen? Gehaald?  = gehaald x = niet gehaald Opstellen van een visie op evenementen, waarin opgenomen onderwerpen zoals vergunningen, duurzaamheid, afval, subsidie, facilitering met materialen, promotie en marketing. De werkgroep evenementenbeleid werkt aan een visie waarin alle aspecten worden meegenomen. De complexiteit vraagt veel tijd en inzet van interne teams en externe betrokkenen. De visie is daarom nog niet klaar. x 56 ❖ Ontwikkeling doelstellingen In 2023 is gestart met een onderzoek naar de evenementensector. Onderzocht zijn de lokale evenementenmarkt, trends en ontwikkelingen (benchmark) en behoeften van de organisatoren én gemeente. Hierbij is de actualiteit t.a.v. duurzaamheid, circ ulariteit en veiligheid, in relatie tot evenementen meegenomen. Het einddoel van dit project is een geï mplementeerd evenementenbeleid in 2026.

Dat beleid geeft de visie op evenementen, inclusief scope/doelgroep, de kaders en aandachtspunten per onderwerp (van vergunningverlening tot subsidievoorwaarden en van veiligheid tot duurzaamheid) helder weer. Dit al les met oog voor het werkveld en verlichten regeldruk voor deze vrijwilligersorganisaties. Waar mogelijk zullen verbeteringen in processen en deskundigheidsbevordering van het werkveld alvast worden opgepakt. Unilocatie Voorgezet onderwijs Realisatie van één school voor voortgezet onderwijs (VO) in Steenwijk. Wat wilden we bereiken in 2024? Norm 2024 Wat is er bereikt in 2024? Welke acties zijn uitgevoerd om doelstellingen 2024 te behalen? Gehaald?  = gehaald x = niet gehaald Inrichten projectorganisatie. De projectorganisatie is ingericht.   Ontwerpfase opstarten. De voorselectie heeft vijf architecten opgeleverd. De volgende stap is de keuze voor een architect (en overige adviseurs).   Afweging financiële consequenties bij PPN 2024-2028. De unilocatie is als stelpost meegenomen in de begroting.  ❖ Ontwikkeling doelstellingen In maart 2025 heeft de raad ingestemd met de taakstelling van € 2.000.000 structureel, waarmee de kapitaallasten over de financiering van de unilocatie worden gedekt. Schoolgebouwen die functioneel, veilig, gezond, comfortabel en duurzaam zijn Realisatie van de plannen in het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs.

Wat wilden we bereiken in 2024? Norm 2024 Wat is er bereikt in 2024? Welke acties zijn uitgevoerd om doelstellingen 2024 te behalen? Gehaald?  = gehaald x = niet gehaald Definitieve locatiekeus Sint Jansklooster en KC Friso te Steenwijk bepalen en opstarten benodigde (bestemmingsplan) procedures. Voor Sint Jansklooster is een voorkeurslocatie vastgesteld. De ruimtelijke procedure wordt opgestart in 2025. Voor KC Friso is nog geen grondpositie verworven. In 2025 moet duidelijk worden of dit verworven kan worden. x Besluit rondom renovatie of herbouw Schutsluis Blokzijl. Er lopen verschillende zaken die samen moeten komen, om een volgende stap te kunnen zetten. Onder meer de stadsvisie, fusie scholen en onderwijshuisvesting. In 2025 verwachten we meer duidelijkheid en zal besluitvorming worden voorbereid. x Besluit rondom nieuwbouw St Martinusschool (Vollenhove) eventueel samen met Voorpoort. Er is prioriteit gelegd bij de uitvoering van de motie voor een uitgebreid locatieonderzoek. Deze studie wordt begin 2025 afgerond en vormt mede de basis voor het raadsvoorstel dat medio 2025 volgt. x 57 ‘Mooie stappen in onderwijs’ Nu het Integraal Huisvestingsplan (IHP) Onderwijs voor Steenwijkerland is vastgesteld, hebben we als gemeente en partners in 2024 maximaal ingezet op samenwerking.

Met als doel in zoveel mogelijk kernen met onderwijsaanbod één gebouw te realiseren voor meerdere schooldisciplines. Die ontwikkeling zien we op meer plekken vorm krijgen, zoals in Sint Jansklooster, Vollenhove, Blokz ijl. Dat verschillende schoolbesturen samenwerken onder één dak, is heel bijzonder en tot een aantal jaar geleden ondenkbaar. Dus dit zijn hele mooie stappen! Ook de vorming van een Integraal Kindcentrum (IKC) – kinderen blijven van 0 tot 12 jaar in dezelfde, vertrouwde schoolomgeving – is binnen handbereik; het eerste staat op de rol in Wanneperveen. Trijn Jongman Gebiedsgericht werken: leren door te doen Vergroten tevredenheid inwoners over hun buurt, kern of gemeente. Wat wilden we bereiken in 2024? Norm 2024 Wat is er bereikt in 2024? Welke acties zijn uitgevoerd om doelstellingen 2024 te behalen? Gehaald?  = gehaald x = niet gehaald Uitwerken visiedocumenten Blokzijl en Vollenhove in uitvoerings- programma's. Voor de toekomstvisies Blokzijl en Vollenhove zijn meerdere bijeenkomsten in de desbetreffende kernen georganiseerd. Deze hebben geleid tot een conceptvisie die aan de inwoners werd gepresenteerd. Vervolgens zijn beide conceptvisies ter inzage gelegd om vervolgens in 2025 voor besluitvorming aan de gemeenteraad voor te leggen. Samen met de betreffende Plaatselijke Belangen stellen we de komende tijd een uitvoeringsprogramma op.

Door vertragingen in de afrondingen van de visiedocumenten starten we met de uitvoeringsagenda’s in 2025 die we uiterlijk in 2026 afronden. x We vergroten de zichtbaarheid en bereikbaarheid van het gebiedsteam, onder andere door het verspreiden van flyers, promotie op (social) media en door als gebiedsteam de kernen en wijken in te trekken. We hebben volop meegedraaid met de gebiedsteams. Maandelijks, m.u.v. zomer - en kerstvakantie, h ileden we kantoor in de kernen D eze momenten hebben we uitgebreid met ook in de wijken aanwezig te zijn met partytent en de gebiedspartners om zo in gesprek met inwoners te komen. Inwoners kunnen bij de gebiedsteams terecht met vragen, ideeën en tips over hun woonomgeving. Ook bevordert het gebiedsteam de onderlinge samenwerking tussen de gebiedspartners. Daarnaast is een magazine uitgekomen over de vele inwonersinitiatieven. Ook hebben we deze initiatieven via de lokale media onder de aandacht gebracht. Het doel hiervan is om de vele mooie initiatieven breed uit te dragen en inwoners te inspireren om met i deeën te komen om de leefbaarheid te verbeteren.  Ontwikkelen Gebiedsplan Steenwijk Oost. De gebiedsvisie Steenwijk -Oost is door het college vastgesteld.   Opstellen en uitvoeren uitvoeringsagenda Steenwijk Vestingstad.

De uitvoeringsagenda is in concept gereed x ❖ Ontwikkeling doelstellingen 58 De opgestelde visie van Steenwijk Vestingstad bood een goede basis voor de uitvoeringsagenda. Daarnaast hebben we andere stakeholders die actief zijn in de binnenstad betrokken bij deze agenda (werkgroep DNA -binnenstad, bewonersvereniging Binnen de Veste). We werken zo toe naar een integrale uitvoeringsagenda met input vanuit diverse partijen. Dit traject kost tijd. Benutten denk- en doekracht inwoners Verhoging van het rapportcijfer dat inwoners geven voor de manier waarop de gemeente inwoners betrekt bij het maken van plannen (2021: 6,0 gemiddeld). Wat wilden we bereiken in 2024? Norm 2024 Wat is er bereikt in 2024? Welke acties zijn uitgevoerd om doelstellingen 2024 te behalen? Gehaald?  = gehaald x = niet gehaald We voeren minimaal 3 onderzoeken uit via het inwonerspanel en vertalen de uitkomsten in gemeentelijke plannen of beleid. In 2024 vond een peiling plaats over de openbare ruimte, over mantelzorgondersteuning en over fietsen bij woon - werkverkeer. De uitkomsten van de peiling over de openbare ruimte worden gebruikt bij het uitwerken van de plannen hiervoor (zoals openbare verli chting (buitengebied), oplossingen voor wateroverlast en onderhoudsplannen voor wegen, voetpaden en fietspaden).

