16.0 Informatienota 2024 - 32 - Evaluatie Wijkvisie Steenwijk

Het slopen van sociale huurwoningen en ze vervangen door koopwoningen zorgt niet automatisch voor contact tussen de beter en minder bedeelde bewoners. Soms wonen kopers en huurders in de wijk letterlijk tegenover elkaar en bevestigt dit de scheidslijnen. Belangrijk is om te voorkomen dat het verschil in uitstraling van huur en koop het beeld bevestigd. Daarnaast is een goede stedenbouwkundige inpassing die meer focust op leefstijlen van belang voor het slagen van het mixen van kopers en huurders. “We wilden met de Wijkvisie licht, lucht en ruimte in de wijk brengen” Hendrikus Loof - Woonconcept College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046638/105 Aanbeveling Er worden steeds meer ambities toegevoegd aan het vernieuwen van wijken; participatie, klimaatbestendig maken, anders omgaan met mobiliteit en parkeren, groene ruimtes meer betekenis geven, uitnodigen tot meer beweging etc. Om al deze ambities een plek te geven in de (schaarse) openbare ruimte moeten er complexe afwegingen en keuzes worden gemaakt: meer ruimte voor groen betekent bijvoorbeeld minder ruimte voor de auto. We willen tegelijkertijd dat de wijk geen lappendeken wordt en dat de wijk samenhangend en herkenbaar blijft. Daarom kan het creëren van een specifiek ontwerpkader passend bij de wijk voor houvast en helderheid zorgen bij wijkvernieuwing.

In dit ontwerpkader dienen vervolgens vaste ‘spelregels’ voor het vernieuwen van de wijk te zijn vastgelegd. Zie Bijlage G (p.93) voor inspiratie en eerste stappen. Participatie Het is steeds belangrijker om bewoners goed te betrekken bij wijkvernieuwing en te werken aan eigenaarschap. Dit kan nog veel gerichter worden vormgegeven. Bij de totstandkoming (visiefase) van een specifiek ontwerpkader voor de wijk moeten wijkbewoners een duidelijke stem krijgen, en gedurende het ontwerpproces dienen er diverse mogelijkheden te zijn om bewoners te laten meedenken, meedoen en meebeslissen. De participatie moet tijdens het proces goed worden geborgd en er moet ook telkens gericht aandacht aan worden besteed, ondanks de beperkte verwachtingen van de participatie bij de betrokken wijkprofessionals. Het mag niet zo zijn dat dit omwille van tijd, geld of een verwacht gebrek aan expertise ondergeschoven raakt. Creëer of herijk vanuit ambities en doelstellingen samen met bewoners een wijkspecifiek ontwerpkader voor het ontwerpen van de openbare ruimte. Hierin dient participatie een volwaardig onderdeel te zijn van het proces. In recente ontwerpen van de openbare ruimte is onvoldoende duidelijk welke ambities en ontwerpuitgangspunten vanuit de Wijkvisie hierin zijn meegenomen. Eindrapportage | Evaluatie 25 jaar wijkvernieuwing Steenwijk-West | 6 mei 2024 36AANBEVELINGEN 3.

MAAK EEN PARTICIPATIEF ONTWERPKADER “Het is belangrijk dat jong en oud in de wijk kan blijven wonen” Albert van Hien & Stephan Lambeck - Wijkvereniging Steenwijk-West College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046639/105 (Vervolg aanbeveling) Ook zijn bewoners onvoldoende betrokken geweest. Dit terwijl er juist mooie voorbeelden van co-creatie zijn geweest in het verleden (Aastraat, Bloemenbuurt). Wees richting bewoners helder over kaders en ambities en neem de tijd om die goed uit te leggen. Waarom is vergroenen belangrijk en wat heeft de bewoner daar aan? Benoem ook dat de uitwerking van ambities in de praktijk soms ingewikkeld is en dat daarin het individuele belang kan botsen met het algemeen belang. Ga daarnaast ook aan de voorkant met bewoners in gesprek over wat hun behoeften zijn en probeer die zoveel mogelijk tegemoet te komen. Aanbeveling Bekijk in de wijk waar op logische momenten koppelingen kunnen worden gemaakt om de openbare ruimte klimaatadaptiever en natuurinclusief te maken en stimuleer bewoners om hier ook initiatief in te nemen. Pas de 3-30-300 regel toe in de wijk om ervoor te zorgen dat bewoners en met name ouderen minder last hebben van hitte in de zomer. Dit gebeurt aan de hand van 3 punten: • 3-regel: dicht bij elke woning, school of werkplek staan minimaal 3 volwassen bomen.

• 30-regel: elke buurt heeft minstens 30% boomkronen en daardoor schaduw. En dat zorgt voor een koelere buurt. • 300-regel: vanuit iedere woning, school of werkplek is er binnen 300 meter een parkje waar je kunt verblijven en recreëren. Voor meer informatie zie Bijlage B (p.55) en G (p.94). De 3-30-300-regel helpt om te zien of er genoeg groen en bomen zijn in de stad voor een gezonde leefomgeving. Een gezondere leefomgeving gaat bijvoorbeeld over meer ruimte voor bewegen of sporten en een goede luchtkwaliteit voor een betere fysieke gezondheid. Maar ook over speelmogelijkheden of ontspanning in het groen die zorgen voor een betere geestelijke gezondheid. Eindrapportage | Evaluatie 25 jaar wijkvernieuwing Steenwijk-West | 6 mei 2024 37AANBEVELINGEN 3. MAAK EEN PARTICIPATIEF ONTWERPKADER “Van binnenuit samen werken aan een betere buurt” Taco Schiphorst - Sociaal Werk De Kop College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046640/105 4. ORGANISEER EN MEET SOCIALE IMPACT Aanbeveling De buurt verbeteren of de sociaaleconomische positie van de buurtbewoners bevorderen zijn twee totaal verschillende beleidsdoelstellingen. Het verspreiden van het aantal kwetsbare bewoners uit Steenwijk-West maakt nog niet dat diezelfde bewoners in een andere wijk meer kansen hebben.

Ook is er veel bewijs dat enkel het mengen met welvarende nieuwkomers niet leidt tot een betere sociaaleconomische positie van armere bewoners. Hiervoor is een individuele gemeentelijke aanpak nodig die bewoners kansen biedt. Wanneer je in Steenwijk-West de sociale problematiek serieus wilt aanpakken is het vooral van belang om in te zetten op een programmatische en gebiedsgerichte sociale (wijkvernieuwings)aanpak. Een gebiedsgerichte aanpak zorgt ervoor dat domeinen ontschotten en programmalijnen met elkaar in verbinding komen te staan. Daarnaast biedt sociale wijkvernieuwing een aanvullend programma op de reguliere taken. De sociale wijkvernieuwing dient integraal in verbinding te staan met de ruimtelijke wijkvernieuwing. Op deze manier is er oog voor combinaties met andere initiatieven in de wijk, waaronder ‘social return’ om arbeidsparticipatie te stimuleren (zie Bijlage G, p.95). Belangrijk bij het opstellen van sociale doelen is dat ze concreet en meetbaar zijn. Uiteraard kost dit tijd, kan het zorgen voor teveel focus op meten, leiden tot frustratie dat dingen lastig te realiseren zijn en kan het resulteren in onprettige consequenties. Toch is het van belang om het effect van je acties te onderzoeken om te weten of het sociale programma überhaupt een positief effect heeft op de bewoners.

Zorg dat je daar als projectorganisatie gezamenlijk een goed instrument voor ontwikkelt. Dit kan bijvoorbeeld met behulp van een impactanalyse & monitoringscyclus, die bij voorkeur grotendeels door de projectorganisatie wordt uitgevoerd (zie Bijlage G, p.96). Start daarnaast met een nulmeting om de uitgangspositie vast te stellen. Eindrapportage | Evaluatie 25 jaar wijkvernieuwing Steenwijk-West | 6 mei 2024 38AANBEVELINGEN “Sociale vernieuwing is een permanente opgave, geen project, maar een programma” Luc Greven – Wethouder 2008-2014 College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046641/105 5. INVESTEER IN EEN GEZAMENLIJKE ORGANISATIE Aanbeveling Herijk doelen jaarlijks of minimaal tweejaarlijks, met wel de blik op de lange termijn. Betrek de betrokken organisaties en bestuurders goed bij resultaten en aandachtspunten. Op die manier blijft iedereen bij de les en kan nut en noodzaak van het werken aan de wijk beter worden bestendigd, ook binnen de projectorganisatie. Heb daarbij aandacht voor het borgen van essentiële rollen voor de wijk, zodat er bij wisselingen van betrokkenen continuïteit blijft. Het is van belang dat deze betrokkenen zowel de fysieke als ook de sociale kant weten te behartigen en positie en mandaat hebben om binnen de verschillende organisaties dingen voor elkaar te krijgen.

