BP Giethoorn - Uitbreiding Hotel de Harmonie VA02.pdf

2 200 201 202 203 531 530 529 528 Afbeelding 1. Topografische kaart van de onderzoekslocatie (blauw omcirkeld) en omgeving, voorzien van RD-co ¨ordinaten. Bron: Topografische Dienst Nederland. • Giethoorn Rapport 2012-96 ARC bv 1 Inleiding 1.1 Aanleiding tot het onderzoek In opdracht van de Buro Vijn heeft Archaeological Research & Consultancy (ARC bv) een bureau-onderzoek en karterend inventariserend veldonderzoek door middel van boringen uitgevoerd voor een terrein langs de Beulakerweg te Giethoorn. Aanleiding tot dit onderzoek vormt de aanvraag van een bouwvergunning voor de uitbreiding van het hotel. Conform de Wet op de archeologische monumentenzorg1 dient het plangebied eerst te worden onderzocht op de aanwezigheid van archeolo- gische waarden. Het veldonderzoek is verricht op 12 juli 2012 door drs. K.A. Hebinck. V oorafgaand is het bureauonderzoek uitgevoerd. Het archeologisch onderzoek is uitgevoerd conform de eisen die gesteld worden in de Kwaliteitsnorm voor de Nederlandse Archeologie (KNA versie 3.2). 2 1.2 Ligging en beschrijving van het onderzoeksgebied De onderzoekslocatie ligt ten oosten van de Beulakerweg en ten noorden van Gie- thoorn. De ligging van de onderzoekslocatie is weergegeven in afbeelding 1. De onderzoekslocatie is momenteel onbebouwd en in gebruik als weiland. Het ter- rein heeft een oppervlakte van ca.

1 hectare en ligt op een hoogte van 0,3 tot 0,6 m −NAP . 1.3 Overzicht van de geplande werkzaamheden De geplande werkzaamheden bestaan uit de uitbreiding van het huidige hotel. De exacte inrichting is bij het schrijven van dit rapport nog niet bekend. De nieuw- bouw is gepland in het zuidwestelijk deel van het terrein. V oor de fundering hiervan wordt, afgezien van de palen, uitgegaan van een verstoringsdiepte van ca. 1 m –mv. Daarnaast zullen enkele nieuwe sloten gegraven worden. De exacte diepte hiervan is nog niet bekend. In het noordelijk deel van het plangebied zal een parkeerplaats worden gerealiseerd. De bodemverstoringen hiervoor zullen beperkt blijven tot een diepte van ca. 30 cm –mv. 1.4 Doel van het inventariserend veldonderzoek Bureau-onderzoek Doel van het bureau-onderzoek is het verkrijgen van inzicht in bekende en te ver- wachten archeologische waarden in en om het plangebied. Op basis van de verkre- 1In werking getreden op 1 september 2007. 2De inhoud van de KNA kan worden geraadpleegd op www.sikb.nl. 4 Rapport 2012-96 ARC bv gen informatie wordt een archeologisch verwachtingsmodel voor de onderzoeks- locatie opgesteld. Hierin wordt beschreven of er archeologische resten aanwezig (kunnen) zijn in het plangebied, wat de potenti ¨ele aard en omvang hiervan zijn en of de voorgenomen werkzaamheden in het plangebied een bedreiging vormen voor het bodemarchief.

Indien dit het geval is, wordt geadviseerd op welke wijze hiermee in het vervolgtraject van de plannen rekening dient te worden gehouden. Inventariserend veldonderzoek Het inventariserend veldonderzoek (IVO) dient ertoe het in het bureau-onderzoek voorgestelde verwachtingsmodel te verifi ¨eren en met veldwaarnemingen te com- pleteren. Het IVO bestaat uit drie stappen: verkennend, karterend en waarderend onderzoek. Het verkennende onderzoek richt zich op de bodemopbouw en moge- lijke bodemverstoringen die de archeologische trefkans kunnen be ¨ınvloeden. Het karterende onderzoek stelt vast of er al dan niet archeologische waarden aanwezig zijn. Het waarderende onderzoek bepaalt de waarde van de archeologische resten. Het huidige onderzoek is uitgevoerd als karterend onderzoek. 1.5 Werkwijze Bureau-onderzoek V oor het bureau-onderzoek wordt bronnenmateriaal uit diverse disciplines geraad- pleegd en ge ¨ıntegreerd tot een archeologisch verwachtingsmodel. Op basis van geologische, geomorfologische en bodemkundige kaarten en het Actueel Hoog- tebestand Nederland (AHN) 3 wordt een beeld geschetst van de landschappelijke ontwikkeling van de omgeving van de onderzoekslocatie. Deze landschappelijke ontwikkeling geeft inzicht in de potenti ¨ele bewoonbaarheid van de locatie.

V oor de beschrijving van de archeologische waarden wordt gebruik gemaakt van Ar- chis2, de online archeologische database van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE): de Indicatieve Kaart Archeologische Waarden (IKAW) en de Ar- cheologische Monumenten Kaart (AMK), en, indien van toepassing, van informa- tie over eerder gedaan onderzoek en archeologische waarnemingen. Naast deze informatie wordt, als deze voorhanden zijn, ook gebruik gemaakt van provinciale en gemeentelijke beleids- en verwachtingskaarten. V oor onderhavig onderzoek is gebruik gemaakt van de archeologische beleidsnota en verwachtingskaart van de gemeente Steenwijkerland (Sueur & Schrijvers 2006) De historische ontwikkeling wordt beschreven aan de hand van historisch-topografisch kaartmateriaal en his- torische bronnen. Hierbij wordt, voor zover bekend, ook ingegaan op eventuele (sub)recente verstoringen die de archeologische verwachting be ¨ınvloeden. Inventariserend veldonderzoek Het IVO is uitgevoerd als een verkennend booronderzoek. Hiertoe zijn acht borin- gen verspreid over de onderzoekslocatie geplaatst. De boringen zijn doorgezet tot minstens 30 cm in de C-horizont van het onderliggende dekzand. De positie van de boringen is ingemeten met behulp van GPS en meetlinten, en de maaiveldhoogte 3www.ahn.nl 5 Rapport 2012-96 ARC bv is bepaald met behulp van het AHN.

V oor het boren is gebruikgemaakt van een edelmanboor met een diameter van 7 cm en een guts met een diameter van 3 cm. De bodemopbouw is beschreven volgens de Archeologische Standaard Boorbe- schrijvingsmethode (Bosch 2005). Het opgeboorde materiaal doorzocht op de aan- wezigheid van archeologische indicatoren zoals aardewerkfragmenten, houtskool, vuursteen, natuursteen, verbrand leem en bot. V anwege de aanwezige verharding is er geen oppervlaktekartering uitgevoerd. 6 Rapport 2012-96 ARC bv 2 Resultaten bureau-onderzoek 2.1 Bekende aardwetenschappelijke waarden De onderzoekslocatie ligt in het noordelijk veengebied. De ontwikkeling van dit gebied hangt in hoge mate samen met de Holocene zeespiegelstijging en de daar- mee samenhangende stijging van het grondwaterniveau. In het Laat-Glaciaal - (13.000 – 10.000 jaar geleden) werden eolische dekzanden (Formatie van Boxtel, Laagpakket van Wierden) afgezet in de vorm van ruggen en laagten. Aan het begin van het Holoceen was hierdoor sprake van een golvend dekzandreli ¨ef (De Mulder et al. 2003, Berendsen 2005). In het eerste deel van het Holoceen (vanaf ca. 10.000 jaar geleden) konden zich in dit pakket pleistocene afzettingen bodems ontwikkelen. Door het grove en arme moedermateriaal bestonden deze bodems op de hogere, droge zandgronden voor- namelijk uit podzolgronden.

In het Holoceen stijgt, door het afsmelten van de ijskappen na het Weichselien, ook de zeespiegel. Door de hiermee gepaard gaan- de stijging van de grondwaterspiegel ontstaan in het Nederlandse kustgebied uit- gestrekte veenmoerassen, die zich kunnen uitbreiden over de hogergelegen zand- gronden. V anaf de Late Middeleeuwen is het veengebied ontgonnen. Op de geomorfologische kaart (afb. 2) ligt de onderzoekslocatie binnen een ont- gonnen veenvlakte met petgaten (2M47). Het gebied ten westen van de onder- zoekslocatie is weergegeven als vlakte van ten dele verspoelde dekzanden (2M14), waarin ook enkele dekzandruggen (3L5) herkenbaar zijn. V olgens de bodemkaart (afb. 4) zijn er op de onderzoekslocatie meerveengronden op zand zonder humus- podzol, beginnend ondieper dan 120 cm –mv (zVz). Hieruit blijkt, dat het dekzand dicht onder het maaiveld voorkomt. Meerveengronden zijn dun bezande veengron- den, die veelal voorkomen op plekken waar vroeger meren lagen (De Bakker & Schelling 1989). In de vlakte van verspoelde dekzanden ten westen van de onder- zoekslocatie zijn moerige eerdgronden te vinden 2.2 Bekende archeologische waarden In de omgeving van de onderzoekslocatie zijn geen archeologische monumenten aanwezig. Ook is er slechts ´e´en waarneming bekend. Het betreft de vondst van een netverzwaarder uit de Late Middeleeuwen tot Nieuwe Tijd op ca.

