24.1 GGD IJsselland - Jaarstukken 2017.pdf

 Per saldo diverse kleine voordelen die niet nader worden toegelicht. -81 -24 -19 -15 81 45 -31 V V V V N N V Totaal resultaat op Programma Gezondheid (voordeel) -184 V 29 3.3 Programma service en samenwerking Bestuursagenda ‘Vernieuwen vanuit basistaken’: Uitvoering van de twee lijnen De uitvoering van actiepunten uit de bestuursagenda ‘Vernieuwing vanuit basistaken 2015 -2017’ is in 2017 afgerond. In maart 2017 heeft een bestuursconferentie plaatsgevonden waarin de bestuursagenda is geëvalu- eerd en nieuwe ontwikkelingen zijn verkend. Geconstateerd is dat de ontwikkelingslijnen uit de be- stuursagenda aandacht van de GGD blijven vragen, maar het vooral wenselijk is om een inhoudelijke agenda te formuleren. Na de gemeenteraadsverkiezingen in 2018 wordt een nieuwe bestuursagenda voor 2019-2023 geformuleerd. Voor de komende periode is een verlengde bestuursagenda opgesteld. Het document ‘ Samen werken aan publieke gezondheid’ is in december door het algemeen bestuur vastgesteld. Governance in 2017 In het voorjaar van 2017 is het advies van de werkgroep governance door het algemeen bestuur vas t- gesteld en is afgesproken om hier op praktische wijze verder invulling aan te geven. GGD IJsselland wil haar governance vooral laten voeden door de inhoudelijke verbinding en samenwerking. De mee r- waarde die de dienstverlening van de GGD levert is derhalve het uitgangspunt.

Een stevig bestuurlijk en ambtelijk netwerk, transparante financiering en goede afspraken zijn randvoorwaarden om te kun- nen bouwen aan de inhoudelijke meerwaarde. In 2017 is gewerkt aan de volgende verbeteringen:  Op belangrijke dossiers zijn buiten het DB bestuurlijke trekkers gevormd, die samen met de GGD inhoud geven aan suïcidepreventie en de rol van de GGD in de nieuwe omgevingswet.  Met het bestuur en het ambtelijk overleg worden onderwerpen regelmatig besproken en verdiept, zoals preventieve ouderengezondheidszorg, beleid rond personen met verward gedrag en de nieuwe omgevingswet.  Er is een inhoudelijke ontwikkelingenbrief aan gemeenteraden aangeboden, waarin relevante bestuurlijke en inhoudelijke ontwikkelingen worden geschetst die van belang zijn voor lokaal en regionaal gezondheidsbeleid.  Vanaf juni 2017 wordt een ‘ snelle terugkoppeling’ uit bestuurlijke overleggen verspreid om amb- tenaren, colleges en gemeenteraden te informeren over de besluiten die het algemeen bestuur heeft genomen. Het ‘verhaal’ van de GGD? GGD IJsselland investeert in de zichtbaarheid van haar organisatie. In de eerste plaats voor de inwo- ners van IJsselland, maar ook voor gemeenten, ketenpartners. We willen laten zien dat we een to e- gankelijke en betrokken organisatie zijn die klantgericht werkt.

Naast voortdurende verbetering van de dienstverlening (zoals de ontwikkeling van een klantcontact centrum en de invoering van mijn kin d- dossier binnen JGZ, zie elders) hebben we geparticipeerd in meerdere publieksevenementen. Ruim 400 bezoekers bezochten de GGD tijdens de open monumentendag en de uitreiking van de er f- goedprijs Kampen-Zwolle. Begin juli trokken ruim 2000 deelnemers (harlopers) aan de ‘urban trail run’ door het kantoor van de GGD aan de Zeven Alleetjes. Enkele weken later waren we aanwezig bij de regionale veiligheidsdag in Steenwijk, die op 10.000 bezoekers kon rekenen. 30 Werken aan transparante financiële afspraken In 2017 zijn nieuwe afspraken over de financiering van de Jeugdgezondheidszorg van kracht gewor- den. De uitvoering van het vernieuwde wettelijke basispakket (preventieve) jeugdgezondheidszorg wordt nu gefinancierd door de inwonerbijdrage die gebaseerd is op het aantal inwoners 0 -18 jaar. De bestuurlijke planning en control documenten (programmabegroting en jaarstukken) zijn voorzien van een bestuurlijke samenvatting van de bestuurlijk relevante informatie, met verwijzingen naar de detail-informatie in de stukken. Hiermee wordt beoogd dat de leesbaarheid en toegankelijkheid wordt verhoogd.

Crisisbeheersing en rampenbestrijding De geneeskundige hulpverlening bij rampen en crises bestaat uit bijdragen van verschillende organi- saties en wordt afgestemd door het GHOR bureau dat onderdeel is van de Veiligheidsregio. GGD IJsselland is verantwoordelijk voor infectieziektebestrijding, Milieu en gezondheid, gezondheidsonder- zoek na rampen en Psychosociale hulpverlening. In 2017 hebben zich geen grootschalige incidenten voorgedaan. Wel heeft de GGD regelmatig geo e- fend om zich incidenten voor te bereiding. Deze oefeningen richten zich steeds meer op samenwe r- king met andere partijen in de keten. Zo is er samen met huisartsen geoefend en is er deelgenomen aan een grootschalige oefening in het PEC-stadion. Psychosociale opvang en hulpverlening na rampen en incidenten In 2017 zijn de medewerkers van de PSH (Psychosociale Hulpverlening) 19 keer betrokken gewe est bij crises en incidenten met (potentieel) maatschappelijke onrust. De meldingen kwamen o.a. van scholen (veelal via de Jeugdgezondheidszorg), kinderopvang, zede n- politie en gemeenten. Waar nodig werd in dergelijke gevallen samen opgetrokken met Slachtof ferhulp Nederland en Dimence Groep; belangrijke samenwerkingspartners binnen de PSH. En uiteraard met het team Bevolkingszorg van de gemeenten.

Naast de activiteiten naar aanleiding van crises en incidenten is er in 2017 verder geïnvesteerd in de samenwerking met het PSH-netwerk (o.a. het team Bevolkingszorg) en hebben de PSH-medewerkers deelgenomen aan activiteiten op het gebied van opleiden, trainen en oefenen (waaronder de oefening bij PEC Zwolle in juni 2017). 31 Wat heeft het gekost? (bedragen x € 1.000,-) + = Nadeel (N), - = Voordeel (V) Omschrijving Primitieve begroting 2017 Begroting na wijzigingen 2017 Realisatie 2017 Verschil realisatie t.o.v. begroting na wijzigingen N/V Exploitatielasten 94 91 92 1 N Kostenplaatsen 1.269 1.298 1.292 -6 V Totaal saldo van lasten 1.363 1.389 1.384 -5 V Gemeentelijke bijdrage -1.467 -1.467 -1.467 0 - Overige financiering 0 -19 -23 -4 V Totaal saldo van baten -1.467 -1.486 -1.490 -4 V Saldo van baten en lasten -104 -97 -106 -9 V bij: onttrekkingen aan reserves 0 0 0 0 - af: stortingen in reserves 0 0 0 0 - Gerealiseerd resultaat -104 -97 -106 -9 V Het Programma Service en Samenwerking sluit af met een voordelig saldo van baten en lasten van € 9.000 t.o.v. de begroting na wijzigingen. Hieronder worden de belangrijkste oorzaken nader toelicht: + = Nadeel (N), - = Voordeel (V) Afwijking Bedrag N/V  Per saldo diverse kleine incidentele voor- en nadelen die niet nader worden toegelicht. -9.000 V Totaal resultaat op Programma Service en Samenwerking (voordeel) -9.000 V 32 33 4.

Medewerkers (Sociaal jaarverslag) 4.1 Opleiden en ontwikkelen Uitgangspunt van GGD IJsselland is, dat de medewerker zelf verantwoordelijk is voor de eigen on t- wikkeling in zijn/haar huidige en/of toekomstige functie. Medewerkers worden hiervoor door de organ i- satie op diverse manieren gefaciliteerd. Naast het strategisch opleidingsbeleid, kent de organisatie een studiefaciliteitenregeling voor functiegerichte opleidingen. Voor competentiegeric ht opleiden is er een organisatie breed Leer- en Ontwikkelprogramma (LOP) ontwikkeld. In dit kader zijn in 2017 5 lunchlezingen, 2 inspiratiecafés, 1 refereeravond en 6 trainingen georganiseerd. GGD IJsselland is een erkende opleidingsinrichting voor de opleidingen arts Maatschappij & Gezond- heid (profielen Jeugdarts en arts infectieziektebestrijding) en voor de Master Nurse Practitioner. In 2017 zijn 9 artsen in opleiding (bij JGZ/AGZ) en 1 verpleegkundige (bij JGZ) opgeleid. Voor deze o p- leidingen is subsidie aangevraagd en ontvangen van het ministerie van VWS. Daarnaast ontvangt de organisatie jaarlijks ruim 30 co-assistenten van de Universiteit Groningen die hun 4 weekse co -schap lopen bij GGD IJsselland. 4.2 Personeel in cijfers Deze paragraaf geeft personele cijfers weer van het jaar 2017. Hieronder wordt getoond op basis van welke teams deze personele cijfers inzichtelijk worden gemaakt.