Benoem een trekker (eventueel uit het gebiedsteam) die met alle professionals in kaart brengt wat de sociale kansen zijn voor de buurt. Vertaal vervolgens met elkaar kansen naar acties samen met de wijk. Het werken met de ABCD-methode wordt steeds meer gemeengoed. Een gezamenlijke opfriscursus kan van waarde zijn. Zet in op verdere ontwikkeling van het gebiedsteam. Belangrijke vraag is op welke wijze de professionals uit de wijk en de maatschappelijk werkers goed samen gaan werken aan vraagstukken in de wijk. Het maken van een convenant kan bijdragen aan een betere informatiepositie en gerichtere acties. De aanpak dient gebiedsgericht en verbindend te zijn, ondersteunend aan de wijk. De locatie van De Zuidwester is voor bewoners uit de wijk niet laagdrempelig genoeg en dient soms ook andere doelen (zalenverhuur, wijkoverstijgende activiteiten). Maak daarom weer een laagdrempelige plek voor de gemeenschap centraal in de wijk. Eindrapportage | Evaluatie 25 jaar wijkvernieuwing Steenwijk-West | 6 mei 2024 39AANBEVELINGEN “De Wijkkracht nam de afstand weg die soms tussen bewoners en professionals zat” Barry Bakker - Wijkwerkplaats College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046642/105 6.

LEG DE SAMENWERKING VAST Aanbeveling Bij de totstandkoming van de Wijkvisie is een breed draagvlak gecreëerd bij betrokken partijen en bewoners voor het programma en ingrepen voor de wijkvernieuwing. Er is lang samengewerkt met een vaste ‘kopploeg’ die urgentie en doelen met elkaar deelden. Daarmee is veel bereikt. Het einde van de Wijkvisie nadert, maar het werken aan de wijk is nog niet klaar. Het doel was een toekomstbestendige wijk met een passende woningvoorraad en anderzijds het aanpakken van de grote sociaaleconomische problematiek onder de wijkbewoners. We constateren dat met 77% sociale huur de woningvoorraad niet in balans is en de sociaaleconomische problematiek onder wijkbewoners door de Wijkvisie niet of nauwelijks is afgenomen. Om alle investeringen in de wijk tot hun recht te laten komen moeten samenwerkingspartners de visie en doelstellingen herformuleren en het commitment opnieuw vastleggen in een samenwerkingsovereenkomst. En deze regelmatig herijken en, indien nodig, aanpassen.

Eindrapportage | Evaluatie 25 jaar wijkvernieuwing Steenwijk-West | 6 mei 2024 40AANBEVELINGEN “De goede samenwerking tussen gemeente en woningcorporatie zit hem in dezelfde urgentie voelen, de juiste mensen en transparant zijn naar elkaar.” Henk Kloosterman - Gemeente College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046643/105 BIJLAGEN 6 College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046644/105 BUREAUONDERZOEK A College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046645/105 2010-2014 ✓ Wijkvisie termijn 1: Wijkvisie Steenwijk-West, WitPaard ✓ Focus op kleinschalige, chirurgische ingrepen in het fysiek domein ✓ Doel: een duurzame en levensloopbestendige wijk, woningaanbod voor jong en oud ✓ Start van de Wijkkracht Wat valt op? ✓ Veel plannen uit de Wijkvisie van WitPaard zijn maar beperkt uitgevoerd 2020-2025 ✓ Wijkvisie termijn 3: Wijkvisie Steenwijk-West ✓ Focus op uitvoeren sociale doelen: Sociale Routeplanner, sociaaleconomisch onderzoek Wat valt op? ✓ Gewaardeerde Wijkkracht niet meer werkzaam ✓ Participatie veelal op inspraakniveau ✓ In hoeverre wordt energie en bewonersbetrokkenheid behouden in afgelopen jaren? DESKRESEARCH Eindrapportage | Evaluatie 25 jaar wijkvernieuwing Steenwijk-West | 6 mei 2024 43BIJLAGEN 2010 Fase 1 Fase 2 Fase 1 Fase 2 Fase 31995 2025 1995-2009 ✓ Wijkplan fase 1 & 2 ✓ Doelen: gevarieerder

aanbod, meer ruimte en groen en betere connectie tussen wijk en park ✓ Focus op fysieke aanpak: sloop-nieuwbouw sociale huur en koop Wat valt op? ✓ Grootschaligheid wisselend ontvangen in de wijk ✓ Wijzigingen in de aanpak zorgden voor onduidelijkheid bij bewoners ✓ Onvoldoende integraal, meer aandacht nodig voor sociale structuur 2015-2019 ✓ Wijkvisie termijn 2: Wijkvisie Steenwijk-West ✓ Evaluatie De Rode Wouw als ijkpunt ✓ Focus op de sociale structuur van de wijk en een veel bredere aanpak hiervan Wat valt op? ✓ De Wijkkracht wordt zeer gewaardeerd! ✓ Opstellen Sociale Routeplanner met als doelen: sociale stijging, participatie en preventie College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046646/105 VERLEDEN WIJKPLAN 1995-2009 ✓ Wijkvernieuwing focuste zich in de jaren ‘90 en 2000 vooral op een fysieke aanpak ✓ Sloop-nieuwbouw op grote schaal in de wijk ✓ Weerstand tegen grootschalige aanpak, sociale structuren verstoord ✓ Fysieke aanpak zorgt voor weinig resultaat op sociaal gebied ✓ Relatief weinig data beschikbaar ✓ Samenstelling wijk verandert door de jaren heen: ogenschijnlijk meer uitkeringen en lage inkomens in deze periode WIJKVISIE 2010-2014 ✓ Focus op kleinschalige, chirurgische ingrepen in het fysiek domein → reactie op grootschalige aanpak ✓ Doelen: een duurzame en levensloopbestendige wijk, met woningaanbod voor jong en oud ✓ WitPaard stelt 15

ingrepen voor, resulterend in een Wijkvisie ✓ Aandacht voor groenstructuur en ook parkeer- en waterproblematiek komen hier terug, met name het eerste onderwerp is nu ook nog een aandachtspunt Eindrapportage | Evaluatie 25 jaar wijkvernieuwing Steenwijk-West | 6 mei 2024 44BIJLAGEN Staat van de woningen Voorgestelde groenstructuur Toekomstbeeld voorzieningen in de wijk College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046647/105 VERLEDEN Eindrapportage | Evaluatie 25 jaar wijkvernieuwing Steenwijk-West | 6 mei 2024 45BIJLAGEN WIJKVISIE 2015-2019 (EVALUATIE RODE WOUW) ✓ Op sociaal vlak worden ondanks de inzet van de Wijkkracht nog niet de gewenste resultaten bereikt. Daarom komt er de Sociale Routeplanner, met als thema’s sociale stijging, participatie en preventie ✓ Cijfers bevestigen dit op het eerste oog: inwoners van West geven relatief vaak aan zich onveilig te voelen en ook in deze periode lijkt het aantal uitkeringen te groeien en is de sociaaleconomische positie matig ✓ Projecten op sociaal vlak zijn vaak te kortstondig, doorlopende aandacht blijft nodig ✓ Wijkkracht werd als positief ervaren, maar geeft ook gelegenheid aan bewoners om zelf minder betrokken te zijn ✓ Activiteiten van Sociale Routeplanner: co-creatie, plusteam, brede school, Moatien, gezond in west, wijkplatform, Wijkwerkplaats etc.

Het valt op dat in de evaluatie blijkt dat er weinig animo is voor de projecten AANPAK FYSIEK: 2015-2019 GEREALISEERD College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046648/105 Eindrapportage | Evaluatie 25 jaar wijkvernieuwing Steenwijk-West | 6 mei 2024 46BIJLAGEN WIJKVISIE 2020-2025 ✓ Verlies van focus lijkt deels te spelen in de laatste periode: corona, Wijkkracht verdwijnt, Wijkvisie loopt richting laatste fase ✓ Weinig recente data van bewonersbeleving: hoe zien zij de wijk nu? Dit is een uitzoekvraag om een goed beeld van het heden te krijgen, omdat bestaande methodes niet meer toegepast werden ✓ Verschillende groepen en activiteiten gaan anders door of zijn er niet meer: Wijkkracht, wijkplatform en wijkvereniging raken geïntegreerd, Moatien etc. ✓ Derde versie Sociale Routeplanner voor deze periode niet opgesteld AANPAK FYSIEK: 2020-2025 PLANNING VERLEDEN (EN HEDEN) College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046649/105 VERLEDEN (EN HEDEN) Eindrapportage | Evaluatie 25 jaar wijkvernieuwing Steenwijk-West | 6 mei 2024 47BIJLAGEN DOELEN SOCIAAL BEHAALD? Onder de Sociale Routeplanner stonden drie doelen centraal: sociale stijging, participatie & preventie Project Doel behaald 2 projecten co-creatie (sociale stijging, participatie) Behaald.