400 meter ten zuidoosten van de onderzoekslocatie. V oor een terrein langs de Beulakerweg, ten noorden van de onderzoekslocatie, is in 2007 een booronderzoek uitgevoerd. (onderzoeksnr. 17052). Bij dit onderzoek zijn geen aanwijzingen gevonden voor de aanwezigheid van archeologische resten (V an Hoof 2007). 2.3 Historische situatie De onderzoekslocatie ligt langs ´e´en van de ontginningsassen van Giethoorn uit ca. de 15e tot 16e eeuw (zie afb. 6). Op de kadastrale minuut uit begin 19e eeuw 7 Rapport 2012-96 ARC bv (afb. 7) is te zien, dat de onderzoekslocatie destijds onbebouwd was en in gebruik was als weiland. Op de topografische kaart uit begin 20e eeuw (afb. 8) is te zien, dat er toen nog weinig verandering in die situatie gekomen was en dat de locatie, net als nu nog steeds, in gebruik was als weiland. 2.4 Gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel De onderzoekslocatie ligt op de archeologische verwachtingskaart van de gemeen- te Steenwijkerland (zie afb. 6) binnen een archeologisch aandachtsgebied (catalo- gusnr. 91). Dit betreft ´e´en van de ontginningsassen van Giethoorn, die dateert uit vanaf ca. 1500 n. Chr.. Hierdoor heeft de onderzoekslocatie een hoge verwachting op archeologische resten uit de periode vanaf de 15e eeuw. De archeologische res- ten kunnen direct aan het maaiveld verwacht worden in de top van het veen.

De mogelijk aanwezige archeologische resten zullen vooral bestaan uit anorganische resten zoals aardewerk, stenen artefacten en metaal. Door de hoge grondwaterstan- den kunnen daarnaast ook organische resten zoals hout en bot bewaard gebleven zijn. Indien er in de top van het dekzand onder het veen nog sprake is van een hoger gelegen dekzandrug met intact podzolprofiel, kunnen er in de top van het dekzand nog archeologische resten uit de steentijd verwacht worden. Er zijn echter geen aanwijzingen voor de aanwezigheid van een dekzandrug, waardoor de verwachting voor deze periode laag is. 8 Rapport 2012-96 ARC bv 3 Resultaten inventariserend veldonderzoek 3.1 Booronderzoek Bij het verkennend booronderzoek zijn in totaal acht boringen gezet tot een diepte van 100 tot 160 cm –mv. De locaties van de boringen zijn weergegeven in afbeel- ding 9. De boorstaten zijn weergegeven in bijlage 1. Bodemopbouw De bodem op de onderzoekslocatie bestaat uit een 20 tot 40 cm dikke bouwvoor van zwak tot sterk zandig veen. Ter plaatse van de boringen 1 en 4 – 6 is een 35 tot 60 cm dik pakket zand opgebracht. Hieronder is in alle boringen mineraalarm rietveen aanwezig. Deze veenlaag heeft een dikte van 25 (boring 2) tot 80 cm (boring 8). Onder het veen is vanaf een diepte van 45 tot 130 cm –mv donkergeel tot licht geelgrijs, zwak siltig zand aanwezig. De top van dit zand bevat veelal humeuze vlekken.

Interpretatie Uit de hierboven beschreven bodemopbouw blijkt, dat de bodem binnen de onder- zoekslocatie grotendeels intact is. De bodem bestaan uit een dekzandlandschap dat is afgedekt door veen. In de top van het dekzand is geen podzolbodem aangetrof- fen. Hieruit blijkt, dat het dekzand ter plaatse van de onderzoekslocatie laaggelegen was en relatief hoge grondwaterstanden kende. Hierdoor was het waarschijnlijk niet aantrekkelijk voor bewoning. Dit niveau heeft dan ook een lage verwachting voor archeologische resten. Het dekzand wordt afgedekt door een dunne veenlaag. Dit veen is op de onder- zoekslocatie bezand om het geschikt te maken voor bewerking en heeft daardoor overal een zandige top. In het veen zijn geen archeologische indicatoren aange- troffen die kunnen wijzen op de aanwezigheid van (intacte) archeologische resten. 9 Rapport 2012-96 ARC bv 4 Conclusies en aanbevelingen Op basis van het veldonderzoek kunnen de volgende conclusies worden getrokken: • De bodem op de onderzoekslocatie is grotendeels intact en bestaat uit een bezand veendek op dekzand. • In het veen zijn geen aanwijzingen gevonden voor de aanwezigheid van ar- cheologische resten uit de periode vanaf de 15e eeuw die samenhangen met de ontwikkeling van Giethoorn.

• In de top van het dekzand is geen podzolbodem aanwezig, waardoor dit ni- veau een lage trefkans heeft op archeologische resten uit de prehistorie. Door het ontbreken van aanwijzingen voor de aanwezigheid van archeologische resten binnen de onderzoekslocatie, zijn er vanuit archeologisch oogpunt geen be- zwaren tegen de voorgenomen werkzaamheden. Geadviseerd wordt om de locatie vrij te geven. Het is aan de bevoegde overheid, gemeente Steenwijkerland, om op basis van dit advies een besluit te nemen ten aanzien van het vervolgtraject. Indien geen ver- volgonderzoek noodzakelijk is, blijft de archeologische meldingsplicht van kracht. Wanneer tijdens de graafwerkzaamheden archeologische sporen of resten worden aangetroffen, dan dient dit, conform art. 53 van de Wamz, onverwijld te worden gemeld bij de bevoegde overheid. Als er vanuit de bevoegde overheid geen op- of aanmerkingen op deze rapportage komen, dan kan deze versie als de definitieve worden beschouwd. 10 Rapport 2012-96 ARC bv 5 Samenvatting In opdracht van de Buro Vijn heeft Archaeological Research & Consultancy (ARC bv) een bureauonderzoek en karterend inventariserend veldonderzoek door mid- del van boringen uitgevoerd voor een terrein langs de Beulakerweg te Giethoorn. Aanleiding voor het onderzoek vormt de voorgenomen uitbreiding van het bestaan- de hotel.

Het veldonderzoek heeft tot doel om de archeologische verwachting te verfijnen door middel van veldwaarnemingen en zo tot een advies te komen met betrekking tot eventuele vervolgstappen in de AMZ-cyclus. De onderzoekslocatie ligt in een veengebied, langs ´e´en van de ontginningsassen van Giethoorn die dateert uit vanaf ca. 1500 n. Chr.. Hierdoor heeft de onderzoeks- locatie een hoge verwachting op archeologische resten uit de periode vanaf de 15e eeuw. Het dekzand onder het veen heeft een lage verwachting voor archeologische resten uit de steentijd. Het veldonderzoek heeft uitgewezen dat de bodem op de onderzoekslocatie groten- deels intact is. Het bestaat uit een bezand veendek met daaronder dekzand. In het veen zijn geen aanwijzingen gevonden voor de aanwezigheid van archeologische resten uit de periode vanaf de ontginning van Giethoorn. In de top van het dekzand is geen podzolbodem aanwezig, waardoor dit niveau een lage verwachting heeft voor archeologische resten. Hierdoor worden er bij de geplande werkzaamheden waarschijnlijk geen archeologische waarden bedreigd en wordt vrijgave geadvi- seerd. 11 Rapport 2012-96 ARC bv Literatuur Bakker, H. de & J. Schelling, 1989. Systeem van bodemclassificatie voor Nederland; de hogere niveaus. Wageningen. Berendsen, H.J.A., 2004. De vorming van het land. Assen (Fysische geografie van Nederland). 4e, geheel herziene druk.

Berendsen, H.J.A., 2005. Landschappelijk Nederland. De fysisch-geografische regio’s. Assen. Bosch, J.H.A., 2005. Archeologische Standaard Boorbeschrijvingsmethode. Op basis van de Standaard Boor Beschrijvingsmethode, versie 5.2. Utrecht (TNO-rapport NITG 05-043-A). Brandt, R.W. et al. (red.), 1992. ARCHIS. Archeologisch Basis Register , versie 1.0. Amersfoort. Hoof, B.I. van, 2007. Perceel aan de Beulakerweg te Giethoorn, gemeente Steenwijkerland; archeologisch vooronderzoek: een bureau- en karterend booronderzoek. Weesp (RAAP-notitie). Mulder, E.F.J. de, M. C. Geluk, I .L. Ritsema, W. E. Westerhoff & T. E. Wong, 2003. De ondergrond van Nederland. Groningen/Houten. Sueur, C. & R. Schrijvers, 2006. Archeologische verwachtingen- en beleidskaart voor het grondgebied van Steenwijkerland; Een aanzet tot het ontwikkelen van ruimtelijk archeologiebeleid. Amersfoort (V estigia-rapport V337). 12 Afbeelding 2. Geomorfologische kaart van de onderzoekslocatie (blauw omcirkeld) en omgeving. Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed/Archis2. Afbeelding 3. Hoogtekaart van de onderzoekslocatie (rood omlijnd) en omgeving. Rood is hoog en blauw is laag. Bron: www.ahn.nl. Afbeelding 4. Bodemkaart van de onderzoekslocatie (rood omcirkeld) en omgeving. Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed/Archis2. Afbeelding 5.

