15.0 Informatienota 2023 - 8 - Ontwikkelingen binnenstad Steenwijk.pdf

• Naast het meten van bezoekersaantallen is juist het meten van de beleving van bezoekers een extra toegevoegde waarde. Dit kan zowel gedaan worden op specifieke plekken (zoals heringerichte pleinen of College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007634/78 ‘Vitaliteitsbenchmark centrumgebieden, Detailrapport Steenwijk 2022’ - 15 juli 2022 25 andere locaties) of voor de binnenstad als geheel. Hiermee wordt inzichtelijk welke zintuigelijke aspecten bezoekers en bewoners waarderen. Denk aan kleur, geur, sfeer, uitzicht, materialen, geluiden etc. En of bijvoorbeeld investeringen in de openbare ruimte positief bijdragen aan de beleving en op welke wijze dan. Door gericht belevingsonderzoek kan bepaald worden of investeringen effectief en efficiënt zijn geweest: bijvoorbeeld op het terrein van leefbaarheid en herinrichting van diverse ruimtes in het centrumgebied en de belendende ruimtes. Ruimtelijke kwaliteit: absolute voorwaarde • Steenwijk heeft als vestingstad met een sterk historisch karakter veel te bieden. Belangrijk is om dit onderscheidende aspect en bijzondere karakter in te blijven zetten. • Relatief nieuw zijn de thema’s met betrekking tot de kwaliteit van de leefomgeving. Vanwege klimaat- verandering zien wij in versteende binnensteden sneller problemen optreden: hittestress bij hoge temperaturen of juist wateroverlast bij extreme regenval.

Een groenere omgeving met bijbehorende drainage is daarom belangrijk om toe te passen bij herontwikkelingen. Vaak is bijvoorbeeld een moment van werk-met-werk (zoals vernieuwde riolering) het moment om deze ontwikkelingen mee te nemen. • Aanvullend is het belangrijk duurzamer en groener te ontwikkelen. Stadstuinen, meer ruimte voor groen en minder verkeer draagt zowel bij aan de beleving als de vermindering van ongewenste uitstoot. Belangrijke thema’s voor de komende jaren. • De aanpak van leegstand is voor Steenwijk belangrijk om gezamenlijk met de stadspartners aan te pakken. Nadenken over invulling van panden en mogelijk transformatie is onderdeel hiervan. Zet in op bereikbaarheid met alle vervoerswijzen • De voetganger komt steeds meer op nummer 1. Dit betekent dat aandacht nodig is voor aantrekkelijke, veilige looproutes in en rondom de binnenstad. Die langs aantrekkelijke functies gaan (niet langs leegstaande verpauperde panden), maar bijvoorbeeld ook langs het water en groen. De looproutes vanuit bronpunten (station, fietsenstallingen, parkeergarages) naar de eindbestemmingen (kernwinkelgebied, musea, horecaplein) dienen op orde te zijn. Daarbij is het van belang goed na te denken over de locaties om het centrum met functies uit te breiden of juist in te breiden door transformatie naar woningen. Dit beïnvloedt de looproutes en daarmee de compactheid van het centrum.

• De fiets wordt ook steeds belangrijker in het centrumbezoek. Zowel lokaal als regionaal en door toeristen, mede door de opkomst van de e-bike en vergrijzing. Dit betekent dat een gedifferentieerd fietsbeleid + stallingen nodig is. De snelle winkelbezoeker parkeert de fiets namelijk het liefst voor de deur, terwijl men voor een dagdeel uit vaak behoefte heeft aan een veilige, prettige stallingsplek mogelijk inclusief oplaadpunt. De fietsenstallingen dienen op strategische locaties gelegen te zijn, vanaf hoofdfietsroutes richting de binnenstad, met aanvullende mogelijkheden in de nabijheid van de eindbestemming om even de fiets te stallen. • Desondanks dient de auto niet vergeten te worden. Een heldere bereikbaarheid en parkeersituatie is van groot belang, waarbij communicatie over locaties, beschikbaarheid van plekken en parkeerregiem van groot belang is. Als de consument meerdere opties heeft, hoeft parkeren geen dissatisfier te zijn. Daarom is het net als bij de fiets van groot belang gerichte keuzes te maken voor parkeerplaatsen op strategische locaties. Met een onderscheid in doelgroepen: bezoekers, bewoners en werknemers in het centrumgebied. Ook hierbij geldt dat voldoende aandacht voor oplaadmogelijkheden een vereiste is. • Wijzigingen in bereikbaarheid kunnen van invloed zijn op de bezoekersstromen en daarmee het koopgedrag.

Het autovrij of autoluw maken van een straat heeft impact op zowel autobezoekers, die mogelijk anders gaan rijden, een ander vervoersmiddel kiezen of voor een ander winkelgebied kiezen. College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007635/78 ‘Vitaliteitsbenchmark centrumgebieden, Detailrapport Steenwijk 2022’ - 15 juli 2022 26 Daarentegen kan het ook een impuls geven aan de verblijfskwaliteit en daarmee extra bezoekers aantrekken. Dit betekent veelal dat de ene functie profiteert terwijl de andere functie juist hinder ondervindt. Daarom is het bij verkeersingrepen in en rondom het centrum belangrijk de impact op het centrumgebied, bezoekers en omzetten in beeld te brengen. • Het OV kan vooral bij (boven)regionale bezoekers en evenementen een rol spelen. De route tussen het station en het centrum is belangrijk om herkenbaar en aantrekkelijk te maken. • Voor verduurzaming van de binnensteden is een duurzame stadsdistributie van groot belang. Het is belangrijk goed te onderzoeken hoe de stadsdistributie richting de toekomst zowel duurzaam als economisch kan plaatsvinden, bij voorkeur met zero-emissie. Alles overslaan op andere voertuigen kost tijd en biedt onzekerheid. Daarom zijn maatwerkoplossingen van groot belang en is een gezamenlijk traject met betrokkenen in de binnenstad om ambities en acties vast te stellen een gedeeld belang.

Tot slot: integraal en samen blijven toverwoorden • De kracht van centra is het totaalplaatje dat op orde is. Van ruimtelijke kwaliteit tot demografie en van voorzieningenaanbod tot bereikbaarheid. Door juist multidisciplinair naar de opgaven te kijken, is het mogelijk alle belangen in het centrumgebied af te wegen. Zodat elk centrum het eigen karakter behoudt en de aantrekkingskracht heeft die passend is. • Deze multidisciplinaire benadering werkt alleen als de samenwerking op orde is. Niet alleen tussen gemeente en ondernemers. Maar juist het betrekken van vastgoed, binnenstadsbewoners en ondernemers in alle branches (ambachten, cultuur, horeca, winkels) zorgt voor een gezamenlijk verhaal.

College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007636/78 ‘Vitaliteitsbenchmark centrumgebieden, Detailrapport Steenwijk 2022’ - 15 juli 2022 27 College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007637/78 Nadere regels subsidie stimuleren vitaliteit binnenstad Steenwijk 2021 Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Steenwijkerland; gelet op de bepalingen van de Algemene wet bestuursrecht en de Algemene subsidieverordening gemeente Steenwijkerland 2018; overwegende dat: - door maatschappelijke en technologische ontwikkelingen (toename online verkopen) de retail, leisure en horeca en daarmee het functioneren van de binnenstad van Steenwijk onder druk staat; - hierdoor de leegstand in de binnenstad zal oplopen; - dit door de coronacrisis wordt versterkt en nu al zichtbaar leidt tot toename van leegstand; - juist deze sectoren voor de binnenstad van Steenwijk met een recreatief winkelprofiel belangrijk zijn; - een sterk recreatief winkelprofiel zorgt voor veel bezoekers, beleving en bestedingen in de binnenstad; - het daarmee dus van belang is het voorzieningenniveau – de retail, leisure en horeca – in de binnenstad te behouden en te stimuleren, met name nu juist deze sectoren hard worden getroffen door de coronacrisis; - het behoud van de voorzieningen retail, leisure en horeca van belang is voor de regionale streekfunctie