Aantal Medewerkers en personele capaciteit ultimo 2017 Afdeling Aantal mede- werkers Fte* Directie 1 1,00 Kennis en Expertisecentrum (KEC) 16 12,75 Bestuursbureau 18 14,50 Maatschappelijke zorg (MZ/OGGZ) 6 12,39 Algemene Gezondheidszorg (AGZ) 60 45,08 Jeugdgezondheidszorg (JGZ) 218 141,33 Overig 2 1,47 Totaal aantal medewerkers (met aanstelling) 321 228,52 Flexkrachten 65 Oproepkrachten 1 Stagiaires 16 Totaal aantal medewerkers 403 * Inclusief flexkrachten. Vanwege aanstellingen in meerdere teams kan deze informatie afwijken van gegevens in de financiële verantwoording. Op 31 december 2017 bestond het totale personeelsbestand van GGD IJsselland uit 403 medewer- kers waarvan er 321 een dienstverband hadden (307 vaste aanstellingen voor onbepaalde tijd, 14 tijdelijke aanstellingen voor bepaalde tijd). Er werd daarnaast gebruikgemaakt van inzet van tijdelijk personeel dat op flexbasis werkte. In totaal waren er op 31 december 2017 65 flexkrachten, 1 op- roepkracht en 16 stagiaires werkzaam. Bij de begroting wordt elk jaar in de bijlagen een overzicht opgenomen van de formatie. Het betreft hier de personele formatie ten behoeve van de uitvoering van de basistaken van GGD IJsselland en de structurele additionele taken. Met opdrachtgevers worden echter ook afzonderlijke afspraken g e- 34 maakt, waar personeel voor wordt ingezet.

Daarom wijkt de feitelijke bezetting jaarlijks af van de in de begroting opgenomen formatie. Ook in 2017 was dit het geval. In- en uitstroom Onderstaand overzicht laat zien hoeveel medewerkers (met een aanstelling) in dienst zijn gekomen en hoeveel medewerkers er zijn uitgestroomd. Afdeling Instroom Uitstroom Directie - - Kennis en Expertisecentrum (KEC) 1 2 Bestuursbureau 2 2 Maatschappelijke zorg (MZ/OGGZ) - 1 Algemene gezondheidszorg (AGZ) 6 5 Jeugdgezondheidszorg (JGZ) 13 12 Overig - - Totaal 22 22 Arbeidsmarkt In 2017 zijn na een werving- en selectieprocedure 41 vacatures ingevuld. De vacatures zijn deels ingevuld met medewerkers die in dienst zijn gekomen (vaste/tijdelijke aanstelling) , deels met flex- krachten en deels vervuld door interne mobiliteit. Stages Er zijn regelmatig stagiaires werkzaam van allerlei opleidingen op zowel HBO- als WO-niveau. Gedu- rende het hele jaar 2017 hebben in totaal 27 studenten stage gelopen bij GGD IJsselland.. Ziekteverzuim Het gemiddelde ziekteverzuim binnen GGD bedroeg 5,6%. Op het moment van schrijven is het ge- middelde verzuimcijfer van geheel 2017 (conform CBS) nog niet bekend, echter tot en met het derde kwartaal 2017 bedraagt het verzuimcijfer 5,0% binnen de sector openbaar bestuur en overheidsdie n- sten). Hieronder is een verdeling weergegeven per afdeling. * excl.

Zwangerschaps- en bevallingsverlof 4.3 Arbeidsomstandigheden In deze paragraaf volgt een overzicht van de activiteiten die in 2017 voor GGD IJsselland op het ge- bied van arbeidsomstandigheden hebben plaatsgevonden. Ziekteverzuim percentage* Gemiddelde duur (dagen) Frequentie Aantal Verzuimmeldingen Directie/Bestuursbureau 3,58 13,15 0,65 16 KEC 2,50 6,09 0,79 17 MZ/OGGZ 5,36 15,39 1 7 AGZ 6,07 16,24 0,88 64 JGZ 5,97 18,07 0,61 164 Totaal GGD 5,6 16,65 0,69 268 35 Medewerker Personeelszorg (preventie-aangelegenheden) De preventiemedewerker heeft het afgelopen jaar diverse malen interventies uitgevoerd op het gebied van arbeidsomstandigheden. Deze interventies hadden voornamelijk betrekking op werkple k gerela- teerde onderzoeken (denk hierbij aan computerwerkplekken, aanpassing persoonlijke arbeidsvoorzi e- ningen, geven van adviezen op het gebied van arbeidsomstandigheden). Daarnaast heeft de preve n- tiemedewerker regelmatig contact met de bedrijfsarts. In 2017 heeft de preventiemedewerker een keer gesproken met de Ondernemingsraad. Gelet op de wijzigingen in de Arbeidsomstandighedenwet per 1 juli 2017 heeft de preventiemedewerker de Ondernemingsraad voor gesteld om vaker met elkaar in gesprek te gaan. Arbodienst Binnen de GGD is een sociaal medisch team (SMT) waarin de bedrijfsarts, leidinggevenden en HRM - adviseurs per individuele situatie kunnen deelnemen.

Het SMT bespreekt individuele gevallen om de duurzame inzetbaarheid van de medewerker te bevorder en. Indien noodzakelijk vindt maatwerk plaats. Medewerkers kunnen ook zelfstandig contact opnemen met de Arbodienst. Ongewenst gedrag Gevolgen van ongewenste omgangsvormen kunnen een enorme impact hebben op medewerkers en in bijzondere situaties op de omgeving en de organisatie. Medewerkers kunnen gebruik maken van een speciaal opgeleide vertrouwenspersoon, gefaciliteerd door de Arbodienst. De werkzaamheden van de vertrouwenspersoon bestaan uit: eerste emotionele opvang, hulp aan de betrokken medewe r- ker, advisering voor een plan van aanpak, ondersteuning bij het realiseren van de gewenste aanpak, eventuele doorverwijzingen en nazorg. In 2017 is één keer een beroep gedaan op de vertrouwensper- soon. Onveilige situaties die gemeld zijn. In 2017 zijn bij preventiemedewerker 8 onveilige situaties gemeld:  5 meldingen op het gebied van Psycho Sociale Arbeidsbelasting ( PSA) gedaan. Incidenten zijn afgehandeld met betrokkene en leidinggevende. Er heeft geen melding Veilig Publieke Taak plaatsgevonden bij het Openbaar Ministerie.  3 prikaccidenten. Bedrijfshulpverlening Het BHV-team bestaat uit elf personen. Het jaar 2017 was, net zoals vorig jaar, een rustig jaar op het gebied van ongevallen. De BHV-ers zijn niet in actie gekomen. Naast het BHV -team is er een A -team opgestart.

Bedoeling is dat dit team bij situaties als medewe r- kers zich bedreigd voelen. van Een aantal BHV’ers he eft er voor gekozen om ook deel uit te maken van het A-team. Deze medewerkers volgen hiervoor een aparte training. 36 37 5. Kwaliteit 5.1 Inleiding GGD IJsselland rapporteert jaarlijks door middel van een kwaliteitsjaarverslag over het gevoerde kw a- liteitsbeleid en de belangrijkste resultaten. In dit hoofdstuk komen achtereenvolgens het kwaliteitsb e- leid, een beschrijving van het kwaliteitsmanagementsysteem, de belangrijkste resultaten in 2017 en de klachtenafhandeling aan bod. 5.2 Kwaliteitsbeleid De missie en visie van een organisatie en de strategische doelstellingen geven richting aan de organi- satie en haar kwaliteitsbeleid. Het kwaliteitsmanagementsysteem is gericht op het verwezenlijken van de missie en visie. Centraal hierin staan kwalitatief goede zorg en dienstverlening en het streven naar tevreden opdrachtgevers, klanten en andere belanghebbenden. In combinatie met de missie en visie vormden de Bestuursagenda 2017 - 2018, de besturingsfilosofie, de programmabegroting (2017) en de teamplannen het kwaliteitsbeleid van de GGD. 5.3 Het kwaliteitsmanagementsysteem GGD IJsselland beschikt over een integraal kwaliteitsmanagementsysteem, waarbij het HKZ-model het kader vormt.