Project nieuwbouw aan de Aastraat en herinrichting Gasthuislaan Plusteam: doorontwikkeling Wijkwerkplaats voor cliënten Behaald. 15 cliënten werkzaam in 2016 Plusteam: 20 mensen met afstand tot de arbeidsmarkt een plek bieden Gedeeltelijk behaald Doelen brede school & Sociale Routeplanner op elkaar afstemmen Niet behaald Moatien: ten minste 50 contacten per kalenderjaar & 15 interventies van het budgetteam Contacten Moatien bij lange na niet behaald, 6 contacten in 2015 en 3 in 2016 van budgetteam Wijkplatform: ontwikkelen van een welzorgteam (professionals en bewoners) in 2016 Niet behaald Gezond in West: ontwikkelen van 2 langlopende activiteiten Gedeeltelijk behaald Moestuin Gedeeltelijk behaald, is wel op gang gekomen De Korf: andere activiteiten organiseren ook voor nieuwe doelgroepen Gedeeltelijk behaald, de Korf (MFC De Zuidwester) staat op eigen benen, organiseren van activiteiten lukt ten dele Vondelstraat – archief Kijk op West (2015) College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046650/105 WIJKSCAN B College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046651/105 BOUWJAREN Eindrapportage | Evaluatie 25 jaar wijkvernieuwing Steenwijk-West | 6 mei 2024 49BIJLAGEN Op deze kaart is te zien wanneer de woningen in Steenwijk-West zijn gebouwd. De fases van het Wijkplan (tot 2010) en de Wijkvisie (2010-heden) komen duidelijk naar voren.

Wat opvalt is dat met name in het centrale deel van de wijk herstructurering heeft plaatsgevonden. Een voorbeeld uit de laatste fase van de Wijkvisie is de Bloemenbuurt die op de schop is gegaan. Daarnaast is rondom de Jan Steenstraat nog een sloop-nieuwbouwproject bezig dat nog niet op deze kaart staat weergegeven. College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046652/105 EIGENDOM Eindrapportage | Evaluatie 25 jaar wijkvernieuwing Steenwijk-West | 6 mei 2024 50BIJLAGEN Op deze kaart is de eigendomssituatie te zien in Steenwijk-West. Met name in het centrale deel van de wijk en langs de Gasthuislaan bevindt zich veel particulier bezit. Het woningbezit ten westen van de Jan van Riebeeckstraat is meer gespikkeld dan in andere delen van de wijk. College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046653/105 WONINGTYPE Eindrapportage | Evaluatie 25 jaar wijkvernieuwing Steenwijk-West | 6 mei 2024 51BIJLAGEN Op deze kaart zijn de verschillende woningtypes te zien in Steenwijk-West. Het grootste deel van de wijk bestaat uit geschakelde woningen. Langs de Paul Krugerstraat en de Vendelweg zijn de meeste appartementen te vinden. Rondom de Meidoornstraat in het zuiden van de wijk bevindt zich een blok met vrijstaande woningen.

College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046654/105 WATEROVERLAST Eindrapportage | Evaluatie 25 jaar wijkvernieuwing Steenwijk-West | 6 mei 2024 52BIJLAGEN Deze kaart geeft de wateroverlast weer in Steenwijk- West bij kortdurende hevige neerslag. Dit type neerslag komt het meest voor bij wolkbreuken in de zomer. Met name in de P.C. Hooftstraat, de Hildo Kropstraat en de Lijsterbesstraat is de kans op wateroverlast groot. College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046655/105 HITTESTRESS Eindrapportage | Evaluatie 25 jaar wijkvernieuwing Steenwijk-West | 6 mei 2024 53BIJLAGEN De hittekaart gevoelstemperatuur laat de lokale gevoelstemperatuur zien op een extreem hete zomermiddag. Deze situatie komt ongeveer één keer per vijf jaar voor. Bij een gevoelstemperatuur van 23°C kan al hittestress voorkomen. Met name ouderen ervaren gezondheidsklachten bij hittestress. Het grootste deel van de wijk geeft een temperatuur aan van 35°C of hoger. Dit noemen we grote of extreme hittestress. Een versteende omgeving warmt snel op.

Planten verkoelen de omgeving doordat ze water verdampen College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046656/105 AANDEEL GROEN Eindrapportage | Evaluatie 25 jaar wijkvernieuwing Steenwijk-West | 6 mei 2024 54BIJLAGEN Deze kaart laat zien waar in de wijk veel groen aanwezig is en welke delen juist grotendeels verhard zijn. Deze kaart is samengesteld op basis van data- herkenning vanaf een fotokaart. Hierin zijn de categorieën groen (bomen en gras) en versteend (panden of wegen) opgenomen. Vervolgens is per grid onderzocht wat het aandeel groen en/of versteend is. Het aandeel groen binnen de wijk is erg laag, zo blijkt uit deze kaart. Wel valt het groengebied op rondom de vijver aan de westkant van de wijk. College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046657/105 De 3-30-300 regel is een goede methode om de klimaatbestendigheid van de wijk te analyseren. De regel toetst drie criteria, waarin het aantal bomen, het aandeel bladbedekking en de bereikbaarheid van groenvoorzieningen centraal staan. Op deze pagina staat samengevat hoe Steenwijk-West er op basis van deze drie criteria voor staat. Daarnaast is een inschatting gemaakt van hoe groot de opgave is om aan de drie criteria te voldoen. Ten slotte zijn deze elementen verwerkt in één groenscore. Op de kaart op de volgende pagina is deze groenscore op woningniveau af te lezen.

3-regel: minimaal zicht op 3 bomen vanuit woning 30 procent van de woningen in Steenwijk-West voldoet niet aan deze eis. Vooral in de binnengebieden staan te weinig bomen. 30-regel: minimaal 30% bladbedekking in de wijk De wijk heeft geen 30%, maar 20% bladbedekking. Dit betekent dat er op warme dagen te weinig schaduw in de wijk is. 300-regel: 1ha groenvoorziening op 300m Vrijwel de hele wijk voldoet aan deze regel. De wijk is omzoomd door goed toegankelijk groen waar gewandeld kan worden. Eindrapportage | Evaluatie 25 jaar wijkvernieuwing Steenwijk-West | 6 mei 2024 55BIJLAGEN GROENSCORE EN 3-30-300 REGEL Puntenverdeling samengestelde groenscore: Puntenverdeling slecht goed park binnen 300m nee ja, 1 ja, meerdere opties punten 0 2 3 Aantal bomen binnen 15m < 3 3 3 tot 6 6+ punten 0 1 2 3 30 regel | 20% voldoet 300 regel | 1% voldoet niet 3 regel | 30% voldoet niet gemiddelde opgave grote opgave kleine opgave OPGAVE College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046658/105 GROENSCORE Eindrapportage | Evaluatie 25 jaar wijkvernieuwing Steenwijk-West | 6 mei 2024 56BIJLAGEN Op deze kaart is de groenscore te zien op woningniveau. Deze groenscore is gebaseerd op de 3- 30-300-regel zoals uitgelegd op de vorige pagina. Over het algemeen heeft de wijk een lage groenscore. Dit komt met name doordat er weinig bomen staan in de wijk.

In de delen van de wijk die het verst van het Park Rams-Woerthe liggen, is de groenscore het laagst. Het gaat hier om de huizen in de Anjelierstraat en de Meidoornstraat. College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046659/105 LEEFBAAROMETER 2008 Eindrapportage | Evaluatie 25 jaar wijkvernieuwing Steenwijk-West | 6 mei 2024 57BIJLAGEN Op deze kaart is de Leefbaarometer te zien voor het jaar 2008. Dit is één jaar voordat de Wijkvisie van start ging. De Leefbaarometer combineert vijf verschillende thema’s omtrent het thema leefbaarheid tot één score. Deze score wordt weergegeven op een grid met vlakken van 100 bij 100 meter. De onderwerpen die in de Leefbaarometer terugkomen zijn de fysieke omgeving, de woningvoorraad, overlast & veiligheid, voorzieningen en de sociale samenhang. College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046660/105 LEEFBAAROMETER 2022 Eindrapportage | Evaluatie 25 jaar wijkvernieuwing Steenwijk-West | 6 mei 2024 58BIJLAGEN Op deze kaart is de meest recente Leefbaarometer te zien voor het jaar 2022. Het valt te concluderen dat de oostkant van de wijk er op vooruit is gegaan. Zo is een verbetering te zien rondom de Frans Halsstraat en de Vondelweg én zijn de roodgekleurde vlakken in Het Dal verdwenen. Daartegenover heeft de westkant van de wijk te maken gehad met een achteruitgang.