van de binnenstad; - investeringen in de bedrijfspanden gezien de financiële verslechterde positie bij eigenaren wordt uit- of afgesteld; - hierdoor de verhuurbaarheid en de aantrekkelijkheid van bedrijfspanden en daarmee de invulling daarvan onder druk staat; - leegstand en verpaupering van panden de aantrekkelijkheid van het recreatief centrum doet afnemen; - het van belang is dat de bedrijfspanden er verzorgd en aantrekkelijk bijstaan. Dit draagt bij aan het verblijfs- en leefklimaat in de binnenstad; - aldus de binnenstad van Steenwijk zowel als een ‘place to be’ als een ‘place to buy’ wordt gestimuleerd; - in aanloopstraten en overige delen in de binnenstad succesvol (leegstaande) bedrijfspanden worden getransformeerd naar woningbouw; - deze transformatie ook bijdraagt tot een leefbare binnenstad, maar geen voldoende oplo ssing biedt voor het in stand houden van de streekfunctie, het recreatief winkelprofiel en de aantrekkelijkheid van bedrijfspanden; besluit vast te stellen de volgende: de Nadere regels subsidie stimuleren vitaliteit binnenstad Steenwijk 2021 College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007638/78 Artikel 1 Begripsbepaling In deze regeling wordt verstaan onder: a. bedrijfspand: gebouw dat bestemd is om daarin een bedrijf uit te oefenen; b. retail: levering van diensten en/of goederen aan particulieren; c.

leisure: commerciële vrijetijdsvoorzieningen, zoals vermaak, cultuur en recreatie; d. vitaliteit van de binnenstad: de mate van aantrekkelijkheid van de binnenstad als ‘place to buy’ en ‘place to be’ door aanwezigheid van een divers aanbod aan retail -, leisure- en horecavoorzieningen en een prettig verblijfsklimaat e. binnenstad: het gebied “binnen de stadswallen van Steenwijk”, zoals ingetekend op de bij deze regeling behorende kaart (bijlage 1); f. duurzaam: tenminste drie jaar lang standhoudend. Artikel 2 Toepassingsbereik Het bepaalde in deze regeling is enkel van toepassing op de verstrekking van subsidies door burgemeester en wethouders voor de in artikel 3 bedoelde activiteiten. Artikel 3 Subsidiabele activiteiten en prestatie Subsidie kan worden verstrekt voor interne en externe bouwkundige aanpassingen (verb etering, herstel of vernieuwing) van bedrijfspanden in de binnenstad van Steenwijk voor zover die bijdragen aan het instandhouden en verbeteren van de vitaliteit van de binnenstad van Steenwijk door het duurzaam versterken van de retail-, leisure- en horecafunctie, het duurzaam tegengaan van verloedering en verpaupering van bedrijfspanden en het duurzaam invullen van leegstaande bedrijfspanden, anders dan ten behoeve van de functie wonen. Artikel 4 Doelgroep Natuurlijk persoon of rechtspersoon die eigenaar is van een bedrijfspand in de binnenstad van Steenwijk.

Artikel 5 Kosten die voor subsidie in aanmerking komen 1. Voor subsidie komen in aanmerking de materiaal- en arbeidskosten van de bouwkundige aanpassingen (verbetering, herstel of vernieuwing). 2. Er wordt per bedrijfspand slechts één keer subsidie verleend. 3. Niet voor subsidie in aanmerking komen de kosten van: a. manuren van werkzaamheden die niet door een bedrijf worden uitgevoerd; b. verrekenbare BTW; College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007639/78 c. legeskosten voor vergunningen; d. werkzaamheden en kosten waarvoor op basis van andere regelingen al subsidie is verleend. Artikel 6 Subsidiehoogte De hoogte van de subsidie bedraagt maximaal 40% van de subsidiabele kosten. Artikel 7 Wijze van verdeling Verstrekking van subsidie vindt plaats op volgorde van ontvangst van de volledige aanvragen, totdat het subsidieplafond is bereikt. Artikel 8 Subsidieplafond 1. Het plafond voor deze Regeling bedraagt in totaal € 400.000,- (zegge: vierhonderdduizend euro). 2. Burgemeester en wethouders kunnen het plafond als genoemd in het vorige lid gedurende de looptijd van de Regeling bijstellen. 3. Dreigt het subsidieplafond op enige dag te worden overschreden, dan vindt rangschikking van de op die dag binnengekomen volledige subsidieaanvragen plaats door middel van loting. Artikel 9 Aanvraagvereisten 1.

Een aanvraag voor subsidie wordt ingediend door middel van een door burgemeester en wethouders vastgesteld aanvraagformulier. 2. Een aanvraag gaat in ieder geval vergezeld van: a. Een begroting op basis van gespecificeerde offertes waaruit duidelijk blijkt welke werkzaamheden worden verricht en wat de geraamde kosten zijn. De in de aanvraag opgenomen begroting dient te worden opgesteld door of gebaseerd te zijn op een bijgesloten gespecificeerde offerte van een bij de Kamer van Koophandel ingeschreven onderneming. b. Een helder plan van aanpak met een omschrijving van de te verrichten werkzaamheden, inclusief tekeningen en foto's die inzicht geven in de bestaande situatie, de gebreken en de gewenste situatie. c. Een exploitatiebegroting waaruit blijkt dat de retail-, leisure- of horecafunctie ten behoeve waarvan de bouwkundige aanpassingen plaatsvinden, na deze aanpassingen duurzaam in stand kan blijven. d. Indien het vergunningplichtige activiteiten of werkzaamheden betreft, de hie rvoor benodigde vergunning(en). College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007640/78 e. Een verklaring van de aanvrager waarin de aanvrager ondubbelzinnig verklaart dat de onderneming in de afgelopen drie jaren geen steunbedragen heeft ontvangen, die tezamen met deze aanvraag, het steunmaximum van de de-minimisregeling van in totaal € 200.000 overstijgt. f.

Een bewijs dat de aanvrager eigenaar is van het bedrijfspand waarop de aanvraag betrekking heeft. Artikel 10 Advies Een aanvraag wordt geanonimiseerd om advies voorgelegd aan het dagelijks bestuur van Stichting Steenwijk Vestingstad. Artikel 11 Aanvullende weigeringsgronden In aanvulling op artikel 6 van de Algemene subsidieverordening gemeente Steenwijkerland 2018 wordt de subsidie geweigerd indien het te verlenen subsidiebedrag minder dan € 10.000,- bedraagt. Artikel 12 Aanvullende verplichtingen van de subsidieontvanger 1. In aanvulling op artikel 7 van de Algemene Subsidieverordening gemeente Steenwijkerland 2018 dienen de werkzaamheden binnen 6 maanden na de dagtekening van de subsidieverleningsbeschikking te zijn gerealiseerd. 2. De subsidieontvanger kan eenmalig schriftelijk verzoeken om de termijn genoemd in het vorige lid met maximaal 6 maanden te verlengen 3. In aanvulling op artikel 7 van de Algemene subsidieverordening gemeente Steenwijkerland 2018 kan voorts de verplichting worden opgelegd dat de exploitatie van de retail-, leisure- of horecafunctie ten behoeve waarvan de bouwkundige aanpassingen plaatsvinden, ten minste drie opeenvolgende jaren na de datum van de subsidievaststellingsbeschikking in stand blijft.

Verder kan de verplichting worden opgelegd dat de invulling van leegstaande bedrijfspanden ten behoeve waarvan de bouwkundige aanpassingen plaatsvinden, tenminste drie opeenvolgende jaren na de datum van de subsidievaststellingsbeschikking in stand blijft. Artikel 13 Citeertitel, inwerkingtreding en werkingsduur 1. Deze regeling wordt aangehaald als: Nadere regels subsidie Stimuleren vitaliteit binnenstad Steenwijk 2021 2. Deze regeling treedt in werking met ingang van de eerste dag na de datum van uitgifte van het Gemeenteblad waarin zij wordt geplaatst. 3. Deze regeling vervalt op 31 december 2022, met dien verstande dat de regeling van toepassing blijft op subsidies die voor die datum zijn aangevraagd. College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007641/78 Burgemeester en wethouders van Steenwijkerland, secretaris, burgemeester, Bijlage 1: afbakening gebied College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007642/78 Gebiedsvisie binnenstad-west De tuinen van Steenwijk College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007643/78 College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007644/78 Graafseweg 109 6512 BS Nijmegen T 024 - 379 20 83 E info@dtnp.nl W www.dtnp.nl Adviseurs voor Ruimte en Strategie Opdrachtgever: Gemeente Steenwijkerland Contactpersoon: De heer R.