De uitkomsten van de peiling over mantelzorgondersteuning helpen om de mantelzorgondersteuning te verbeteren. De uitkomsten van de peiling fietsen bij woon-werkverkeer worden gebruikt bij een plan om inwoners aan te moedigen meer te fietsen naar het werk.  We subsidiëren minimaal 10 inwonersinitiatieven via de regeling ‘Inwonersinitiatieven zijn goud waard’. 35 initiatieven zijn ondersteund door middel van een subsidie. Dit betrof 21 Koppengeldaanvragen en 14 aanvragen voor inwonerinitiatieven.  We onderzoeken de mogelijkheden van digitale participatie (met bijvoorbeeld platforms als Hopplr, Citizenlab of Mett). Er vindt een onderzoek plaats naar de mogelijkheden van een online participatieplatform voor Steenwijkerland. Een online platform maakt het voor inwoners gemakkelijker om deel te nemen aan gemeentelijke besluitvorming, ongeacht hun locatie of tijdstip. Er heeft een onderzoek plaatsgevonden onder het inwonerpanel en de verschillende aanbieders zijn geïnventariseerd. Afronding van het onderzoek vindt plaats in Q1 van 2025.  ‘We kijken nog naar elkaar om’ Steenwijkerland is een grote plattelandsgemeente, maar tegelijk ook één die nog klein genoeg is om elkaar te kennen, om iets voor anderen te willen betekenen. Groot zijn we dan ook in het opzoeken van elkaar; dat zie je bijvoorbeeld sterk bij de veteranen die zijn verenigd in een stichting. Super mooi.

Dit is een gemeente met een eigen “eigenheid” waar iedereen zichzelf kan zijn: leven e n laten leven. Leefbaarheid is ook een belangrijke waarde, ik vind het een van onze mooie karaktereigenschappen. Dankzij de saamhorigheid staan we voor elkaar klaar als het nodig is, ook bij crises. Dat is een geruststellende gedachte. Je ziet hier ook een opvall end hoog aantal gedecoreerden; inwoners die over de volle breedte van de gemeente druk zijn met vrijwilligerswerk. Daar heb ik diep respect voor. Rob Bats 59 Overzicht baten en lasten programma Leefbare steden en kernen Waaraan is het geld besteed?

60 2.7 Financiën en dienstverlening Financieel Beleid Het financieel beleid van de afgelopen jaren continueren we. De volgende drie uitgangspunten hanteren we daarbij: AMBITIE FINANCIEN: - Sluitende meerjarenbegroting. - Voldoende weerstandsvermogen. - Gematigde ontwikkeling lokale lasten. GLOBAL GOALS (o.a.): Een sluitende begroting voor alle jaren is het uitgangspunt. Dit houdt in dat de structurele uitgaven en inkomsten in evenwic ht zijn. Dat lukt niet voor de jaren 2026 en 2027 omdat we vanaf 2026 , net als alle andere gemeente, worden geconfronteerd met fors lagere inkomsten van het Rijk. We kiezen ervoor te blijven investeren, omdat we erop vertrouwen dat het Rijk gemeenten op enig momen t financieel compenseert of een andere keuze maakt, bijvoorbe eld het uitbreiden van het lokale belastinggebied. De keuze om te blijven investeren (en niet te gaan bezuinigen) is in lijn met het VNG -begrotingsadvies 2024-2027 van juli 2023. De VNG adviseert om voor 2024 en 2025 een sluitende begroting te p resenteren en de lasten in de meerjarenramingen voor 2026 realistisch in beeld te brengen. De VNG schrijft daarover: Baseer deze op het huidige takenpakket, de noodzakelijke investeringen, de inflatie, de stijgende rente, de ambities uit uw coalitieakkoord en geschatte mee - en tegenvallers. Naar verwachting zullen de meerjarenramingen 2026 en 2027 dan duidelijk tekorten aangeven.

Met het oog op gemeentelijke woonlasten is ons uitgangspunt dat we blijven behoren tot de 25% gemeenten met de laagste lasten. Over 2024 behoorde de gemeente Steenwijkerland tot de top 10 goedkoopste gemeenten van Nederland. Over 2025 is dit wederom het geval. Dienstverlening Bij het aansluiten bij de leefwereld van inwoners en ondernemers speelt de gemeentelijke dienstverlening en communicatie een cruciale rol. De volgende drie uitgangspunten voor de dienstverlening hanteren we: AMBITIE DIENSTVERLENING: - Aansluiten bij de behoefte en beleving van de inwoner of ondernemer. - Open en transparant met elkaar omgaan op basis van vertrouwen. - Snel en simpel waar het kan, persoonlijk waar het hoort. GLOBAL GOALS (o.a.)

61 ❖ Trends en ontwikkelingen Onderstaand geven we de belangrijkste trends en ontwikkelingen die positief dan wel negatief hebben bijgedragen aan de beoogde resultaten. Dit betreffen zowel zelf tot stand gebrachte als niet -beïnvloedbare zaken waar de gemeente mee is geconfronteerd.  De landelijke trend is dat in toenemende mate gebruik wordt gemaakt van ingehuurd per soneel. Binnen het personeelsbestand van de Gemeente Steenwijkerland is sprake van het tegenovergestelde. Inhuur van personeel is sinds 2022 gedaald van 12% naar 10% (2023) en 8% over 2024.  De rente was dalende en is na een korte stijging nu stabiel rond de 3%  Technologische ontwikkelingen (AI) De ontwikkelingen op het gebied van ‘AI’ (artificial intelligence oftewel kunstmatige intelligentie) gaan razendsnel. We zien kansen om AI in te zetten bij het verbeteren van onze dienstverlening. Bijvoorbeeld het inzetten van een ‘AI chatbot’ of 'slim zoe ken’ op onze website, of AI inzetten voor het versimpelen van onze teksten.  Digitalisering Inwoners en ondernemers doen veel zaken online. Zij verwachten (ook) van de overheid een hoog digitaal dienstverleningsniveau. We zien dat er onder meer vanuit de VNG veel aandacht is voor de ontwikkelingen op digitaal gebied en de omnichan nel-aanpak (gericht op het samenspel van kanalen in plaats van kanalen afzonderlijk te optimaliseren).

Ontwikkelingen waar we bij aanhak en.  Toegankelijkheid Als overheidsorganisatie moeten je websites en apps digitaal toegankelijk zijn. Zo sluit je niemand buiten. De rijksoverheid vraagt daar meer aandacht voor en gaat ook controleren. Digitale toegankelijkheid van onze websites en apps is en blijft daarom een belangrijk aandachtspunt. Tegelijkertijd staat het soms op gespannen voet met de wens voor visueel aantrekkelijke content.  Persoonlijk contact Ook al doen inwoners steeds meer online, persoonlijk contact blijft nodig. Omdat mensen minder digitaal vaardig zijn, omdat d e vraag of het onderwerp zich niet leent voor digitaal (aan)vragen of omdat sommige mensen nu eenmaal liever persoonlijk contac t hebben. In onze dienstverlening houden we daar rekening mee.  Proactieve dienstverlening Privacy blijft een actueel onderwerp. Soms lijkt het wettelijk kader rondom het delen van informatie op gespannen voet te sta an met onze dienstverlening. We zien dat er hiervoor landelijk meer aandacht ontstaat en er onderzocht wordt welke mogelijkheden er zijn voor zogenaamde proactieve dienstverlening oftewel dienstverlening die we als overheid actief aanbieden (bijvoorbeeld een tegemoetkoming in kosten) in plaats van dat we wachten op een aanvraag. Een wetsvoorstel proactieve dienstverlening is in de maak.