Centraal hierin staan geprotocolleerd handelen, deskundigheidsbevordering en co n- tinu verbeteren. Belangrijke instrumenten daarbinnen zijn: externe en interne audits, risicomanag e- ment, visitaties, klantervaringenonderzoeken, de klachtenregeling, het leer- en ontwikkelprogramma voor medewerkers en het werken volgens diverse landelijke richtlijnen en professionele standaarden . 5.4 Doelstellingen en resultaten 2017 De GGD heeft een aantal doelstellingen geformuleerd gericht op de ontwikkeling van het kwaliteits- managementsysteem. Een deel van deze doelstellingen heeft een looptijd van meerdere jaren, andere zijn al in 2017 gerealiseerd. Hieronder volgen de doelstellingen over het verslagjaar 2017. Bij iedere doelstelling volgt achtereenvolgens het behaalde resultaat en een korte toelichting. Doel: HKZ-certificaat op basis van de nieuwe HKZ norm Publieke Gezondheid (2015) Resultaat: in november 2017 vond de externe audit door de onafhankelijk certificatie-instelling Kiwa plaats. Daarbij werd GGD IJsselland voor het eerst getoetst op basis van de vernieuwde HKZ -norm Publiek Gezondheid uit 2015. Dit heeft geresulteerd in een positief oordeel van Kiwa en daarmee het verwerven van het HKZ-certificaat Publieke Gezondheidszorg (2015).

Hiermee is aantoonbaar dat GGD IJsselland kwaliteit van zorg- en dienstverlening hoog in het vaandel heeft staan en continu werkt aan de verdere ontwikkeling en verbetering daarvan. Doel: nieuwe taken verwerken in het kwaliteitsmanagementsysteem Resultaat: diverse nieuwe taken binnen de afdeling maatschappelijke zorg, taken in het kader van kwaliteitstoezicht WMO en wijzigingen binnen de afdeling jeugdgezondheidszorg als gevolg van het nieuwe basistakenpakket/ IJssellands werken zijn geïntegreerd in de organisatie en binnen het kwali- teitsmanagementsysteem. 38 Doel: inzicht in klantervaringen Resultaten: GGD IJsselland doet systematisch en periodiek diverse klantonderzoeken. De werkwijze is erop gericht goed inzicht te verkrijgen in de ervaringen en tevredenheid van onze klanten en keten- partners, zonder daarbij te veel te vragen van de klant. In 2017 is onder andere op twee consultatiebu- reaus gestart met het verzamelen van klantervaringen van ouders/ verzorgers op basis van het ‘pos i- tive perception program.’ 5.5 Toezicht door de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) De inspectie voor de gezondheidszorg houdt toezicht op de uitvoering van de Publieke gezondheid s- zorg in Nederland.

In 2016 heeft GGD IJsselland bij het inspectiebezoek aan de Jeugdgezondheidszorg een tekortko- ming gekregen, omdat het contactmomentenschema jeugdgezondheidszorg naar de opvatting van de inspectie niet voldoet aan het landelijk afgesproken professioneel kader. Twee contactmomenten die digitaal zijn ingericht voldoen niet aan de gestelde eisen. In 2017 is kritisch gekeken naar de uit- gangspunten en wijze waarop het contactmomentenschema Jeugdgezondheidszorg is ingericht en op welke wijze we op basis van de opvatting van de inspecteur een oplossingsrichting inzetten die recht doet aan de ingezette weg en visie vanuit het Masterplan jeugdgezondheidszorg. Voorts heeft de inspectie in 2016 een opmerking gemaakt over de rapportage van klachten. Op basis van de ze opmerking wordt in het jaarverslag duidelijker gerapporteerd wa t de opvolging van klachten (n de sfeer van genomen verbetermaatregelen) is geweest.In 2017 heeft de inspectie alleen een i n- formeel bezoek gebracht waarin ze zich heeft geInformeerd over de ontwikkelingen in onze Gove r- nance. 5.6 Klachten In 2017 zijn in totaal eenendertig schriftelijke klachten bij GGD IJsselland binnengekomen. Twee klachten zijn begin 2018 binnengekomen maar hebben betrekking op 2017. Deze klachten zijn me e- genomen in dit jaarverslag. Twee van de klachten zijn niet in behandeling genomen omdat ze niet tegen de GGD waren gericht.

Dertig klachten zijn door bemiddeling opgelost. Eén klacht heeft tot een oordeel namens het dagelijks bestuur geleid en is gegrond verklaard. In onderstaand overzicht is de afhandeling van de klachten die betrekking hebben op 2017 samengevat: Klachten naar aard afhandeling niet gericht tegen GGD IJsselland 2 door bemiddeling 30 door behandeling met een oordeel 1 Totaal 33 In 2017 zijn geen klachten over GGD IJsselland voorgelegd aan de Geschillencommissie Publieke Gezondheid of aan de Overijsselse Ombudsman. Klachten nader beschouwd De klachten die tegen GGD IJsselland zijn gericht zijn ingedeeld in vijf categorieën. De verdeling van de klachten over de categorieën is als volgt: 39 Klachten gericht tegen GGD IJsselland ingedeeld in categorieën bejegening 9 dienstverlening 15 bereikbaarheid 1 informatievoorziening 6 overig 0 Totaal 31 Wat opvalt is dat bijna de helft van de klachten over dienstverlening gaat. Slechts één klacht gaat over bereikbaarheid. De klacht die tot een oordeel namens het dagelijks bestuur heeft geleid, is een klacht die in de catego- rie ‘bejegening’ valt. Bij het vormen van een oordeel is gebruik gemaakt van de Behoorlijkheidswijzer. De klacht is gegrond verklaard omdat de gedragingen waarover is geklaagd niet voldoen aan de b e- hoorlijkheidsnormen ‘goede informatieverstrekking’, ‘de-escalatie’ en ‘professionaliteit’.

Acties naar aanleiding van de klachten Dat veel klachten zijn opgelost door bemiddeling betekent niet dat er naar aanleiding van deze klach- ten geen actie is ondernomen. Zo heeft er in bijna alle gevallen een gesprek plaatsgevonden over de klacht tussen de bemiddelaar (de manager) en degene over wie geklaagd is. Klachten worden ook geregeld besproken in een team- of disciplineoverleg. De bemiddelaar stelt de klacht in een overleg aan de orde als ook andere medewerkers van de klacht kunnen leren. Er zijn ook specifieke verbeteracties ondernomen. Zo is bijvoorbeeld naar aanleiding van klachten over het uitvoeren van een hielprik afgesproken dat het voetje van het kindje goed wordt voorver- warmd. Alle screeners die de hielprik uitvoeren zijn hierover geïnformeerd. Niet alleen over het belang hiervan maar ook over de wijze waarop het voetje het best kan worden voorverwarmd. Bij de klacht die tot een oordeel heeft geleid, zijn zowel mondeling als schriftelijk excuses aangeboden door degene waarover is geklaagd. Omdat de behandeling van de klacht vol- gens de nieuwe Klachtenregeling van GGD IJsselland heeft plaatsgevonden, is afgesproken dat de afhandeling van de klacht in het managementteam van de GGD wordt geëvalueerd. Tot slot Voor goede dienstverlening is goed contact tussen medewerkers en cliënten onmisbaar.

GGD IJssel- land biedt medewerkers bijvoorbeeld in het kader van het Leer-en ontwikkelprogramma de mogelijk- heid diverse trainingen te volgen die kunnen bijdragen aan een goed contact tussen medewerkers en cliënten. 5.7 Bezwaarschriften In 2017 zijn vier bezwaarschriften binnengekomen. Naast deze bezwaarschriften is in 2017 een b e- zwaarschrift afgehandeld dat in 2016 is ontvangen. In onderstaand overzicht is de afhandeling van deze bezwaarschriften samengevat: 40 Afgehandelde bezwaarschriften ingetrokken door bezwaarmaker 1 in behandeling genomen en afgehandeld door gemeente Zwolle 2 beslissing door dagelijks bestuur 2 Totaal 5 Over drie van de vier bezwaarschriften die de algemene kamer van de bezwaarschriftencommissie in 2017 heeft ontvangen is geen advies uitgebracht. Over de afhandeling van twee bezwaarschriften is contact geweest met de gemeente Zwolle. In overleg is afgesproken dat de gemeente Zwolle de b e- zwaarschriften in behandeling neemt en afhandelt. Eén bezwaarschrift is door de indiener ingetrokken. De algemene kamer van de bezwaarschriftencommissie heeft in 2017 twee adviezen uitgebracht. Het eerste advies is uitgebracht over het bezwaarschrift van een medewerker dat in 2016 is binne n- gekomen.