Sturre Projectteam DTNP: De heer R. Eijkelkamp De heer P. Rosmulder De heer D. Veenstra Projectnummer: 2323.1221 Datum: 13 juli 2022 Gebiedsvisie binnenstad-west De tuinen van Steenwijk College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007645/78 College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007646/78 Context 1 1.1 Waarom een gebiedsvisie? 2 1.2 Waar staan we? 3 Analyse 5 2.1 Verandering centrumfunctie 6 2.2 Ruimtelijke kwaliteiten en knelpunten 8 2.3 Wensen en behoeften stakeholders 10 2.4 Uitgangspunten voor de visie 12 Gebiedsvisie 15 3.1 Een groene lappendeken 16 3.2 De tuinen van Steenwijk 19 3.3 Ontwikkelperspectief 23 3.4 Stedenbouwkundige richtlijnen 26 Tot slot 27 College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007647/78 College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007648/78 Context College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007649/78 2323.1221 Gebiedsvisie binnenstad-west Steenwijk - 13 juli 2022 2 van 28 Eigenaren: hoe verder, na de brand? 1.1 Waarom een gebiedsvisie? In het stadsblok ten westen van de Markt staat de komende jaren veel te gebeuren. De gemeente Steenwijkerland is voorne- mens om hier een nieuw museum te reali- seren. Ook zijn er plannen om de sfeer en uitstraling van dit deel van de vestingstad te verbeteren.

Er zijn ondernemers die hun zaak willen moderniseren, en er zijn eigenaren die er stadswoningen willen (her)bouwen. Van individueel en incidenteel, naar gebiedsgericht Door het historische karakter van de binnenstad hebben de partijen in dit stadsblok elkaar nodig om ontwikkelingen van de grond te krijgen. Je kan hier (letterlijk) niet om de (achter)buren heen. Bij het maken van plannen moet dus in ieder geval rekening worden gehouden met elkaars wensen. Nu verschil - lende ontwikkelingen samenkomen, ontstaat er echter ook een kans om elkaar vooruit te helpen. Op initiatief van de gemeente is DTNP daarom aan de slag gegaan om een integrale gebiedsvisie op te stellen voor het deelgebied (Korte) Woldpromenade, Kalverstraat, Gasthuisstraat en Kornputsingel. Gemeente: museum in rijksmonument? Allen: aantrekkelijkheid vestingstad vergroten Ondernemers: betere bereikbaarheid? Afbakening gebiedsvisie (hierna: ‘het stadsblok’) College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007650/78 3 van 282323.1221 Gebiedsvisie binnenstad-west Steenwijk - 13 juli 2022 Gezamenlijk binnenstadsbelang voorop Doel van de gebiedsvisie is de binnenstad nog aantrek - kelijker te maken voor ondernemers, eigenaren, bewoners en bezoekers.

Bijzonder aandachtspunt daarbij is hoe het groene binnenterrein hierin een functie kan vervullen, bijvoorbeeld door het in bepaalde mate open te stellen. In deze gebiedsvisie worden de volgende vragen beantwoord: • Wat is de gewenste ruimtelijk-functionele koers voor dit deel van de vestingstad? • Welke positie en relaties heeft het gebied met de omliggende straten en centrumfuncties? • Wat zijn programmatische wensen en ruimtelijke ambities binnen het gebied? • Welke aanpassingen in vastgoed en openbare ruimten zijn nodig om de beoogde koers te realise - ren? • Wat kan ieder van de partijen zelf oppakken? En wat kan of moet samen? Leeswijzer De gebiedsvisie vindt u in hoofdstuk 3: aan de hand van het centrale idee (§ 3.1) en de individuele bouwstenen (§ 3.2) is een ontwikkelperspectief geschetst (§ 3.3). Hoofdstuk 2 bevat meer achtergronden en verdieping. De afgelopen maanden is er intensief gespro- ken met diverse belanghebbenden en betrok- kenen uit het deelgebied. Deze kennis is door DTNP vertaald in een gebiedsvisie, als nieuw ontwikkelperspectief voor het stadsblok. Ambtelijke werkgroep en integrale beleidskaders De gebiedsvisie is meermaals besproken in een ambte - lijke werkgroep met vakspecialisten op het gebied van stedenbouw, openbare ruimte, woningbouw, museum en economie.

Voor de gebiedsvisie zijn de volgende gemeentelijke documenten leidend: 1.2 Waar staan we? • Investeringsagenda Steenwijk (juni 2021); • Uitvoeringsagenda 2021 binnenstad Steenwijk; • Masterplan ‘Op weg naar een nieuw museum voor Steenwijkerland’ (sept. 2021) • Woonagenda Steenwijkerland 2022-2026. Proces en participatie Op 12 april jl. is tijdens een kick-off-bijeenkomst de aftrap gegeven voor het opstellen van de gebiedsvisie en de bijbehorende businesscase. Aan eigenaren, ondernemers en bewoners uit het deelgebied is die avond het plan van aanpak toege - licht en gevraagd wie op welke manier betrokken College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007651/78 2323.1221 Gebiedsvisie binnenstad-west Steenwijk - 13 juli 2022 4 van 28 wilde zijn. De aanwezigen konden zich daarbij aanmel - den voor individuele vervolggesprekken, voor de ‘kopgroep vastgoed’ en voor de ‘klankbordgroep’: • Individuele gesprekken : adviseurs van DTNP hebben, in vertrouwelijkheid, met circa 12 stake - holders uit het gebied gesproken over de eigen wensen, ambities en (on)mogelijkheden voor de toekomst. Ook is de eventuele deelname aan de kop- of klankbordgroep besproken. • Kopgroep vastgoed : dit is de werkgroep van vastgoedeigenaren met de meest concrete/ urgente ontwikkelvragen. De gemeente is hier als een van de belanghebbende eigenaren (i.v.m.

ontsluiting museum) ook onderdeel van. In de visievorming zijn deze koplopers nauw betrokken geweest. Immers: zonder hun draagvlak, geen uitvoering. • Klankbordgroep : dit zijn de bewoners en onderne - mers uit het gebied met een duidelijk belang en individuele ideeën/ambities, maar geen directe invloed of urgentie om tot uitvoering over te gaan. Zij zijn, evenals stakeholders uit de overzijden van zowel Gasthuisstraat, Woldpromenade als Kalverstraat (westzijde Markt), op een aantal momenten in het proces geïnformeerd over de stand van zaken in de visievorming. Daarnaast: van visie naar businesscases In een deel van het stadsblok is men gedurende het visietraject tot het inzicht gekomen dat de puzzel hier het beste samen kan worden gelegd. De gemeente Steenwijkerland faciliteert daarom, waar mogelijk, het overleg binnen deze kopgroep, om te komen tot een gezamenlijke businesscase voor de ontwikkeling van de eerste fase. Zo heeft DTNP, middels een beknopte haalbaarheids - studie, aan de betrokkenen laten zien wat de meer - waarde zou kunnen zijn van een gezamenlijke ontwik - keling (in plaats van ‘ieder voor zich’). In de komende (zomer)maanden ligt er zowel voor de gemeente als de individuele partijen het nodige ‘huiswerk’ om deze eerste fase van de grond te krijgen.

Vaststellen gebiedsvisie stimuleert ontwikkeling Met deze gebiedsvisie wordt de koers uitgezet om te komen tot toekomstbestendige ontwikkeling van het stadsblok. Vaststelling door de gemeenteraad is nu belangrijk, zodat er voor de komende jaren helderheid is voor alle betrokkenen. Dit mandaat verschaft stakeholders bovendien de nodige zekerheid, zodat verdere planvorming en (al dan niet gezamenlijke) investeringen in gang kunnen worden gezet. College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007652/78 Analyse College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007653/78 2323.1221 Gebiedsvisie binnenstad-west Steenwijk - 13 juli 2022 6 van 28 2.1 Verandering centrumfunctie De functie van de Nederlandse winkelstraten verandert. Dit heeft ook in Steenwijk gevol- gen voor de invulling en betekenis van de binnenstad, en leidt aan beide zijden van het stadsblok tot een andere opgave. Verbreding binnenstadsprofiel De vestingstad Steenwijk heeft een overzichtelijke en aangename binnenstad, waar een voorzieningenpro - gramma met lokale en regionale aantrekkingskracht is gehuisvest. Toch zijn er in de Steenwijkse binnenstad, evenals elders in ons land, de afgelopen jaren per saldo meer winkels gesloten dan geopend.