Dit zorgt voor een juridische basis om persoonsgegevens uit te mogen wisselen tussen SVB, UWV en gemeenten.  Er is nog steeds geen zicht op financiële compensatie van het Rijk voor de gemeentelijke tekorten vanaf 2026. Onzeker is wat een toekomstig kabinet gaat doen en wat daarvan de financiële gevolgen zijn voor gemeenten.  Privacy Privacy blijft een actueel onderwerp. Als gemeente staan we voor een goede beveiliging van de persoonlijke gegevens van onze inwoners en ondernemers. Dit is ook wettelijk geregeld in de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). Dat betekent dat we gegevens niet ‘zomaar’ kunnen delen met andere (semi -) overheidsorganisaties. Daarnaast ligt er ook op ons gebruik van persoonsgegevens een wettelijke bescherming. Die nemen we serieus.  Verharding Ook dit jaar hebben we weer meerdere voorbeelden van inwoners die medewerkers telefonisch of fysiek onheus bejegenen. Een deel ervan komt door inwoners met psychische klachten. Om het gevoel van veiligheid bij onze medewerkers te vergroten, zijn medio 2024 overspringbeveiligingen geplaatst bij de balies van burgerzaken. En registreerden we de incidenten in een register om inzicht op te doen en het proces van het afhandelen van de meldingen te borgen.  Oekraïne(burgerzaken) De oorlog in Oekraïne duurt nog altijd voort.

Dit betekent dat er ook nog steeds nieuwe vluchtelingen komen die opvang nodig hebben én ingeschreven moeten worden in de BRP. Financieel Beleid

62 Verantwoord omgaan met financiële middelen Een sluitende begroting voor alle jaren is het uitgangspunt. Dit houdt in dat de structurele uitgaven en inkomsten in evenwicht zijn. Wat wilden we bereiken in 2024? Norm 2024 Wat is er bereikt in 2024? Welke acties zijn uitgevoerd om doelstellingen 2024 te behalen? Gehaald?  = gehaald x = niet gehaald Via alle mogelijke (bestuurlijke) kanalen, ook in regioverband, aandacht vragen voor de financiële problemen vanaf 2026. Sluitende begroting voor alle jaren is uitgangspunt De beschreven acties zijn uitgevoerd. Echter is daarmee niet gelukt om een sluitende begroting 2025-2028 voor alle jaren op te stellen. Dit omdat we nog steeds worden geconfronteerd met fors lagere inkomsten van het Rijk vanaf 2026. Het aanvankelijke tekort voor 2028 van ruim € 10 mln. is met de vaststelling van de begroting teruggebracht naar € 4,8 mln. Dit is exclusief de voordelige effecten van de september circulaire.  Voldoende weerstandsvermogen Om financiële tegenvallers op te kunnen vangen is voldoende weerstandsvermogen nodig. Bij een waarde van de weerstandsratio (het kengetal hiervoor) van minimaal 2 is daar sprake van (waarde in begroting 2024: 4,6).

Wat wilden we bereiken in 2024? Norm 2024 Wat is er bereikt in 2024? Welke acties zijn uitgevoerd om doelstellingen 2024 te behalen? Gehaald?  = gehaald x = niet gehaald Bij een weerstandsratio < 1 treffen we indien nodig maatregelen. >1 De weerstandcapaciteit van de gemeente Steenwijkerland wordt gevormd door de “Algemene Reserve vaste buffer” en de ruimte van de onbenutte belastingcapaciteit. Dat is de ruimte om de tarieven van de OZB te verhogen tot de artikel 12 norm. Met het kengetal zetten we de weer- standscapaciteit af tegen de gewogen risico’s. Eind 2024 is de weerstandsratio berekend op 3,7 en ligt boven de minimale waarde van 1.   63 Lokale (woon)lasten relatief laag Behoren tot de top 25% gemeenten van Nederland met de laagste lasten. Steenwijkerland staat 7e van de 342 gemeenten (Coelo-atlas 2024). Wat wilden we bereiken in 2024? Norm 2024 Wat is er bereikt in 2024? Welke acties zijn uitgevoerd om doelstellingen 2024 te behalen? Gehaald?  = gehaald x = niet gehaald Geen bovengemiddelde stijgingen van de tarieven OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing. Top 25% van gemeenten met de laagste lasten De lasten zijn met gemiddeld 1,9% tot 2,4% gestegen voor inwoners van de gemeente Steenwijkerland. In de COELO atlas 2024 staat de gemeente op de 7 e plek van de 34 2 gemeente en behoort hierdoor bij de top 2% gemeenten van Nederland met de goedkoopste lasten.

  ❖ Ontwikkeling doelstellingen Op basis van de Jaarrekening 2024 en de begroting 2025-2028 kunnen we concluderen dat we er tot en met 2025 goed voor staan: we hebben voldoende buffers om financiële tegenvallers op te kunnen vangen en we staan in de top van gemeenten met de laagste lokale lasten. Vanaf 2026 (‘financieel ravijnjaar’) zijn de vooruitzichten onzeker zoals hierboven onder ‘trends en ontwikkelingen’ is toegelicht. Dienstverlening Gemeentelijke dienstverlening sluit aan bij de behoefte Rapportcijfer voor klanttevredenheid minimaal een 7,5. Wat wilden we bereiken in 2024? Norm 2024 Wat is er bereikt in 2024? Welke acties zijn uitgevoerd om doelstellingen 2024 te behalen? Gehaald?  = gehaald x = niet gehaald Uitkomsten monitoring klantcontacten (telefonie, balie, online diensten, vergunningverlening/ruimtelijke ordening, terugbelverzoeken) en het websitegebruik worden gebruikt voor betere dienstverlening. ≥7,5 We gebruiken de uitkomsten van de enquêtes en analysetool voor de website om waar mogelijk onze dienstverlening te verbeteren. Afgelopen jaar was de waardering voor onze dienstverlening nog hoger dan in 2023. Gemiddeld kregen wij een 8,3 van onze inwoners. Ook voor de behandeling van meldingen openbare ruimte krijgen we een hoger cijfer. Al is dat nog niet de gewenste 7,5 of hoger, we zien wel een stijgende lijn in de waardering.

  We onderzoeken de mogelijkheden voor toekomstgerichte software die onze dienstverlening (beter) ondersteunt We hebben onderzocht welke stappen in welke volgorde we kunnen zetten om omnichannel dienstverlening (gericht op het samenspel van kanalen in plaats van kanalen afzonderlijk te optimaliseren) mogelijk te maken. En daarbij de dienstverlening nog beter aan te laten sluiten bij de behoefte. Een van de eerste dingen die we gaan doen is de introductie van een chatbot als extra dienstverleningsoptie die 24/7 beschikbaar is.  We brengen minimaal 1 klantreis (de route die een klant aflegt als deze een product of dienst koopt) voor een bepaald product in kaart om gericht een dienst te verbeteren. We hebben eind 2024 inwoners bevraagd over het maken, veranderen en afzeggen van een afspraak. Met de uitkomsten hiervan kunnen we gericht onderzoeken welke verbeteringen we kunnen doorvoeren in onze werkwijze en communicatie.  64 ❖ Ontwikkeling doelstellingen Afgelopen jaar hadden we te maken met het begin van de zogenaamde ‘paspoortenpiek’. De afgelopen jaren hadden we minder vraag naar een nieuw paspoort of ID-kaart omdat de geldigheid verlengd werd van 5 naar 10 jaar. Afgelopen jaar kwamen de eerste aanvragen van die langer geldige reisdocumenten. Dat zorgde en zorgt ook de komende jaren vo or extra drukte aan de balies.