Zo kreeg het gebied rond de Hildo Kropstraat in 2008 nog een ruim voldoende, maar scoort het nu voldoende tot zwak. Dit is een deel van de wijk dat niet onderdeel was van de Wijkvisie. College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046661/105 FACTSHEET: STEENWIJK-WEST 2009 BIJLAGEN AANDEEL LAAGOPGELEID - 52% LEEFBAAROMETER SCORE 2014 (VERSTE TERUG): VOLDOENDE WONINGVOORRAAD FYSIEKE OMGEVING VOORZIENINGEN SOCIALE SAMENHANG OVERLAST EN VEILIGHEID AFWIJKING TOV NL GEMIDDELDE: OVERLASTMELDINGEN 75 EIGENDOMSSITUATIE 2009 Koop Sociale huur Particuliere huur 0% 5% 10% 15% 20% 25% 30% 35% 0-14 jaar 15-24 jaar 25 - 44 jaar 45 - 64 jaar 65 jaar en ouder LEEFTIJDSOPBOUW 2009 AANDEEL LAAG INKOMEN 2012, VERSTE TERUG 0% 5% 10% 15% 20% 25% 30% 35% 40% 45% 50% eenpersoonshuishouden tweepersoonshuishouden meerpersoons huishouden GEZINSSAMENSTELLING 2009 Eindrapportage | Evaluatie 25 jaar wijkvernieuwing Steenwijk-West | 6 mei 2024 59 College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046662/105 FACTSHEET: STEENWIJK-WEST 2023 BIJLAGEN AANDEEL LAAGOPGELEID 42% 55% LEEFBAAROMETER SCORE 2022: VOLDOENDE WONINGVOORRAAD FYSIEKE OMGEVING VOORZIENINGEN SOCIALE SAMENHANG OVERLAST EN VEILIGHEID AFWIJKING TOV NL GEMIDDELDE: OVERLASTMELDINGEN 150 AANDEEL LAAG INKOMEN 0% 5% 10% 15% 20% 25% 30% 35% 0-14 jaar 15-24 jaar 25 - 44 jaar 45 - 64 jaar 65 jaar en ouder

LEEFTIJDSOPBOUW 2023 EIGENDOMSSITUATIE 2023 Koop Sociale huur Particuliere huur 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% eenpersoonshuishouden tweepersoonshuishouden meerpersoons huishouden GEZINSSAMENSTELLING 2023 2022, MEEST RECENT 2022, MEEST RECENT Eindrapportage | Evaluatie 25 jaar wijkvernieuwing Steenwijk-West | 6 mei 2024 60 College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046663/105 Eindrapportage | Evaluatie 25 jaar wijkvernieuwing Steenwijk-West | 6 mei 2024 61 Onderwijs en opvang Zorg Werkvoorziening Activiteiten Voorzieningen Overzicht Voorzieningen 1. Kindcentrum Willem Alexander 2. RSG Tromp Meesters 3. MFC De Zuidwester 4. Villa Parkzicht 5. Het Voetelinkhuis 6. Buurtzorg 7. RIBW 8. Wijkwerkplaats 9. Dagbesteding De Slinger en de Wijkmoestuin 10. Wijkmoestuin 11. Tuba Moskee 12. Vrije Zendingsgemeente Beth-El 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046664/105 INTERVIEWS C College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046665/105 INTERVIEWS Eindrapportage | Evaluatie 25 jaar wijkvernieuwing Steenwijk-West | 6 mei 2024 63BIJLAGEN We hebben gesprekken gevoerd met sleutelfiguren en professionals uit de wijk. We voerden de gesprekken aan de hand van een algemene interviewleidraad. De hoofdvragen uit deze leidraad staan hiernaast.

Een lijst met de geïnterviewden: • Barry Bakker (wijkwerkplaats) • Berry van der Heide (wijkagent) • Frans ten Veen (Wijkkracht ‘13-’19) • Jack Engelen (leerkracht Willem Alexander) • Henk Kloosterman en Arjan Vroklage (Gemeente Steenwijkerland) • Lina van Veen (Gemeente Steenwijkerland) en Taco Schiphorst (Sociaal Werk De Kop) • Luc Greven (oud wethouder) • Renske de Man (Wijkkracht ‘10-’13) • Hendrikus Loof, Hanneke Kroes en Noor Koops (Woonconcept) • Albert van Hien (wijkvereniging Steenwijk-West) Hoofdvragen interviewleiddraad 1. Wie ben je en wat was je rol in/voor de wijk? 2. In hoeverre ben je bekend met Wijkvisie, het waarom en de doelen? 3. Hoe verliep de samenwerking tussen organisaties in de wijk en hoe is die nu? 4. Wat vind je van de wijze waarop de wijkaanpak is georganiseerd? 5. Wat waren/zijn belangrijke randvoorwaarden (middelen, rollen) voor resultaat? 6. Hoe zie je de wijk nu? Wat gaat goed en wat kan beter? En hoe zag je de wijk toen? 7. Wat is er (nog) nodig en van wie? College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046666/105 De aanleiding en doelen van de Wijkvisie • Al bij de start van de Wijkvisie was Steenwijk-West een wijk met veel grote families die al generaties lang in de wijk wonen. Dit heeft gezorgd voor een grote sociale verbondenheid in de wijk, maar ook voor blijvende sociale problematiek.

• De doelen van de Wijkvisie blijken niet altijd bekend in de wijk. Dit geldt met name voor de sociale doelen. • Het monitoren van sociale doelen is lastig gebleken tijdens de Wijkvisie. Hier was niet altijd de inzet voor beschikbaar of de politieke continuïteit voor. • Op sociaal vlak is vooral aandacht geweest voor de dagelijkse problematiek en minder voor preventie. Samenwerking en organisatiestructuur • De betrokkenen geven aan dat er hecht is samengewerkt in het projectbureau tijdens de Wijkvisie. De samenwerking wordt omschreven als open en transparant. • Het buurtteam laat zien dat er bereidheid is voor een jarenlang commitment voor de ontwikkeling van Steenwijk-West. Imago van de wijk toen en nu • In de Wijkvisie is hard gewerkt aan het fysieke beeld van de wijk. Dit beeld is sterk verbeterd. Het imago is jarenlang slecht geweest en verandert daarentegen wat langzamer. De wijk heeft weliswaar nieuwe stenen, maar dezelfde mensen. Voorwaarden voor succes tijdens de Wijkvisie • De bewoners van Steenwijk-West zijn nogal eens organisatieschuw. De Wijkkracht speelde een verbindende rol tussen de bewoners en de gemeente en de woningcorporatie. • Professionele ondersteuning vanuit de verschillende betrokken partijen is belangrijk gebleken gedurende de hele Wijkvisie. Voorwaarden voor succes in de toekomst • De participatiegraad van bewoners is afgenomen in de afgelopen jaren.

Zo is de wijkvereniging op dit moment onderbemand. Enkele betrokkenen geven aan dat men niet te hoge verwachtingen moet hebben van bewonersparticipatie. • Een integrale aanpak waarin bewoners actief benaderd worden is erg belangrijk. Een sociaal betrokken persoon, een rol die de Wijkkracht eerder vervulde, zou daarom nuttig zijn. • Het zou goed zijn aan de voorkant vertrouwen te winnen bij de bewoners en hen te laten zien op welke manier zij er zelf op vooruit kunnen gaan. • Om de impact van het beleid te vatten is het essentieel om als organisaties goed te integreren in de gemeenschap. Dit komt neer op een langdurig commitment vanuit de professionele partijen. • Tegelijkertijd benadrukken verschillende betrokkenen dat er bredere sociale en economische ontwikkelingen zijn waar zij op wijk- en gemeenteniveau geen invloed op hebben. Eindrapportage | Evaluatie 25 jaar wijkvernieuwing Steenwijk-West | 6 mei 2024 64BIJLAGEN HOOFDPUNTEN UIT DE INTERVIEWS College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046667/105 DE WIJK IN D College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046668/105 DE WIJK IN Eindrapportage | Evaluatie 25 jaar wijkvernieuwing Steenwijk-West | 6 mei 2024 66BIJLAGEN We zijn in gesprek gegaan met wijkbewoners.