Er zijn in de toekomst andere/nieuwe dragers nodig, om te zorgen dat de binnenstad voldoende bezoekrele - vantie blijft houden voor zowel de eigen inwoners (uit de kern en de gemeente), als voor regionale en toeristisch-recreatieve bezoekers. Ook versterking van de eigen identiteit, en een goede uitstraling en verblijfs - kwaliteit zijn hierbij belangrijk. Met (onder andere) de succesvolle herinrichting van het marktplein, investe - ringen in de vestingwal (als ‘groene gordel’) en met het masterplan voor een nieuw Steenwijks museum in de binnenstad, speelt de gemeente hier actief op in. Focus op primaire winkelroutes Dit neemt echter niet weg dat ook in de Steenwijkse winkelstraten de komende jaren wat gaat veranderen: “er zullen keuzes gemaakt dienen te worden over het krimpen en concentreren van het winkelareaal, het transformeren van winkels naar bijvoorbeeld woningen.

Het doel is het behouden en versterken van een levendige stad, waarbij detailhandel en leisure worden afgewisseld met wonen en maatschappelijke functies a.” De gemeente heeft in haar visie op de binnenstad onderscheid gemaakt tussen één duidelijke hoofdas (Oosterstraat, Markt en Woldpromenade) en meerdere, daaraan ondergeschikte, secundaire routes: “inzet op de hoofdas vraagt om [...] het actief uit de markt halen en/of transformeren van winkeloppervlak elders. Het uit de markt nemen van een overaanbod vierkante meters detailhandel en kantoren is van belang om de negatieve spiraal te verbreken en te komen tot een kleiner compacter winkelgebied a.” Gevolgen voor het stadsblok De Gasthuisstraat, gelegen aan de zuidzijde van het stadsblok, is zo’n secundaire route waar transformatie a Investeringsagenda Steenwijk (2021) Verkleining of verandering winkelaanbod nodig Landelijke afname winkelaanbod zet door College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007654/78 7 van 282323.1221 Gebiedsvisie binnenstad-west Steenwijk - 13 juli 2022 gewenst is. Het winkelvastgoed zal op termijn geschikt gemaakt moeten worden om een andere, meer toe - komstbestendige centrumfunctie te kunnen herbergen. In een winkelpand kan je immers niet ‘zomaar’ gaan wonen.

Aan de noordzijde van het stadsblok (Woldpromenade) ligt wel de ambitie om zo veel mogelijk voordeuren op de begane grond open te houden voor het (winkelend) publiek. Ook hier ligt echter een transformatie-opgave. Door afnemende consumentenbestedingen is de behoefte aan winkelmeters, en daarmee ook het huur prijsniveau, gedaald. Dit resulteert in een waarde - daling van de winkelpanden. Om het aanwezige, soms sterk verouderde winkelvast - goed courant te houden zijn ook aan de noordzijde van het stadsblok investeringen noodzakelijk. Een van de oplossingen daarbij is om ongebruikte verdiepings - meters weer bewoonbaar te maken; hiermee kan een waardedaling van de winkelunit gecompenseerd worden met de verhuur van een of meerdere stadsappartemen - ten. De splitsing van winkel en woning is in de praktijk voor de individuele ondernemer/eigenaar echter een complexe en kostbare stap. Huidig aanbod centrumfuncties binnenstad Steenwijk (maart ‘22) College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007655/78 2323.1221 Gebiedsvisie binnenstad-west Steenwijk - 13 juli 2022 8 van 28 2.2 Ruimtelijke kwaliteiten en knelpunten Niet alleen in functie, maar ook in vorm kent het stadsblok verschillende gezichten.

Aan de westzijde, bij de Kornputsingel, staan grote en relatief moderne gebouwen, terwijl aan de oostzijde de aantrekkelijke historische pandenstructuur nog aanwezig is. Mede dankzij een actieve historische vereniging is de authentieke uitstraling een belangrijke kwaliteit van vestingstad Steenwijk. Historische binnenstad met vele verhalen In en om de Steenwijker binnenstad zijn vele karakteris - tieke panden en verhalen te vinden. Echt bijzonder is de aanwezigheid van het Spijkervet-ensemble van woon - huis, stallen en koetshuis. Met de kenmerkende paardenkoppen aan de gevel zijn dit waardevolle blikvangers in het stadsblok. Helaas is de voormalige tuin, gelegen tussen de stallen en het koetshuis, in onbruik geraakt. Tweedeling stadsblok: groot en stenig aan de westzijde, groen en knus aan de oostzijde Monumentaal ensemble! Een ander aandachtspunt is de uitstraling van (de panden aan) de Kalverstraat. Zeker met het oog op de museumplannen, waarbij het monumentale pand van de Spijkervetstallen een bijzondere publieks - functie krijgt, is hier een kwaliteitsimpuls noodzake - College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007656/78 9 van 28 2323.1221 Gebiedsvisie binnenstad-west Steenwijk - 13 juli 2022 lijk.

Vanuit de aantrekkelijkheid voor bezoekers en vanuit de lokale woon-/leefkwaliteit (gevoel van veiligheid) wordt er reeds gewerkt aan het upgraden van de uitstraling van deze ‘achterstraat’. Tot op heden blijkt structurele verbetering van het straat-/gevelbeeld echter lastig vanwege de vele praktische bezwaren en beperkte ontwikkelruimte (o.a. vanwege ondiepe panden aan de Markt, een versnipperde eigendoms situatie en histori - sche/monumentale waarden). Andere maat en schaal westzijde Een ander aandachtspunt in de ruimtelijke kwaliteit van het stadsblok ligt aan de westzijde. Hier is het stadsblok aanmerkelijk grootschaliger en moderner van opzet en uitstraling. De fijnmazige historische verkaveling is hier opengebroken ten gunste van een meer rationele verkaveling met enkele grotere kantoor- en appartementsgebouwen. De aaneenschakeling van publieke en private parkeerterreinen maakt dat het gebied leeg en stenig oogt; een groot contrast met de beslotenheid van de groene binnenruimte daarnaast. Met name vanuit klimaatadaptatie (o.a. tegengaan wateroverlast en aanpak hittestress) is enige vergroening en/of ontstening hier gewenst. Groenkwaliteit waardevol, maar verscholen In het hart van het stadsblok ligt een belangrijke, maar enigszins verborgen kwaliteit: de groene binnenwereld.

Dit gebied kent enkele grote bomen en is opgedeeld in een aantal privétuinen, waarvan de meeste vrij smal en diep zijn. Op enkele plekken (met name in de hoeken) is de tuin door de jaren heen geleidelijk dichtgeslibt met magazijnen, bergingen, schuren en afdakjes, maar over het algemeen is de binnenruimte vrij van bebouwing. In sommige tuinen hebben bewoners echt hun eigen groene paradijsje gecreëerd. Indicatie gevoelstemperatuur en beschutting door bomen in de binnenstad (situatie 2019) Indicatie wateroverlast bij extreme regenval (70 mm.) in binnenstad Steenwijk (situatie 2019) College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007657/78 2323.1221 Gebiedsvisie binnenstad-west Steenwijk - 13 juli 2022 10 van 28 2.3 Wensen en behoeften stakeholders Los van de ruimtelijk-functionele uitdagin- gen op binnenstadsniveau spelen er binnen het stadsblok ook op kavelniveau concrete vragen of langgekoesterde wensen. Tijdens een gespreksronde zijn deze particuliere behoeften door DTNP in beeld gebracht, zodat eventuele koppelkansen verzilverd kunnen worden. Behoefte aan duidelijkheid en gezamenlijkheid De betrokkenen in het stadsblok hebben ieder een heel ander uitgangspunt, en dus een andere kijk op de toekomstige ontwikkelingen. Dit varieert van “we komen net kijken” tot “we hebben genoeg meegemaakt” en van “ik zou het zo laten” tot “het zijn maar stenen”.