De algemene kamer signaleert in het advies dat aan de bezwaren van de medewerker t e- gen de wijziging van haar standplaats tijdens de behandeling van het bezwaar al is tegemoet geko- men Voor zover het bezwaarschrift niet gericht is tegen de wijziging van de standplaats van de m e- dewerker is geadviseerd het bezwaar niet-ontvankelijk te verklaren. Over het gedane verzoek door de medewerker tot gebruikmaking van een compensatieregeling heeft de algemene kamer geadviseerd het verzoek in behandeling te nemen. Het tweede advies is uitgebracht naar aanleiding van een bezwaar tegen een beslissing over een maatwerkvoorziening beschermd wonen. De algemene kamer heeft geadviseerd het bezwaarschrift ongegrond te verklaren. Het dagelijks bestuur heef in overeenkomstig de uitgebrachte adviezen besloten. Het besluit over het bezwaar tegen de beslissing over een maatwerkvoorziening beschermd wonen heeft het dagelijks bestuur genomen namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Harde n- berg. De functiewaarderingskamer van de bezwaarschriftencommissie heeft in 2017 geen bezwaarschri f- ten behandeld. 41 6. Specifieke paragrafen 6.1 Algemeen Op grond van artikel 9 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten dient het jaarverslag aan aantal specifieke paragrafen te bevatten. Voor GGD IJsselland zijn dit: 1.

Weerstandsvermogen en risicobeheersing 2. Onderhoud kapitaalgoederen 3. Bedrijfsvoering 4. Verbonden partijen 5. Treasury (voorheen ‘Financiering’) 6.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen van GGD IJsselland bestaat uit de verhouding tussen de weerstandscapac i- teit en de risico’s waarvoor geen maatregelen in de vorm van voorzieningen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn voor de financiële positie. Onder weerstandscapaciteit wordt verstaan de middelen en mogelijkheden waarover de GGD beschikt om niet geraamde kosten, die onverwachts en substantieel zijn, te dekken zonder dat dit ten koste gaat van uitvoering van het takenpakket. In het AB van 18 december 2014 is het beleidskader Risicomanagement en weerstandsvermogen 2016-2018 vastgesteld. Bij het vaststellen van dat beleidskader is besloten tot het regelmatig evalue- ren van het weerstandsvermogen aan de hand van de benodigde weerstandscapaciteit , die volgt uit het risicoprofiel van GGD IJsselland. Ook is afgesproken dat de ratio van het weerstandsvermogen ten opzichte van de benodigde weerstandscapaciteit voldoende moet zijn. Dit betekent dat deze ratio weerstandsvermogen / weerstandscapaciteit tussen 1,0 tot 1,4 moet liggen. Voor het afdekken van de risico’s in 2017 ging het om een benodigde weerstandscapaciteit van tussen de € 392.000 en € 534.800.

Ultimo 2017 bedraagt de weerstandscapaciteit in totaal € 527.340. Deze bestaat uit de al- gemene reserve van € 482.340 en de post onvoorzien van € 45.000. De benodigde weerstandscapaciteit wordt bepaald op basis van een actueel risicoprofiel. Zoals afge- sproken is dat risicoprofiel ook in 2017 geactualiseerd. Op basis van het overzicht met mogelijke risi- co’s is het ‘Overzicht significante risico’s’ voor GGD IJsselland tot stand gekomen. Overzicht significante risico’s Vanwege het geringe aantal significante risico’s volgt hieronder een overzicht waarin ook de risico’s die geheel of gedeeltelijk afgedekt worden door een bestemmingsreserve zijn opgenomen. 1. Faillissement van toeleveranciers; implementatiekosten en inwerken van medewerkers als gevolg van het wegvallen van 1 toeleverancier Risicocategorie: financieel netto verwachte impact: € 150.000,- 2. Claims en juridische procedures; claims van derden of niet inbare claims bij derden Risicocategorie: financieel netto verwachte impact: € 100.000,- 3. Extra inzet van medewerkers bij uitbraak infectieziekte Risicocategorie: financieel netto verwachte impact: € 82.000,- 42 4. Arbeidsconflict met een medewerker leidt tot plaatsen op non-actief en ontslag Risicocategorie: financieel netto verwachte impact: € 60.000,- 5.

Boventallig personeel vanwege beëindigen of afnemende aanvullende producten Risicocategorie: financieel netto verwachte impact: € 481.600,- bestemmingsreserve 6. Boventallig personeel vanwege afnemende dienstverlening aan Publieke Gezondheid Asie l- zoekers Risicocategorie: financieel netto verwachte impact: € 0,- bestemmingsreserve Voor 2017 hebben bovenstaande risico’s niet geleid tot extra kosten. 6.3 Financiële kengetallen Eén van de recente wijzigingen van het BBV betreft het verplicht opnemen van een uniforme basisset financiële kengetallen door gemeenten, provincies en gemeenschappelijke regelingen. Hieronder een overzicht van de kengetallen, die voor ons van toepassing zijn. Kengetallen 2017 Rekening 2016 Begroting 2017 Rekening 2017 Netto schuldquote 30% 28% 29% Solvabiliteitsratio 13% 13% 13% Structurele exploitatieruimte 0% 0% 0% Toelichting: Netto schuldquote Het kengetal netto schuldquote ook wel bekend als de netto-schuld als aandeel van de inkomsten, zegt het meest over de financiële vermogenspositie van de gemeenschappelijke regeling. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeenschappelijke regeling ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossi n- gen op de exploitatie.

In de VNG-uitgave ‘Houdbare Gemeentefinanciën’ is aangegeven dat wanneer de schuld lager is dan de jaaromzet (100%) dit als voldoende kan worden bestempeld, dit is met 29 % ruimschoots het geval bij GGD IJsselland. De netto schuldquote is voor 2017 lager t.o.v. 2016 dit komt voornamelijk door een afname van de nog te betalen kosten en een afname van de uitzettingen in Rijksschatkist. De afname van de nog te betalen bedragen wordt voornamelijk veroorzaakt door de reservering uit 2016 van de Asbestclaim gemeente Zwolle (€ 883.000) en de reservering IKB van € 418.000, dit betreft reservering vakantie- geld over de periode juni t/m december 2016 in het kader van de invoering van het Individueel Keuze Budget (IKB). De afname van de uitzettingen in Rijksschatkist wordt veroorzaakt door de gemaakte kosten inzake de renovatie van de GGD hoofdlocatie aan de Zeven Alleetjes in Zwolle. Solvabiliteitsratio De solvabiliteit geeft aan of GGD IJsselland op lange termijn kan voldoen aan haar verplichtingen. De solvabiliteit wordt uitgedrukt in de verhouding tussen het eigen vermogen op de balans en het totale vermogen. Hoe hoger de verhouding eigen vermogen ten opzichte van het totale vermogen, hoe g e- zonder de gemeenschappelijke regeling. Ten opzichte van de gemeenten, waarbij percentages van 30 43 – 40% normaal zijn, is de ratio van de GGD laag.

Dit komt met name door de beperkte omvang van het eigen vermogen. De relatief lage solvabiliteit sluit aan bij de keuzen die de deelnemende gemee n- ten hebben gemaakt ten aanzien van een beperkte omvang van het weerstandsvermogen. De solvabiliteitsratio is voor 2017 gelijk aan die van 2016. Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van de financiële positie is het ook van belang te kijken naar de structurele baten en structurele lasten. De begroting van GGD IJsselland wordt ieder jaar sluitend opgesteld. Er is daa r- om geen sprake van structurele ruimte in de exploitatie. 6.4 Onderhoud kapitaalgoederen In het kader van deze paragraaf gaat het om de vaste activa waarvan de instandhouding structureel een substantieel beslag op de middelen legt. Buiten dit kader vallen de financiële activa en bedrijfs- middelen, omdat die regelmatig worden vervangen. Door dit onderscheid komt in deze paragraaf a l- leen het onderhoud van het kantoorgebouw te Zwolle aan de orde. Voor het kantoorgebouw is een meerjarenonderhoudsplanning opgesteld. Het plan is nog niet defini- tief. Het plan wordt nog gescreend door de afdeling vastgoed van de gemeente Zwolle. Hiervoor is in de begroting een jaarlijkse reservering van € 50.000 opgenomen. Op basis van het definitieve onde r- houdsplan kan worden bepaald of dit voldoende is om de onderhoudskosten op langere termijn te dekken.

