15.0 Informatienota 2023 - 8 - Ontwikkelingen binnenstad Steenwijk.pdf

College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_000761/78 College van burgemeester en wethouders GOEDGEKEURD Vergadering van 31 januari 2023 Beleid en Uitvoering - Samenleving en Ontwikkeling 2023_B&W_00076 Informatienota over ontwikkelingen binnenstad Steenwijk - informeren Samenstelling: Aanwezig: de heer M. Smit, Locoburgemeester en voorzitter; mevrouw T. Jongman, Wethouder; de heer M. Scheringa, Wethouder; de heer M.W. de Graaf, Gemeentesecretaris Afwezig: de heer J.H. Bats, Burgemeester; de heer B. Harmsma, Wethouder Besluit Het college besluit om: In te stemmen met de informatienota en bijbehorende bijlagen over de ontwikkelingen in de binnenstad van Steenwijk. Samenvatting In de raadsvergadering van 8 november jl. is een motie aanvaard, waarin het college wordt verzocht de raad te informeren over de ontwikkelingen in de binnenstad van Steenwijk. Tevens is gevraagd inzicht te geven in de beleidsagenda voor de binnenstad. De bijlagen bij deze informatienota voorzien hierin. Er wordt in deze nota en de diverse bijlagen een overzicht gegeven van de activiteiten en projecten die het afgelopen jaar zijn uitgevoerd. Activiteiten en projecten die tot doel hebben de vitaliteit en de leefbaarheid van de binnenstad te versterken. Dat we daarmee op de goede weg zijn, blijkt o.a. ook uit de vitaliteitsbenchmark 2022. Deze benchmark is als bijlage toegevoegd.

Belangrijke ontwikkeling is de met bewoners en ondernemers opgestelde visie voor een deelgebied in de binnenstad (gebied omgeven door de Kalverstraat, Woldpromenade, Kornputsingel en de Gasthuisstraat). Diverse ontwikkelingen in het gebied zijn samengebracht, waarmee een kwaliteitsslag bereikt kan worden. Het samenbrengen van de verschillende ontwikkelingen en individuele belangen in een gemeenschappelijk doel en visie was daarbij de uitdaging. Het jaar 2022 stond ook in het teken van het uitvoeren van de aan initiatiefnemers verstrekte stadscheques. In de bijlage ontwikkelingen binnenstad Steenwijk wordt hier verslag van gedaan. Informatienota College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_000762/78 Inleiding Op 8 november jl. heeft de gemeenteraad een motie aanvaard die het college van B&W verzoekt om een informatienota op te stellen over de ontwikkelingen in en rond de binnenstad van Steenwijk. Tevens is verzocht inzicht te geven in de beleidsagenda voor de binnenstad. In deze informatienota en bijbehorende bijlagen geven wij u daarvan een overzicht. Alhoewel het een belangrijke impuls is voor Steenwijk wordt in deze informatienota niet ingegaan op de (scenario's) voor het realiseren van het nieuwe museum. U ontvangt hierover binnenkort separaat nadere voorstellen van ons. Interessant is om na te gaan hoe de binnenstad zich heeft ontwikkeld.

De vitaliteitsbenchmark centrumgebieden voorziet hierin. Periodiek wordt door middel van een benchmark de economische vitaliteit van de 100 grootste centrumgebieden van Nederland belicht. Het centrum van Steenwijk is hier onderdeel van. (De recente editie van 2022 is als bijlage toegevoegd). Op basis van vier dimensies (bereikbaarheid, demografie, ruimtelijke kwaliteit en voorzieningenniveau) en tal van onderliggende indicatoren wordt Steenwijk vergeleken met de score uit 2019 én met vergelijkbare centrumgebieden. Steenwijk staat op positie 56 (In 2019 stond Steenwijk op plek 57). Deze positie is voornamelijk te verklaren door de stijging van de score van de ruimtelijke kwaliteit en demografie. In de categorie middelgrote centrumgebieden, waartoe Steenwijk behoort, scoort Steenwijk bovengemiddeld. Met name omdat Steenwijk op het gebied van ruimtelijke kwaliteit en bereikbaarheid aanzienlijk beter scoort dan het gemiddelde voor middelgrote centrumgebieden. Voor een meer inhoudelijke onderbouwing en toelichting verwijzen wij u graag naar de betreffende bijlage. In 2021 is de subsidie stimuleren vitaliteit binnenstad Steenwijk in het leven geroepen. Voor twee aanvragen zijn inmiddels subsidies verstrekt en er zijn nog twee aanvragen in behandeling. De bijlage ontwikkelingen binnenstad Steenwijk (januari 2023) gaat hier nader op in.

Tevens zijn volledigheidshalve ook de nadere regels subsidie stimuleren vitaliteit binnenstad Steenwijk (2021) ter informatie bijgevoegd. In het westelijk deel van de binnenstad (gebied omgeven door de Kalverstraat, Woldpromenade, Kornputsingel en de Gasthuisstraat), is een aantal ruimtelijke ontwikkelingen gaande, in verschillende fasen. Katalysator van deze ontwikkelingen is de (mogelijke) realisatie van het nieuwe museum, met een locatie aan de Kalverstraat. Voor de Kalverstraat bestaat de ambitie om deze straat meer te presenteren als 'voorkant' in plaats van 'achterkant'. Ofwel het verbeteren van de kwaliteit van deze straat. De uitvoering van veelal kleinschalige ingrepen in en rond deze straat heeft ons doen inzien dat de opgave groter is dan het camoufleren van lelijke gevels door streetart en het opruimen van de bedrijfsafvalcontainers. In combinatie met de transformatie naar wonen vormt dit een gezamenlijke (stedenbouwkundige) opgave, waarbinnen een kwaliteitsslag voor de gehele binnenstad bereikt kan worden. Voor dit gebied is samen met eigenaren, bewoners en ondernemers een gemeenschappelijke visie opgesteld. Het samenbrengen van de verschillende ontwikkelingen en individuele belangen was daarbij de uitdaging. Wij verwijzen u graag naar de bijlage gebiedsvisie binnenstad West; de tuinen van Steenwijk.