Feit is dat ook zonder deze visie er op korte termijn in meer of mindere mate ontwikkelingen zullen plaatsvin - den in het stadsblok; er is bij bepaalde partijen een grote urgentie tot verandering. Het gebied krijgt echter een veel grotere kwaliteitsimpuls wanneer er heldere kaders zijn voor gewenste ontwikkelingen en wanneer partijen samen optrekken in de planvorming en/of de uitvoering. Eigenaren en bewoners vragen hier ook om, zodat er geen tijd en moeite verkwist wordt. Gasthuisstraat: gat vullen en functieverandering stimuleren Winkelstraat: leegstand tegengaan en verdiepingen ontsluiten Gemeente actief betrokken als eigenaar en aanjager De gemeente Steenwijkerland heeft in deze een dubbelrol, omdat het als eigenaar van de Spijkervet- stallen en de aangrenzende tuin ook een direct belang heeft bij een gezamenlijke planvorming en ontwikke - ling in het gebied. Ongeacht of, en op welke wijze, de gemeentelijke museumplannen gerealiseerd worden (raadsbesluit hierover wordt later dit jaar verwacht), blijft het nut van de gebiedsvisie hetzelfde: doel is om zowel te kaderen als te inspireren. Het vinden van geza - menlijke oplossingen, zodat praktische belemmeringen (bijv. tijdens de bouw) niet voor een vroegtijdig einde van mooie plannen zorgen, staat voorop.

Grote diversiteit aan wensen en mogelijkheden Hieronder een overzicht van enkele concrete plannen/ wensen, die momenteel spelen in het stadsblok: • Op 31 maart 2021 woedde er een felle brand in de Gasthuisstraat , waarbij enkele panden verloren gingen en een aantal andere zwaar beschadigd raakten. Deze ingrijpende gebeurtenis heeft gezorgd voor de nodige zorgen bij de betreffende eigenaren. Hoe nu verder? Bouwen we de panden weer op zoals ze waren, of doen we het anders? College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007658/78 11 van 282323.1221 Gebiedsvisie binnenstad-west Steenwijk - 13 juli 2022 • Enkele ondernemers , die tevens eigenaar en/of bewoner van hun winkelpand zijn, beraden zich op toekomstige investeringen. Ook hier verschillen de uitgangspunten onderling sterk: waar de één bezig is met de waarde van het vastgoed (bijvoorbeeld als pensioenvoorziening) is de ander bezig om de bedrijfs - voering te optimaliseren (o.a. in uitstraling of logistieke bereikbaarheid). Voor de meeste ondernemers in het gebied geldt dat er wel een globale investeringsbe - hoefte is, maar vaak is deze nog niet zo concreet of urgent dat er al plannen klaarliggen waar direct actie op kan worden ondernomen. • Dit geldt ook specifiek voor enkele pandeigenaren die te maken hebben met leegstand in de winkelstraat .

Op basis van de informatie die DTNP heeft verkregen, is de conclusie dat hier op korte termijn geen grote veranderingen te verwachten zijn. Het ontbreekt aan bereidheid en/of financiële slagkracht om te komen tot een vastgoedinvestering die de verhuurbaarheid van het pand weer zou kunnen vergroten. • Een aantal bewoners in het stadsblok ondervindt hinder van het (al dan niet geoorloofde) gedrag van horeca- en overig binnenstadspubliek. Met name door ervaringen uit het verleden zijn er zorgen over de veilig - heid en leefbaarheid in het gebied. Eén stadsblok met circa 50 verschillende stakeholders (tekening: notulen bij eerste observatie) Op de locatie van de voormalige Scheer & Foppen (kavels met nr. 19 op de kaart) wil Junco BV ca. 13 appartementen ontwikkelen. Gezien de status van de plannen is het schetsontwerp (juni 2021) voor deze gebiedsvisie als uitgangspunt genomen. College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007659/78 2323.1221 Gebiedsvisie binnenstad-west Steenwijk - 13 juli 2022 12 van 28 2.4 Uitgangspunten voor de visie In het stadsblok aan de westzijde van de Steenwijkse binnenstad liggen een heleboel kansen en uitdagingen. De wensen, ideeën en behoeften van de betrokken partijen verschillen echter nog sterk.

Om de speel- ruimte voor de gebiedsvisie helder af te bakenen zijn na alle analyses en gesprekken een aantal uitgangspunten gedefinieerd. Creëren van publieke route geen doel op zich Het “ontsluiten en verbinden van het binnenterrein” was op voorhand een van de doelstellingen die de gemeen - te Steenwijkerland aan de adviseurs van DTNP heeft meegegeven voor de gebiedsvisie. Op basis van de (hiervoor gepresenteerde) analyse en de uitgebreide gespreksronde met betrokkenen uit het gebied is het inzicht ontstaan dat het creëren van een publieke route door het stadsblok geen doel op zich is. Uitgangspunt voor de gebiedsvisie is om de beschik- bare ruimte in het stadsblok zo duurzaam a mogelijk in te vullen. Het al dan niet ontsluiten, of zelfs verbinden van het binnenterrein, kan daar aan bijdragen, maar dat hoeft dus niet. a Rekening houdend met het feit dat energiebronnen, voedsel, grondstoffen e.d. niet oneindig voorhanden zijn. (bron: Genootschap Onze Taal) Het stadsblok in de context van de vestingstad College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007660/78 13 van 282323.1221 Gebiedsvisie binnenstad-west Steenwijk - 13 juli 2022 Ondersteuning voor bestaand binnenstadsprogramma Daarbij komt dat er in Steenwijk al diverse hoogwaar - dige publieke groenruimten beschikbaar zijn.

Het park van Villa Rams Woerthe en het groene lint langs de ves - tingwal (met o.a. het Terraplein en stadstuin Nettel- bosch) bevinden zich op loopafstand van het stads - blok. Ten overvloede eenzelfde aanbod creëren (en dus daarmee te concurreren) is niet alleen onnodig, maar zelfs ongewenst. Dit geldt zeker ook voor overige typen publieksfuncties (o.a. detailhandel of horeca) in de binnenstad. Uitgangspunt voor de gebiedsvisie is dan ook om met het stadsblok complementair a te zijn aan het reeds aanwezige publieksprogramma in de binnenstad. Zorgvuldige omgang met bestaande waarden Om te voldoen aan de twee voorgaande uitgangspun - ten is het van belang dat ontwikkelingen in het stads - blok zo veel mogelijk uitgaan van de reeds aanwezige kernkwaliteiten in het gebied. De maat van de histori - sche bebouwing, de groenkwaliteiten in het binnenge - bied en (vanzelfsprekend) de aanwezige monumenten zijn het behouden waard. Het uitgangspunt is om, waar a Aanvullend dan wel ondersteunend. mogelijk, behoud of versterking van historische kenmer - ken én groenkwaliteiten voorop te stellen. Toch zal het soms onvermijdelijk zijn dat een oud pand of individuele boom plaats moet maken in de gebieds - ontwikkeling.

Wanneer de betrokken partijen, met de gebiedsvisie in de hand, gezamenlijk een toekomstbe - stendige invulling voor het gebied voor ogen houden, zal kwaliteitswinst van het geheel echter altijd voorrang krijgen boven het individuele belang. Eén gebiedsvisie, maar niet één oplossing Dit alles maakt dat er geen ‘one size fits all’-oplossing is voor het stadsblok. De winkelstraat aan de noordzijde van het blok (Woldpromenade) vraagt namelijk om andere interventies dan de recreatieve loop-/fietsverbin - ding tussen Markt en Villa Rams Woerthe aan de zuidzijde (Gasthuisstraat). Zo kent ook de oostzijde van het blok een andere maat en schaal dan de westzijde, de binnenzijde een andere functie dan de buitenzijde, etc. Uitgangspunt voor de gebiedsvisie is om voldoende helderheid én flexibiliteit mee te geven, zodat de verschillende kwaliteiten van dit veelzijdige stadsblok behouden blijven en, waar mogelijk, versterkt worden.