Archeologische waarden op de onderzoekslocatie (blauw omcirkeld) en in de omgeving. Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed/Archis2. Afbeelding 6. Uitsnede van de archeologische beleidsadvieskaart van de gemeente Wijk bij Duurstede van het onderzoeksgebied (rood omcirkeld) en omgeving. Bron: Sueur & Schrijvers 2006. Afbeelding 7. De onderzoekslocatie (omlijnd) op de kadastrale kaart uit begin 19e eeuw. Bron: www.watwaswaar.nl. Afbeelding 8. De onderzoekslocatie (omcirkeld) op de topografische kaart uit 1900. Bron: www.kich.nl. Afbeelding 9. Het onderzoeksgebied en de ligging van de boorpunten. Rapport 2012-96 ARC bv Bijlage 1 Boorstaten Locatiebepaling gemeten, GPS Referentievlak Normaal Amsterdams Peil Maaiveldhoogtebepaling geschat, actueel hoogtebestand Nauwkeurigheid maaiveldhoogte 15 cm De volgende afkortingen worden in de boorstaten gebruikt. grondsoort (onderdeel lithologie) V veen Z zand bijmengsel (onderdeel lithologie) km mineraalarm s1 zwak siltig s2 matig siltig z1 zwak zandig z3 sterk zandig humus (onderdeel lithologie) h1 zwak humeus h2 matig humeus h3 sterk humeus boring 1 RD-X: 201.896 RD-Y: 529.671 Boormethode: edelmanboring, guts. diepte lithologie kleur grens 60 Zs2h3 grijsbruin scherp Bodemkundige interpretaties: opgebrachte grond. Opmerkingen: opgebracht zand. 130 Vkm bruin scherp V een soorten:rietveen. 145 Zs1 geelgrijs scherp Bodemhorizont: C.

Vlekken: matig gevlekt, donker bruin. Opmerkingen: humeuze vlekken. 160 Zs1 donker geel be ¨eindigd Bodemhorizont: C. boring 2 RD-X: 201.942 RD-Y: 529.688 Maaiveld: -0,50. Boormethode: edelmanboring, guts. diepte lithologie kleur grens 20 Vz1 donker bruin scherp Bodemkundige interpretaties: bouwvoor. 45 Vkm bruin geleidelijk 70 Zs1 licht grijs geleidelijk Bodemhorizont: C. Vlekken: matig gevlekt, zwart. Opmerkingen: humeuze vlekken, verspoeld. 100 Zs1 donker geel be ¨eindigd Bodemhorizont: C. Geologische interpretaties: dekzand. boring 3 RD-X: 201.985 RD-Y: 529.707 Maaiveld: -0,50. Boormethode: edelmanboring. diepte lithologie kleur grens 20 Vz1 donker grijsbruin scherp Bodemkundige interpretaties: bouwvoor. 50 Vkm zwartbruin scherp 60 Zs2h2 bruingrijs scherp Vlekken: licht gevlekt, grijs. Opmerkingen: verspoeld. 90 Zs1 geel scherp Bodemhorizont: C. 100 Zs1 geelbruin scherp Bodemhorizont: C. 110 Zs1 licht geelgrijs be ¨eindigd Bodemhorizont: C. boring 4 RD-X: 201.980 RD-Y: 529.666 Maaiveld: -0,40. Boormethode: edelmanboring, guts. diepte lithologie kleur grens 30 Zs1 geelgrijs scherp Bodemkundige interpretaties: opgebrachte grond. 40 Zs2h3 donker bruingrijs scherp Bodemkundige interpretaties: opgebrachte grond. 90 Vkm bruin scherp V een soorten:rietveen. 120 Zs1 geel be ¨eindigd Bodemhorizont: C. 20 Rapport 2012-96 ARC bv boring 5 RD-X: 201.933 RD-Y: 529.643 Maaiveld: -0,50.

Boormethode: edelmanboring, guts. diepte lithologie kleur grens 35 Zs2 grijsgeel scherp Vlekken: sterk gevlekt, bruin. Archeologische indicatoren: baksteen, spoor. Bodemkundige interpretaties: opgebrachte grond. 70 Vkm donker bruin geleidelijk 80 Vz1 donker bruin scherp 100 Zs1 grijsgeel be ¨eindigd Bodemhorizont: C. boring 6 RD-X: 201.956 RD-Y: 529.627 Maaiveld: -0,50. Boormethode: edelmanboring. diepte lithologie kleur grens 40 Zs2h2 donker grijsbruin scherp Bodemkundige interpretaties: opgebrachte grond. 80 Vkm donker bruin scherp 90 Zs2h1 donker grijs scherp Vlekken: sterk gevlekt, donker bruin. 100 Zs1 grijsgeel be ¨eindigd Bodemhorizont: C. boring 7 RD-X: 201.909 RD-Y: 529.611 Maaiveld: -0,40. Boormethode: edelmanboring, guts. diepte lithologie kleur grens 40 Vz3 bruingrijs scherp Bodemkundige interpretaties: bouwvoor. 90 Vkm donker bruin scherp 100 Zs2h2 grijs scherp Bodemhorizont: C. Vlekken: sterk gevlekt, donker bruin. 120 Zs1 licht grijsgeel be ¨eindigd Bodemhorizont: C. boring 8 RD-X: 201.889 RD-Y: 529.636 Maaiveld: -0,30. Boormethode: edelmanboring, guts. diepte lithologie kleur grens 20 Vz3 donker grijsbruin scherp Archeologische indicatoren: baksteen, spoor. 40 Vkm zwart scherp 100 Vkm donker bruin scherp 120 Zs1 grijsgeel be ¨eindigd Bodemhorizont: C. Laagtrends: humeus aan de top. 21 Ca.

40.000 jaar geleden 10.000 9000 8000 5000 3000 0 11.000 11.800 12.000 13.000 26.000 48.000 1500 n. Chr. 10 50 n. Chr. 450 n. Chr. 12 v. Chr. 800 v. Chr. 1900 v. Chr. 5325 v. Chr. 4900 v. Chr. 9000 v. Chr. 0 10.000 13.000 73.000 115.000 130.000 370.000 410.000 475.000 Pleistoceen Holoceen Midden -Pleistoceen Laat -Pleistoceen Elsterien Holsteinien Saalien-complex Eemien Weichselien (Glaciaal) Vroeg-Weichselien (Vroeg-Glaciaal) Laat-Weichselien (Laat-Glaciaal) Midden-Weichselien (Pleniglaciaal) Subatlanticum Subboreaal Atlanticum Boreaal Preboreaal Laat- Holoceen Midden- Holoceen Vroeg- Holoceen Holoceen Late Dryas Allerød-interstadiaal Vroege Dryas Bølling-interstadiaal Nieuwe Tijd Late Middeleeuwen Vroege Middeleeuwen Romeinse Tijd IJzertijd Bronstijd Neolithicum Mesolithicum Laat-Paleolithicum Laat-Pleniglaciaal Midden-Pleniglaciaal Vroeg-Pleniglaciaal Laat-Glaciaal Pleniglaciaal Glaciaal Chronostratigrafische eenheden Jaren geleden Chronostratigrafische eenheden 14 C-jaren geleden Archeologische periode Tijd Bijlage 2. Een overzicht van geologische (chronostratigrafische) en archeologische periodes. Door: A.J. Wullink. Gebaseerd op: Brandt et al. 1992; De Mulder et al. 2003; Berendsen 2004. bestemmingsplan Giethoorn - Uitbreiding Hotel de Harmonie Bijlage 3 memo Verkeer en parkeren Hotel De Harmonie Giethoorn 202 BIJLAGEN BIJ DE TOELICHTING (vastgesteld) blz.

1 memo Postbus 150, 3000 AD Rotterdam Telefoon: 010-2018555 Fax: 010-4121039 E-mail: info@rho.nl Onderwerp: Verkeer en parkeren Hotel De Harmonie Giethoorn Datum: 08-03-2016 Referte: Marjoke Seidel Ten behoeve van de uitbreiding van Hotel De Harmonie in Giethoorn is een nadere verkeersanalyse gewenst. In dit memo wordt ingegaan op de verkeersgeneratie van de uitbreiding en hoe dit verkeer over de wegenstructuur afgewikkeld wordt. Vervolgens wordt ingegaan op de parkeerbehoefte van het hotel. Tot slot volgt een berekening van de geluidsbelasting op de maatgevende woning in de autonome situatie en in de toekomstige situatie. Verkeersgeneratie en afwikkeling De ontwikkelingen zullen voor extra verkeersbewegingen zorgen. In de toekomstige situatie worden 30 hotelkamers extra mogelijk gemaakt. Het betreft een 4* hotel in een weinig stedelijke gemeente en de locatie ligt in het buitengebied. Op basis van het autobezit in deze gemeente worden hiervoor minimale kencijfers gehanteerd uit publicatie 317 van het CROW (‘Kencijfers parkeren en verkeersgeneratie, 2012). De verkeersgeneratie van een 4* hotel bedraagt 24,7 mv t/etmaal per 10 kamers. Voor 30 extra hotelkamers bedraagt de toename van de verkeersgeneratie dan ook 74 mvt/etmaal. Het plangebied wordt ontsloten aan de Beulakerweg, de parallelweg van de N334.