Ondanks deze drukte bij de balies, is de waardering voor onze dienstverlening aan de balies zelfs nog iets hoger geworden. Onze communicatie is actief, omgevingsgericht en in duidelijke taal Steeds meer brieven, formulieren en teksten zijn in eenvoudig Nederlands geschreven (‘B1- niveau’). Wat wilden we bereiken in 2024? Norm 2024 Wat is er bereikt in 2024? Welke acties zijn uitgevoerd om doelstellingen 2024 te behalen? Gehaald?  = gehaald x = niet gehaald Uitvoering project Duidelijke Taal, waarbij ook tenminste 3 keer per jaar ons Testpanel wordt ingezet Het Testpanel kwam in 2 keer bij elkaar (februari en oktober). Daarnaast kreeg het Testpanel een online enquête. De uitkomsten gebruiken we om onze teksten te verbeteren. Uw raad ontving een informatienota over de aanpak van het project Duidelijke Taal. Onderdeel van dat project zijn het Versimpelteam en Taalteam. In 2024 bereidden we de start daarvan voor. In 2025 plukken we daar de eerste vruchten van.  Uitvoeren onafhankelijke audit op toegankelijkheid van onze website. Eind 2024 vond een onafhankelijke audit op de toegankelijkheid van de website plaats. De eindrapportage daarvan ontvangen we begin 2025.  Uitvoeren social media scans om te weten wat er leeft en speelt bij inwoners en samenleving (omgevingsanalyse). Social media scans worden continu uitgevoerd.

 ❖ Ontwikkeling doelstellingen In 2024 was de start van het project Duidelijke Taal. We vroegen intern aandacht voor dit onderwerp. Dat deden we onder meer met een terugkerende quiz op ons intranet. En we maakten een start met het Versimpelteam en Taalteam. Het Testpanel -een groep inwoners die met ons mee willen denken over het verbeteren van teksten - is ook onderdeel van Duidelijke Taal. ‘Paspoortenpiek soepel’

65 Sinds 2014 zijn paspoorten voortaan tien, in plaats van vijf jaar geldig. Dus toen wisten we al: in 2024 krijgt onze gemeente te maken met een paspoortenpiek. Er zijn vorig jaar 7818 reisdocumenten – paspoorten en identiteitsbewijzen – verwerkt dat is bijna verdubbeld ten opzichte van 2023 (toen waren het er 3541). We waren hierop voorbereid en konden qua inzet goed en soepel inspelen op het verwachte grote aantal aanvragen. Daardoor was er geen extra wachttijd voor inwoners, en is de waardering voor onze dienstverlening ongewijzigd hoog gebleven. Marcel Scheringa Overzicht baten en lasten programma Financiën en Dienstverlening Waaraan is het geld besteed?

66 3. Specifieke paragrafen 3.1 Lokale heffingen De lokale heffingen zijn een belangrijke inkomstenbron voor onze gemeente geweest. Bij het verkrijgen van deze inkomsten is de gemeente aan regels gebonden. De lokale heffingen zijn onder te verdelen in twee categorieën: - de belastingen en - de rechten. Belastingen zijn heffingen waar geen aanwijsbare tegenprestatie van de gemeente tegenover staat. Beleidsuitgangspunt belastingen De belangrijkste functie van belastingen is de budgettaire functie. Dit houdt in dat de opbrengst van de heffing bedoeld is v oor het financieren van collectieve goederen en diensten waarvan de politiek bepaalt dat zij algemeen toegankelijk moeten zijn. Te denken valt onder andere aan wegen, onderwijs, politie, etc... De raad heeft een grote mate van vrijheid bij het vaststellen van de belastingtarieven. Op de bestaande opbrengsten is de inflatiecorrectie toegepast. Beleidsuitgangspunt rechten Door het karakter van de rechten als bestemmingsheffing bestaat er een duidelijke relatie tussen de opbrengst van de rechten en de kosten van de door de gemeente geleverde prestatie. Uitgangspunt is een kostendekkend tarief. Zowel voor de afvalstoffenheffing als de rioolheffing geldt dat de tarieven maximaal 100% kostendekkend mogen zijn. De overschotten en tekorten worden verrekend met de egalisatievoorziening.

De middelen zijn niet toegevoegd aan algemene middelen, maar ges tort in de voorziening riolering . Hiermee wordt invulling gegeven aan het uitgangspunt (BBV artikel 44 lid 2) dat deze door derden verkregen middelen specifiek ingezet worden. De tarieven voor de rioolrechten als de afvalstoffenheffing zijn ten opzichte van 2023 met respectievelijk 2,4% en 1,7% verhoogd. Kwijtscheldingsbeleid Het kwijtscheldingsbeleid is vastgelegd in de Invorderingswet 1990, de Uitvoeringsregeling Invorderingswet 1990 en de Nadere regels kwijtschelding gemeentelijke en waterschapbelastingen. Kwijtschelding wordt verleend over de onroerende zaakbelastingen, rioolheffing en afvalstoffenheffing. Wat de afvalstoffenheffing in 2024 betreft was het mogelijk dat een inwoner maximaal € 191,79 kwijtschelding kon krijgen over het vaste tarief met GFT (zonder GFT € 160,90) en € 20,15 (13 x € 1,55) over het variabele deel. Voor de rioolheffing was kwijtschelding voor de gebruiker mogelijk voo r een bedrag van € 90,50. Daarnaast bestond de mogelijkheid om kwijtschelding te verlenen voor eigenaren als de woning “onder water” staat. Verder zijn er nog kwijtscheldingen verleend over 2023 in verband met de afrekening van de afvalstoffenheffing voor maximaal € 20,15 (13 x € 1,55). Er zijn ook voorlopige kwijtscheldingen van de afvalstoffenheffing verleend.

De definitieve afrekening van de afvalstoffenheffing zijn pas in januari 2025 verzonden. In 2024 zijn 822 aanvragen binnengekomen, waarvan er 611 deels o f volledig zijn gehonoreerd. 211 verzoeken zijn afgewezen.

67 Het totale beeld van belastingen en heffingen ziet er als volgt uit: In onderstaande cirkeldiagram wordt het aandeel van de belastingsoorten en verschillende heffingen in het totaal van de gemeentelijke belastingen in beeld gebracht. Woonlasten 2024 In het collegeprogramma was afgesproken dat de tarieven van de gemeentelijke belastingen alleen maar trendmatig mochten worden verhoogd met het jaarlijks inflatiepercentage. Uitzondering hierop zijn echter de rioolheffingen en de afvalstoffenheffingen. Deze zijn aangepast in verband met een aantal ontwikkelingen.

68 De gemiddelde woonlasten voor eigenaren en gebruikers zijn met 2,1% gestegen, voor alleen gebruikers is de stijging 1,9%. De lokale belastingdruk is hierdoor voor de eigenaar met € 13,95 toegenomen en voor de gebruiker met € 5,70. Jaarlijks wordt door het Centrum voor Onderzoek van Economie voor Lagere Overheden (COELO) een uitgave verzorgd met de woonlasten per gemeente. In deze monitor worden de lasten van de OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing berekend. Steenwijkerland is gestegen van plek 9 naar 7. Dit houdt in dat de gemeente tot de goedkoopste gemeenten van Nederland behoort Ter vergelijking hieronder een aantal omliggende gemeenten met de plaats in de COELO atlas voor 2023 en 2024.