Voor de uitvoering van het onderhoudsplan worden de mogelijkheden voor uitbesteding onderzocht. 6.5 Bedrijfsvoering Organisatie algemeen Bij bedrijfsvoering is de basis goed op orde en functioneren de teams met een grote mate van zelf- standigheid. Bij de wijziging van de managementstructuur van de Veiligheidsregio is de eenhoofdige aansturing van bedrijfsvoering vervallen en worden de vier teams vanaf 2018 door de drie MT -leden van de Veiligheidsregio aangestuurd. Voor de inhoudelijke afstemming van bedrijfsvoering sluit vanaf 2018 de teamleider HRM in het MT van de GGD aan. Sturing van de vraag op de bedrijfsvoeringst a- ken vindt plaats tussen accounthouders van het MT GGD en de vier teamleiders van bed rijfsvoering. HRM en Financiën Bij HRM en Financiën zijn het financieel- en personeelssysteem geïmplementeerd, zodat deze vanaf 2018 in gebruik genomen worden. De implementatie van beide systemen is gebruikt om de werkpr o- cessen bij HRM en Financiën te verbeteren. Daarnaast is er aandacht besteed aan het verbeteren van de sturingsinformatie voor de leidinggevenden, die vanuit de systemen worden geleverd. Informatisering en automatisering en Facilitair De onderhoudsplannen en vervangingsplannen, voor zowel huisvesting als ICT-middelen, zijn opge- steld. Verwerking hiervan vindt plaats in de begroting 2019 e.v.

en dient daarmee als financieel kader voor investeringen en onderhoud. 44 6.6 Verbonden partijen Deze paragraaf geeft inzicht in ‘derde rechtspersonen’ waarmee GGD IJsselland een bestuurlijke en financiële band heeft. Deze band is er door participatie in een vennootschap of deelneming in een stichting. Met een bestuurlijk belang wordt bedoeld een zetel in het bestuur van een deelneming of stemrecht. Met een financieel belang wordt bedoeld dat de GGD middelen ter beschikking heeft g e- steld en die zal verliezen bij faillissement van de verbonden partij en/of als financiële problemen bij de verbonden partij op de GGD kunnen worden verhaald. Van een financieel belang is ook sprake als de GGD bij liquidatie van een derde rechtspersoon middelen uitgekeerd kan krijgen. Op het moment van opstellen van de Jaarrekening 2017 is bekend dat GGD IJsselland in dit kader 1 relatie kent: GGD GHOR Nederland GGD/GHOR Nederland is de koepelorganisatie van de GGD'en en de GHOR. Vanuit GGD Nederland wordt, voor en in samenspraak met de GGD’en, de lobby en belangenbehartiging voor de GGD’en gedaan richting politiek en stakeholders. Daarnaast voert GGD Nederland projecten uit, die va nuit efficiency oogpunt centraal moeten worden uitgevoerd en die randvoorwaarden en producten oplev e- ren waarmee de GGD’en hun werkzaamheden kunnen verrichten.

Bestuurlijk en financieel belang Het hoogste orgaan van GGD GHOR Nederland is de Raad van DPG'en. Hierin worden de 25 GGD’en en GHOR-bureaus vertegenwoordigd door hun Directeur Publieke Gezondheid (DPG). Het dagelijks bestuur bestaat uit 4 leden van het algemeen bestuur. GGD IJsselland betaalt op jaarbasis een contributie aan GGD GHOR Nederland gebaseerd op een bijdrage per inwoner, voor 2017 be- droeg deze contributie € 59.000. Mate van beïnvloedbaarheid in bedrijfsvoering Een beperkte mate van beïnvloedbaarheid in de bedrijfsvoering is mogelijk via de afvaardiging van de Directeur Publieke Gezondheid van GGD IJsselland (tevens GHOR) in zowel het algemeen bestuur als het dagelijks bestuur. 6.7 Treasury Inleiding De paragraaf Treasury is één van de voorgeschreven paragrafen op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV), voorheen paragraaf ‘Financiering’. Artikel 13 van dit besluit schrijft voor dat de beleidsvoornemens en ontwikkelingen ten aanzien van het risicobeheer van de financieringsport e- feuille worden beschreven. In 2016 is een geactualiseerd treasurystatuut vastgesteld, dat voldoet aan de actuele regelgeving. Algemene ontwikkelingen De GGD kent een beperkt aantal investeringen. De investeringen m.b.t. ICT zijn ondergebracht bij de Veiligheidsregio. Dit biedt voordelen voor de financieringsruimte binnen de kasgeldlimiet.

Schatkistbankieren Het Rijk heeft besloten dat decentrale overheden gaan schatkistbankieren. Schatkistbankieren houdt in dat saldi die door GGD IJsselland worden aangehouden op bankrekeningen worden afgeroomd en via een rekening-courant verhouding ten gunste van de Nederlandse schatkist worden gebracht. Hier- door zal de Nederlandse staat minder geld hoeven te lenen op de financiële markten en zal de staat s- 45 schuld afnemen. Decentrale overheden krijgen op de deposito’s een rente vergoed die gelijk is aan de rentes die de Nederlandse staat betaalt op leningen die ze op de markt aangaat. Momenteel liggen deze rentes rond de nul procent. Het gevolg van dit beleid is dat GGD IJsselland nagenoeg geen re n- te opbrengsten uit rekening courant verhouding meer zal ontvangen. Voor 2017 was geen raming opgenomen voor ontvangsten uit beleggingen. Door de invoering van schatkistbankieren ontstaat er dus geen financieel nadeel voor GGD IJsselland. Risicobeheer Dit onderdeel geeft een samenvatting van het (verwachte) risicoprofiel van de organisatie. Het bevat tevens de gegevens die op grond van de Wet Fido voor de toezichthouder nodig zijn w.o. de kasgel d- limiet en de renterisiconorm. Renterisicobeheer Voor het renterisicobeheer gelden de volgende criteria: 1. Conform de Wet FIDO wordt de kasgeldlimiet niet overschreden. 2.

Nieuwe leningen/uitzettingen worden afgestemd op de bestaande financiële positie en de liquid i- teitenplanning. 3. De rentetypische looptijd (periode waarvoor de rente vaststaat) en het renteniveau van de betre f- fende lening/uitzetting wordt zo veel mogelijk afgestemd op de actuele rentestand en de rentev i- sie. De renterisiconorm beperkt het renterisico op de vaste schuld. Deze wettelijke norm bepaalt dat maximaal 20% van de totale omvang van de begroting in aanmerking mag komen voor aflossing of renteherziening. In de uitvoeringsregeling Financiering decentrale overheden zijn 2 modelstaten o p- genomen om de risico’s in beeld te brengen te weten: - Berekening kasgeldlimiet (model A) - Renterisiconorm (model B). Berekening kasgeldlimiet en bepaling financieringspositie 2017 De kasgeldlimiet voor gemeenschappelijke regelingen bedraagt 8,2%. Het gaat bij de kasgeldlimiet om het beperken van renterisico’s op de korte schuld (korter dan een jaar). Korte schuld is bedoeld voor het financieren van lopende uitgaven. Daarom wordt de kasgeldlimiet gekoppeld aan het begr o- tingstotaal, dat wil zeggen de totale lasten van de begroting inclusief tegelijkertijd met de begroting vastgestelde begrotingswijzigingen. In de praktijk is dat de begroting zoals die naar de toezichthouder wordt gezonden.

Als, naar het oordeel van de toezichthouder, de begroting doelbewust is opgeblazen, dan kan de toezichthouder maatregelen nemen om het totaal te corrigeren. De kasgeldlimiet voor de GGD IJsselland bedraagt 8,2% van € 25.553.000 is € 2.095.000. Tot aan deze limiet kan kort (looptijd < 1 jaar) worden geleend. In 2017 heeft de GGD IJsselland geen kasgeldlening aangetrokken. (bedragen x € 1.000,-) Kwartaal Gemiddelde vlottende schuld Gemiddelde vlottende middelen Netto vlottend (+) of Overschot middelen (-) Kasgeldlimiet Ruimte (-) of overschrijding (+) 1e kwartaal -€ 4.342€ -4.342€ 2.095€ -6.437€ 2e kwartaal -€ 3.734€ -3.734€ 2.095€ -5.829€ 3e kwartaal -€ 5.294€ -5.294€ 2.095€ -7.390€ 4e kwartaal -€ 3.599€ -3.599€ 2.095€ -5.694€ 46 Renterisiconorm Door berekening van de renterisiconorm wordt inzicht verkregen in de omvang van de schuld waar- over in enig jaar renterisico’s worden gelopen. Omdat GGD IJsselland slechts 1 langlopende geldl e- ning heeft afgesloten voor financiering van de huisvesting is alleen het risico i.v.m. herfinanciering als gevolg van renteaanpassingen van belang. In onderstaand overzicht wordt dit risico in beeld gebracht: Renterisiconorm en renterisico’s van de vaste schuld per 1 januari: Liquiditeitsplanning en financieringsbehoefte De liquiditeitspositie wordt wekelijks opgemaakt. Op basis hiervan wordt de samenstelling van de fi- nanciering bepaald.