Het verkeer zal voor het grootste deel afgewikkeld worden over de N334, naar verwachting is dit 85%. Verder zal over de Beulakerweg naar verwachting 5% van het verkeer naar het noorden gaan en 10% naar het zuiden. In figuur 1 is de verwachte verkeersverdeling te zien. Figuur 1 Verwachte verkeersverdeling Hotel de Harmonie In tabel 1 zijn de huidige en toekomstige intensiteiten op de omliggende wegen weergegeven. Ten behoeve van het aspect wegverkeerslawaai zijn de verkeersintensiteiten met een autonome groei van 1% doorgerekend naar 2027.

blz. 2 Tabel 1 Verkeersgegevens huidige situatie en toekomstige situatie (intensiteiten in mvt/etmaal) Huidige intensiteit Intensiteit 2027 excl. ontwikkeling Toename door ontwikkeling Toekomstige intensiteit Toename % Beulakerweg noord 634 (2011) 743 4 747 0,5% Beulakerweg zuid 801 (2013) 921 7 928 0,8% Beulakerweg west-oost 200 (2015) 225 63 288 28,0% N334 noord 3.960 (2014) 4.507 33 4.540 0,7% N334 zuid 3.960 (2014) 4.507 30 4.537 0,7% 1Tussen N334 en Beulakerweg Deze verkeersgegevens zijn benodigd voor de berekening van het uitstralingseffect verderop in deze memo. Daarnaast kan de beperkte toename van 74 mvt /etmaal gemakkelijk worden afgewikkeld worden op het wegennet. Parkeren Uitgangspunt is dat alle hotelgasten gebruik maken van het restaurant. In totaal zijn er 45 hotelkamers en dus circa 90 gasten. De oppervlakte van het restaurant bedraagt 400 m2 bvo. Als vuistregel kan uit worden gegaan van circa 100 gasten per 200 m 2 bvo, waardoor het restaurant 200 zitplaatsen heeft. Uitgaande van 90 zitplaatsen voor het hotel, blijven 110 zitplaatsen voor ‘externe’ bezoekers over. Dit is 55% van de capaciteit van het restaurant. Verder bestaat in de huidige situatie de mogelijkheid om gebruik te maken van rondvaartboten. Deze boten hebben een capaciteit van 4 tot 6 personen.

In principe zijn de boten bedoeld voor hotelgasten, maar ze kunnen ook verhuurd worden aan me nsen die niet in het hotel verblijven. De verwachting is dat driekwart van de gebruikers in het hotel verblijven. Voor rondvaartboten zijn geen parkeerkencijfers bekend. Uitgangspunt is dan ook dat er maximaal 2 parkeerplaatsen per boot nodig zijn voor de ‘externe’ bezoekers. In tabel 2 is de huidige en de toekomstige parkeerbehoefte te zien. Aangezien er voor restaurants geen kencijfers voor een ligging in het buitengebied bekend is, is hierbij aangesloten bij de kencijfers voor de ligging in de rest van de bebouwde kom. Verder is aangesloten bij dezelfde uitgangspunten als voor de verkeersgeneratie. Tabel 2 Parkeerbehoefte Hotel De Harmonie Aantal Parkeerkencijfer Parkeer- behoefte Correctie combinatie- gebruik hotel Gecorrigeerde parkeerbehoefte Bestaande functies Hotelkamers 15 kamers 8,5 pp/10 kamers 12,75 pp - 12,75 pp Restaurant 400 m2 bvo 14 pp/100 m2 bvo 56,0 pp 55% 30,8 pp Bootverhuur 15 boten 2,0 pp/boot 30,0 pp 25% 7,5 pp Nieuwe functie Hotelkamers 30 8,5 pp/10 kamers 25,5 pp - 25,5 pp Totaal 125 pp 77 pp blz. 3 De totale parkeerbehoefte bedraagt 125 parkeerplaatsen en 77 parkeerplaatsen na correctie.

Aangezien het parkeerterrein van het hotel ruimte heeft voor 69 parkeerplaatsen, dient het tekort van 8 parkeerplaatsen op een flexibel in te richten overloopterrein gerealiseerd te worden. Dit overloopterrein, waar ruimte wordt geboden voor circa 30 parkeerplaatsen , komt ten noorden van het huidige parkeerterre in te liggen en voorziet in het tekort. Wegverkeerslawaai In het kader van dit bestemmingsplan wordt het uitstralingseffect onderzocht. Het gaat daarbij om de effecten van de ontwikkeling met betrekking tot wegverkeerslawaai langs de wegen die het gebied ontsluiten, daar waar sprake is van een verkeerstoename als gevolg van de daadwerkelijke ontwikkelingen. Voor toetsing van het uitstralin gseffect bestaat geen wettelijk kader. In dit onderzoek is als uitgangspunt gehanteerd dat alle wegen waar sprake is van een intensiteitstoename van ≥25% en waarlangs geluidsgevoelige bestemmingen aanwezig zijn, onderzocht moeten worden. Bij een toename van ≥25% is er namelijk pas een significant effect op de geluidsbelasting. Bij een toena me van de verkeersomvang met minder dan 25% is er sprake van een geluidstoename van minder dan 1 dB. Uit tabel 1 blijkt dat op de Beulakerweg, de verbindingsweg tussen de N334 en de Beulakerweg, een verkeerstoename van 25% of meer zal plaatsvinden na de uitbreiding van het hotel.

In de nabijheid van deze weg is een geluidsgevoelige bestemming aanwezig , Beulakerweg 28 . Hiervoor is de toename van de geluidsbelasting ten gevolge van de verkeerstoename bepaald. Hierbij is voor zowel de autonome situatie als de situatie inclusief verkeerstoename geen rekening gehouden met de, op basis van de Wet geluidhinder toegestane, aftrek ex artikel 110g. De betreffende woning ligt op circa 30 m uit de as van de weg en bestaat uit twee verdiepingen. Zodoende is gerekend op hoogtes 1,5 m en 4,5 m. Uit de berekeningen (zie bijlage 1 en 2) blijkt in de autonome situatie een geluidbelasting van maximaal 42,50 dB. In de situatie met verkeerstoename als gevolg van de uitbreiding van het hotel bedraagt deze maximaal 43,99 dB. Dit betekent dat de geluidtoename 1,49 dB bedraagt. Deze geluidstoename is niet significant, omdat een verschil van afgerond 1 dB niet hoorbaar is voor het menselijk oor. Daarnaast blijft de geluidsbelasting onder de voorkeursgrenswaarde van 48 dB. Het aspect wegverkeerslawaai staat de ontwikkeling dan ook niet in de weg. Conclusie De beperkte toename kan gemakkelijk afgewikkeld worden op het wegennet. De parkeerbehoefte kan gedeeltelijk opgevangen worden op het eigen terrei n. Het tekort kan opgevangen worden in het overloopgebied, ten noorden van het terrein. De geluidstoename als gevolg van de extra motorvoertuigen is niet significant.

De aspecten verkeer, parkeren en wegverkeerslawaai staan de ontwikkelingen dan ook niet in de weg. blz. 1 Bijlage 1 Rekenresultaten autonome situatie 129937.01Hotel De Harmonie Ontvanger : Beulakerweg 28 Waarneemhoogte [m] : 1,5 Rijlijn : Verbindingsweg Wegdekhoogte [m] : 0,00 Afstand horizontaal [m] : 30,00 Verhardingsbreedte [m] : 5,25 Afstand schuin [m] : 30,01 Bodemfactor [-] : 0,68 Afstand kruispunt [m] : 0,00 Objectfractie [-] : 0,10 Afstand obstakel [m] : 0,00 Zichthoek [grad] : 127 Wegdektype [-] : 0 - Referentiewegdek Q_etmaal : 200,00 % Daguur : 6,70 % Avonduur : 2,70 % Nachtuur : 1,10 Emissiegegevens distributie per voertuigcategorie per periode in dB(A) m Categorie Dag[%] Avond[%] Nacht[%] km/u C_wegdek E_dag E_avond E_nacht 1 Motorrijwielen 0,00 0,00 0,00 50 0,00 0,00 0,00 0,00 2 Lichte Motorvoertuigen 91,08 91,08 91,08 50 0,00 57,79 53,85 49,95 3 Middelzware Motorvoert... 6,42 6,42 6,42 50 0,00 52,78 48,83 44,93 4 Zware Motorvoertuigen 2,50 2,50 2,50 50 0,00 51,65 47,70 43,80 5 Bromfietsen 0,00 0,00 0,00 50 0,00 0,00 0,00 0,00 Totaal 100,00 100,00 100,00 59,72 55,77 51,87 C_optrek -- -- -- Resultaten in dB(A) C_reflectie : 0,15 LAeq, dag : 40,19 C_zichthoek : 0,00 LAeq, avond : 36,24 D_afstand : 14,77 LAeq, nacht : 32,34 D_lucht : 0,21 Aftrek Art.110g [dB] : 0 D_bodem : 3,25 Lden, excl. Art.110g [dB] : 41 D_meteo : 1,45 Lden, incl.