We stonden drie middagen op verschillende locaties in de wijk met een wijkkeet, feestpop, spandoek, koffie en thee én wat lekkers. We gingen in gesprek met wijkbewoners aan de hand van vier thema's: Wonen, Openbare ruimte, Sociaal en Participatie. We hebben in totaal met 106 wijkbewoners over hun wijk gesproken. Thema Aantal positieve opmerkingen Aantal kritische opmerkingen Contact met de buren/wijk 21 9 Veiligheid 19 4 Groen 6 12 Afval en hondenpoep 0 13 Speeltuinen 8 4 Thuisgevoel 10 1 Overlast 0 10 Parkeergelegenheid 1 7 Verkeer 1 5 Isolatie/Duurzaamheid 1 4 Tuinen 0 4 Voorzieningen 2 0 Wateroverlast 0 1 Wijkactie in de wijk – KAW (2024) College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046669/105 Sterke punten Aandachtspunten Reacties uit de wijk Speeltoestellen verloederen We konden goed meedenken over onze woning Op de Verlaatseweg wordt te hard gereden Woning slecht geïsoleerd Last van tocht en/of schimmel Ik voel me thuis in de wijk! Ik heb goed contact met de buren Verhuisd naar een nieuwe woning.

Woning is fijn! Klauterkampje voegt veel toe Speeltuin is mooi geworden! Veel speelplek voor de kinderen Aanpak van het groen verdient meer deskundigheid Fijne straten, mooi, groen en veilig Gevaarlijk kruispunt Prachtig met de bloemen, de herinrichting is een goede zaak Het is stiller geworden op straat Te weinig parkeerruimte We passen op elkaar, een ouderwetse volksbuurt Eindrapportage | Evaluatie 25 jaar wijkvernieuwing Steenwijk-West | 6 mei 2024 67 * Opmerkingen kunnen gelden voor het gehele buurtje College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046670/105 Eindrapportage | Evaluatie 25 jaar wijkvernieuwing Steenwijk-West | 6 mei 2024 68 College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046671/105 EVALUATIE DOELEN E College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046672/105 DOELEN WIJKVISIE Eindrapportage | Evaluatie 25 jaar wijkvernieuwing Steenwijk-West | 6 mei 2024 70BIJLAGEN Behoud sociale structuur en meer woningdifferentiatie: Ingrepen in de woningvoorraad zijn minder grootschalig. Er is gekozen voor ‘chirurgisch’ herstructureren. Bewoners zijn makkelijker in staat om een andere woning te vinden in de eigen, vertrouwde buurt en wijk. Er wordt gewerkt aan meer evenwicht tussen het aantal huur- en koopwoningen.

Behoud bestaande stedenbouwkundige structuur en versterken groenstructuur: De aanpak is kleinschaliger waardoor er minder aan de stedenbouwkundige structuur gesleuteld is. Ruimtelijke ingrepen zijn minder ingrijpend. Groenverbeteringen worden gerealiseerd door nieuw groen aan te leggen of groen met elkaar te verbinden. Oplossen water- en parkeerproblematiek: Waterproblematiek door hoogteverschillen in de wijk wordt aangepakt door het vervangen van de riolering en wateropvang te realiseren. Oplossingen voor parkeerproblematiek worden meegenomen in nieuwe woningbouwontwikkelingen, o.a. door het realiseren van parkeerkoffers. Sociale stijging: Gaat over kansen, ontwikkeling, onderwijs en werk, meepraten, meedenken en zelf initiatief nemen. Maar het gaat ook over niet verder dalen. Onderwerpen: financiële zelfredzaamheid, vroeg- voorschoolse- educatie, taalontwikkeling, en arbeidsparticipatie. Participatie: Gaat over het meedoen aan de samenleving, werken, bijdragen als vrijwilliger. Het gaat over het hebben van sociale contacten, mantelzorgen, voor elkaar zorgen. Maar ook meedenken en opkomen voor de belangen van de wijk. Preventie: Gaat over het voorkomen van armoede, ziek worden door ongezond leven en van buiten de boot vallen. Het gaat over vroegtijdige interventies.

FYSIEK (VANAF 2010) SOCIAAL (VANAF 2015) College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046673/105 BEHOUD SOCIALE STRUCTUUR EN MEER WONINGDIFFERENTIATIE Bureauonderzoek: Ingrepen in de woningvoorraad Anders dan met de Wijkplanaanpak is er in de Wijkvisie gekozen om ingrepen in de woningvoorraad minder grootschalig te maken. Er zijn meer kleinschalige ingrepen gedaan in vergelijking met de periode van de Wijkplanaanpak. Echter zijn er uitzonderingen zoals de Bloemenbuurt en de Jan Steenstraat (De Kamp). Los van de schaal van de ingrepen is de sloop- nieuwbouw opgave aardig fors geweest. Met een totaal aantal gesloopte woningen van 343 op zo’n 1.500 woning is zo’n 23% van de woningvoorraad gesloopt gedurende de Wijkvisie. Hiervoor zijn 296 nieuwe woningen terug gebouwd. Wat maakt dat de woningvoorraad licht is verdund. Dit is met name terug te zien in de sloop van het aantal bebo’s (14, 2023). Sociale structuur Door de aanpak ‘chirurgisch’ herstructureren moest het voor bewoners makkelijker zijn een andere woning te vinden (11, 2019). Cijfers van Woonconcept laten zien dat tussen 2009 en 2023 gemiddeld 26% van hun woningen verhuurd zijn aan (ex)-bewoners van Steenwijk-West. In de toewijzing werden voorrangsregels gehanteerd om te zorgen dat bewoners die moesten verhuizen door sloop voorrang kregen op een andere woning.

Balans huur – koop De ingrepen in de woningvoorraad hebben slechts in beperkte mate gezorgd voor meer evenwicht tussen het aantal huur- en koopwoningen. Tussen 2009 en 2023 is het aandeel huurwoningen gedaald met 5% van 82% naar 77%. Het aandeel particuliere huur is met 2% gelijk gebleven (zie tabel). Ondanks deze daling is het aandeel huur nog steeds significant. Waar in Steenwijk-West het aandeel huur 77% is, ligt dit percentage gemeentelijk op 34% in 2023. De balans heeft zich in eerste instantie positief ontwikkeld, maar is nog lang niet optimaal. Eindrapportage | Evaluatie 25 jaar wijkvernieuwing Steenwijk-West | 6 mei 2024 71BIJLAGEN Doelstelling: Ingrepen in de woningvoorraad zijn minder grootschalig. Er is gekozen voor ‘chirurgisch’ herstructureren. Bewoners zijn makkelijker in staat om een andere woning te vinden in de eigen, vertrouwde buurt en wijk. Er wordt gewerkt aan meer evenwicht tussen het aantal huur- en koopwoningen.

Jaar Aantal woningen Koop (%) Huur (%) Woco Overig 2004 1520 14 86 2009 1445 17 80 2 2023 1501 23 75 2 TABEL WONINGVOORRAAD (CBS DATA) Aantal gesloopt Aantal nieuwbouw Bebo’s 274 Koopwoningen 35 Woningen 69 Huurwoningen 221 Huurappartementen 40 totaal 343 totaal 296 verschil -47 TABEL SLOOP NIEUWBOUW (2023, PRESENTATIE RAAD) College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046674/105 BEHOUD SOCIALE STRUCTUUR EN MEER WONINGDIFFERENTIATIE Eindrapportage | Evaluatie 25 jaar wijkvernieuwing Steenwijk-West | 6 mei 2024 72BIJLAGEN Interviews: • De sociale structuur is met name op specifieke plekken behouden gebleven, zoals in het Dal (Aastraat, Parkstraat en Kanaalstraat). • De grootschalige sloop en nieuwbouw heeft gezorgd voor een betere balans qua aantal huur- en koopwoningen, maar deze is zeker nog niet optimaal. • De veranderende maatschappij heeft invloed op de sociale structuur van de wijk: we worden allen individualistischer. De wijk in: • Veel bewoners geven aan fijn contact te hebben met de buurt en zich thuis te voelen in West. • Het volkse karakter is op veel plekken in de wijk behouden, bijvoorbeeld in het Dal. • Sommige bewoners laten weten dat de sociale cohesie minder is geworden. • Bestaande buren hebben gezamenlijk kunnen verhuizen, zoals in de Bloemenbuurt. Conclusie • Er is door de jaren heen een behoorlijke sloop- nieuwbouw opgave gerealiseerd.