Vorig jaar stond in het teken van de uitvoering van de stadscheques. Deze cheques als onderdeel van het met de provincie afgesloten stadsarrangement bevorderen kleinschalige initiatieven voor het stimuleren van de vitaliteit in de binnenstad. In de bijlage "Ontwikkelingen binnenstad Steenwijk" doen wij hier ook verslag van. Kernboodschap Met deze informatienota en de bijbehorende bijllagen wordt de raad op de hoogte gesteld van de ontwikkelingen in de binnenstad van Steenwijk van de afgelopen periode. Wij kijken met een goed gevoel terug op de uitgevoerde ontwikkelingen, ondanks dat niet alle geplande activiteiten zijn uitgevoerd en/of vertraging hebben opgelopen. Steenwijk staat er goed voor, zo blijkt uit de benchmark en er zijn veel concrete resultaten bereikt in samenwerking met College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_000763/78 bewoners en ondernemers. De behaalde resultaten geven vertrouwen én energie voor het gezamenlijk maken van nieuwe plannen en activiteiten voor de toekomst. De eerste stappen zijn hiervoor inmiddels gezet. Met Steenwijk Vestingstad en de bewonersvereniging Binnen de Veste worden de samenwerkingsthema's en projecten en uit te voeren activiteiten verkend. Consequenties voor de gemeente De binnenstad staat als gevolg van diverse maatschappelijke en economische ontwikkelingen onder druk.

(H)erkend wordt dat naast retail nieuwe dragers in de binnenstad nodig zijn om de stad vitaal en leefbaar te houden. In deze snel veranderende wereld is dit een grote uitdaging. Met ondernemers en bewoners in de binnenstad blijven we werken aan een vitale binnenstad. Communicatie De gemeente overlegt periodiek, zowel ambtelijk als bestuurlijk, met Steenwijk Vestingstad als de bewonersvereniging Binnen de Veste. Dat zijn en blijven belangrijke contactmomenten voor het delen van informatie. Belangrijke informatie vanuit de gemeente wordt gedeeld en vaak ook opgenomen in de (digitale) nieuwsbrief van Steenwijk Vestingstad. Vervolg De in deze informatienota genoemde benchmark is gedeeld met Stichting Steenwijk Vestingstad. De in de benchmark genoemde aanbevelingen vormen een mooie basis voor het maken van een uitvoeringsagenda voor 2023. Hierover zijn, zoals aangegeven, reeds verkennende gesprekken gevoerd en een aantal thema’s genoemd waarop we willen samenwerken (versterken ruimtelijke kwaliteit, toeristische potentie, maar ook vergroening van de binnenstad en klimaatadaptatie). De komende tijd werken wij dat met Vestingstad nog verder uit in een agenda. We verwachten deze agenda in het eerste kwartaal van 2023 aan te kunnen leveren. Uiteraard wordt ook de bewonersvereniging 'Binnen de Veste' betrokken bij het opstellen van deze agenda. Bijlagen 1.

Informatienota Ontwikkelingen binnenstad Steenwijk overzicht 31-1-2023.pdf 2. Steenwijk detailrapportage vitaliteitsbenchmark centrumgebieden 2022 (012696.20220715.R1.01).pdf 3. Nadere regels subsidie stimuleren vitaliteit binnenstad Steenwijk definitief.pdf 4. 2323.1221 Gebiedsvisie binnenstad-west Steenwijk DEF.pdf Ontwikkelingen binnenstad Steenwijk januari 2023 1 Inleiding 1.1 Inzet op leefbaarheid en vitaliteit 1.2 Stadsarrangement Steenwijk 1.3 Waar staan we? 2 Aanbodstructuur en leegstand 2.1 Subsidie stimuleren vitaliteit binnenstad Steenwijk 2.2 Ontwikkeling visie binnenstad West 3 Ruimtelijke kwaliteit 3.1 Realiseren ondergrondse bedrijfsafvalcontainer 3.2 Historisch beleefbaar maken van de Gasthuisstraat, realisatie poortjes 3.3 Realisatie streetart 3.4 Dynamisering park Rams Woerthe 4 Toeristische potentie College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_000764/78 1 Inleiding 1.1 Inzet op leefbaarheid en vitaliteit In de afgelopen jaren is veel geïnvesteerd om de binnenstad van Steenwijk vitaal en leefbaar te houden. In het besef dat er andere dragers nodig dan alleen retail, is ingezet is op ruimtelijke kwaliteit, beleving, sfeer en het versterken van de toeristische potentie. En dat heeft o.a. met de uitvoering van de integrale visie op de binnenstad goed uitgepakt.