Art.110g [dB] : 41 23-2-2016 09:18:52, blz. 1Standaard rekenmethode 1 V2.00 129937.01Hotel De Harmonie Ontvanger : Beulakerweg 28 Waarneemhoogte [m] : 4,5 Rijlijn : Verbindingsweg Wegdekhoogte [m] : 0,00 Afstand horizontaal [m] : 30,00 Verhardingsbreedte [m] : 5,25 Afstand schuin [m] : 30,23 Bodemfactor [-] : 0,68 Afstand kruispunt [m] : 0,00 Objectfractie [-] : 0,10 Afstand obstakel [m] : 0,00 Zichthoek [grad] : 127 Wegdektype [-] : 0 - Referentiewegdek Q_etmaal : 200,00 % Daguur : 6,70 % Avonduur : 2,70 % Nachtuur : 1,10 Emissiegegevens distributie per voertuigcategorie per periode in dB(A) m Categorie Dag[%] Avond[%] Nacht[%] km/u C_wegdek E_dag E_avond E_nacht 1 Motorrijwielen 0,00 0,00 0,00 50 0,00 0,00 0,00 0,00 2 Lichte Motorvoertuigen 91,08 91,08 91,08 50 0,00 57,79 53,85 49,95 3 Middelzware Motorvoert... 6,42 6,42 6,42 50 0,00 52,78 48,83 44,93 4 Zware Motorvoertuigen 2,50 2,50 2,50 50 0,00 51,65 47,70 43,80 5 Bromfietsen 0,00 0,00 0,00 50 0,00 0,00 0,00 0,00 Totaal 100,00 100,00 100,00 59,72 55,77 51,87 C_optrek -- -- -- Resultaten in dB(A) C_reflectie : 0,15 LAeq, dag : 41,49 C_zichthoek : 0,00 LAeq, avond : 37,55 D_afstand : 14,80 LAeq, nacht : 33,65 D_lucht : 0,21 Aftrek Art.110g [dB] : 0 D_bodem : 2,64 Lden, excl. Art.110g [dB] : 42 D_meteo : 0,72 Lden, incl. Art.110g [dB] : 42 23-2-2016 09:18:52, blz.

2Standaard rekenmethode 1 V2.00 129937.01Hotel De Harmonie Beulakerweg 28 Rijlijn Wegdek Afst.hr Bf F_obj LAeq ... LAeq ... LAeq ... Lden B Art.110g [-] [m] [-] [-] [dB(A)] [dB(A)] [dB(A)] [dB] [dB] [dB] Verbindingsw... 0 30,0 0,68 0,10 40,19 36,24 32,34 41,19 41 0 Sommatie 40,19 36,24 32,34 41,19 41 Beulakerweg 28 Rijlijn Wegdek Afst.hr Bf F_obj LAeq ... LAeq ... LAeq ... Lden B Art.110g [-] [m] [-] [-] [dB(A)] [dB(A)] [dB(A)] [dB] [dB] [dB] Verbindingsw... 0 30,0 0,68 0,10 41,49 37,55 33,65 42,50 42 0 Sommatie 41,49 37,55 33,65 42,50 42 23-2-2016 09:18:57, blz. 1Standaard rekenmethode 1 V2.00 blz.

1 Bijlage 2 Rekenresultaten toekomstige situatie 129937.01Hotel De Harmonie Ontvanger : Beulakerweg 28 Waarneemhoogte [m] : 1,5 Rijlijn : Verbindingsweg Wegdekhoogte [m] : 0,00 Afstand horizontaal [m] : 30,00 Verhardingsbreedte [m] : 5,25 Afstand schuin [m] : 30,01 Bodemfactor [-] : 0,68 Afstand kruispunt [m] : 0,00 Objectfractie [-] : 0,10 Afstand obstakel [m] : 0,00 Zichthoek [grad] : 127 Wegdektype [-] : 0 - Referentiewegdek Q_etmaal : 282,00 % Daguur : 6,70 % Avonduur : 2,70 % Nachtuur : 1,10 Emissiegegevens distributie per voertuigcategorie per periode in dB(A) m Categorie Dag[%] Avond[%] Nacht[%] km/u C_wegdek E_dag E_avond E_nacht 1 Motorrijwielen 0,00 0,00 0,00 50 0,00 0,00 0,00 0,00 2 Lichte Motorvoertuigen 91,08 91,08 91,08 50 0,00 59,28 55,34 51,44 3 Middelzware Motorvoert... 6,42 6,42 6,42 50 0,00 54,27 50,33 46,43 4 Zware Motorvoertuigen 2,50 2,50 2,50 50 0,00 53,14 49,19 45,29 5 Bromfietsen 0,00 0,00 0,00 50 0,00 0,00 0,00 0,00 Totaal 100,00 100,00 100,00 61,21 57,26 53,36 C_optrek -- -- -- Resultaten in dB(A) C_reflectie : 0,15 LAeq, dag : 41,68 C_zichthoek : 0,00 LAeq, avond : 37,73 D_afstand : 14,77 LAeq, nacht : 33,83 D_lucht : 0,21 Aftrek Art.110g [dB] : 0 D_bodem : 3,25 Lden, excl. Art.110g [dB] : 43 D_meteo : 1,45 Lden, incl. Art.110g [dB] : 43 23-2-2016 09:18:04, blz.

1Standaard rekenmethode 1 V2.00 129937.01Hotel De Harmonie Ontvanger : Beulakerweg 28 Waarneemhoogte [m] : 4,5 Rijlijn : Verbindingsweg Wegdekhoogte [m] : 0,00 Afstand horizontaal [m] : 30,00 Verhardingsbreedte [m] : 5,25 Afstand schuin [m] : 30,23 Bodemfactor [-] : 0,68 Afstand kruispunt [m] : 0,00 Objectfractie [-] : 0,10 Afstand obstakel [m] : 0,00 Zichthoek [grad] : 127 Wegdektype [-] : 0 - Referentiewegdek Q_etmaal : 282,00 % Daguur : 6,70 % Avonduur : 2,70 % Nachtuur : 1,10 Emissiegegevens distributie per voertuigcategorie per periode in dB(A) m Categorie Dag[%] Avond[%] Nacht[%] km/u C_wegdek E_dag E_avond E_nacht 1 Motorrijwielen 0,00 0,00 0,00 50 0,00 0,00 0,00 0,00 2 Lichte Motorvoertuigen 91,08 91,08 91,08 50 0,00 59,28 55,34 51,44 3 Middelzware Motorvoert... 6,42 6,42 6,42 50 0,00 54,27 50,33 46,43 4 Zware Motorvoertuigen 2,50 2,50 2,50 50 0,00 53,14 49,19 45,29 5 Bromfietsen 0,00 0,00 0,00 50 0,00 0,00 0,00 0,00 Totaal 100,00 100,00 100,00 61,21 57,26 53,36 C_optrek -- -- -- Resultaten in dB(A) C_reflectie : 0,15 LAeq, dag : 42,98 C_zichthoek : 0,00 LAeq, avond : 39,04 D_afstand : 14,80 LAeq, nacht : 35,14 D_lucht : 0,21 Aftrek Art.110g [dB] : 0 D_bodem : 2,64 Lden, excl. Art.110g [dB] : 44 D_meteo : 0,72 Lden, incl. Art.110g [dB] : 44 23-2-2016 09:18:04, blz.

2Standaard rekenmethode 1 V2.00 129937.01Hotel De Harmonie Beulakerweg 28 Rijlijn Wegdek Afst.hr Bf F_obj LAeq ... LAeq ... LAeq ... Lden B Art.110g [-] [m] [-] [-] [dB(A)] [dB(A)] [dB(A)] [dB] [dB] [dB] Verbindingsw... 0 30,0 0,68 0,10 41,68 37,73 33,83 42,68 43 0 Sommatie 41,68 37,73 33,83 42,68 43 Beulakerweg 28 Rijlijn Wegdek Afst.hr Bf F_obj LAeq ... LAeq ... LAeq ... Lden B Art.110g [-] [m] [-] [-] [dB(A)] [dB(A)] [dB(A)] [dB] [dB] [dB] Verbindingsw... 0 30,0 0,68 0,10 42,98 39,04 35,14 43,99 44 0 Sommatie 42,98 39,04 35,14 43,99 44 23-2-2016 09:18:31, blz. 1Standaard rekenmethode 1 V2.00 bestemmingsplan Giethoorn - Uitbreiding Hotel de Harmonie Bijlage 4 Onderbouwing ladder voor duurzame verstedelijking 214 BIJLAGEN BIJ DE TOELICHTING (vastgesteld) Gemeente Steenwijkerland Uitbreiding hotel De Harmonie, Giethoorn onderbouwing ladder voor duurzame verstedelijking Identificatie planstatus projectnummer: datum: 4101114.20170141 27-02-2018 projectleider: opdrachtgever: Thomas de Jong Team 2 Studio voor de bouwkunst B.V auteur(s): Joost Jansen Rho adviseurs voor leefruimte 4101114.20170141 Inhoud 1. Inleiding 3 1.1. Aanleiding 3 1.2. Waarom toetsing aan de ladder voor duurzame verstedelijking 4 1.3. Conclusie 6 2. Behoefte 7 2.1. Relevante regio 7 2.2. Aanbod 7 2.3. Trends en ontwikkelingen 10 2.4. Marktruimteberekening 12 3.