• Ondanks een focus op minder grootschalige ingrepen zijn er alsnog grote ruimtelijke ingrepen gedaan (e.g. Bloemenbuurt / Jan Steenstraat). • Daarnaast kunnen kleinschalige ingrepen alsnog grote impact hebben op het dagelijkse leven van bewoners. • Door herstructurering is het aandeel sociale huur verminderd om zo te zorgen voor een betere balans tussen huur en koop. Het aandeel huur is echter nog steeds fors, ook gemeentelijk gezien. • Bewoners hebben door het beleid veelal de mogelijkheid gehad om, naar wens, een andere woning te vinden. • Er is bewust gewerkt aan het behoud van de sociale structuur, echter de maatschappij verandert ook (individualistischer). • Het toewijzingsbeleid heeft ook invloed op de sociale structuur van de wijk. Nog steeds een volkswijk Nog steeds dezelfde mensen, maar ook instroom van buiten College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046675/105 BEHOUD VAN BESTAANDE STEDENBOUWKUNDIGE STRUCTUUR EN VERSTERKEN GROENSTRUCTUUR Bureauonderzoek: Stedenbouwkundige structuur Kijkend naar de luchtfoto’s van de wijk is te stellen dat de stedenbouwkundige structuur tussen 2009 en 2023 in hoofdlijnen gelijk is gebleven. Wel zijn er de nodige ruimtelijke ingrepen geweest. Zoals beschreven in het vorige doel is ongeveer ¼ deel van de woningvoorraad gesloopt, een behoorlijk deel dus.

Ook de ontwikkeling van De Zuidwester is een ontwikkeling die duidelijk te zien is. Het streven was om ruimtelijke ingrepen minder ingrijpend te maken. Door het verleggen van de focus naar minder grootschalige ingrepen is dit veelal gelukt. Eindrapportage | Evaluatie 25 jaar wijkvernieuwing Steenwijk-West | 6 mei 2024 73BIJLAGEN Doelstelling: De aanpak is kleinschaliger waardoor er minder aan de stedenbouwkundige structuur gesleuteld is. Ruimtelijk ingrepen zijn minder ingrijpend. Groenverbeteringen worden gerealiseerd door nieuw groen aan te leggen of groen met elkaar te verbinden. 2009 2023 STEENWIJK-WEST College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046676/105 BEHOUD VAN BESTAANDE STEDENBOUWKUNDIGE STRUCTUUR EN VERSTERKEN GROENSTRUCTUUR Echter is het nog wel de vraag hoe dit door bewoners ervaren is. Ondanks kleinschalige ingrepen kan de impact op het dagelijks leven van bewoners nog steeds groot zijn. Door de jaren heen is een verschuiving te zien van de urgente thema’s rakend aan de herstructurering. In het Wijkplan lag de centrale focus op grootschalige sloop en nieuwbouw. Met de komst van de Wijkvisie werden ook thema’s als klimaatadaptatie, biodiversiteit, hittestress, energieneutraal en ontmoetingsplekken belangrijker. Versterken groenstructuur Er was specifieke aandacht voor het versterken van de groenstructuur.

Naast het realiseren van een groene arm bij Villa Parkzicht om zo een verbinding met park Rams Woerthe te maken, is er met de herstructurering aandacht geweest voor het toevoegen van nieuw groen. Dit is goed terug te zijn aan de inrichting rondom De Zuidwester, in de Bloemenbuurt en in de Jan Steenstraat. [ingrepenkaart?] Eindrapportage | Evaluatie 25 jaar wijkvernieuwing Steenwijk-West | 6 mei 2024 74BIJLAGEN 2009 2023 AASTRAAT 2021 2009 College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046677/105 BEHOUD VAN BESTAANDE STEDENBOUWKUNDIGE STRUCTUUR EN VERSTERKEN GROENSTRUCTUUR Eindrapportage | Evaluatie 25 jaar wijkvernieuwing Steenwijk-West | 6 mei 2024 75BIJLAGEN Interviews: • Het integrale karakter van de wijkvernieuwing is belangrijk. • De ruimtelijke doelstellingen zaten sinds de wijkaanpak al duidelijk in de visie. • Door de jaren heen is een verschuiving te zien qua herinrichting, zo werden thema’s als klimaatadaptiviteit en biodiversiteit belangrijker. De wijk in: • Bewoners die langer in West wonen hebben de wijk positief zien veranderen door de ruimtelijke ingrepen. • Veel bewoners ervaren de wijk als groen, zo wordt de verbinding met het park Rams Woerthe erg gewaardeerd. • Wel horen we onvrede over het onderhoud van het openbare groen. Deze verdient meer aandacht volgens bewoners.

Conclusie • Op het oog is de bestaande stedenbouwkundige structuur grotendeels behouden gebleven. • Ondanks een focus op kleinschalige ruimtelijke ingrepen zijn er nog wel enkele grootschalige ingrepen gedaan (e.g. realisatie de Zuidwester). • De wijk is er groener op geworden door de aanleg van nieuw groen en het beter verbinden van bestaand groen (e.g. De Zuidwester, Bloemenbuurt / Jan Steenstraat, groene arm Villa Parkzicht). • De ruimtelijke doelstellingen zaten duidelijk in de visie, door de tijd heen werden specifieke thema’s belangrijker (klimaatadaptatie, biodiversiteit, etc.) Integraal karakter visie belangrijk Ruimtelijke doelstellingen zaten al duidelijk in de visie College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046678/105 Bureauonderzoek: Waterproblematiek Er lopen verschillende hoogtelijnen in de wijk waarbij vanuit het midden (hoog) tot aan de randen van de wijk (laag) een verloop van ruim 3 meter overbrugd moet worden. Het aanpakken van de waterproblematiek is dan ook een doorgaand proces onder de Wijkvisie. De problematiek wordt aangepakt door het vervangen van de riolering. Ook het versterken van de groenstructuur draagt positief bij aan de waterhuishouding in de wijk. Parkeerproblematiek Oplossingen voor de parkeerproblematiek worden meegenomen in de nieuwe woningbouw- ontwikkelingen. Zo zijn er in de wijk o.a. parkeerkoffers gerealiseerd.

Het opofferen van percelen openbaar groen ten gunste van parkeren wordt vanuit de Wijkvisie niet gestimuleerd. Uit cijfers van de omnibusenquêtes (1, 2011 – 2017) blijkt dat de tevredenheid omtrent de parkeergelegenheid in zowel de buurt als de gemeente gestegen is tussen 2011 en 2017. Hierover kan gesteld worden dat de inzet om de parkeerproblematiek aan te pakken effect heeft. Er zijn geen cijfers na 2017 dus er is niet te zeggen hoe de huidige tevredenheid in de wijk is op het gebied van parkeren. OPLOSSEN WATER- EN PARKEERPROBLEMATIEK Eindrapportage | Evaluatie 25 jaar wijkvernieuwing Steenwijk-West | 6 mei 2024 76BIJLAGEN Doelstelling: Waterproblematiek door hoogteverschillen in de wijk wordt aangepakt door het vervangen van de riolering en wateropvang te realiseren. Oplossingen voor parkeerproblematiek worden meegenomen in nieuwe woningbouwontwikkelingen, o.a. door het realiseren van parkeerkoffers. TABEL TEVREDENHEID PARKEERGELEGENHEID (OMNIBUS) Jaar Parkeergelegenheid (% (zeer) tevreden) Buurt Gemeente 2017 61 74 2015 61 76 2013 59 61 2011 43 50 College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046679/105 OPLOSSEN WATER- EN PARKEERPROBLEMATIEK Eindrapportage | Evaluatie 25 jaar wijkvernieuwing Steenwijk-West | 6 mei 2024 77BIJLAGEN Interviews: • De thema’s water- en parkeerproblematiek zijn niet substantieel aan bod gekomen in de interviews.

• Thema’s als parkeren en water worden integraal aangepakt met andere thema’s. Zo worden nieuwe parkeerplekken gecombineerd met groen en wordt waterproblematiek ruimer getrokken door ook te kijken naar klimaatadaptatie en biodiversiteit. De wijk in: • Een paar bewoners geven aan dat er een tekort is aan parkeerplekken. Het aantal mensen dat dit aangeeft lijkt niet substantieel te zijn. • Slechts één bewoner zegt last te hebben van water op straat (Jan van Riebeeckstraat) Conclusie • Waterproblematiek wordt aangepakt door de vervanging van het riool en het aanleggen van groen en wadi’s. Dit is een doorgaand proces. • De oplossingen voor het aanpakken van de parkeerproblematiek werpen hun vruchten af waar de tevredenheid over de parkeergelegenheid in de wijk en gemeente door de jaren heen gestegen is. • Parkeerkoffers worden echter niet overal goed gebruikt, in de praktijk soms lege parkeerkoffers en volle straten. • Parkeerproblematiek oplossen en het versterken van groenstructuur kunnen conflicteren als doelen. Er wordt echter gesteld dat het opofferen van percelen openbaar groen ten gunste van parkeren vanuit de Wijkvisie niet wordt gestimuleerd.