Aansprekende voorbeelden zijn de herinrichting van de Markt, de realisatie van de stadstuin en het Terreplein. De geschiedenis en de cultuurhistorie van stad wordt zichtbaar gemaakt. Zo wordt het ontzet van Steenwijk weer gevierd en wordt het logo van de vestingstad op tal van plaatsen aangebracht (prullenbakken, putdeksels, contour fontein enz.). Ook het afgelopen jaar is volop is de stad geïnvesteerd en zijn activiteiten ontplooid, samen met onze partner Steenwijk Vestingstad, ondernemers en bewoners. 1.2 Stadsarrangement Steenwijk & stadscheques In het najaar van 2020 is met de provincie Overijssel een stadsarrangement afgesloten. Wij zijn trots op de geleverde prestaties die we met inzet van dit arrangement hebben kunnen realiseren. Het heeft ondernemers en bewoners in en buiten de binnenstad geactiveerd. De betrokkenheid van velen bij de uitvoering heeft geleid tot mooie initiatieven en samenwerkingsverbanden. Dit stadsarrangement, thans in uitvoering, is een waardevolle aanzet gebleken voor het opstellen van een gezamenlijke investeringsagenda met de provincie, dat o.a. heeft geresulteerd in een forse financiële impuls van de provincie aan het Gedempte Steenwijkerdiep. Onderdeel van het arrangement met de provincie zijn de stadscheques.

Kleine initiatieven in de binnenstad die de vitaliteit en leefbaarheid versterken, konden een financiële bijdrage ontvangen van € 2.500.- Om de ideeën te verzamelen is eind 2021een een stadscafé georganiseerd, dat kon rekenen op veel bezoekers. Inwoners zijn trots op hun (binnen)stad en hebben veel ideeën om de stad aantrekkelijker te maken. Er werden ruim 30 ideeën en suggesties opgehaald om de binnenstad van Steenwijk aantrekkelijker te maken. Deze lijst is gecomprimeerd tot 7 voorstellen en is bekend gemaakt via de (sociale) media. Inwoners en bezoekers konden digitaal hun voorkeur konden uitbrengen voor een idee. Het idee met de meeste stemmen (de publieksprijs) kwam in aanmerking voor de zogenaamde verdubbelaar; er wordt dan geen € 2.500 maar € 5.000 uitgekeerd. Het traject van het stadsafé tot en met het bekendmaken van de publieksprijs heeft veel publiciteit én betrokkenheid van bewoners en ondernemers gegenereer d. In zijn algemeenheid kan worden gesteld dat de uitvoering van de geselecteerde ideeën door de indieners niet in alle gevallen vanzelf ging. Een aantal indieners verwachtten nog wel nadere steun bij de uitwerking. Deze is dan – in veel gevallen - ook verleend. 1.3 Waar staan we? Belangrijke graadmeter voor de binnenstad is de vitaliteitsbenchmark centrumgebieden. Deze is medio 2022 verschenen.

Op basis van een aantal criteria (bereikbaarheid, demografie, voorzieningenniveau en ruimtelijke kwaliteit) vindt een ranking plaats . Steenwijk staat op positie 56 positie van de top 100 van grootste centrumgebieden van Nederland en is daarmee één plaats gestegen t.o.v. de vorige meting in 2019. Steenwijk gemiddeld beter scoort op bereikbaarheid (geen betaald parkeren) en ruimtelijke kwaliteit, maar minder op het voorzieningenaanbod en demografische aspecten. Deze vitaliteitsbenchmark, en de daarin benoemde aanbevelingen, is ook ter inspiratie met Steenwijk Vestingstad gedeeld voor o.a. het opstellen van een gezamenlijke uitvoeringsagenda voor 2023. College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_000765/78 Vitaliteitsbenchmark 2022 (Goudappel) 2 Aanbodstructuur en leegstand 2.1 Subsidie stimuleren vitaliteit binnenstad Steenwijk De retail, leisure en horeca zijn belangrijke sectoren voor de binnenstad van Steenwijk. Een sterk recreatief winkelprofiel zorgt voor bezoekers, beleving en bestedingen in de binnenstad. Een aantrekkelijk winkelgebied hoort daarbij. Met zo min mogelijk leegstand en panden die er verzorgd bij staan. Dat gaat niet vanzelf. Zeker niet in de tijd waaruit we kwamen (corona) en waar we ons nu in bevinden (prijsstijgingen, inflatie).

In 2021 is een stimuleringsregeling ingesteld waarmee eigenaren van bedrijfspanden in de binnenstad worden gestimuleerd te investeren in hun vastgoed, waarmee de binnenstad een aantrekkelijke ‘place to be’ en ‘place to buy’ blijft. Met inzet van deze subsidie kon de leegstaande bioscoop weer nieuw leven worden ingeblazen. Een bioscoop is een belangrijke functie voor de vitaliteit van de binnenstad en de verstrekte subsidie kon op veel draagvlak rekenen vanuit de samenleving. De bioscoop draait momenteel erg succesvolg. Een tweede subsidie is verstrekt voor het opknappen van een leegstaand (horeca)pand aan de Woldpromenade en de transformatie tot retail. De thans daarin gevestigde winkel functioneert goed en is een welkome aanvulling op het straatbeeld. 2.2 Visie deelgebied binnenstad West In het westelijke deel van de binnenstad, het gebied omgeven door de Kalverstraat, Woldpromenade, Kornputsingel en de Gasthuisstraat, zijn tal van ruimtelijke ontwikkelingen gaande. Deze ontwikkelingen bevinden zich in verschillende fases van initiatief tot uitvoering. Zo wordt o.a. in de Kalverstraat het voormalig Scheer en Foppen pand getransformeerd tot woningbouw. Het naastgelegen Spijkervetpand is als één van de scenario’s in beeld voor het nieuwe museum. Dit vraagt ook om een herinrichting van het lege terreintje tussen deze panden.