Locatiekeuze 16 Inleiding 3 Rho adviseurs voor leefruimte 4101114.20170141 vestiging Rotterdam 1. Inleiding 1.1. Aanleiding De eigenaren van Hotel restaurant De Harmonie aan de Beulakerweg 55 in Giethoorn willen uitbreiden. Dit is noodzakelijk omdat: - de bezetting in het toeristische seizoen al jaren bijna 100% is en hierdoor niet aan de vraag kan worden voldaan; - er vanuit touringcaroperators behoefte is aan hotels met voldoende capaciteit voor een volledig bezette touringcar, zodat overnachting op één locatie kan worden aangeboden (minimaal 30 kamers); - er behoefte is aan overnachtingsmogelijkheden in combinatie met feesten en partijen. - de vraag naar hotelkamers in toeristische gebieden toeneemt. - Giethoorn een van de belangrijkste internationale toeristische bestemmingen in Nederlan d is. Meer dan de helft van de gasten komt uit het buitenland en vooral de Aziatische markt (en daarbinnen de Chinese markt) groeit. De ontwikkeling betreft het uitbreiden van het hotel. Hierbij wordt het stuk grasland met een agrarische bestemming ten noorden van de huidige bebouwing ontwikkeld ten behoeve van het hotel. Het plan gaat uit van de realisatie van een vrijstaand gebouw dat middels een corridor wordt aangesloten op het bestaande hotel. Hierin worden maximaal 27 hotelkamers ondergebracht , waar mee het totale aantal hotelkamers op 43 komt. Figuur 1.1. Globale ligging plangebied

4 Inleiding 4101114.20170141 Rho adviseurs voor leefruimte Figuur 1.2. Terreininrichting 1.2. Waarom toetsing aan de ladder voor duurzame verstedelijking Zorgvuldig ruimtegebruik is het uitgangspunt van de (rijks)overheid. Om dit principe beter te borgen is in 2012 de Ladder voor duurzame verstedelijking opgenomen in het Besluit ruimtelijke ordening (artikel 3.1.6). Hieruit volgt dat alle ruimtelijke besluiten die een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maken, aandacht moeten besteden aan de Ladder voor duurzame verstedelijking. Voor binnenstedelijke projecten moet de behoefte in de relevante regio worden beschreven. Voor stedelijke ontwikkelingen buiten bestaand stedelijk gebied moet worden gemotiveerd waarom deze niet binnen bestaand stedelijk gebied wordt gerealiseerd. Bestaand stedelijk gebied In de algemene bepalingen van het besluit ruimtelijke ordening (1.1.1 lid 1 onder h) is de volgende definitie opgenomen voor bestaand stedelijk gebied: “bestaand stedenbouwkundi g samenstel van bebouwing ten behoeve van wonen, dienstverlening, bedrijvigheid, detailhandel of horeca, alsmede de daarbij behorende openbare of sociaal culturele voorzieningen, stedelijk groen en infrastructuur”. Onder bestaand stedelijk gebied wordt verstaan:

Inleiding 5 Rho adviseurs voor leefruimte 4101114.20170141 vestiging Rotterdam Provinciale uitwerking Met de principes van zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik geeft Overijssel een nadere invulling van de Ladder voor duurzame verstedelijking zoals door het Rijk is opgenomen in artikel 3.1.6 lid 2 van het Besluit ruimtelijke ordening. Op grond van de principes voor zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik moet voor elke claim die gelegd wordt op de Groene Omgeving nagegaan worden of daarvoor niet het bestaand bebouwd gebied c.q. bestaande erven en bebouwing in de Groene Omgeving benut kan worden. In de verordening (artikel 2.1.1 onder h) wordt bestaand bebouwd gebied in de eerste plaats gedefinieerd als de gronden die op grond van geldende bestemmingsplannen benut kunnen worden voor stedelijke functies. Daarnaast wordt daartoe gerekend die gebieden die in een vooro ntwerp- bestemmingsplan bestemd worden voor stedelijke functies voor zover daarover schriftelijk een positief advies is uitgebracht door de provinciale diensten. De provincie Overijssel kiest voor een verbale aanduiding van het bestaand bebouwd gebied en geeft die niet zelf op kaart aan.

Daarmee wordt ruimte geboden voor lokaal maatwerk en wordt voorkomen dat de provinciale verbeelding slechts een momentopname laat zien die geen recht doet aan wijzigingen die voortdurend optreden in de begrenzing van het bestaand bebouwd gebied. Figuur 1.3. Uitsnede kaart ‘Gebiedskenmerken stedelijke laag’ (provinciale omgevingsverordening) Uit figuur 1.3. kan worden geconcludeerd dat het bestaande hotel en pareerterrein onderdeel uitmaakt van het bestaand stedelijk gebied van Giethoorn. De uitbreiding ligt net buiten bestaand stedelijk gebied.

6 Inleiding 4101114.20170141 Rho adviseurs voor leefruimte Stedelijke ontwikkeling Omdat het uitbreiden van een hotel wordt gezien als nieuwe stedelijke ontwikkeling, zal (op grond van de ladder voor duurzame verstedelijking) de behoefte moeten worden beschreven en moeten worden aangetoond dat de ontwikkeling niet binnen bestaand stedelijk gebied gerealiseerd kan worden. Deze notitie gaat in op de behoefte aan hotelkamers in de relevante regio (in dit geval de gemeente Steenwijkerland) en de locatiekeuze. 1.3. Conclusie Uit het onderzoek in hoofdstuk 2 blijkt dat Steenwijkerland over veel, maar kleine hotels beschikt. De bezettingsgraad in Overijssel is relatief hoog met 65%. De bezettingsgraad in De Harmonie is hoger, waardoor regelmatig niet aan de vraag kan worden voldaan. De marktverwachting voor hotels is gelet op de algemene economische marktverwachting goed. Uit de marktruimteberekening blijkt dat er behoefte is aan circa 73 nieuwe hotelkamers. De groeiverwachting van het aantal Chinese toeristen is hierin niet meegenomen omdat gegevens hierover niet voorhanden zijn (China publiceert deze niet). Er zijn bij de gemeente geen plannen bekend voor nieuwe hotels. Gelet op de trends en ontwikkelingen is vooral het toevoegen van 4 sterrenkamers kansrijk.

Op basis van de marktverwachting (de vraag naar meer luxe) is het aannemelijk dat het aanbod aan 1 tm 3 sterrenkamers zal afnemen. In hoofdstuk 3 is de locatiekeuze gemotiveerd. Hieruit blijkt dat het niet mogelijk is om te voorzien in uitbreiding van het hotel in bestaand stedelijk gebied. Het is voor een efficiënte bedrijfsvoering van een hotel niet realistisch om uit te gaan van twee locaties. Het hotel richt zich bovendien op de doelgroep die behoefte heeft aan een groene waterrijke ‘Nederlandse’ natuurbeleving. (rust, fietsen, fluisterboten, rondvaarten, wandelen). Een locatie binnen bestaand stedelijk gebied kan daar geen invulling aan geven. Verplaatsing van het hotel is hierdoor ook niet aan de orde (en bovendien uit financieel oogpunt niet realistisch). Uitbreiding van een bestaand hotel in het buitengebied van Giethoorn, grenzend aan Nationaal Park Weerribben-Wieden is een logische keuze. Het ontwerp gaat uit van uitbreiding van het hotel in combinatie met landschappelijke/natuurontwikkeling. De landschappelijke kwaliteit neemt per saldo toe. Uit het onderzoek blijkt dat er behoefte is aan uitbreiding van het hotel en dat d e ontwikkeling niet binnen bestaand stedelijk gebied gerealiseerd kan worden. Met deze motivering wordt voldaan aan de ladder. Behoefte 7 Rho adviseurs voor leefruimte 4101114.20170141 vestiging Rotterdam 2. Behoefte 2.1.

Relevante regio Hotel De Harmonie ligt net boven Giethoorn en grenst aan Nationaal park Weerribben-Wieden. Giethoorn met het nationaal park is een van de belangrijkste internationale toeristische bestemmingen in Nederland. Omdat het gebied vrijwel geheel in de gemeente Steenwijkerland ligt, is de gemeente de relevante regio. Omdat het een uniek gebied in Nederland is, is deze niet goed te vergelijken met andere gebieden. Gelet op de grote aantrekkingskracht van het gebied zou je mogen verwachten dat het aanbod aan hotelkamers fors bovengemiddeld is ten opzichte van andere gemeenten met vergelijkbare inwonertallen en ten opzichte van andere gemeenten in Overijssel. Binnen het nationale park geldt echter een terughoudend beleid ten aanzien van nieuwe bebouwingsmogelijkheden. Figuur 2.1. WaterReijk Weerribben-Wieden 2.2. Aanbod Voor het bepalen van het aanbod is gebruik gemaakt van gegevens van HorecaDNA en Booking.com. Op dit moment zijn cijfers beschikbaar tot en met 2017.