Oplossing van parkeerkoffers is kwestie van gewenning College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046680/105 Bureauonderzoek: Centrale onderwerpen (indicatoren) Onder de doelstelling sociale stijging worden vier centrale onderwerpen genoemd waar naar gekeken kan worden: • Financiële zelfredzaamheid • Vroeg- voorschoolse- educatie • Taalontwikkeling • Arbeidsparticipatie Er is niet geconcretiseerd hoe en waar naar gekeken wordt om inzicht te krijgen in bovenstaande onderwerpen. In de Sociale Routeplanner is de doelstelling vertaald naar een aantal concrete projecten. Met data van het CBS kunnen we echter wel iets zeggen over de ontwikkeling van inkomens en arbeidsparticipatie. We zien dat het aandeel personen met een laag inkomen tussen 2009 en 2020 met bijna 4% is gestegen in Steenwijk-West, waar dit aandeel in de gemeente en landelijk gelijk is gebleven of zelfs is gedaald. Dit duidt op een negatieve ontwikkeling qua financiële zelfredzaamheid in West. Qua arbeidsparticipatie is een daling te zien in het percentage tussen 2008 en 2020. deze daling is vergelijkbaar met de gemeente. Voor de indicatoren educatie en taalontwikkeling zijn geen trendgegevens beschikbaar, waardoor er geen inzicht te geven is in de ontwikkeling van deze indicatoren in Steenwijk-West.

De Willem- Alexanderschool is echter gekozen als locatie voor de pilot schoolmaatschappelijk werk om een belangrijke preventieve rol te spelen bij de veel voorkomende leer- opvoed- en opgroeiproblemen. Projecten • Co-Creatie • Plusteam • Brede School Steenwijk-West • Moatien Er zijn concrete projecten gekoppeld aan sociale stijging. Van deze projecten hebben met name Co- Creatie, Plusteam en Moatien positieve ontwikkelingen gerealiseerd. De Brede School Steenwijk-West is minder goed van de grond gekomen. SOCIALE STIJGING Eindrapportage | Evaluatie 25 jaar wijkvernieuwing Steenwijk-West | 6 mei 2024 78BIJLAGEN Doelstelling: Gaat over kansen, ontwikkeling, onderwijs en werk, meepraten, meedenken en zelf initiatief nemen. Maar het gaat ook over niet verder dalen. Onderwerpen: financiële zelfredzaamheid, vroeg- voorschoolse- educatie, taalontwikkeling, en arbeidsparticipatie.

% personen met laag inkomen West Steenwijkerland NL 2009 52 44 2013 55 44 40 2020 55,8 43,0 40,0 % arbeidsparticipatie West Steenwijkerland NL 2008 65 75 … 2020 58 69 69 TABEL INKOMENS (CBS DATA) TABEL ARBEIDSPARTICIPATIE (CBS DATA) College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046681/105 SOCIALE STIJGING Eindrapportage | Evaluatie 25 jaar wijkvernieuwing Steenwijk-West | 6 mei 2024 79BIJLAGEN Interviews: • Sociale stijging gaat naast de indicatoren ook over het maken van wooncarrière in de wijk. Bijvoorbeeld door van een huurwoning door te schuiven naar een koopwoning. • De wijk heeft een toegankelijk en laagdrempelig inlooppunt nodig waar mensen terecht kunnen met vragen en kwesties. De wijk in: • Diverse bewoners geven aan binnen de wijk te zijn verhuisd naar een betere woning, of van een huurwoning naar een koopwoning te zijn verhuisd. Conclusie • Het is lastig om met data iets te kunnen zeggen over de centrale onderwerpen op sociaal vlak omdat de indicatoren verder niet concreet gemaakt zijn. Op basis van CBS data is een lichte toename te zien van het aandeel lage inkomens en een lichte afname van de arbeidsparticipatie. • Voor de indicatoren educatie en taalontwikkeling zijn geen trendgegevens beschikbaar, waardoor er geen inzicht te geven is in de ontwikkeling van deze indicatoren in Steenwijk-West.

• De Willem-Alexanderschool is gekozen als locatie voor de pilot schoolmaatschappelijk werk om een belangrijke preventieve rol te spelen bij de veel voorkomende leer-opvoed- en opgroeiproblemen. • Er zijn concrete projecten gekoppeld aan sociale stijging. Van deze projecten hebben met name Co- Creatie, Plusteam en Moatien positieve ontwikkelingen gerealiseerd. De wijkwerkplaats biedt 6 cliënten een vaste plek. En begeleidt circa 10-20 bewoners per jaar, waarvan circa 5 per jaar doorstromen naar vast werk. College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046682/105 Bureauonderzoek: Onder de doelstelling participatie worden geen centrale onderwerpen of indicatoren benoemd. Er is dus niet geconcretiseerd hoe en waar naar gekeken wordt om inzicht te krijgen in de doelstelling. In de Sociale Routeplanner is de doelstelling vertaald naar een aantal concrete projecten. Onderstaande projecten zijn gelinkt aan het doe participatie. Co Creatie is ingezet bij de ontwikkeling van de Aastraat, en de herinrichting van de Gasthuislaan en Bilderdijk-Vondelstraat. Co-creatie leverde betere plannen op, grotere tevredenheid en verrassende inzichten (11, 2019). Bij de ontwikkeling van de Piet Hein- en van Speykstraat en latere projecten is dit echter niet doorgezet. Een mogelijke verklaring is dat het door strikter wordende regels steeds minder centraal staat.

Onder leiding van de Wijkkracht zijn er diverse participatie activiteiten opgezet. Op deze manier was de Wijkkracht een drijvende kracht. Echter nam de Wijkkracht bewoners ook veel werk uit handen. De inzet van de Wijkkracht is eind 2019 beëindigd en de werkzaamheden zijn overgenomen door Sociaal Werk De Kop. Onderzoek laat zien dat wijkbewoners de Wijkkracht niet missen (12, 2019). Het Plusteam is doorontwikkeld naar de Wijkwerkplaats. De Wijkwerkplaats helpt hulpbehoevenden uit de wijk. Er zit een jobcoach op om dit aan te sturen die in de tijd van de Wijkkracht nauw samenwerkten. Er is gesteld in 2019 dat de doorontwikkeling van de Wijkwerkplaats ook de komende jaren aandacht vraagt (11, 2019). Het project Moatien verzorgde een sociale marktplaats waar informeel contact tussen bewoners onderling tot stand wordt gebracht. Het beoogde resultaat qua aantal contacten en interventies is niet behaald. Het project is daarom niet doorgezet. Het gegeven dat er hulpbehoevenden in de wijk zijn, heeft er voor gezorgd dat een andere insteek is gekozen. Vanuit de as van Moatien verrees de Wijkwerkplaats. Inmiddels een niet weg te denken project in de wijk (11, 2019). Het Wijkplatform was een platform van bewoners uit de wijk. Gaandeweg is besloten het Wijkplatform op te heffen. Er is gekozen om te werken met projectgroepen die per project betrokken worden (ook op sociaal vlak).

Per project zijn vrijwilligers betrokken. Wijkcentrum De Korf staat volgens de evaluatie van 2019 inmiddels volledig op eigen benen (11, 2019). Vergrijzing van het bestuur is echter wel een zorg. Door de noodzaak om inkomsten te genereren is het risico dat De Korf zich ontwikkelt tot zalenverhuurcentrum. Verder zou het goed zijn om meer activiteiten voor de wijk te ontwikkelen. PARTICIPATIE Eindrapportage | Evaluatie 25 jaar wijkvernieuwing Steenwijk-West | 6 mei 2024 80BIJLAGEN Doelstelling: Gaat over het meedoen aan de samenleving, werken, bijdrage als vrijwilliger. Het gaat over het hebben van sociale contacten, mantelzorgen, voor elkaar zorgen. Maar ook meedenken en opkomen voor de belangen van de wijk. College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046683/105 PARTICIPATIE Eindrapportage | Evaluatie 25 jaar wijkvernieuwing Steenwijk-West | 6 mei 2024 81BIJLAGEN Interviews: • We moeten niet te hoge verwachtingen hebben van de inspraak van inwoners van de wijk. Bewoners blijken vaak organisatieschuw. • De Wijkkracht was een drijvende kracht in de wijk, maar nam inwoners ook veel werk uit handen. De wijk heeft daarom sleutelfiguren nodig. • In vergelijking met vroeger, en versterkt sinds corona, willen minder mensen zich inzetten voor (projecten van) de wijkvereniging.