Met betrekking tot de lasten wordt de liquiditeitspositie bepaald door de uitgaven t.b.v. de exploitatie en de investeringen. De exploitatie uitgaven zijn min of meer gelijkmatig over het jaar verdeeld. GGD IJsselland heeft 1 langlopende geldlening afgesloten voor financiering van de aankoop van het kantoorgebouw. De overige investeringen worden gefinancierd uit eigen vermogen. Door het beperkte aantal en de omvang van de investeringen ontstaan slechts geringe schommelin- gen in de financieringsbehoefte. Met betrekking tot de baten wordt de liquiditeitspositie met name bepaald door de gemeentelijke bijdragen en de subsidies die in het kader van diverse projecten wo r- den ontvangen. De gemeentelijke bijdragen worden 2x per jaar gefactureerd. Subsidies worden meestal vooraf b e- schikbaar gesteld. Gerelateerd aan een evenwichtige verdeling van de exploitatielasten over het jaar is er gedurende enkele maanden per jaar sprake van voorfinanciering. Rentevisie Voor 2017 was niet voorzien dat er langlopende geldleningen zouden worden afgesloten of dat over- tollige financieringsmiddelen gedurende een langere periode dan een jaar z ouden worden uitgezet. Het ontwikkelen van een rentevisie m.b.t. financiering was derhalve niet zinvol. In de begroting 2017 is voor nieuw te activeren kapitaaluitgaven uitgegaan van 4% rente.

Voor de rente over de reserves en voorzieningen is uitgegaan van 1 %. Voor het meerjarenperspectief worden deze percentages ook gehanteerd. W 2017 B 2018 B 2019 B 2020 B 2021 1. Renteherzieningen/ herfinanciering -€ -€ -€ -€ -€ 2. Aflossingen 214€ 220€ 228€ 236€ 244€ 3. Renterisico (1+2) 214€ 220€ 228€ 236€ 244€ 4. Renterisiconorm 5.111€ 4.569€ 5.050€ 5.151€ 5.254€ 5a. Ruimte onder renterisiconorm (4>3) 4.897€ 4.349€ 4.822€ 4.915€ 5.010€ 5b. Overschrijding renterisiconorm (3>4) -€ -€ -€ -€ -€ 4a begrotingstotaal 25.553€ 22.846€ 25.248€ 25.753€ 26.268€ 4b Percentage regeling 20% 20% 20% 20% 20% 4. Renterisiconorm 5.111€ 4.569€ 5.050€ 5.151€ 5.254€ 47 Deel B: Jaarrekening 2017 48 49 7. Balans '(bedragen.

* 1.000,=) Omschrijving der activa Omschrijving der passiva Vaste activa Vaste passiva Materiële vaste activa 8.694 8.930 Eigen vermogen 1.378 1.549 - Investeringen met een economisch nut 8.694 8.930 - Algemene reserve 482 482 - Bestemmingsreserves 685 987 Financiële vaste activa 0 0 - Gerealiseerd resultaat 211 79 - Overige langlopende leningen u/g 0 0 Voorzieningen 0 0 - Wachtgeldverplichtingen 0 0 - Voorziening voor verplichtingen, verliezen en risico's 0 0 Vaste schulden met een rentetypische looptijd van één jaar of langer 5.733 5.947 - Onderhandse leningen van: - binnenlandse banken en overige financiële instellingen 5.733 5.947 Totaal vaste activa 8.694 8.930 Totaal vaste passiva 7.111 7.496 Vlottende activa Vlottende passiva Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar 1.456 1.999 Netto vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan één jaar 1.219 972 - Uitzettingen in Rijksschatkist met een rentetypische looptijd korter dan - Overige schulden 1.219 972 één jaar 4 654 - Vorderingen op openbare lichamen 927 1.197 - Onderhandse leningen van: 0 0 - Overige vorderingen 525 148 - binnenlandse banken en overige financiële instellingen 0 0 Liquide middelen 204 375 - Kassaldi 2 5 - Banksaldi 202 370 Overlopende passiva 2.263 3.191 - Vooruitontvangen bedragen 6 55 Overlopende activa 237 354 - Van Europese en Nederlandse overheidslichamen

ontvangen 604 612 - Vooruitbetaalde bedragen 13 12 voorschotbedragen met een specifiek bestedingsdoel - Nog te ontvangen voorschotbedragen van Europese en Nederlandse 185 22 - Nog te betalen bedragen 1.653 2.524 overheidslichamen met een specifiek bestedingsdoel - Overige nog te ontvangen bedragen 39 321 Totaal vlottende activa 1.898 2.728 Totaal vlottende passiva 3.482 4.163 Totaal generaal 10.593 11.658 Totaal generaal 10.593 11.658 Ingediend bij het Dagelijks Bestuur van de Vastgesteld door het Algemeen Bestuur van de GGD IJsselland d.d. 5-4-2018 GGD IJsselland d.d. 21-6-2018 De heer E.W. Anker, voorzitter De heer E.W. Anker, voorzitter Mevrouw A.M. van den Berg, secretaris BALANS PER 31 DECEMBER 2017 2017 2016 2017 2016 (voor bestemming van het gerealiseerd resultaat) Ultimo Ultimo Ultimo Ultimo 53 7.1 Grondslagen voor waardering en resultaatbepalingen Inleiding De jaarrekening is opgemaakt met inachtneming van de voorschriften die het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) daarvoor geeft. Alle bedragen genoemd in de balans en de toelichting op de balans zijn afgerond op duizendtallen (bedragen x € 1.000,-), hierbij is + = nadelig bedrag en een - = voordelig bedrag. Algemene grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening De waardering van de activa en passiva en de bepaling van het resultaat vindt plaats op basis van historische kosten.

De activa en passiva worden opgenomen tegen nominale waarden. Alle in deze jaarrekening verantwoorde bedragen zijn vermeld in euro’s. Balans 1.1 Materiële vaste activa met economisch nut Deze materiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen de historische verkrijgings- of vervaardi- gingsprijs. Specifieke investeringsbijdragen van derden worden op de desbetreffende investering in mindering gebracht. In die gevallen wordt op het saldo afgeschreven. Slijtende investeringen worden het jaar na ingebruikneming lineair afgeschreven volgens een stelsel afgestemd op de verwachte toekomstige gebruiksduur. De afschrijving van de bedrijfsge- bouwen/opstallen geschiedt volgens de annuïtaire methode. Duurzame waardeverminderingen van vaste activa worden onafhankelijk van het resultaat van het boekjaar in aanmerking gen o- men. 1.2 Financiële vaste activa De financiële vaste activa worden gewaardeerd tegen de nominale waarde. 1.3 Vorderingen en overlopende activa De vorderingen worden gewaardeerd tegen de nominale waarde. Op basis van verwachte oni n- baarheid is een voorziening in mindering gebracht. De voorziening wordt statisch bepaald op ba- sis van de geschatte inningskansen. 1.4 Liquide middelen Deze activa worden tegen de nominale waarde opgenomen. 1.5 Voorzieningen Voorzieningen worden gewaardeerd op het nominale bedrag van de betrokken verplichting.

Voorzieningen worden gevormd voor verplichtingen die oorzakelijk samenhangen met de periode voorafgaande aan de balansdatum, waarvan de omvang en/of het tijdstip op balansdatum onz e- ker zijn, doch redelijkerwijs en betrouwbaar zijn te schatten. Voor de afwikkeling van de verplich- ting is een uitstroom van middelen noodzakelijk. 1.6 Vaste schulden Vaste schulden worden gewaardeerd tegen de nominale waarde, verminderd met gedane aflo s- sing. De vaste schulden hebben een rentetypische looptijd van één jaar of langer. 1.7 Vlottende passiva De vlottende passiva worden gewaardeerd tegen de nominale waarde. 54 Resultaatbepalingsgrondslagen De waardering van de activa en passiva en de bepaling van het resultaat vindt plaats op basis van historische kosten. Tenzij bij het desbetreffende balanshoofd anders is vermeld, worden de activa en passiva opgenomen tegen nominale waarde. De baten en lasten worden toegerekend aan het jaar waarop zij betrekking hebben. Baten en winsten worden slechts genomen voor zover zij op de balansdatum zijn gerealiseerd. Verliezen en risico’s die hun oorsprong vinden voor het einde van het begrotingsjaar, worden in acht genomen indien zij voor het opmaken van de jaarrekening bekend zijn geworden. Personeelslasten worden in principe toegerekend aan het boekjaar waarop ze betrekking hebben.