8 Behoefte 4101114.20170141 Rho adviseurs voor leefruimte Figuur 2.2 Hotelkamers en bedden provincie Overijssel In 2017 beschikt Steenwijkerland over 397 kamers en 812 bedden (inclusief het aanbod in pensions. Kamers , totaal Bedden , totaal Hotel/Ho tel-Garni Hotel- Cafe Hotel- Restaura nt Hotel- Cafe- Restaurant Pensi on tota al bedr ijven gemiddeld aantal bedden per hotel/pension Steenwijkerland 397 812 2 1 6 9 15 33 24,6 gemiddeld gemeentegroottekl asse 30.000-75.000 inw 211,4 445,8 0,8 0,3 1,2 2,8 2,5 7,6 58,4 gemiddeld provincie Overijssel 216,6 445,4 0,6 0,2 1,6 2,6 3,3 8,2 54,3 Figuur 2.3. Vergelijking hotelaanbod Steenwijkerland beschikt over een bovengemiddeld aantal hotels en pensions (33 bedrijven in de hotelsector). Het gemiddelde ligt op 7,6. De gemeente Steenwijkerland heeft in vergelijking met de andere gemeenten in de provincie Overijssel ook de meeste hotels (18), maar een sterk benedengemiddeld aantal bedden per hotel. Hieruit blijkt het kleinschalige karakter van het aanbod. Het gemiddelde ligt in Steenwijkerland op circa 25 bedden per hotel/pension. Een hotel/pension in de provincie Overijssel heeft gemiddeld 41 bedden en gemeenten in de gemeentegrootteklasse 30.000-75.000 inwoners gemiddeld 58 bedden..

Behoefte 9 Rho adviseurs voor leefruimte 4101114.20170141 vestiging Rotterdam Op Booking.com worden in de relevante regio 15 hotels (exclusief pensions) aangeboden, waaronder hotel De Harmonie. Van dit beschikbare aanbod vallen vijf hotels in de vergelijkbare 4-sterren categorie. Figuur 2.4 Hotels in relevante regio (bron booking.com, bewerking Rho) De vergelijkbare viersterrenhotels zijn: kamers De Dames Van De Jonge Hotel Restaurant 18 Hotel Zwartewater 51 Art & Wellness Hotel Huis ten Wolde 41 Fletcher Hotel Restaurant De Eese 56 (Hotel de Harmonie) 16 Totaal 182 Conclusie Gelet op de internationale toeristische aantrekkingskracht van Giethoorn, zou je mogen verwachten dat het aanbod aan hotels en hotelbedden fors bovengemiddeld is. Steenwijkerland beschikt verhoudingsgewijs inderdaad over veel hotels, maar het gemiddeld aantal bedden per hotel ligt fors onder het gemiddelde. Hieruit blijkt duidelijk de kleinschaligheid van het aanbod. In en rond Giethoorn zijn op dit moment geen viersterrenhotels die een compleet reisgezelschap kunnen ontvangen.

10 Behoefte 4101114.20170141 Rho adviseurs voor leefruimte 2.3. Trends en ontwikkelingen Bron: https://www.rabobankcijfersentrends.nl/index.cfm?action=branche&br anche=Hotels Rabobank verwacht dat na een goed 2016 de vraag in 2017 met 2 tot 3% verder zal groeien. Deze groei komt door de aantrekkende economie en de structurele groei van het aantal buitenlandse toeristen. Van dit laatste profiteren echter vooral de regio Amsterdam en de kustgebieden. Voor de lange termijn is de prognose gematigd positief. Met name 3- en 4-sterrenhotels met een ‘standaard’ aanbod en de traditionele conferentiehotels, gelegen buiten de grote steden, komen structureel in de problemen. Aangezien steeds meer boekingen via online boekingssites verlopen, tegen scherpe prijzen en hoge provisies, komen marges verder onder druk te staan. Onderscheidend vermogen door ligging en concept, het realiseren van een goede online profilering en het stra k sturen op met name personeelskosten en inkoop in combinatie met goed revenue management (onder meer toepassen van dynamic pricing), zijn de belangrijkste kritische succesfactoren om rendabel te blijven. Bron: http://horwathhtl.nl/2016/09/14/hosta-2016-rapport/ Uit onderzoek van Horwath HTL blijkt dat de gemiddelde bezettingsgraad van hotels in Nederland in 2015 is gestegen tot 71,4%. Figuur 2.5.

Ontwikkeling bezettingsgraad en kamerprijs Abn-Amro Sectorupdate hotels 2 februari 2017 Bron: https://insights.abnamro.nl/download/103558/ ABN AMRO verwacht dat de omzet van de hotelbranche in 2017 stijgt met 3%. Dit komt mede dankzij hogere kamerprijzen. De forse groei van het aantal hotelgasten speelt in de kaart, en zorgt voor veel interesse om nieuwe hotels te laten ontstaan. Volgens de bank zullen de prijzen van een overnachting in een hotel opnieuw stijgen. In 2016 was een overnachting voor de consument al 8 procent duurder. In de afgelopen twintig jaar steeg de prijs voor een overnachting niet eerder zo hard als vorig jaar. De omzet- en prijsstijgingen hebben te maken met de groei van het toerisme. In 2012 waren er 21 miljoen hotelgasten in Nederland. In 2016 waren dit er al bijna een kwart meer; 26 miljoen. De verwachting is dat in 2017 de groei van het toerisme doorzet, mede door de gunstige economische omstandigheden. Bij het analyseren van het hotelaanbod is het relevant om een onderscheid te maken tussen Amsterdam en de rest van Nederland.

Behoefte 11 Rho adviseurs voor leefruimte 4101114.20170141 vestiging Rotterdam In de ‘rest van Nederland’ groeide het aantal hotelkamers in de afgelopen vier jaar met ru im 4%, terwijl het aantal hotelgasten met 21% steeg. Omdat de vraag sneller omhoogging dan het aanbod, zaten hotels steeds voller. Figuur 2.6. Nieuwe hotels vooral in Amsterdam In Amsterdam was de kamerbezetting vorig jaar 82 procent. De Noord-Hollandse hotels buiten de hoofdstad behaalden vorig jaar een gemiddelde kamerbezetting van 65%, evenals hotels in Zeeland. In Zuid-Holland bedroeg de bezetting 60%. Hetzelfde geldt voor Overijssel, dankzij de stijging van het hoteltoerisme met een vijfde vorig jaar. De overige provincies behaalden bezettingsgraden van 53% tot ruim 56% (berekening ABN AMRO). Door de groei van het toerisme steeg de prijs voor een hotelovernachting in de laatste twee jaar met 13% (CBS). Het totale prijspeil van goederen en diensten steeg in die periode nog geen 1% in Nederland. In 2016 bedroeg de stijging van een hotelovernachting zelfs 8%.In de afgelopen twintig jaar stegen deze prijzen niet eerder zo hard. Deze stijging kwam vooral voor rekening van hotels in Amsterdam. Gevoed door de toename van het toerisme en de gunstige economische omstandigheden, verwachten wij een nieuwe prijsstijging in 2017, zij het in een minder hard tempo. Figuur 2.7.

Stijging prijs hotelovernachting 2016 Het huidige en verwachte groeitempo van het toerisme rechtvaardigt de komst van de nieuwe hotels. Toch stijgt ook het aanbod van kamers behoorlijk fors. Er zijn veel vergunningen en plannen ingediend die nog gerealiseerd gaan worden (hotelplannen.nl). ABN AMRO constateert onder meer interesse om hotels te beginnen of uit te breiden bij hotelketens, en investeerders uit Duitsland en het Midden - Oosten. Waar het aanbod van nieuwe hotels zich de afgelopen jaren vooral concentreerde op populaire plekken van Amsterdam, zien we nu een beginnende trend waarbij ook de rest van Nederland in het vizier van investeerders en ondernemers komt. Hoewel de flinke groei van het aanbod van hotelkamers te rechtvaardigen is door de groei van het toerisme, zijn er ook risico’s. Onverwachte economische en politieke events kunnen voor vraaguitval zorgen. Vestigingen van hotels op minder toeristische gebieden worden dan relatief hard geraakt.

12 Behoefte 4101114.20170141 Rho adviseurs voor leefruimte Aantrekkingskracht Giethoorn op Chinese toeristen Het is algemeen bekend dat Giethoorn grote aantrekkingskracht heeft op Chinese toeristen. Giethoorn wordt in China beschouwd als ‘het dorp wat je gezien moet hebben’. De Chinese gast verwacht schone, blauwe lucht en rust. (bron: https://www.nrc.nl/nieuws/2015/04/24/het-dorp-dat-elke-chinees-gezien- moet-hebben-1487094-a281863) Giethoorn trekt jaarlijks tussen de 100.000 en 150.000 bezoekers uit China. In Sjanghai is een deel van Giethoorn zelf op ware grootte nagebouwd. Het verzadigingsniveau komt in Giethoorn volgens wethouder Wagteveld in zicht. Het Overijsselse dorp probeert dat te ondervangen door toeristen te spreiden over de regio. "Rond he t dorp ligt het natuurpark De Wieden. De gemeente probeert toeristen over dit gebied te spreiden, zodat ze ook naburige dorpen bezoeken en daar overnachten". (Bron: http://www.nu.nl/reizen/4342792/niet-alleen-amsterdam-kampt-met-groei-toerisme.html) Hotel De Harmonie ligt aan de rand van Giethoorn en zorgt voor spreiding van toeristen in het natuurpark. Bezettingsgraad Hotel de Harmonie De bezettingsgraad van hotel de Harmonie ligt boven het gemiddelde in de provincie Overijssel en is in het toeristische seizoen bijna 100%. Hierdoor moet het hotel regelmatig ‘nee’ verkopen.