Maar soms zijn keuzes noodzakelijk, in het algemeen belang Bestaande kwaliteiten (waar mogelijk) uitgangspunt voor de toekomst College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007661/78 2323.1221 Gebiedsvisie binnenstad-west Steenwijk - 13 juli 2022 14 van 28 “Samen bereiken we meer” en “dit is de kans” Tot slot is het belangrijk om aan het eind van dit analyse-hoofdstuk op te merken dat er, ondanks de onderlinge verschillen, binnen het stadsblok wel een duidelijke collectieve of coöperatieve grondhouding is waar te nemen. Enerzijds is er, voorafgaand of tijdens het visietraject, bij diverse betrokkenen het besef ontstaan dat dit dé kans is om gezamenlijk iets van de grond te krijgen dat ieder van de partijen alleen nooit had kunnen of durven dromen. Anderzijds is de fysieke opzet van en eigen - domssituatie binnen het stadsblok dusdanig complex, dat partijen ook letterlijk niet om elkaar heen kunnen. Het bereiken van gezamenlijke meerwaarde (bovenop het individuele belang) is tot slot een cruciaal uitgangs- punt voor de gebiedsvisie. Het geheel kan hier in alle opzichten meer worden dan de som der delen! Niet alles kan Tijdens de individuele gespreksronde en de publieke terugkoppelmomenten is ook duidelijk geworden dat sommige wensen of behoeften onverenigbaar zijn met bovenstaande uitgangspunten.

Hierbij is telkens de keuze gemaakt om het algemeen belang (zowel op binnenstads- als blokniveau) voorop te stellen ten opzichte van het individueel belang. Concreet betekent dit bijvoorbeeld dat er geen ruimte is om de auto-ontsluiting aan de binnenzijde van het stadsblok uit te breiden. Een extra ach - terom voor personenauto’s of bedrijfswagens staat haaks op de hiervoor geformuleerde uitgangspun - ten. Ook een plan voor woningbouwontwikkeling (met drielaags appartementen op het binnenter - rein) is vanwege de mismatch in schaal niet gehonoreerd. Dit betekent voor sommigen wellicht een hard oordeel, maar in het intensieve ruimtegebruik van de historische binnenstad kan nu eenmaal niet alles doorgang vinden. De visie richt zich op het bieden van een passend vastgoedperspectief aan alle zijden van het gebied, met als doel het stads - blok, en daarmee de binnenstad, een toekomstbe - stendige kwaliteit te geven. College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007662/78 Gebiedsvisie College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007663/78 2323.1221 Gebiedsvisie binnenstad-west Steenwijk - 13 juli 2022 16 van 28 3.1 Een groene lappendeken Het antwoord op bestaande knelpunten en toekomstige uitdagingen in het stadsblok ligt op dit moment nog verscholen achter schuttingen, muurtjes, hekken en gevels.

De groene binnenwereld van het stadsblok is een waardevolle kwaliteit. Door dit te ver- sterken werkt het als hefboom om ook het vastgoed (weer) goed te benutten. Visie: de tuin als vertrekpunt In de toekomstvisie staat de groenkwaliteit centraal: “De tuinen van Steenwijk vormen een lappendeken van groene verblijfs- en ontmoetingsplekken voor (en door) gebruikers en gasten van het stadsblok” Hiermee worden niet alleen de belangrijkste kwaliteiten van het gebied behouden en, waar mogelijk, versterkt; het zorgt er ook voor dat er nieuw perspectief ontstaat om de ontwikkelingen en uitdagingen in het gebied op een passende wijze aan te pakken. Het zijn immers de tuinen die de meeste partijen in het gebied (letterlijk) aan elkaar binden. Investeringen hier dragen bij aan de woon-/leefkwaliteit van eenieder in het stadsblok. De Steenwijkse vestingstad en haar tuinen (Blaeu 1649) College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007664/78 17 van 282323.1221 Gebiedsvisie binnenstad-west Steenwijk - 13 juli 2022 Puzzelen aan de lappendeken Op de historische kaart van de vestingstad is goed te zien welke kwaliteit verscholen ligt achter de histori - sche straatwanden: een lappendeken van grote en kleine tuinen; dan weer functioneel ingericht als moestuin of boomgaard, dan weer primair als sier- of pronktuin voor de welvarende burgers in de stad.

De lappendeken staat in deze symbool voor de (potentiële) veelzijdigheid van de groenruimte, maar ook voor de ontwikkelstrategie die we met deze gebiedsvisie inzetten: stuk voor stuk kunnen delen van deze ‘deken’ vervangen worden door grotere of kleinere lappen of lapjes. Het is maar net hoe het past of hoe het uitkomt. Het doel is ook niet per sé om een hele nieuwe deken te maken; alleen daar waar nodig worden ontwikkelin - gen op gang gebracht om het stadsblok, en daarmee de binnenstad, op te lappen. Met name op locaties waar de waardevolle groene binnenruimte nu niet of suboptimaal benut wordt, is een (vastgoed)ontwikke - ling extra gewenst. Door samen met de naast- en achtergelegen puzzelstukken te zoeken, kunnen de voorliggende uitdagingen pragmatisch, maar toch met de nodige ambitie, worden opgepakt. Overtollige (onrendabele) meters beter benut De huidige urgentie om op bepaalde plekken tot ontwikkeling te komen, biedt bovendien een unieke kans om de dichtbebouwde delen van het stadsblok weer open te breken. Net als in veel andere historische binnensteden is het groene hart van het stadsblok na verloop van tijd dichtgeslibd met schuurtjes, magazij - nen, aan- of uitbouwen, bergingen en garages.

Door College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007665/78 2323.1221 Gebiedsvisie binnenstad-west Steenwijk - 13 juli 2022 18 van 28 1ste vaststelling: druk op dichtbevolkte wijken  nood aan verluchting Ruimte voor Gent: nood aan kader voor de ontpitting van binnengebieden in binnen- en kernstad 1ste vaststelling: druk op dichtbevolkte wijken  nood aan verluchting Ruimte voor Gent: nood aan kader voor de ontpitting van binnengebieden in binnen- en kernstad weer licht en lucht in het blok te brengen wordt de woonkwaliteit verbeterd, wordt klimaatverandering gemitigeerd en krijgt de natuur (o.a. de biodiversiteit in de stad) weer een kans. Centraal staat de overtuiging dat de schaarse ruimte in de binnenstad beter benut kan (en moet) worden. Daarbij behoort bijvoorbeeld ook het toevoegen van nieuwe (passende tuin)huizen aan de binnenzijde van het blok tot de mogelijkheden. Dit klinkt wellicht tegenstrijdig, maar met de komst van nieuwe bewoners wordt enerzijds de tuin weer beter gebruikt, terwijl het anderzijds ook (financiële) ruimte biedt om gaten in de stad te dichten of het gebruik van bestaande (winkel- of verdiepings)meters weer bij de tijd te brengen.

Voor en door gebruikers van het stadsblok De ‘lappendeken’ biedt daarbij niet alleen flexibiliteit in omvang van de ontwikkelingen (stukje meer of minder), het laat ook ruimte voor fasering van de ontwikkelingen (eerst dit stuk, dan pas dat). Hiermee komt de regie ook nadrukkelijker bij de betrokkenen in het gebied te liggen: ieder kan op zijn of haar manier, naar eigen inzicht en op het eigen tempo, bijdragen aan de transformatie van het stadsblok. “De tuinen van Steenwijk vormen een lappendeken van groene verblijfs- en ontmoetingsplekken voor (en door) gebruikers en gasten van het stadsblok” Enerzijds betekent dit een bepaalde vrijheid (er worden geen veranderingen van bovenaf opgelegd), maar anderzijds brengt het ook een bepaalde verantwoorde - lijkheid met zich mee: ontwikkelingen zullen niet uit zichzelf van de grond komen. In de komende paragra - fen geven we enkele voorbeelden ter inspiratie en benoemen we kaders waaraan getoetst en richtlijnen waarnaar gestreefd wordt. Op basis van deze denkbare/gewenste tuintypen en de bijbehorende ontwikkelingsmogelijkheden (met zowel een groen- als een vastgoedcomponent), zullen de partijen uit het gebied zelf, maar het liefst gezamenlijk, aan de slag moeten met hun deel van het stadsblok. De vastgoedeigenaren met de grootste urgentie tot veranderingen (de eerdergenoemde ‘kopgroep’) zijn reeds op deze manier met elkaar in gesprek.