69 3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing In de nota van aanbieding hebben we gemeld dat het noodzakelijk is dat er een goed inzicht bestaat in de risico’s die de gemeente loopt. Op basis hiervan kan een juiste analyse worden gemaakt voor de beoordeling en beheersing van de risico’s. In deze paragraaf geven we aan hoe robuust de begroting is geweest. Opgemerkt wordt dat het proces van risico control nog de nodige aandacht verdient. Daarom heeft het college de volgende doelstellingen gehanteerd: - dat het optreden van risico’s geen effect mag hebben op de uitvoering van bestaand beleid en op de gemeentelijke voorzieningen; - dat er een koppeling bestaat tussen het risicoprofiel en de omvang van de weerstandscapaciteit; - dat de (project)risico’s worden beheerst; - dat het bewust denken in risico’s een onderdeel is van de beleidsprocessen. Risicomanagement Dit is het identificeren en kwantificeren van risico’s en ook het vaststellen van beheersmaatregelen om risico’s zoveel mogel ijk te voorkomen. Belangrijk is dat bewust nagedacht moet worden over mogelijke risico’s bij onze beleidsprocessen. Bij het opstellen van de begroting 2024 is getracht het risicomanagement verder te verbeteren. Belangrijke aandachtspunten die hierbij een rol spelen zijn: - processen binnen onze organisatie zodanig in te richten en op te zetten, zodat risico’s worden voorkomen, c.q.

worden weggenomen dan wel in een vroeg stadium worden onderkend en herkend; - risico-inventarisatie zo goed mogelijk te voorzien van een plan van aanpak om deze risico’s te beheersen. Dit houdt in dat maatregelen worden genomen om risico’s weg te nemen. Overigens kan het ook voorkomen dat voor niet-beïnvloedbare risico’s, dus risico’s waar de gemeente niets aan kan doen, vooraf geen maatregelen getroffen kunnen worden. Bij de begroting is een inventarisatie gemaakt van de risico’s die zich op verschillende beleidsterreinen voordoen om te komen tot een risicoprofiel voor onze gemeente. Hieronder treft u een beschrijving aan van de actuele risico’s. Wet open overheid (Woo) De Wet open overheid (Woo) regelt welke informatie de gemeente op eigen initiatief (actief) of op verzoek (passief) naar buiten moet brengen. In de wet staat welke categorieën actief openbaar moeten worden gemaakt; de minister bepaalt per categorie vanaf wan neer deze verplichting ge ldt. Ook dit jaar is het de bedoeling dat de gemeente op eigen initiatief informatie openbaar maakt. Het is op dit moment nog niet duidelijk om welke informatie dit gaat. Het aantal Woo -verzoeken is de afgelopen twee jaren verdubbeld en ook de omvang ervan is sterk toegenomen. Er zijn geen aanwijzingen dat deze ontwikkeling op korte termijn wijzigt.

De forse stijging leidt tot een grote werkdruk en kan binnen de huidige formatie niet worden opgevangen. Voor de uitvoering van de Woo ontvangt de gemeente weliswaar geld van het rijk, maar deze (tijdelijke) bijdrage is vooral bedoeld – en nodig – om de kosten voor de actieve openbaarmaking en de (nieuwe) functie van Woo - contactpersoon te dekken. Als we Woo -verzoeken zorgvuldig willen (blijven) behandelen zijn extra middelen nodig. Per 1 december 2024 is voor een periode van een jaar tijdelijk iemand ingehuurd voor de administratie en coördinatie voor de Woo. Dit wordt gefinancierd uit de Rijksmiddelen. Daarnaast is er op dit moment een vacature voor juridisch (beleids)adviseur Woo vanwege het vertrek van de huidige juridisch adviseur. Mogelijk moet dit tijdelijk worden ingevuld door inhuur. Het risico wordt ingeschat als ruim. Toenemende onkruiddruk door warmer en natter weer Door structureel warmer en natter weer zijn extra inspanningen benodigd om de basiskwaliteit van de openbare ruimte te behouden. Er is een trend in de weersontwikkeling, waarbij het, het hele jaar door, warmer en natter is. Daardoor neemt de onkruiddruk in plantsoenen en op verhardingen toe. Dit vraagt om een grotere inspanning in het onderhoud om aan het basis onderhoudskwaliteitsniveau te blijven voldoen. Door te veel onkruid in goten en verharding verslechterd ook de waterafvoer.

Plantsoenen bezwijken on der de onkruiddruk of beschadigen door te zware ingrepen in het onderhoud. Daardoor was eerder groot onderhoud (vervangen of nieuwe aanplant) nodig . De onderhoudsinspanning, het onderhoudsbeeld en de kwaliteit van de plantsoenen en onkruid op de verhardingen zijn gemonitord. Er zijn planten, bomen en struiken toegepast die beter tegen extreme weersomstandigheden kunnen. Bij het voorbereiden van het nieuwe meerjarige onderhoudscontract met de NWG is er al sprake van hogere onderhoudskosten als gevolg van een verlengd groeiseizoen door klimaatverandering. Ook in de toekomst blijft dit risico onverminderd aanwezig. Planschade bestemmingsplannen Het risico op planschade is beperkt gebleven. Dividenduitkering nutsbedrijven (Enexis, Vitens en Rendo) 70 Doordat het Weighted Average Cost of Capital percentage laag is, staan de dividenduitkeringen van de nutsbedrijven onder druk. Zij hebben immers te maken met beperkte winstmogelijkheden. In het slechtste geval moeten zij te veel gemaakte winst terugbetalen via de tarieven. Dit is bij met name Vitens al een keer het geval geweest. Verder zijn hierdoor de mogelijkheden om te investeren beperkt, terwijl de vraag naar bijvoorbeeld drinkwater en stroom wel toeneemt. Dit heeft tot gevolg gehad dat we van Vitens weer geen dividenduitkering over 2023 hebben ontvangen.

Verwacht wordt dat deze situatie in ieder geval zo zal blijven tot 2030. Van Enexis hebben we in 2024 over 2023 een bedrag van € 73.511 ontvangen. Dat bedrag was aanzienlijk lager dan vorig jaar ( € 333.623). Wel wordt opgemerkt dat dit bedrag inclusief de verkoopopbrengst was van Fudura B.V. Van de Rendo hebben we een bedrag van € 1.027.238 ontvangen. Dit was hoger dan de oorspronkelijke raming van € 799.200 en werd deels veroorzaakt door een bijzondere bate. Rioolheffing (lopende bezwaarprocedures) Woonconcept heeft de bezwaren tegen de aanslagen 2016 tot en met 2020 ingetrokken. Dit risico is hierdoor niet meer van toepassing. Toename van het aantal inwoners met hulpvraag Door de stijgende inflatie is er een reële kans op toename van het gebruik van gemeentelijke regelingen en toeslagen door inwoners en ondernemers. Deze financiële impact is vooralsnog ingeschat op € 250.000 in de categorie laag. In de tabel hieronder is dit risico verder toegelicht. Verhoogde taakstelling huisvesting statushouders Verhoging van de taakstelling statushouders vergroot de financiële risico’s omdat een deel een beroep doet op minimaregelingen. Ervan uitgaande dat 25% van de statushouders hiervan gebruik maakt is het financiële risico uit op ongeveer € 400.000. In de tabel hieronder is dit risico verder toegelicht.