Als gevolg van het formele verbod op het opnemen van voorzieningen c.q. schulden uit hoofde van jaa r- lijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume worden somm i- ge personele lasten echter toegerekend aan de periode waarin uitbetaling plaatsvindt. Voor arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van een jaarlijks vergelijkbaar volume wordt geen voorziening getroffen of op andere wijze een verplichting opgenomen. De referentieperiode is dezelfd e als die van de meerjarenraming, te weten vier jaar 7.2 Toelichting op de balans Vaste activa Materiële vaste activa De investeringen met economisch nut kunnen als volgt worden onderverdeeld: Het onderstaande overzicht geeft het verloop van de boekwaarde van de investeringen met econo- misch nut weer: Boekwaarde ultimo 31-12-2017 31-12-2016 Gronden en terreinen 800 800 Bedrijfsgebouwen 7.507 7.649 Vervoermiddelen 41 8 Machines, apparaten en installaties 205 271 Overige materiële vaste activa 142 202 8.694 8.930 Boekwaarde Investe- Desinves- Afschrij- Bijdragen Boekwaarde 01-01-2017 ringen teringen vingen van derden 31-12-2017 Gronden en terreinen 800 800 Gebouwen 7.649 80 222 7.507 Vervoermiddelen 8 37 3 1 41 Machines, apparaten en installaties 271 3 68 205 Overige materiële vaste activa 202 8 69 142 8.930 128 3 361 - 8.694 55 De investeringen staan in het volgende overzicht vermeld.

Per investering staat het ter beschikking ge- stelde krediet aangegeven, het in 2017 daadwerkelijk bestede bedrag en het totaalbedrag dat tot en met 2017 ten laste van het krediet is gebracht. Zie voor verdere toelichting bijlage 3 “Staat van activa”. Boekwaarde bedrijfsgebouwen In 2017 is voor de locatie Schurenstraat te Deventer met ingang van 1 oktober een nieuw huurco n- tract afgesloten. In het nieuwe contract is voorzien in een uitbreiding van het aantal m2 kantoorruimte. De uitbreiding is noodzakelijk vanwege de verhuizing van de cb-locatie van de Fesevustraat naar de locatie Schurenstraat. De indeling van de kantoorruimte is hiervoor aangepast. Het budget is over- schreden vanwege meerwerk en er is onvoldoende rekening gehouden met BTW. Boekwaarde vervoermiddelen In 2017 is de wachtdienstauto van de forensische geneeskunde vervangen. Boekwaarde machines, apparaten en installaties In 2017 was vervanging van audiometers t.b.v. gehoorscreening gepland. Hiervoor was een budget van € 90.000 beschikbaar gesteld. De voorbereiding voor de uitvoering vergt meer tijd dan voorzien. In 2017 is slechts een klein deel gerealiseerd het restant wordt in 2018 uitgevoerd. Boekwaarde overige materiële activa De mutatie in 2017 betreft aanschaf van mobiele telefonie.

Vlottende activa Uitzettingen korter dan één jaar De in de balans opgenomen uitzettingen met een looptijd van één jaar of minder kunnen als volgt ge- specificeerd worden: Beschikbaar Werkelijk Cumulatief gesteld besteed besteed krediet in 2017 t/m 2017 Verbouwing huisvesting Deventer 60 80 80 Wachtdienstauto 45 37 37 Mobiele telefonie - 8 8 Vervanging meubilair CB-locaties 270 - Gehoorscreening 90 3 101 465 128 227 56 Uitzettingen in Rijksschatkist met een rentetypische looptijd korter dan één jaar Het drempelbedrag voor het begrotingsjaar waarover verantwoording wordt afgelegd is € 600.000. Er zijn geen bedragen aan middelen, bedoeld in artikel 2, vierde lid, van de Wet financiering decentrale overheden dat in het kader van het drempelbedrag door de GGD IJsselland buiten ’s Rijks schatkist is aangehouden. De afname van de uitzettingen in Rijksschatkist wordt veroorzaakt door de gemaakte kosten inzake de renovatie van de GGD hoofdlocatie aan de Zeven Alleetjes in Zwolle. Vorderingen op openbare lichamen Het saldo op vorderingen op openbare lichamen is in 2017 toegenomen met € 99.000. Dit saldo fluctu- eert jaarlijks door de omvang en de hoogte van de projecten. Overige vorderingen Het saldo op overige vorderingen is in 2017 toegenomen met € 9.000, hier is géén specifiek oorzaak voor. Dit saldo fluctueert door de jaren heen altijd iets.

Liquide middelen Het saldo van de liquide middelen bestaat uit de volgende componenten: Overlopende activa De post overlopende activa kan als volgt onderscheiden worden: Zie voor verdere toelichting bijlage 8 “Overzicht overlopende activa en passiva”. Boekwaarde per 31-12-2017 Voorziening voor oninbaarheid Balanswaarde per 31-12-2017 Balanswaarde per 31-12- 2016 Uitzettingen in Rijksschatkist met een rentetypische looptijd korter dan één jaar 4 4 654 Vorderingen op openbare lichamen 1.296 1.296 1.197 Overige vorderingen 157 157 148 Totaal 1.457 - 1.457 1.999 31-12-2017 31-12-2016 Kassaldi 2 5 Banksaldi 202 370 204 375 31-12-2017 31-12-2016 Vooruitbetaalde bedragen 13 11 Nog te ontvangen voorschotbedragen van Europese en Nederlandse overheidslichamen met een specifiek bestedingsdoel 185 22 Overige nog te ontvangen bedragen 39 321 237 354 57 Vooruitbetaalde bedragen Het saldo op vooruitbetaalde bedragen is in 2017 toegenomen met € 2.000, hiervoor is géén specifie- ke oorzaak van te benoemen. Nog te ontvangen voorschotbedragen openbare lichamen Het saldo op nog te ontvangen voorschotbedragen van Europese en Nederlandse overheidslicha men met een specifiek bestedingsdoel is in 2017 toegenomen met € 163.000. Dit wordt veroorzaakt door- dat het volume aan nog te ontvangen inkomsten aanzienlijk is toegenomen.

Een van de grootste pos- ten is de afrekening Medische MilieuKunde (MMK) van € 73.000 met de regio Twente. Overige nog te ontvangen bedragen Het saldo op overige nog te ontvangen bedragen is in 2017 afgenomen met € 282.000, dit wordt voor- namelijk veroorzaakt door de bijdrage die wij in 2016 nog van de gemeenten moesten ontvangen in- zake de compensabele btw m.b.t. renovatie van de GGD hoofdlocatie aan de Zeven Alleetjes in Zwol- le. Vaste passiva Eigen Vermogen Het in de balans opgenomen Eigen Vermogen bestaat uit de volgende posten: Het verloop in 2017 wordt in onderstaand overzicht per reserve weergegeven: 31-12-2017 31-12-2016 Algemene reserve 482 482 Bestemmingsreserves 685 987 1.167 1.469 Gerealiseerd resultaat 211 79 Totaal 1.378 1.549 Het verloop van het Eigen Vermogen is als volgt: Saldo per 1 januari 2017 1.469 Bij: storting batig saldo 2016 79 Bij: overige stortingen 50 1.598 Af: onttrekkingen aan reserves 431 Saldo per 31 december 2017 1.167 58 Zie voor verdere toelichting bijlage 4 “Staat van reserves en voorzieningen” en bijlage 5 “Toelichting reserves”. Resultaat Onder “gerealiseerd resultaat’ is het resultaat ná mutaties in de reserves opgenomen, hiervan wordt het volgende overzicht gegeven: Over de bestemming van het resultaat zal aan het Algemeen Bestuur een voorstel worden voorge- legd.