Het samenwerken met de (achter)buren is daarbij niet alleen rendabeler of praktischer; het is ook prettiger voor alle betrokkenen. Hoewel het planvormingstraject wellicht iets trager of complexer wordt, leidt het wel tot een beter eindresultaat, in zowel fysieke als sociale zin. Het met elkaar zoeken naar de beste uitkomst en aanpak, en samen het avontuur aangaan, brengt de mensen in het blok nader tot elkaar. College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007666/78 19 van 282323.1221 Gebiedsvisie binnenstad-west Steenwijk - 13 juli 2022 3.2 De tuinen van Steenwijk Hoewel de precieze samenstelling van de uiteindelijke ‘lappendeken’ dus niet vast- staat, is wel te zeggen uit welke onderdelen deze kan worden opgebouwd. Zoals gezegd kan niet alles in dit stadsblok. Daarom brengen we in deze paragraaf de verschil- lende tuin-typen voor u in beeld.

Geen tuin hetzelfde In deze selectie en afbakening van de mogelijke (en wenselijke) tuintypen is telkens de vraag gesteld: hoe kan ‘de tuin’ een antwoord bieden op de ruimtelijke, economische en/of sociale vraagstukken die spelen in het stadsblok? En: in hoeverre zijn betrokkenen nu en in de toekomst in staat om hierbij de regie te nemen, en te houden? Op basis van deze criteria en de voorliggende ambities en uitgangspunten komen we achtereenvolgens tot de volgende typologieën: • De gedeelde buurttuin; • De eigen achtertuin; • Nieuwe tuin-huizen; • De (semi)commerciële tuin. De gedeelde buurttuin Wonen in een (historische) binnenstad betekent veelal dat er per huishouden maar een klein woonoppervlak en een beperkte buitenruimte beschikbaar is. Hierdoor kan niet iedereen die dat misschien wel zou willen een passende woning vinden binnen de vesting. Daarnaast geldt voor degenen die wel neerstrijken in de stad (met name senioren, starters en andere eenpersoonshuis - houdens), dat zij erg op zichzelf zijn aangewezen a. Door toekomstige vastgoed(her)ontwikkelingen in het stadsblok te concentreren rond, of te ontsluiten via een gedeelde tuin, kunnen meer mensen genieten van een gezonde, groene buitenruimte én (indien gewenst) elkaars gezelschap.

Op diverse locaties in het land is de afgelopen jaren ervaring opgedaan met dergelijke, al dan niet in gezamenlijk opdrachtgeverschap gerealiseerde, hedendaagse (stads)hofjes. Dit tuintype is breed toepasbaar binnen het stadsblok. Afhankelijk van de maat, ontsluiting én de wensen van bewoners kan de (moes)tuin geheel privé blijven voor aanwonenden, of toch een deel van de dag worden opengesteld (bijv. voor overige buurtbewoners). a CBS: bijna 1 op de 10 Nederlanders voelde zich sterk eenzaam (maart 2020) Bewoners van de Aahof in Zwolle aan het werk in de gezamen - lijke tuin van hun ‘meergeneratiehofje’ In collectief-particulier opdrachtgeverschap kozen toekom - stige bewoners in Rijswijk voor een gezamenlijke moestuin Foto: Rufus de Vries (Inbo.com, Geworteld Wonen) Beeld: stichting Knarrenhof College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007667/78 2323.1221 Gebiedsvisie binnenstad-west Steenwijk - 13 juli 2022 20 van 28 De eigen achtertuin Ondanks de sociale meerwaarde van een gedeelde tuin zullen er in de toekomst ook nog gewone (privé-) achtertuinen deel uitmaken van de groene lappen - deken aan de binnenzijde van het stadsblok.

Met het oog op de actuele woonvraag a blijft juist de binnenstad dit type tuin belangrijk om (met name) jonge gezinnen aan de stad te binden; in de eigen achtertuin hoef je je bijvoorbeeld als ouder minder zorgen te maken over de veiligheid van spelende kinderen. Een privétuin kan bovendien eenvoudig geschakeld worden met een gedeelde tuin, waardoor er meer interactie ontstaat. Vanuit duurzaamheidsperspectief (klimaatadaptatie/ biodiversiteit) is overigens het terugdringen van verharding wel een aandachtspunt in privétuinen. a Woonagenda Steenwijkerland 2022-2026 Nieuwe tuin-huizen Aan de noordzijde van het bouwblok ligt een driedub - bele uitdaging om het winkelvastgoed courant te houden, bovenverdiepingen anders te ontsluiten en de tuinen beter te benutten. Aan de zijde van de winkel - straat ligt dan ook ruimte om een afwijkende tuin- en woningtypologie toe te voegen: die van het ‘tuin-huis’. In de doorsnede hierboven en op de volgende pagina is het verschil duidelijk te zien: door aan de achterzijde van de winkelstraat een extra woning te creëren, met een galerij die op de eerste verdieping toegang biedt tot de boven- en de tuinwoningen, worden zowel tuin als winkelpand weer beter gebruikt (en dus waardevol - ler). In sommige gevallen kan dit model bovendien gekoppeld worden aan het verkleinen van de winkelunit of het winkelmagazijn.

Daarmee is de koppelkans compleet: minder winkelme - ters, meer (beter ontsloten) woningen en een beter gebruik van de groene binnenruimte. Idealiter wordt hier de tuin gedeeld, zodat bijvoorbeeld ook de bewoners van de bovenwoningen beschikking hebben over een (semi-private) buitenruimte. Door middel van enkele lage heggetjes of een achterpad kan er een privézone worden aangebracht als buffer tussen de tuinwoningen en de gedeelde tuin. Je eigen groene oase in de binnenstad (Nijmegen-oost) Doorsnede stadsblok nu: onbenut potentieel College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007668/78 21 van 282323.1221 Gebiedsvisie binnenstad-west Steenwijk - 13 juli 2022 ‘Parkeertuin’ handhaven, waar mogelijk vergroenen Aan de westzijde van het stadsblok ligt een kans om de huidige parkeerterreinen te laten doorgroeien tot een samenhangende (groenere) parkeertuin. Vanuit klimaatbestendigheid en gebruikswaarde voor apparte - mentsbewoners is hier wat te winnen. Voorwaarde is echter behoud van de huidige parkeerfunctie voor de bewoners en bezoekers (kortparkeren) van de stad.

Referentie maat/schaal en uitstraling huizen aan tuinzijdeReferentie gedeelde galerij, bovenop de winkel- of het magazijn Doorsnede stadsblok straks: herwaardering tuin en vastgoed Foto: Kroeze Hoveniers (Alphen a/d Rijn) Beeld: Heijmans ONE Het ontwikkelmodel met de tuin-huizen is aan de Woldpromenade in principe op ieder kavel toepasbaar, mits er een galerijopgang of een achterpad gereali - seerd kan worden. Dit kan in theorie zowel via de voor- als achterzijde, afhankelijk van de schaal en fasering van de ontwikkeling. Een achterpad heeft hierbij de voorkeur; idealiter blijven in de Woldprome- nade zo veel mogelijk deuren open voor het publiek a. De Korte Woldpromenade fungeert overigens niet als primaire publieksroute en kent dus een ander ruimtege - bruik; hier is in de toekomst behoud (en vergroenen) van het huidige woon-/werkmilieu passend. a Het opofferen van enkele winkelmeters voor een gedeelde wo - ningtoegang (bijv. één voordeur met toegang tot meerdere wonin - gen via de galerij) kan incidenteel wel overwogen worden. College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007669/78 2323.1221 Gebiedsvisie binnenstad-west Steenwijk - 13 juli 2022 22 van 28 De (semi)commerciële tuin Tot slot is er de optie om een deel van de lappendeken meer publieke gebruikswaarde te geven, door deze bijvoorbeeld tijdens winkelopeningstijden commercieel uit te baten.