De wijk in: • Een aantal bewoners die wij spreken weten de ingangen te vinden om mee te denken of te helpen. • Daar tegenover staat een grote groep die daar geen behoefte aan heeft. Argumenten zijn bijvoorbeeld dat er niet genoeg geluisterd zou worden of dat het onduidelijk is waarin meegedacht kan worden. • Men vindt de huidige locatie van De Korf een achteruitgang ten opzichte van de oude locatie. Conclusie • Ondanks de positieve ervaringen o.a. Aastraat is Co Creatie niet doorgezet in latere projecten. • Vanuit het Plusteam (Wijkwerkplaats) zijn er jaarlijks zo’n 15 cliënten actief in de wijk. • Moatien: Er kwamen maar weinig vragen binnen en ook het aanbod van hulpgevers was vrij laag. Moatien is overgegaan in de Wijkwerkplaats. • Effecten van het werken met projectgroepen i.p.v. met een Wijkplatform zijn onbekend (worden niet gemonitord). • Daadwerkelijke participatie bevindt zich enkel op inspraakniveau (12, 2019). Er is een aanjager nodig om bewoners te activeren De locatie van De Korf is niet laagdrempelig genoeg College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046684/105 PREVENTIE Eindrapportage | Evaluatie 25 jaar wijkvernieuwing Steenwijk-West | 6 mei 2024 82BIJLAGEN Bureauonderzoek: Onder de doelstelling preventie worden geen centrale onderwerpen of indicatoren benoemd.

Er is dus niet geconcretiseerd hoe en waar naar gekeken wordt om inzicht te krijgen in de doelstelling. In de Sociale Routeplanner is de doelstelling vertaald naar een aantal concrete projecten. Onderstaande projecten zijn gelinkt aan het doel preventie. Projecten • Gezond in West Binnen het project Gezond in West staan het bevorderen van een gezonde leefstijl en het ontwikkelen van bewegingsprogramma’s centraal. Er zijn tot op heden weinig resultaten bekend van het beweegteam en de middelen om mensen met een uitkering te laten bewegen. De moestuin bij dagcentrum De Slinger verkoopt geen betaalbare groenten meer aan bewoners, maar er is nog wel een vrijwilliger actief die samen met cliënten zich inzet voor de moestuin en de groenten worden gebruikt in de maaltijd van de woongroepen. Het ‘Wijkresto’ is tijdens corona gestopt en nadien is het, ondanks meerdere pogingen, niet gelukt om dit nieuw leven in te blazen. Doelstelling: Gaat over het voorkomen van armoede, ziek worden door ongezond leven en van buiten de boot vallen. Het gaat over vroegtijdige interventies.

Moestuin – archief Kijk op West (2010) College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046685/105 PREVENTIE Eindrapportage | Evaluatie 25 jaar wijkvernieuwing Steenwijk-West | 6 mei 2024 83BIJLAGEN Interviews: • Door de hoeveelheid problematiek in de wijk ben je vaak hoofdzakelijk met urgente individuele problematiek bezig, en overschaduwt dit soms langere termijn zaken als visie en beleid. • We handelen nu veelal reactief, gericht op problemen. De wijk in: • Bewoners hebben ons weinig verteld over hun leefstijl of thuissituatie. Dit was echter ook geen onderdeel van onze vier hoofdthema’s. Conclusie • Onbekend is welke resultaten er zijn om bewoners gezonder te laten leven. • Er zijn diverse initiatieven geweest om voor weinig geld een gezonde maaltijd te kunnen maken (moestuin) of kopen (De Korf/Wijkresto). Onbekend is hoeveel bewoners hier gebruik van maakten. Inmiddels zijn de initiatieven gestopt. • Met de wijkactie van KAW is onvoldoende te zeggen over eventuele problematiek achter de voordeur. Hier is niet gericht naar gevraagd. • Het handelen is veelal reactief, mede door de hoeveelheid problematiek in de wijk.

Vooral bezig met dagelijkse problematiek, minder met langere termijn visie College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046686/105 SOCIALE CIJFERS F College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046687/105 SOCIALE CIJFERS We onderzoeken op basis van cijfermatige data hoe Steenwijk-West zich verhoudt tot de gemeente Steenwijkerland. Dit doen we op basis van data van de Buurtatlas, een initiatief van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. We kiezen daarbij voor data die past bij de doelen van de Sociale Routeplanner. Het gaat daarbij over (ervaren) gezondheid, de sociaaleconomische positie en meedoen in en bijdragen aan de wijk. De bijpassende indicatoren die we hebben gekozen zijn daarom: - Ervaren gezondheid - Broze gezondheid - Langdurige aandoeningen - Moeite met rondkomen - Inwoners met een bijstandsuitkering - Eenzaamheid - Lage veerkracht - Vrijwilligerswerk Voor deze indicatoren zijn cijfers bekend voor 2022 en trendcijfers 2012-2022. De databron is de landelijke Gezondheidsmonitor. Op basis van het SMAP-model is een betrouwbare inschatting per indicator gemaakt op buurtniveau. De cijfers zijn daarmee bekend op landelijk, gemeentelijk en buurtniveau. Dit maakt het mogelijk een vergelijking te maken tussen het gemeentelijk gemiddelde en de wijk Steenwijk-West.

Ervaren gezondheid De indicator ervaren gezondheid geeft inzicht in de mate waarin inwoners zelf vinden dat zij in goede gezondheid verkeren. Het gaat in Steenwijk-West om 60% van de inwoners ten opzichte van het gemiddelde van 71% in de gehele gemeente. De trendcijfers laten zien dat de ervaren gezondheid in Steenwijk-West ten opzichte van 2012 is afgenomen voor alle leeftijdsgroepen (kinderen, volwassenen en ouderen). Broze gezondheid De indicator broze gezondheid geeft inzicht in de kwetsbaarheid van oudere inwoners (65+). Een broze gezondheid betekent kort gezegd dat een oudere zodanig kwetsbaar is dat een kleine kwaal of normaal gesproken onschuldige val eenvoudig kan uitgroeien tot grote gezondheidsproblemen. Eindrapportage | Evaluatie 25 jaar wijkvernieuwing Steenwijk-West | 6 mei 2024 85BIJLAGEN Ervaren gezondheid in Steenwijk-West (2022) College van burgemeester en wethouders - 18 juni 2024 - 2024_B&W_0046688/105 SOCIALE CIJFERS Ook voor deze indicator scoort Steenwijk-West hoog ten opzichte van het gemiddelde in de gemeenten: 33,2% ten opzichte van 24,6%. Er is voor deze indicator geen trend bekend. Langdurige aandoeningen De indicator langdurige aandoeningen geeft inzicht in het aandeel inwoners dat een langdurige aandoening heeft.

Mensen met langdurige aandoeningen hebben doorgaans meer kans aangewezen te zijn op een uitkering en hebben moeite om mee te doen in de wijk. Het gaat in Steenwijk-West om 39,8% van de inwoners ten opzichte van het gemiddelde van 33% in de gehele gemeente. De trendcijfers laten zien dat het aandeel mensen met een langdurige aandoening in Steenwijk- West ten opzichte van 2012 voor de leeftijdsgroep ouderen met ongeveer 4% is afgenomen. Er zijn daarmee dus minder ouderen in Steenwijk-West met een langdurige aandoening dan in 2012. Voor de andere leeftijdsgroepen is het aandeel nagenoeg gelijk gebleven. Moeite met rondkomen De indicator moeite met rondkomen geeft inzicht in het aandeel inwoners dat zelf aangeeft in de afgelopen 12 maanden moeite heeft gehad met ronkomen (cijfers 2022). Het gaat daarbij niet enkel om mensen die gebruik maken van een uitkering of een zeer laag inkomen hebben. Het gaat in Steenwijk-West om 32,2% van de inwoners ten opzichte van 17,2% in de gemeente Steenwijkerland. Steenwijk-West is hiermee de buurt met het hoogste aandeel inwoners die moeite heeft met rondkomen in de gemeente Steenwijkerland. De trend laat wel zien dat voor alle leeftijdsgroepen het aandeel inwoners dat moeite heeft met rondkomen is gedaald ten opzichte van 2012. Het gaat per leeftijdsgroep over een daling van 4-6%.