Verhoogde deelname voorschoolse educatie Nieuw risico: Kinderen mogen deelnemen aan voorschoolse als zij een indicatie van de jeugdgezondheidszorg hebben. Wanneer het aantal kinderen dat deelneemt aan voorschoolse educatie toeneemt – bijvoorbeeld ten gevolge van een stijging in het aantal nieuwkomers in onze gemeente - dreigt de begroting voor onderwijsachterstanden overschreden te worden. Impact: de kosten voor VVE bedragen maximaal € 8.800 per peuter per jaar. Bij een stijging van 15% van het aantal doelgroepkinderen bedraagt het risico dan maximaal € 112.000. Beheersmaatregelen: in 2025 voeren we onderzoek uit naar de gehanteerde doelgroep wat is gedefinieerd : richten we ons op de kinderen voor wie VVE daadwerkelijk nodig en effectief is? Opvang Oekraïense ontheemden Inmiddels is de oorlog in Oekraïne zijn 4e jaar ingegaan. In Steenwijk vangen we 585 ontheemde op in gemeentelijke opvangloca ties. Bij een tweetal medewerkers die zijn ingehuurd via derden om voor ons de begeleiding van deze groep te doen lopen we tegen de maximale inhuurtermijn van drie jaar aan. Na drie jaar is de uitlenende partij, als wij de inhuur willen voortzetten, verplic ht deze medewerkers vast in dienst te nemen. De uitlenende partij is hiertoe niet bereid.

Omdat wij als gemeente graag met deze medewerkers door willen nemen wij ze in dienst (boven de sterkte) en lopen we daarmee het risico dat op het moment dat de gemeentelijke verplichting tot opvang van Oekraïense ontheemden komt te vervallen er sprake zal zijn van boventalligheid en er begeleidi ngs- en mogelijke WW- rechten ontstaan. De kosten hiervan bedragen circa € 320.000. Wij schatten dit risico, mede als gevolg van de huidige krappe arbeidsmarkt en de brede inzetbaarheid van deze medewerkers, in als laag Rentestijging De rente bevond zich tot eind 2023 rond de 3%. In de programmabegroting 2025-2028 hebben we eveneens een marktrente opgenomen (besluit uit de perspectiefnota 2023). Inmiddels is vanwege de stabilisering van de inflatie in Europa de rente aan het dalen. Toch blijven onzekere factoren een belangrijke rol spelen, die we niet kunnen beïnvloeden. In Duitsland en Frankrijk zijn de regeringen ge vallen en komen er verkiezingen. Ondanks deze onzekerheid kunnen we zeker stellen dat het renterisico nihil is op dit moment. Hier speelt ook nog mee dat het Rijk de gemeentemiddelen beschikbaar stelt voor Speciale uitkeringen die pas over langere periode tot besteding komen waardoor onze liquiditeitspositie heel erg gunstig is. Jaarlijks wordt voor de begroting op basis van de rentegegevens per 1 september een herberekening gemaakt van de rentecomponent.

Eind december 2024 is de rente voor 30 jaar vast ongeveer 2,5% en schatten we het renterisico dan ook in op nihil. Dit ondank s de hoge omvang van de nog uit te geven restantkredieten. Nieuwe meerjarenovereenkomst met de NWG Het is niet gelukt om met de Noordwestgroep een nieuwe meerjarenovereenkomst vanaf 2025 op te stellen voor het dagelijks onderhoud van de openbare ruimte. Dit heeft onder andere te maken met het feit dat de NWG al een aantal jaren heeft aangegeven de uit te voeren werkzaamheden niet meer binnen de bestaande prijsafspraken te kunnen doen. De intentie is om voor 2025 een overbruggingsovereenkomst te sluiten en u in Q2 een apart voorstel voor te leggen waarin we terugkomen op een Met opmerkingen [A1]: Sjoerd Hamstra en Rogier Timmer Met opmerkingen [A2R1]: Woonconcept heeft de bezwaren tegen de aanslagen 2016 tot en met 2020 ingetrokken. Dit risico kan helemaal komen te vervallen. 71 meerjarenovereenkomst met de NWG vanaf 2026. De financiële consequenties zullen vervolgens integraal afgewogen moeten worden bij de Perspectiefnota (2025 – 2029). Essentaksterfte De essentaksterfte is voor een aantal grotere boomstructuren in de gemeente een bedreiging. Door het droge voorjaar van de afgelopen jaren heeft de veroorzakende schimmel minder bomen aangetast.

Het is echter niet uit te sluiten dat het aantal aantastingen , met uiteindelijk afsterven van bomen tot gevolg, weer gaat toenemen. Grote laanstructuren in de polders en de boomstructuren lang s de paden in Giethoorn bestaan uit essen. Het wegvallen van deze boomstructuren zal leiden tot ernstige kwaliteitsverlies, h erplanting zal altijd nodig zijn om de landschapskarakteristiek en het dorpskarakter te behouden. Het wegvallen van de boomstructuur langs de paden in Giethoorn leidt tot onaanvaardbare aantasting van het beschermde dorpsgezicht. Ook is het verwijderen van grote bomen op deze locatie complex door de moeilijke bereikbaarheid. Tot op heden worden alle uitgevallen bomen vervangen. Zo blijft de kwantiteit en de kwaliteit van het dorp Giethoorn en het polderlandschap (o.a. Polder Giethoorn en polder IJsselham) behouden. In 2024 is het restantkrediet voor het vervangen van afgestorven bomen uitgeput. Wanneer er in de toekom st opnieuw op grote schaal bomen ziek worden zal er een nieuw krediet beschikbaar gesteld mo eten worden. De essen in de gemeente inspecteren we jaarlijks zodat er goed zicht is op de vitaliteit en eventuele nieuwe aantastingen. Budgetoverschrijding Europese aanbesteding SMP Er is een Europese aanbesteding gehouden voor het opstellen van een Soortmanagementplan (SMP).

Zowel de uitvoeringskosten als de kosten voor monitoring en coördinatie vielen fors hoger uit dan het beschikbare budget. Er kon niet worden overgegaan tot gunning, de aanbesteding is afgebroken. Gunning had geleid tot een overschrijding van het budget en er zouden structurele lasten zonder dekking worden aangegaan. Daarmee zou voorbij worden gegaan aan het budgetrecht van de gemeenteraad. Bij een nieuwe aanbestedin g wordt gezocht naar meer kostenefficiëntie in het onderzoek en monitoring. Het is echter onzeker of dit werkelijk zal leiden tot aanzienlijke kostenreductie van het onderzoek en de monitoring. Onderhoud wegen Eens per twee jaar wordt de kwaliteit van onze wegen geïnspecteerd. Deze inspectieresultaten zijn de basis voor de (meerjaren) onderhoudsplanning. Uit de recente meerjarenplanning blijkt dat de kosten die nodig zijn om het kwaliteitsniveau basis te han dhaven zijn toegenomen door prijsstijgingen in de GWW -branche. Op basi s van de leeftijd van onze wegen en de verwachte technische levensduur ontstaat het risico dat wegen aan vervanging toe zijn. In de gebieden met zettingsgevoelige grondslag is de kans o p sneller verval van een weg groter. Veelal kunnen we met levensduur verlengende maatregelen vervangingen uitstellen. Tegenvallen inkomsten NEDVANG De inkomsten per ton zijn uiteindelijk hoger uitgevallen dan begroot.

Voor de toekomst blijft er onzekerheid door de lastige onderhandelingen tussen VNG en verpakkingsindustrie. Er is nog geen langjarige overeenkomst afgesloten, waardoor het risico w ordt beperkt. Ook blijft er voor de toekomst nog steeds het risico voor een hoge mate van afkeur. Fiscale procesbeheersing De organisatie is zich niet altijd bewust van fiscale risico’s en kansen waardoor mogelijk onnodige risico’s worden gelopen. Het is daarom van belang om vast te leggen hoe de organisatie met de fiscaliteit omgaat. Als college hebben we ons gecommitteerd aan het horizontaal toezicht (HT) door ondertekening van een convenant met de Belastingdienst. Dit convenant gaat uit van een transparante relatie tussen de gemeente en Belastingdienst en een goede beheersing van onze fiscale processen. Er is een Fiscaal bel eidsplan opgesteld en besproken en er is een risicoanalyse opgesteld. Hierin zijn nadere afspraken en verbeterpunten opgenomen. Jaarlijks worden beheersmaatregelen, controles en gedane onderzoeken en procesverbeteringen met de Belastingdienst besproken. BTW-compensatiefonds (BCF) We declareren samen met alle andere gemeenten Btw terug bij het Rijk op grond van het Btw -compensatiefonds. Voor dit fonds is wel een maximum aan declaraties (het plafond) ingevoerd.