Ook de door de brand in 2021 verwoeste panden aan de Gasthuisstraat vragen om een herinvulling. Het samenbrengen van de verschillende ontwikkelingen en individuele belangen is daarbij de uitdaging, die vraagt om een gemeenschappelijk doel en een gemeenschappelijke vis ie. College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_000766/78 Er ligt hier een opgave om van individuele en incidentele plannen te komen tot een gebiedsgerichte aanpak. In 2022 is deze visie door het bureau DtnP opgesteld, inclusief een participatietraject met eigenaren uit het betreffende gebied. Er ligt door de visie een mooi toekomstbeeld wat gefaseerd met ondernemers en bewoners uit dit gebied nader uitgewerkt en ingevuld kan gaan worden. Deze visie was mede inspiratiebron voor een aantal eigenaren uit het gebied voor een gezamenlijke (deel)gebiedsontwikkeling. Wij hebben het mandaat gekregen van een aantal eigenaren om aan dit deelgebied te rekenen en te tekenen, met als resultaat een concrete businesscase. Ondanks het introduceren van een mogelijke ontwikkelaar, en het aanbod voor het aanstellen van een coördinerend architect, heeft dit helaas (nog) niet geleid tot een nadere gezamenlijke uitwerking.

3 Ruimtelijke kwaliteit 3.1 Realisatie ondergrondse bedrijfsafval container In de historische binnenstad een staan een aantal afvalcontainers die het straatbeeld ontsieren, een onaangename geur verspreiden en ongedierte aantrekken. In april 2021 is een motie aanvaard die het college oproept om de pilot om de containers in de Kalverstraat en de Waagstraat te verzamelen en te camoufleren om te zetten in een pilot die bijdraagt aan een structurele en duurzame oplossing. Het verdwijnen van de afvalcontainers in de openbare ruimte draagt immers bij aan een aangenaam verblijfsklimaat. In februari 2022 hebben wij u n.a.v. raadsvragen geïnformeerd over de voortgang. Het bleek dat het ondergronds aanbieden van bedrijfsafval in (een historische) binnenstad best uniek is. Pasklare oplossingen en of vergelijkbare situaties in andere steden waren niet voorhanden. Inmiddels is sinds september 2022 het systeem operationeel en doen de meeste ondernemers uit de pilotstraten (Waagstraat, Kalverstraat) mee. Het betreft een ondergrondse afvalcontainer met kantelsysteem waardoor er een mini-container op geleegd kan worden. De opening en ingebruikname heeft geleid tot vragen en informatieverzoeken vanuit andere ondernemers om deel te nemen. Hier staan we uiteraard voor open. Binnenkort starten wij ook conform de motie met de evaluatie ervan.

3.2 Historisch beleefbaar maken Gasthuisstraat; realisatie poortjes College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_000767/78 Kenmerkend voor de Gasthuisstraat is dat een groot aantal panden niet een aaneengesloten front vormt. Tussen de panden bevindingen zich openingen, die veelal zijn dichtgetimmerd met schuttingen. Het idee is om deze openingen te accentueren middels het aanbrengen van uniforme ijzeren poortjes in de inmiddels kenmerkende stijl, die ook is toegepast in de stadstuin en het Terreplein. Er is overeenstemming met de eigenaren en de poortjes zijn onlangs geplaatst. Met deze relatief kleinschalige ingrepen wordt het straatbeeld en de belevingswaarde vergroot. 3.3 Streetart Met de bewonersvereniging “Binnen de veste” is ingezet op het aantrekkelijker maken van de Kalverstraat. Eén van de initiatieven die daarin zijn genomen is het realiseren van streetart. Op twee gevels in deze straat is streetart aangebracht met een verwijzing naar de in Steenwijk geboren beeldhouwer Hildo Krop. 3.4 Dynamisering park Rams Woerhte Eén van de projecten uit de visie op de binnenstad was het vergroten van de toegankelijkheid, gebruikswaarde en belevingswaarde van het park Rams Woerthe. Met bewoners zijn destijds kansen en ideeën verkend. Prioritair was de theekoepel en de directe omgev ing. Voorgesteld werd om het terras te vergroten.

Gezien het monumentale karakter van het park kunnen echter niet zomaar deelingrepen worden gedaan in het park. Er is aldus een totaaloverzicht nodig (zo bleek uit de behandeling in de welstandscommissie). Daarom is in 2021 een cultuurhistorische analyse en waardenstelling uitgevoerd door. Deze rapportage is gebruikt om de beheervisie 2022 -2042 voor het park Rams Woerthe op te stellen. Deze beheervisie geeft handvaten voor o.a. de gewenste ontwikkeling van de omgeving van de theekoepel en de verbinding met de kop van het gedempte Steenwijkerdiep. Dit voorjaar worden de omwonenden uitgenodigd om hierover met ze in gesprek College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_000768/78 te gaan. De planning is om in de eerste helft van 2023 de directe omgeving van de theekoep el aan De verbinding (extra toegang) met de kop van het Steenwijkerdiep zal daarna volgen. 4 Toeristische potentie Bebording Medio 2021 is het nieuwe toeristische bewegwijzeringssysteem opgeleverd. In en rond de binnenstad staan 21 nieuwe borden die de toerist en inwoner verwijzen (in minuten) naar de diverse bezienswaardigheden. Bij het beeldje ‘De Schipper’ van Hildo Krop en bij de gerenoveerde schutsluis uit 1865 aan de Paardenmarkt in Steenwijk zijn medio 2022 zomer ANWB bordjes met extra informatie geplaatst. De ANW bordjes geven meer uitleg over deze plek en over Hildo Krop.