Vaste schulden met een looptijd langer dan één jaar De onderverdeling van de in de balans opgenomen langlopende schulden is als volgt: 31-12-2017 31-12-2016 Binnenlandse banken en overige financiële instellingen 5.732.859 5.947.072 5.732.859 5.947.072 In onderstaand overzicht wordt het verloop weergegeven van de vaste schulden over het jaar 2017: Saldo 01-01-2017 Vermeer- deringen Aflossingen Saldo 31-12-2017 Reserves Boekwaarde 01-01-2017 Toevoeging/ onttrekking via resultaat bestemming Vermeerdering en ten laste van de exploitatie Vermindering ten gunste van de exploitatie Boekwaarde 31-12-2017 Algemene reserve 482 79 79 482 Publieke Gezondheidszorg Asielzoekers 510 46 464 Risicoreserve 148 148 Reserve SOA sense 23 23 Reserve Masterplan JGZ 306 306 0 Reserve groot onderhoud gebouw 0 50 50 Bestemming saldo 2016 79 -79 0 Totaal 1.548 0 50 431 1.167 Totaal saldo van baten en lasten 170 Bij: aanwending reserves (zie de toelichting op de rekening van baten en lasten) -431 Af: toevoeging reserves (zie de toelichting op de rekening van baten en lasten) 50 Gerealiseerd resultaat -211 Op basis van het besluit van het Algemeen Bestuur van 22 juni 2017 is het voordelig resultaat over 2016 ad € 79.000 als volgt afgewikkeld: - Toevoegen aan Algemene Reserve 79 79 Aanvullende onttrekking - Dekking tekort in de exploitatie 2016 van de Publieke Gezondheid Asielzoekers dekken uit de

bestemmingsreserve PGA 34 113 59 Onderhandse leningen 5.947.072 0 214.213 5.732.859 Totaal 5.947.072 0 214.213 5.732.859 De totale rentelast voor het jaar 2017 met betrekking tot de vaste schulden bedraagt € 214.183. Zie voor verdere toelichting bijlage 7 “Langlopende geldleningen” Vlottende passiva Vlottende schulden korter dan één jaar De in de balans opgenomen kortlopende schulden kunnen als volgt gespecificeerd worden: Overige schulden Het saldo op overige schulden is in 2017 toegenomen met € 181.000, hier is géén specifiek oorzaak voor. Dit saldo fluctueert door de jaren heen altijd iets. Overlopende passiva De specificatie van de post overlopende passiva is als volgt: Zie voor verdere toelichting bijlage 8 “Overzicht overlopende activa en passiva”. Vooruit ontvangen voorschotbedragen openbare lichamen Het saldo op vooruit ontvangen voorschotbedragen van Europese en Nederlandse overheidslichamen met een specifiek bestedingsdoel is in 2017 afgenomen met € 8.000. Dit wordt veroorzaakt doordat in 2017 het volume aan subsidies die nog niet volledig waren besteed is afgenomen t.o.v. 2016. Voorontvangen bedragen Het saldo op vooruitbetaalde bedragen is in 2017 afgenomen met € 49.000, dit komt door een reser- vering van incidentele middelen JGZ in 2016 die in 2017 zijn aangewend.

31-12-2017 31-12-2016 Overige schulden 1.219 972 1.219 972 31-12-2017 31-12-2016 Van Europese en Nederlandse overheidslichamen ontvangen voorschotbedragen met een specifiek bestedingsdoel 604 612 Vooruitontvangen bedragen 6 55 Nog te betalen bedragen 1.653 2.524 2.263 3.191 60 Overige nog te betalen bedragen Het saldo op nog te betalen bedragen is in 2017 afgenomen met € 871.000, dit wordt voornamelijk veroorzaakt door de reservering uit 2016 van de bijdrage aan de gemeente Zwolle inzake de kosten van de asbestsanering pand Stadkamer ad € 883.000. Financiële positie van de GGD IJsselland Gemeenten die aan de gemeenschappelijke regeling GGD IJsselland deelnemen, zijn wettelijk ve r- plicht zodanig financieel bij te dragen aan de regeling dat de begroting daarvan altijd sluitend is. Niet in de balans opgenomen financiële verplichtingen Voor arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van een jaarlijks vergelijkbaar volume wordt geen voorziening getroffen of op andere wijze een verplichting opgenomen. Deze personele lasten worden verantwoord in het jaar waarin de uitbetaling plaatsvindt. Daarbij moet worden gedacht aan verlofaan- spraken. - Verlofsaldi: 12.165 uren. Dit totale saldo is ruim 6,6 fte (o.b.v. 1.836 bruto uren per fte) en heeft een waarde van ongeveer € 429.000 (o.b.v. van een gemiddelde loonsom € 65.000).

Het betreft een kortlopende arbeidskosten gerelateerde verplichting met een jaarlijks vergelijkbaar volume, die op basis van het BBV niet op de balans mag worden opgenomen. - Meerjarige financiële verplichtingen. Ultimo 2017 kent de GGD diverse meerjarige financiële verplichtingen die niet in de balans zijn opgenomen, namelijk: Soort contract Naam con- tractant Ingangsdatum Einddatum Jaarbedrag Inleen overeenkomst personeel* Ziezzo 1-9-2014 1-9-2018 1.280 Schoonmaakcontracten** Divers p.m. p.m. 242 Huurcontracten (m.n. CB-locaties) Divers p.m. p.m. 503 2.025 * De inleen overeenkomst voor personeel met Ziezzo is met een jaar verlengd. Op de inkoopkalender staat de nieuwe aanbesteding gepland voor het 1e kwartaal van 2018. ** In 2017 is de schoonmaak opnieuw aanbesteed i.s.m. de Veiligheidsregio met de bedoeling om tot 1 contract voor de schoonmaak te komen voor alle locaties van de GGD IJsselland en de Veiligheidsregio IJsselland. Niet in de balans opgenomen financiële recht(en) Voor de hoofdlocatie van de GGD IJsselland geldt een niet verhandelbaar parkeerrecht voor het na- bijgelegen parkeerplaats voor een periode van 20 jaar, dit recht vertegenwoordigt een waarde van € 200.000.

Gebeurtenissen na balansdatum Alle ten tijde van het opmaken van de jaarrekening beschikbare informatie omtrent de feitelijke situatie per balansdatum is bij het opmaken van de jaarrekening in aanmerking genomen en verwerkt. Er he b- ben zich na het opmaken van de jaarrekening geen gebeurtenissen van betekenis voorgedaan die nadere informatie geven over de feitelijke situatie op balansdatum. 61 8. Overzicht van baten en lasten 8.1 Totaaloverzicht baten en lasten GGD IJsselland (bedragen x € 1.000,-) + = Nadeel (N), - = Voordeel (V) Primitieve begroting 2017 Begroting na wijzigingen 2017 Realisatie 2017 Verschil realisatie t.o.v.

begroting na wijzigin- gen Lasten Programma Gezondheid 20.902 21.760 21.906 146 Programma Service en Samenwerking 1.363 1.389 1.384 -5 Totaal lasten 22.265 23.149 23.290 1.41 Baten Programma Gezondheid -20.902 -21.557 -21.968 -411 Programma Service en Samenwerking -1.467 -1.486 -1.490 -4 Totaal baten -22.369 -23.043 -23.458 -415 Saldo programma's Programma Gezondheid 0 203 -62 -265 Programma Service en Samenwerking -104 -97 -106 -9 Totaal Saldo programma's -104 106 -168 -274 Saldo algemene lasten en dekkingsmiddelen 54 616 338 -278 Bedrag heffing vennootschapsbelasting 0 0 0 0 Gerealiseerd saldo van baten en lasten -50 722 170 -552 Bij: onttrekkingen aan reserves Programma Gezondheid 0 -399 -318 81 Kostenplaatsen 0 -177 -113 64 Totaal onttrekkingen aan reserves 0 -576 -431 145 Af: stortingen in reserves Programma Gezondheid 0 0 0 0 Kostenplaatsen 50 50 50 0 Totaal stortingen in reserves 50 50 50 0 Saldo reserve mutaties 50 -526 -381 145 Gerealiseerd resultaat 0 196 -211 -407 62 Toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening Bij de analyse van het resultaat is het onderscheid tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming van groot belang.

Ingevolge het BBV dient daarom een toelichting te worden gegeven op het gereal i- seerde saldo van baten en lasten vóór mutaties in de reserves, de mutaties in de reserves en het ge- realiseerde resultaat ná mutaties in de reserves. In de programmarekening dienen de bedragen vóór mutaties in de reserves te worden opgenomen. In het volgende overzicht wordt inzicht gegeven in de relatie tussen het gerealiseerde saldo van baten en lasten vóór mutaties in de reserves en het in de programmarekening opgenomen gerealiseerde resultaat ná de mutaties in de reserves. (bedragen x € 1.000,-) + = Nadeel (N), - = Voordeel (V) Gerealiseerd saldo van baten en lasten (vóór mutaties in de reserves): 170 Mutaties in de reserves Onttrekking aan bestemmingsreserves -431 Storting in bestemmingsreserves 50 Per saldo onttrokken aan de reserves ten laste van de exploitatie -381 Gerealiseerd resultaat (ná mutaties in de reserves): -211 De belangrijkste verschillen tussen de realisatie 2017 en de begroting na wijziging 2017, vóór mutaties in de reserves, hebben zich voorgedaan op de volgende onderdelen: Programma’s:  Gezondheid -265.000  Service en Samenwerking -9.000 -274.000 Algemene lasten en dekkingsmiddelen:  Overig -278.000 _________ Totaal verschil vóór mutaties in de reserves -552.000 Afwijkingen mutaties reserves:  Lagere onttrekking reserve PGA i.v.m.