Met het Rijk is de afspraak gemaakt dat wanneer het plafond aan declarat ies door gemeen ten niet wordt bereikt, het resterende bedrag gestort wordt in het Gemeentefonds. Uitbetaling van dit bedrag aan gemeenten vindt dan plaats via de verdeelsleutel die geldt voor de Algemene uitkering Gemeentefonds. Andersom geldt de gemaak te afspraak dan natuurlijk ook. Als gemeenten meer declareren dan het plafond, vindt een korting plaats binnen het Gemeentefonds. De afgelopen jaren is het plafond overigens nooit bereikt en heeft uitbetaling aan de gemeenten plaatsgevonden. In de begroting 2024 is een structureel te ontvangen bedrag aan Btw-compensatie opgenomen ter hoogte van € 295.000. Uiteindelijk hebben wij in een bedrag ontvangen van € 1.677.000. Participatiewet (uitkeringen en rijksbijdrage) De gemeente is volledig financieel verantwoordelijk voor het bijstandsgedeelte van de Participatiewet. Van het Rijk wordt hie rvoor jaarlijks wel een bijdrage ontvangen, het zogenaamde BUIG-budget. Het in de begroting 2024 opgenomen te ontvangen budget betreft een voorlopige inschatting van hetgeen door het Rijk toegekend gaat worden. In oktober 2024 is het definitieve budget bekend gemaakt. 72 De hoogte van het budget is onder andere afhankelijk van de conjuncturele ontwikkelingen op landelijk niveau.

Bij minder vers trekte bijstandsuitkeringen dan van tevoren is ingeschat wordt het budget naar beneden bijgesteld, bij meer verstrekte bijstandsuit keringen wordt het budget naar boven bijgesteld. Daarnaast spelen de door de gemeenten uitbetaalde Loonkostensubsidies een rol bij de berekening van het BUIG -budget. In de (aangepaste) begroting 2024 is een bedrag voor BUIG opgenomen van € 14.432.000. Het werkelijk ontvangen budget bedraagt € 15.481.587. In de begroting 2024 werd rekening gehouden dat er in dat jaar gemiddeld 660 bijstandsuitkeringen zouden worden verstrekt en gemiddeld 30 Ioaw/Ioaz uitkeringen. De begrote uitgaven bedroegen hierdoor € 10.599.240 en € 525.000. De werkelijk verstrekte bijstandsuitkeringen bedroegen gemiddeld 689 en bij de Ioaw/Ioaz gemiddeld 25. Hierdoor zijn de uitkeringskosten bij de jaarr ekening 2024 uitgekomen op een bedrag van € 11.271.000, respectievelijk € 456.000. De verhoogde instroom van statushouders heeft aan deze overschrijding bijgedragen. Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 De hervormingsagenda bevat een omvangrijk pakket aan afspraken met als doel de jeugdzorg te verbeteren, maar financieel goedkoper te maken. Hiervoor dient er landelijk ongeveer €1 miljard bezuinigd te worden. Beperking van de reikwijdte van de jeugdwet, verschuiving van specialistische zorg naar regio’s komen hierbij in beeld.

Het financiële risico is berekend op € 400.000. Inmiddels heeft de commissie van Ark een notitie gepubliceerd met hierin de financiële tekorten die bij gemeenten optreden al s gevolg van de tekortkomende financiering van deze gedecentraliseerde taken. In het voorjaar van 2025 is tussen de VNG en het kabi net over de impact overleg gevoerd. Belangrijk is of er in de meicirculaire aanpassingen in de financiering zal worden opgenomen. In de tabel hieronder is dit risico verder toegelicht. Uitgavenoverschrijding verplaatsing scouting De verplaatsing van de scouting is in 2024 niet gerealiseerd. Realisatie van deze verplaatsing zal een financieel risico met zich meebrengen van ongeveer € 700.000 en is afhankelijk van het onderzoek naar mogelijke alternatieven. Lopende rechterlijke procedure Vermakelijkhedenretributie (VMR) Er lopen momenteel 29 beroepsprocedures tegen aanslagen VMR 2021 en VMR 2022. De eerste zitting in de beroepsprocedure is gehouden op 7 maart 2024. De rechter heeft de gemeente daarbij in het gelijk gesteld. Inmiddels zijn de 29 ondernemers in hog er beroep gegaan. Het juridisch vervolgtraject kan vele jaren in beslag nemen.

In de jaarrekening 2021 is een bedrag van € 347.000 opgelegd , waarvan thans nog ruim € 30.000 aan inkomsten openstaat, in 2022 werd € 416.000 opgelegd, waarvan thans nog ruim € 47.000 openstaat en over 2023 werd € 440.000 opgelegd waarvan thans nog bijna € 155.000 openstaat. In totaal staat over 2021, 2022 en 2023 nog € 232.000 open. Nieuwe CAO gemeentepersoneel Per 31 maart 2025 loopt de CAO af. De onderhandelingen voor een nieuwe CAO tussen de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en de gezamenlijke bonden zijn in 2024 gestart maar nog niet afgerond. In de programmabegroting 2025-2028 is een loonstijging van 4,4% opgenomen. Het risico bestaat dat we in 2025 worden geconfronteerd met hogere loonstijging. Gezien de publicatie van het CEP 20241 moet dit niet worden uitgesloten. De kans hierop wordt vooralsnog hoog ingeschat . Als bijvoorbeeld de loonstijging uitkomt op 6,0% betekent dit een structureel effect van €600.000 voor de begroting. Ontwikkeling Algemene uitkering uit het gemeentefonds Gemeenten ontvangen het grootste gedeelte van hun inkomsten uit de Algemene uitkering van het gemeentefonds. Door het Rijk is besloten dat het gemeentefonds vanaf 2024 geïndexeerd wordt op basis van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (b bp = De totale geldelijke waarde van alle producten en diensten die gedu rende een bepaalde periode in Nederland geproduceerd worden.

Dus alles wat de mensen bij elkaar hebben verdiend), in plaats van groei op basis van de gerealiseerde rijksuitgaven; ook wel getypeerd als "samen de trap op en samen de trap af". De volumeontwik keling van het fonds wordt nu gebaseerd op een 8 -jaars historisch gemiddelde van het bbp, waardoor de bedragen in het gemeentefonds minder gaan schommelen. In de primitieve begroting is voor het jaar 2024 een ontvangst geraamd van € 103,8 mln. Uiteindelijk is er een bedrag van € 108,4 mln. ontvangen. In diverse informatienota’s is er gerapporteerd over de te ontvangen bedragen in 2024. Informatieveiligheid Moderne informatie- en communicatietechnologieën (IT) hebben de samenleving ingrijpend gewijzigd. We raken steeds meer bedreven en afhankelijk van IT. Digitale veiligheid, of cybersecurity is dan ook van vitaal belang voor een stabiele samenleving. Het belang van informatiebeveiliging wordt gevoed door toenemende dreigingen. Zo heeft de oorlog in Oekraïne de verhoudingen tussen de 1 Verantwoordingsdocument Centraal Economisch Plan (CEP) 2024 van het Centraal Planbureau, p. 13. 73 verschillende staten op scherp gezet met als gevolg dat verhoogde aantallen cyberaanvallen plaatsvinden. Deze aanvallen zijn onder meer gericht tegen Nederlandse vitale infrastructuur, overheid, bedrijven, gemeenten en universiteiten.