In 2023 worden in en rond de binnenstad 3 digitale informatiezuilen geplaatst (bij het station, de kop van het gedempte Steenwijkerdiep en de markt). Bezoekers van de stad en de gemeente kunnen hier digitaal informatie opvragen over de bezienswaardigheden en de activiteiten in de stad en het Nationaal Park. Er is een stadscheque uitgekeerd aan de historische vereniging Steenwijk. Middels de inzet van deze cheque zullen een aantal straatnaamborden worden voorzien van een verklarende tekst, dat via een qr-code of een andere digitale techniek zichtbaar wordt voor de bezoeker en inwoner. De in aanmerking komende straatnamen zijn inmiddels al voorzien van de toelichtingen en voo r sommige straten zit er zelfs een heel verhaal aan vast. Bewoners en bezoekers krijgen op deze wijze meer informatie over hun stad. Met de cultuurmakelaar en de Stichting Weerribben -Wieden wordt dit vanwege een uniforme uitstraling en integratie binnen de digitale applicaties van de Stichting nader uitgewerkt. Het streven is om dit het eerste helft van 2023 operationeel te krijgen. Promotie & marketing Vanuit een LEADER subsidie zijn veel activiteiten op het gebied van marketing en communicatie uitgevoerd. Zo is er twee keer een belevingsmagazine uitgebracht en is een promotieflyer ontwikkeld.

Deze zijn verspreid onder ondernemers in Steenwijk en omliggende plaatsen (campings, vakantieparken, hotels etc.). De ondernemers die de magazines, hebben ontvange n, hebben a ook een Steenwijk Vestingstad display ontvangen om deze producten te etaleren. De reacties op het belevingsmagazine waren zeer positief. Zie ook: https://viewer.pdf-online.nl/books/dpat/#p=1 In de zomer van 2022 is Bijzonderplekje (40.000 volgens op Instagram) een aantal dagen in Steenwijk geweest. Zij heeft Steenwijk online prachtig in de spotlights gezet. Tevens is Steenwijk onder aandacht gebracht in de Margriet en op de website van VisitOost. In de datamonitor van Stichting Steenwijk Vestingstad was een flinke toename van paginabezoeken en clicks te zien. Routing station-binnenstad Eén van de opgaven is het realiseren van een (voor bezoekers) aantrekkelijke route vanaf het station naar de binnenstad. Hier zijn een aantal stappen in gezet, maar is nog niet in de realisatiefase. De route is verkend en er worden zogenaamde “staptegels” met daarop een geprint logo van de vestingstad, aangelegd worden tussen station en de binnenstad. Centrale plek hierbij is het pleintje bij de slager en de bioscoop. Vanaf het station is dat de plek waar men de binnenstad in komt. Dit is vooralsnog een rommelig gebiedje met beperkte ruimtelijke kwaliteit.

Er is inmiddels een ontwerp gemaakt voor een herinrichting van dit gebied, College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_000769/78 met meer groen (planten van bomen), het verleggen van een zebrapad, dat beter aansluit op de route. Het ontwerp is technisch uitgewerkt en voorzien van een begroting. Deze begroting is in lijn met de daarvoor beschikbare financiële middelen. Echter door de forse prijsstijgingen is deze nog niet aanbesteed. Verwacht wordt dan dat over het budget schieten. We beraden ons op hoe hiermee om te gaan. De stichting Weerribben-Wieden heeft een gebiedsapp ontwikkelt. De binnenstad van Steenwijk sluit hier in 2023 (voor het nieuwe toeristenseizoen) om digitale wandelroute in deze app op te leveren. Steenwijker toren De torenwachters, een groep vrijwilligers verbonden aan het stadsmuseum en die o.a. de Steenwijker toren openstelt voor beklimmingen, hebben de publieksprijs van de stadscheques gewonnen. Het plan omvat veel ideeën om de markante toren van Steenwijk beter onder de aandacht te brengen voor het publiek. Het initiatief is thans in uitvoering door de Odd Fellows. Inmiddels is het eerste resultaat in de vorm van een nieuwe banner gerealiseerd. Dit jaar worden in dit kader nog meer initiatieven uitgevoerd.

Promotie corso Vollenhove Een van de uit te keren stadscheque is verstrekt aan de Vollenhoofse Vereniging voor Volksvermaken, de organisator van het bloemencorso in Vollenhove. De vereniging heeft medio 2022 een lege etalage in de binnenstad (voormalig Scheer en Foppen) ingevuld ter gerealiseerd ter promotie voor het corso dat is gehouden op 27 augustus 2022. College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007610/78 ‘Vitaliteitsbenchmark centrumgebieden, Detailrapport Steenwijk 2022’ - 15 juli 2022 1 ‘Vitaliteitsbenchmark centrumgebieden, Detailrapport Steenwijk 2022’ College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007611/78 ‘Vitaliteitsbenchmark centrumgebieden, Detailrapport Steenwijk 2022’ - 15 juli 2022 2 Opdrachtgever Gemeente Steenwijk Titel rapport ‘Vitaliteitsbenchmark centrumgebieden, Detailrapport Steenwijk 2022’ Kenmerk 012696.20220715.R1.01 Datum publicatie 15 juli 2022 Projectteam Goudappel Tim van Huffelen, Karin de Regt, Simon Bleijenberg, Joren Tijmensen, Madelon Schreuders Projectomschrijving Een nadere analyse van de score van Steenwijk in de Vitaliteitsbenchmark Centrumgebieden 2022 in vergelijking met 2019 en vergelijkbare centra Trefwoorden Vitaliteitsbenchmark, centrumgebieden, Steenwijk, demografie, voorzieningenaanbod, ruimtelijke kwaliteit, bereikbaarheid © Copyright Goudappel BV 15-7-22 College van

burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007612/78 ‘Vitaliteitsbenchmark centrumgebieden, Detailrapport Steenwijk 2022’ - 15 juli 2022 3 Inhoudsopgave 1. Inleiding 4 1.1 De vitaliteitsbenchmark centrumgebieden 4 1.2 Steenwijk nummer 56 van de 100 centrumgebieden 6 1.3 Steenwijk in 2019 7 1.4 Steenwijk en vergelijkbare centrumgebieden 7 2. Demografie 10 2.1 De indicatoren voor demografie 10 2.2 Ontwikkeling score demografie 10 2.3 De scores toegelicht per indicator 11 3. Voorzieningenaanbod 12 3.1 De indicatoren voor voorzieningenaanbod 13 3.2 Ontwikkeling score voorzieningenaanbod 13 3.3 De scores toegelicht per indicator 14 4. Ruimtelijke kwaliteit 16 4.1 De indicatoren voor ruimtelijke kwaliteit 16 4.2 Ontwikkeling score ruimtelijke kwaliteit 16 4.3 De scores toegelicht per indicator 17 5. Bereikbaarheid 19 5.1 De indicatoren van bereikbaarheid 19 5.2 Ontwikkeling score bereikbaarheid 19 5.3 De scores toegelicht per indicator 20 6. Conclusies en aanbevelingen 23 6.1 Conclusies 23 6.2 Aanbevelingen 24 College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007613/78 ‘Vitaliteitsbenchmark centrumgebieden, Detailrapport Steenwijk 2022’ - 15 juli 2022 4 1. Inleiding 1.1 De vitaliteitsbenchmark centrumgebieden Aanleiding In juni 2022 heeft Goudappel BV de Vitaliteitsbenchmark Centrumgebieden opgesteld.

In deze benchmark is de economische vitaliteit van de 100 grootste centrumgebieden van Nederland belicht. Na de vorige versies in 2015, 2017 en 2019 betreft dit de vierde versie, waarin alle centrumgebieden op 23 objectieve indicatoren met elkaar zijn vergeleken. De samenwerkende partijen in het centrum van Steenwijk zijn continu actief aan de slag met de aantrekkingskracht van de binnenstad. Zij willen graag precies weten hoe Steenwijk scoort, hoe de scores zijn opgebouwd en hoe de scores voor Steenwijk zich verhouden ten opzichte van de scores uit 2019 en vergelijkbare centrumgebieden. Om in te kunnen spelen op de trends en ontwikkelingen die gaande zijn in Steenwijk is inzicht in de onderliggende scores van de Vitaliteitsbenchmark Centrumgebieden gegeven. Centraal in deze rapportage staa n de scores van Steenwijk in 2022 vergeleken met 2 019. Aanvullend wordt Steenwijk vergeleken met andere centrumgebieden in de categorie binnensteden Opbouw en methodiek vitaliteitsbenchmark centrumgebieden In de vitaliteitsbenchmark is voor de 100 grootste centrumgebieden van Nederland een vitaliteitsprofiel opgesteld. De betreffende vier dimensies en onderliggende indicatoren van de dimensies zijn weergegeven in figuur 1.1. De methodiek van de benchmark wordt steeds verder ontwikkeld .

Om betrouwbare vergelijkbaarheid tussen jaren te garanderen, is ervoor gekozen om de methodiek van de vitaliteitsbenchmark 20 22 ook op de data uit 2019 toe te passen. Twee nieuwe indicatoren zijn als verrijking toegevoegd: kwaliteit van de leefomgeving en logistiek. De scores per indicator zijn gebaseerd op kwantitatieve cijfers. Enkele voorbeelden van gebruikte bronnen en data zijn: - Beschikbare landelijke data, zoals CBS cijfers (demografie) en Locatus-gegevens (voorzieningenaanbod) - Beschikbare data Goudappel BV zoals de Bereikbaarheidskaart (verzorgings -bereik), verkeersmod ellen, Onderzoek Verplaatsingsgedrag in Nederland ( ODiN/OViN, bereikbaarheid) en HERE -data (gemiddelde snelheid op wegen) - Big data in de vorm van GIS-applicaties , BAG-bestanden (Basisadministratie Adressen en Gebouwen) College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007614/78 ‘Vitaliteitsbenchmark centrumgebieden, Detailrapport Steenwijk 2022’ - 15 juli 2022 5 Figuur 1.1: Resultaten Vitaliteitsbenchmark 2022, alle centrumgebieden. College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007615/78 ‘Vitaliteitsbenchmark centrumgebieden, Detailrapport Steenwijk 2022’ - 15 juli 2022 6 1.2 Steenwijk nummer 56 van de 100 centrumgebieden Steenwijk komt op de 56e positie in de benchmark van de top 100 van grootste centrumgebieden van Nederland.