Voorbeeld hiervan is de reeds bestaande theetuin achter ‘Het Koetshuis’ of de in de museum - plannen geopperde beeldentuin. Ook openstelling van de tuin ter ondersteuning van een kleinschalig gasten - verblijf (hoteltuin, B&B of zelfs stadscamping) of als showroom voor een retailer in outdoorproducten is denkbaar in het stadsblok. Tegelijkertijd is dit tuintype niet onbeperkt en op ieder ‘lapje’ toepasbaar; de woon-/leefkwaliteit van de bewoners in het stadsblok én de beschikbare markt - ruimte voor dergelijke (semi)commerciële voorzienin - gen, binnen dan wel buiten de vestingstad a, moeten hierbij voor ogen worden gehouden. NB: in het ontwikkelperspectief hierna is derhalve alleen de museumtuin (incl. theetuin) opgenomen als publieksvoorziening. Overige tuinen en tuinpaden zijn alle bedoeld als (al dan niet gedeeld) privéterrein. a Of andere, bijvoorbeeld vanuit economisch of toeristisch-recrea - tief beleid aangemerkte voorkeurslocaties voor detailhandel of horeca-/logiesfuncties.

Ruimte voor kleinschalige daghoreca (foto: Het Koetshuis) Ruimte om het verhaal van de vestingstad te laten zien Ruimte voor (sociaal-maatschappelijk) buurtprogramma Ruimte om te spelen College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007670/78 23 van 282323.1221 Gebiedsvisie binnenstad-west Steenwijk - 13 juli 2022 3.3 Ontwikkelperspectief Het oplappen van de verschillende onderdelen van het stadsblok kan op allerlei manieren en op verschillende momenten in gang worden gezet. Gezien de particuliere en gemeentelijke ontwikkelwens is het volgende ontwikkelper- spectief (naar de huidige inzichten) het meest voor de hand liggend. Fase 1: de boel in beweging! De grootste urgentie tot actie zit bij de (pand)eigenaren van de braakliggende terreinen aan de zuidoostzijde van het stadsblok. Sinds de brand aan de Gasthuisstraat is er bijna anderhalf jaar verstreken. Op basis van de individu - ele gesprekken en de daaropvolgende bijeenkomsten met de ‘kopgroep vastgoed’ is er echter vertrouwen ontstaan dat er hier op relatief korte termijn gestart kan worden met de eerste fase van de gebiedsontwikkeling. In de haalbaarheidsstudie is uitgegaan van circa 12 à 15 beneden-/bovenwoningen of stadsappartementen met voordeuren aan zowel de Gasthuis- als de Kalverstraat en met een gedeelde tuin aan de achterzijde.

Bovendien is rekening gehouden met een toegang tot de museumtuin via een brede steeg. Daarnaast zou aan de Gasthuisstraat een nieuw entreegebouw voor het museum toegevoegd kunnen worden (ten koste van ca. één à twee woonunits). Optie: behoud plantenkas als buurtschuur in ‘hoek Gaal’? Idealiter delen de nieuwe stadswoningen (bijv. starters- of seniorenappartementen) de royale binnentuin. Alternatief is om enkele grondgebonden eensgezinswoningen (deels) een eigen achtertuin te geven, maar wel met een achter - om via een collectieve ‘buurtschuur’. Hierbij zou zelfs de bestaande plantenkas hergebruikt kunnen worden als beschutte ontmoetingsplek voor aanwonenden; een mooi aandenken aan de bloemenzaak die hier gevestigd was. Studieschetsen* voor fase 1 met buurttuin en museumtuin * Aan deze beelden kunnen geen rechten worden ontleend Idee: entreegebouw museum aan Gasthuisstraat Om de publieksontsluiting van de Spijkervetstallen te vereenvoudigen en het museum beter zichtbaar te maken, adviseert DTNP om aan de Gasthuisstraat een nieuw entreegebouw voor het museum te realiseren.

De uitvoering hangt sterk samen met het uiteindelijke ambitieniveau voor het museum: hoe ruim moet de entree zijn? Alleen begane grond of ook ondersteu - nende ruimtes op de verdieping? Kiezen we voor een architectonisch opvallend gebouw als blikvanger, of juist niet? Hoe groot zal de beeldentuin worden? College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007671/78 2323.1221 Gebiedsvisie binnenstad-west Steenwijk - 13 juli 2022 24 van 28 Vervolgfase(n): tuin-huizen inpassen Voor de tweede (en evt. derde) fase van het ontwikkel - perspectief verleggen we de blik naar de winkelstraat. Hier is de ontwikkelbehoefte op dit moment minder urgent dan aan de Gasthuisstraat. Desalniettemin zien we hier een grote potentie om samen met betrokkenen de gebiedsvisie een passend vervolg te geven: • Aan de oostzijde kunnen enkele van de kavels ontsloten worden via een achterpad, in lijn met de woningbouwontwikkeling aan de Kalverstraat. De tuin is voor gemeenschappelijk gebruik, voor de bewoners van de boven- en de tuinwoningen. • Aan de westzijde is de historische bebouwing minder diep dan aan de oostzijde. De galerij en de tuinwoningen kunnen hier dan ook dichter op de hoofdbebouwing gesitueerd worden. Ontsluiting is eenvoudig te realiseren vanaf het parkeerterrein aan de Kornputsingel.

Deze ontwerpstudie is met name bedoeld om te laten zien dat de gebiedsvisie een zekere mate van flexibiliteit kent. Zo zou bijvoorbeeld de geel gemarkeerde kavel aan kunnen sluiten bij zowel de ontwikkelingen aan de oost- als aan de westzijde; of bij geen van beide. Niet de woningbouwontwikkeling, maar de toekomstbestendig - heid van de winkelstraat staat hier immers voorop! Indicatie ontwikkelrichting (na fase 1): tuin-huizen achter winkelstraat? LET OP: het hier getoonde schetsplan is primair bedoeld ter inspiratie voor betrokkenen; vervolgoverleg met of tussen de partijen moet nog plaats- vinden; aan deze beelden kunnen geen rechten worden ontleend. Ontsluitingsvariant oost : op deze plek kan één entree gemaakt worden, vanaf waar zowel de boven- als de tuinwoningen (met bel, brievenbussen en evt. lift), de winkelmagazij - nen en private bergingen (via een pad door de gemeenschappelijke tuin) ontsloten worden. Ontsluitingsvariant west : de verschil- lende dieptes van de panden en de kavels leidt hier tot een interessante ruimtelijke puzzel. In dit schetsontwerp is gekozen voor één entree die toegang geeft tot enkele bergingen en (via galerij/dakterras) tot de woningen. De eventuele invulling van de diepe tuin achter de voormalige apotheek is in de studie nog opengelaten.

Er is ruimte voor enkele tuinwoningen (+ € ...), anderzijds is behoud van het aanwezige groen ook veel waard. Juiste balans tussen beide factoren behoeft nader onderzoek. College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007672/78 25 van 282323.1221 Gebiedsvisie binnenstad-west Steenwijk - 13 juli 2022 Overige ontwikkelingen ook welkom (PM) Er zijn diverse partijen in het stadsblok die tot op heden niet betrokken zijn bij de gebiedsvisie en die, voor zover bekend, geen concrete ontwikkelplannen hebben. Toch maken ook deze locaties vroeg of laat onderdeel uit van dit ontwikkelperspectief; vanuit het motto is de verwachting dat er vroeg of laat ook in de overige delen van het plangebied een nieuwe wind gaat waaien. Een overzicht: 1. Aan de zuidzijde van de tuin achter de voormalige apotheek ligt in theorie een kans om diverse kavels op termijn (en afhankelijk van toekomstige functie) anders ontsluiten. Afhankelijk van de bereidheid en mogelijkheden van de betrokken eigenaren kan hier via een nieuw achterpad enkele extra tuinen worden verbonden (waar nu geen ‘achterom’ is); 2. Wat betreft duurzaam ruimtegebruik ligt er een kans in de zuidwesthoek van het plangebied om ook hier een gat in de straatwand te dichten; wonen of werken, met voordeur aan de Gasthuisstraat en tuin aan het parkeerterrein ligt hier voor de hand; 3.