Hierdoor worden cyberaanvallen “niet meer zeldzaam maar eerder het nieuwe normaal” genoemd. Onze systemen waren in staat de cyberaanvallen te weerstaan en hebben we hier geen extra kosten voor hoeven te maken. Verhogen van de gemeentelijke digitale weerbaarheid, zoals invullin g geven aan het basisbeveiligingsniveau door implementatie van de Baseline Informatieveiligheid Overheid (BIO), het continu aanbrenge n van technische en organisatorische maatregelen en monitoren van (externe en interne) bedreigingen was en is in de toekomst noodzakelijk. Grondexploitatie Ultimo van elk jaar worden de grondexploitaties op basis van de jaarrekening geactualiseerd. Het risicoprofiel van alle grondexploitaties is bij de jaarrekening 2024 ongeveer € 1 ,3 mln. (2023: 1,1 mln.). In de programmabegroting was nog rekening gehouden met een risicoprofiel van € 1,1 mln. Stikstof is weer opgenomen als onzekere factoor waardoor het afzetrisico in een aantal individuele grondexploitaties is toegenomen. Inflatie De inflatie is weer teruggekeerd tot de lagere niveaus die we voorheen kenden. Voor de lonen geldt dat niet. Het Centraal Pla nbureau (CPB) verwacht nog steeds hoge loongroei in 20252: Het aandeel van de inflatiecompensatie in deze loonontwikkeling zal door de lagere inflatie een minder grotere rol gaan spelen in de loononderhandelingen voor 2025 en verder.

Indirect zal er wel een kostensti jging optreden. In de meerjarenbegroting 2025 -2028 is een prijsinflatie van 2% opgenomen. Dit percentage geldt voor alle diensten die we als gemeente afnemen. Niet uitgesloten moet worden dat indirect de loonontwikkelingen binnen sectoren tot hogere inflatie, lees lasten, voor de gemeente zal leiden. Globaal schatten we dit risico in op 2% met een omvang van afgerond € 700.000. Voor de gemeenschappelijke regelingen en sociaal domein houden we rekening met andere indexen. (zie PPN pagina 47) hier is het risico een stuk minder. Daar speelt met name de volumetoename in het sociale domein een essentiële rol. Aansprakelijkheden Er zijn een aantal aansprakelijkheden in behandeling, die nog niet zijn voorzien van een onderbouwing en hierdoor niet afgedaan kunnen worden. Weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente de beschikking had, c.q. kon beschikken om onverwachte tegenvallers op te vangen mochten deze zich voordoen. Uit onderstaande tabel blijkt dat de weerstandscapaciteit i n 2024 € 347 per inwoner bedroeg en bijna gelijk aan die in 2023 (€ 348). De daling ten opzichte van de begro ting 2024 is de aanpassing van de norm van de omvang van de reserve vaste buffer zoals is vermeld in de nota reserves en voorzieningen.

De weerstandscapaciteit van de gemeente bestaat uit een eenmalig en een structureel element, te weten de reserve vaste buffer en de onbenutte belastingcapaciteit. Deze omvang bedraagt respectievelijk € 10, 8 mln. en bijna € 5, 1 mln. Deze omvang is op balansdatum van voldoende omvang om de continuïteit van de gemeente te waarborgen. Diverse kengetallen 2 Verantwoordingsdocument Centraal Economisch Plan (CEP) 2024 van het Centraal Planbureau, p. 13.

74 Op grond van regelgeving is de gemeente sinds 2015 verplicht om inzicht te geven in de financiële kengetallen. De cijfers van deze kengetallen geven in samenhang de raad een globaal inzicht van de verwachte financiële ontwikkelingen in de gemeente bij het jaarverslag. Er zijn geen landelijke normen voor de kengetallen omdat deze afhankelijk zijn van de lokale situatie. Wel kan de raad eigen normen stellen voor deze kengetallen. Ook kan zij bij belangrijke raadsbesluiten laten opnemen wat het effect is op de financiële kengetallen en de afgesproken normen. Hierbij gaat het om de volgende kengetallen: 1. Netto schuldquote en netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen; 2. Solvabiliteitsratio; 3. Grondexploitatie; 4. Structurele exploitatieruimte; 5. Belastingcapaciteit en 6. Weerstandsratio. Netto schuldquote en netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen . De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schulden ten opzichte van de eigen inkomsten van de gemeente. Als regel geldt dat hoe hoger de inkomsten zijn des te meer schuld een gemeente mag hebben. Normaal bevindt deze schuldquote zich in de bandbreedte tussen 0% en 100%. Een laag percentage is gunstig. Doordat er bijvoorbeeld grote investeringen of een flinke meeval ler is geweest kan de netto schuldquote hoger of lager zijn.

De schuldquote geeft een vertekend beeld door uitgeleende gelden aan derden en verbonden partijen. Met name de verstrekte leningen aan de woningcorporatie Wetland Wonen Groep, nutsbedrijf N.V. Enexis Holding en N.V. Rova Holding zijn hiervan een goed voorbeeld. Daarom moet de netto schuldquote nog worden gecorrigeerd voor uitgeleende gelden. In de volgende grafiek is de ontwikkeling v an beide schuldquotes weergegeven. Zoals u ziet is de netto schuldquote in de periode 2020-2024 gedaald van 52% naar 35%. De schuldquote wordt bepaald op basis van de baten in 2024. De daling is dan ook niet zo opmerkelijk indien enerzijds de investeringen die achterblijven en anderzijds de algemene uitkering die ten opzichte van de primitieve begroting met € 3,6 mln. is gestegen. Ook zijn er compensatiebudgetten ontvangen voor energie armoede en opvang ontheemden Oekraïne.

75 Zoals u ziet is de gecorrigeerde netto schuldquote gecorrigeerd in de periode 20 20-2024 gedaald van 43% naar 29%. Het percentage bij de rekening 202 4 is lager dan het genoemde percentage In de programmabegroting 202 4-2027. De oorzaken zijn nagenoeg gelijk zoals vermeld bij 1a netto schuldquote. Schommelingen in inkomsten kunnen dus het kengetal van de netto schuldquote beïnvloeden. Er ontstaat dan het zogenaamde noemer effect. Vaak betreft het kleine schommelingen, met lichte trendbreuken tot gevolg. In 202 4 liggen de inkomsten € 30 mln. hoger dan in de primitieve begroting. Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio geeft aan in hoeverre het bezit van de gemeente op de balans is afbetaald. Ook geeft deze ratio inzich t of de gemeente in staat is om aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Normaal bevindt de solvabiliteitsratio van een gemeente zich tussen de 30% en 80%. Bij een ratio boven de 80% heeft de gemeente per saldo geen schulden. Bij een ratio onder de 20% heeft de gemeente veel schuld. Dus hoe hoger dit percentage, hoe gunstiger dit is voor de financiële weerbaarheid. Dit cijfer geeft dus een soort toekomstvisie weer. In de nota “Weerstandsvermogen en risicomanagement 2019” wordt een minimumpercentage genoemd van 20%. We hebben eind 2024 een solvabiliteitsratio van 34%.

Zoals u ziet is de solvabiliteit hoger ten opzichte van de programmabegroting 2024-2027. Dit heeft te maken met de uitvoering van alle restantkredieten zoals opgenomen in bijlage 7 van de jaarrekening. Grondexploitatie Voor de gemeente betekent het aanhouden van voorraden bouwgrond een risico. Het is immers altijd de vraag of de bouwgrond met winst verkocht kan worden. Om de hoogte van dit financiële risico in beeld te brengen, is het kengetal grondexploitatie vastg esteld. Dit