In figuur 1.2 is de ranking van Steenwijk per dimensie weergegeven. Zichtbaar is dat de Steenwijk gemiddeld beter scoort op bereikbaarheid en ruimtelijke kwaliteit, maar minder op het voorzieningenaanbod en demografische aspecten. Figuur 1.2: Opbouw van de vitaliteitsbenchmark centrumgebieden en de ranking van Steenwijk, 2022 (totale ranking = 56) College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007616/78 ‘Vitaliteitsbenchmark centrumgebieden, Detailrapport Steenwijk 2022’ - 15 juli 2022 7 1.3 Steenwijk in 2019 In 2015 vond de eerste editie van de Vitaliteitsbenchmark Centrumgebieden plaats. Destijds stond Steenwijk op de 84e positie. In 2019 stond Steenwijk op de 57e plek op de Vitaliteitsbenchmark Centrumgebieden. Dit betekent in 2022 een lichte stijging van één plek op de ranglijst. Deze verbetering is voornamelijk te verklaren door de stijging van de score op het gebied van de ruimtelijke kwaliteit en demografie, zoals zichtbaar in tabel 1.1. dimensie ranking 2015* ranking 2017* ranking 2019 ranking 2022 demografie 88 83 voorzieningen 76 79 ruimtelijke kwaliteit 48 37 bereikbaarheid 5 4 totale ranking 84 50 57 56 *de rankings in 2015 en 2017 zijn op totaalniveau weergegeven.

Vanwege enkele wijzigingen in de onderzoeksmethodiek is per dimensie geen volledig betrouwbare vergelijking in deze jaren te maken Tabel 1.1: Ranking Steenwijk Vitaliteitsbenchmark 2015, 2017, 2019 & 2022 1.4 Steenwijk en vergelijkbare centrumgebieden In de vitaliteitsbenchmark Centrumgebieden zijn de 100 grootste centrumgebieden in Nederland onderverdeeld in drie subcategorieën: binnensteden, grote centrumgebieden en middelgrote centrumgebieden. Steenwijk valt in de derde categorie: middelgrote centrumgebieden. In deze categorie scoort Steenwijk bovengemiddeld. Dit komt doordat Steenwijk vooral op het gebied van ruimtelijke kwaliteit en bereikbaarheid aanzienlijk beter scoort dan het gemiddelde voor middelgrote centrumgebieden. College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007617/78 ‘Vitaliteitsbenchmark centrumgebieden, Detailrapport Steenwijk 2022’ - 15 juli 2022 8 Figuur 1.3: Resultaten Vitaliteitsbenchmark Centrumgebieden 2022, middelgrote centra College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007618/78 ‘Vitaliteitsbenchmark centrumgebieden, Detailrapport Steenwijk 2022’ - 15 juli 2022 9 College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007619/78 ‘Vitaliteitsbenchmark centrumgebieden, Detailrapport Steenwijk 2022’ - 15 juli 2022 10 2.

Demografie 2.1 De indicatoren voor demografie Indicator Toelichting Bronnen Bevolkingsgroei Procentuele bevolkingsontwikkeling in de gemeente tussen 2020-2050 CBS Statline Besteedbaar inkomen Gemiddeld besteedbaar huishoudensinkomen in de gemeente (2020) CBS Statline Vergrijzing Procentuele aandeel van de bevolking in de gemeente ouder dan 65 jaar (2021) CBS Statline Consumenten binnen bereik Het aantal inwoners in een straal van 10 kilometer van het centrumgebied en het aantal inwoners binnen een straal van 30 kilometer van het centrumgebied CBS Statline en GIS-analyses Studenten Aantal studenten (HBO/Universiteit) woonachtig in de gemeente (2020/2021) CBS Statline Tabel 2.1: Indicatoren demografie 2.2 Ontwikkeling score demografie Figuur 2.1 geeft de positie van Steenwijk in de benchmark weer per indicator in 2019 en 2022. Tevens is de gemiddelde ranking van alle middelgrote centrumgebieden weergegeven. Dit geeft inzicht in de ontwikkeling van Steenwijk ten opzichte van de andere gedefinieerde centrumgebieden in de Benchmark.

66 81 56 90 98 91 79 79 52 87 97 91 63 63 42 76 62 56 0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100 Bevolkingsprognose Vergrijzing Besteedbaar inkomen Studenten Consumenten binnen bereik (10 km) Consumenten binnen bereik (30 km) 2022 2019 Gemiddelde Middelgroot centrumgebied Figuur 2.1: Ranking indicatoren demografie 2019 en 2022, Steenwijk (let op: dit zijn rankings – hoe lager de ranking, hoe beter de score) College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007620/78 ‘Vitaliteitsbenchmark centrumgebieden, Detailrapport Steenwijk 2022’ - 15 juli 2022 11 2.3 De scores toegelicht per indicator Bevolkingsgroei Steenwijk had in 2019 een bevolking skrimp van 1,2% richting 2040, in 20 22 is dat gestegen naar een bevolkingsgroei van 4,2% richting 2050. Hiermee stijgt Steenwijk met 13 plekken naar de 66e positie op de ranglijst van de indicator bevolkingsgroei. Overigens is in vrijwel alle gemeenten de bevolkingsgroei naar boven bijgesteld. De bevolkingsgroei in Steenwijk is onder gemiddeld vergeleken met de andere centrumgebieden in de benchmark, waar de bevolkingsgroei gemiddeld rond de 8% ligt. Vergrijzing In Steenwijk was het aandeel 65+ van de bevolking nog 22% in 2019. In 2022 is dit gestegen naar 23%. Landelijk is het aandeel 65+ ongeveer 20%, Steenwijk kent dus een iets hoger aandeel 65+ dan gemiddeld in Nederland.