De gemiddelde jaarlijkse bezettingsgraad voor de uitbreiding wordt door de initiatiefnemer voorzichtig ingeschat (in de eerste drie jaar oplopend van 35 naar 45%). Tevens neemt het aantal georganiseerde groepsreizen naar het gebied toe, mede een gevolg van de toename van het toerisme uit Azië, dat veelvuldig in groepen is georganiseerd. D e Harmonie kan, vanwege de te kleine omvang, dergelijke groepen niet accommoderen. Ook het andere aanbod in de gemeente is kleinschalig, waardoor aan deze vraag niet kan worden voldaan. Conclusie De marktverwachting is gelet op de economische marktverwachting goed (en met name in toeristische gebieden). De bezettingsgraad in Overijssel is relatief hoog met 65%. De vraag naar hotelkamers is in Overijssel met ruim 20% gestegen terwijl het aanbod slechts met 4% is toegenomen. Hieruit wordt geconcludeerd dat er behoefte is aan hotelkamers in Overijssel. Dit blijkt ook uit de bezettingsgraad van Hotel De Harmonie. Onderscheidend vermogen is essentieel voor nieuwe hotelontwikkelingen. Ook is er meer vraag naar luxe. Hotel de Harmonie sluit daarop aan omdat dit een 4-sterrenhotel is in een onderscheidend toeristisch gebied. Omdat De Harmonie in een toeristisch gebied ligt, is de locatie veel minder gevoelig voor vraaguitval. Het toevoegen van hotelkamers is gelet op het bovenstaande zeer kansrijk. 2.4.

Marktruimteberekening In onderstaande tabel is een berekening weergegeven van de vraag naar hotelkamers in Steenwijkerland. Voor de hotelkamer behoefteberekening is uitgegaan van de Nederlandse economische groeiprognose , hoewel bekend is dat Giethoorn jaarlijks tussen de 100.000 en 150.000 bezoekers uit China (bron: http://www.nu.nl/reizen/4342792/niet-alleen-amsterdam-kampt-met-groei-toerisme.html). Er is nog geen rekening gehouden met de economische groei in China en de groeiverwachting van het aantal Chinese toeristen. Stel dat je dat zou kunnen berekenen, dan komt de vraag naar hotelkamers in Giethoorn veel hoger uit. Omdat gegevens hierover niet voorhanden zijn (Chin a publiceert deze niet), is de voorzichtige insteek gekozen. Behoefte 13 Rho adviseurs voor leefruimte 4101114.20170141 vestiging Rotterdam Het in dit gebied aanwezig aantal kamers bedraagt 397. Van het huidige (overall) hotelaanbod in Overijssel is bekend dat de bezettingsgraad op 65% ligt. Er zijn geen specifiekere cijfers voor de gemeente Steenwijkerland bekend. Omdat de gemeente een sterk toeristische karakter heeft, wordt aangenomen dat de bezettingsgraad in dit gebied minimaal op het gemiddelde van Overijssel ligt. Dat houdt in dat er op jaarbasis 65% van 397 kamers, maal 365 nachten, dus 94.188 bezette kamers zijn. Dat is de huidige vraag.

Uitgaande van een toename van de vraag die evenredig is met de economische groei (1,8%, CPB, middellangetermijnverkenning) kan worden berekend dat de vraag de komende 10 jaar zal groeien met 11.584 bezette kamers. Het is immers bekend dat bij economische groei het Nederlandse toerisme toeneemt en daarmee ook het aantal hotelovernachtingen groeit. De toekomstige vraag bedraagt daarom 112.583 kamers op jaarbasis. In eerste instantie zou deze vraag opgevuld kunnen worden door een toename van de bezettingsgraad van de bestaande kamers. Het is gebruikelijk om uit te gaan van een bezettingsgraad van 65% voor een gezonde exploitatie. Omdat de huidige bezettingsgraad al minimaal op 65% ligt, is er ruimte voor toevoeging van nieuwe hotelkamers. Dat geldt zeker voor Hotel de Harmonie waar de bezettingsgraad in het zomerseizoen bijna 100% is. Om de groei in de gemeente Steenwijkerland te kunnen accommoderen zijn de komende 10 jaar 33 nieuwe kamers noodzakelijk. Naast de toename van de groei is er ook sprake van een behoefte aan modernisering/vervanging van het bestaande aanbod. Uitgaande van een (fiscale) levensduur van vastgoed van 50 jaar wil dat zeggen dat op jaarbasis 2% van het aanbod moet worden vervangen. Deels zal dat gebeuren door renovatie van het aanbod, maar ook door stoppende bedrijven en nieuwbouw van hotelkamers. In praktijk blijkt dit een verhouding van 50/50 te zijn.

Dat wil zeggen dat er een jaarlijkse vervangingsvraag bestaat van 1% van het aantal kamers: in Steenwijkerland 40 kamers. Per saldo is er daarmee een vraag naar circa 73 nieuwe kamers in de komende 10 jaar. Parameter Waarde gewenste bezettingsgraad 65% Berekening toelichting Huidige vraag op jaarbasis 94.188 397*65% *365 aanbod * huidige bezettingsgraad Toekomstige vraag 112.583 94.188*(1,018^10-1) bovenstaand * de economische groei Toename vraag 18.395 112.583 – 94.188 Op te vangen binnen bestaande capaciteit 0 397*65%*365 – 94.188 uitgaande van benodigde bezettingsgraad Extra capaciteit benodigd 18.395 118.395 – 0 extra cap. Benodigd / kamers 32,8 18.395*65%/365 vervangingsvraag / kamers 39,7 397*1%*10 1% van de huidige vraag Behoefte in nieuwbouwkamers 73 32,8+39,7 Figuur 2.8. Marktruimteberekening Plancapaciteit gemeente Steenwijkerland Bij de bepaling van de behoefte dient rekening te worden gehouden met de (relevante of realistische) plancapaciteit. Er dient te worden onderzocht of er aanbod is dat nog niet is gerealiseerd, maar wel is opgenomen in een vastgesteld ruimtelijk besluit (inclusief leegstand). De plancapaciteit is hierna beschreven. Onderzoek naar alternatieve vormen van verblijfsmogelijkheden, zoals B&B, Airbnb/Homeaway en recreatieparken is niet noodzakelijk, omdat het andere marktsegmenten betreft. Een consument kiest bewust voor overnachting in een hotel.

Omdat de relevante toeristische regio samen valt met de gemeente Steenwijkerland is onderzoek naar hotelaanbod buiten de gemeente niet noodzakelijk. Consumenten kiezen bewust voor een hotelovernachting in deze toeristische regio, met Giethoorn als recreatieve hotspot. 14 Behoefte 4101114.20170141 Rho adviseurs voor leefruimte In de gemeente zijn enkele locaties aanwezig waarop het mogelijk is om recreatiewoningen, recreatieappartementen of een appartementenhotel te vestigen. Dit betreft de percelen Beulakerweg 128, 133 en Hylkema 1 (’t Zwaantje). Beulakerweg 133 en Hylkemaweg 1 (beheersverordening, deelgebied Hylkemaweg) Beulakerweg 128 (verleend op basis van een 19,2 procedure (oud) en opgenomen in ontwerpbestemmingsplan Giethoorn) De planologische mogelijkheden voor een hotel op de genoemde locaties bestaan al ruime tijd (voor 1 juli 2008). Op de genoemde locaties zijn geen concrete plannen voor hotels bij de gemeente bekend. Er zijn bij de gemeente geen andere locaties bekend waar een hotel kan worden gerealiseerd of in een hotel kan worden ‘omgezet’.

Behoefte 15 Rho adviseurs voor leefruimte 4101114.20170141 vestiging Rotterdam Binnen de gemeente is de beleidsnotitie Facetbeleid van kracht. Op grond van deze notitie is het mogelijk om Bed& Breakfast (maximaal 10 slaapplaatsen) in een gedeelte van een woning toe te staan op basis van een omgevingsvergunning. Het facetbeleid is vertaald in het toekomstige bestemmingsplan voor Giethoorn. In het ontwerpbestemmingsplan voor Giethoorn, dat inmiddels ter inzage heeft gelegen, zijn geen ontwikkellocaties voor hotels opgenomen. Wel is in dit ontwerpbestemmingsplan een afwijkingsmogelijkheid voor vestiging van een bed & Breakfast opgenomen (maximaal 10 slaapplaatsen). Bij een Bed & Breakfast is ook sprake van verblijfsrecreatie, maar dan in een andere vorm dan een hotel. Het betreft een ander marktsegment dat geen invulling kan geven aan de behoefte aan grotere (4- sterren)hotels. Conclusie Er is behoefte aan circa 73 nieuwe hotelkamers. Het aanbod in de relevante regio is kleinschalig. Het aantal hotelbedden per hotel ligt fors onder het gemiddelde. Er zijn in de gemeente vrijwel geen mogelijkheden voor nieuwe grotere hotels en er zijn ook geen concrete plannen bekend. De locaties met planologische mogelijkheden voor een hotel zijn niet beschikbaar en ook niet geschikt voor uitbreiding van De Harmonie.