Het gemiddelde aandeel 65+ in Steenwijk in vergelijkbare middelgrote centrumgebieden ligt met 21% net iets lager dan in Steenwijk. De 81e positie in 2022 reflecteert een gemiddeld hoog aandeel 65+ in Steenwijk in vergelijking met andere centrumgebieden. Een hoog percentage vergrijzing is nadelig voor detailhandel uitgaven, omdat ouderen relatief weinig nieuwe artikelen komen. Een meer vergrijsde bevolking heeft wel een ander bestedingspatroon en geeft bijvoorbeeld meer uit aan daghoreca. Besteedbaar inkomen In Steenwijk ligt het besteedbaar inkomen met €45.400,- per huishouden net iets lager dan in de overige centrumgebieden in de Vitaliteitsbenchmark. Dit resulteert in een 56e positie voor de indicator besteedbaar inkomen, dit is een daling van 4 plekken ten opzichte van 2019. In Steenwijk is het besteedbaar inkomen iets lager dan bij vergelijkbare middelgrote centra. Consumenten binnen bereik Steenwijk heeft binnen 10 en 30 kilometer afstand in de regio minder dan gemiddeld aantal inwoners binnen bereik. Dit vertaal t zich in de 98e en 91e positie voor deze indicator voor 10 en 30 kilometer respectievelijk. In 2019 stond Steenwijk ook op de 97e en 91e plek voor consumenten binnen 10 en 30 kilometer. Binnen een straal van 10 kilometer zijn er bijna 50.000 potentiële consumenten, binnen 30 kilometer zijn dit er bijna ongeveer 540.000 .

Ter indicatie, het gemiddelde voor andere middelgrote centrumgebieden binnen 10 kilometer is ongeveer 150.000 en meer dan 1.3 miljoen binnen 30 kilometer. Steenwijk scoort dus onder gemiddeld op consumenten binnen bereik in vergelijking met andere middelgrote centrumgebieden . Dit wordt vooral verklaard doordat in andere delen van Nederland de bevolkingsdichtheid hoger is. Studenten Steenwijk heeft geen universiteit en ook geen hogescholen. Het aantal studenten woonachtig in Steenwijk in de 2022-benchmark bedraagt 1.200. Dit is een stijging van bijna 18% ten opzichte van 2019. Desalniettemin is Steenwijk daarmee 3 plekken gedaald en terug te vinden op de 90e positie in de vitaliteitsbenchmark betreffende het aantal studenten. Vergeleken met andere middelgrote centrumgebieden heeft Steenwijk een onder gemiddeld aantal studenten. Het gemiddeld aantal studenten in middelgrote centrumgebieden is iets meer dan 1.400. Veel binnensteden en grote centrumgebieden hebben een universiteit of hogeschool waardoor het aantal studenten in die steden substantieel hoger ligt dan in Steenwijk.

College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007621/78 ‘Vitaliteitsbenchmark centrumgebieden, Detailrapport Steenwijk 2022’ - 15 juli 2022 12 College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007622/78 ‘Vitaliteitsbenchmark centrumgebieden, Detailrapport Steenwijk 2022’ - 15 juli 2022 13 Figuur 3.1: Ranking indicatoren voorzieningen in 2019 en 2022, Steenwijk (let op: dit zijn rankings – hoe lager de ranking, hoe beter de score) 3. Voorzieningenaanbod 3.1 De indicatoren voor voorzieningenaanbod Indicator Toelichting Bronnen Aantal voorzieningen aantal winkels, leisurefuncties en dienstverlenende functies / consumentenvoorzieningen in het centrum Locatus Benchmark Verkenner 2022 Diversiteit aandeel voorzieningen in recreatieve branches ten opzichte van het totaal aantal consumentenvoorzieningen Locatus Benchmark Verkenner 2022 Regiopositie aantal concurrentiegebieden met meer voorzieningen binnen een straal van 20 en 40 kilometer Locatus Benchmark Verkenner 2022 en GIS-applicaties Gevoeligheid voor internetbestedingen aandeel van winkels die in internetgevoelige branches aanwezig zijn in verhouding met het percentage afvloeiing naar internetbestedingen van de branches Locatus Benchmark Verkenner 2022 en Koopstromenonderzoek Randstad 2021 Filialiseringsgraad * deze telt niet mee in de totaalscore aangezien er geen optimale

filialiseringsgraad is Aandeel filiaalbedrijven in centrumgebied t.o.v. zelfstandige ondernemers (excl. leegstand) Locatus Benchmark Verkenner 2022 Tabel 3.1: Indicatoren voorzieningenaanbod 3.2 Ontwikkeling score voorzieningenaanbod Figuur 3.1 laat de rankings per indicator van het voorzieningenaanbod zien en de veranderingen daarin tussen 2022 in vergelijking met 2019. Ook is een vergelijking met middelgrote centra gegeven. 82 91 36 61 82 8182 94 28 57 56 77 63 56 66 65 43 0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100 Aantal voorzieningen Diversiteit van het aanbod Regiopositie (20 km) Regiopositie (40 km) Gevoeligheid internetbestedingen Filialiseringsgraad 2022 2019 Gemiddelde Middelgroot centrumgebied College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007623/78 ‘Vitaliteitsbenchmark centrumgebieden, Detailrapport Steenwijk 2022’ - 15 juli 2022 14 3.3 De scores toegelicht per indicator Aantal voorzieningen Steenwijk heeft circa 175 voorzieningen in 2022, in 2019 waren er nog 185 voorzieningen in Steenwijk. Deze afname is niet te zien in een daling op de ranglijst , dit komt omdat het aantal consumentgerichte voorzieningen in het merendeel van de centra is afgenomen . Steenwijk staat, net als in 2019 op de 82 e positie in de ranglijst. Het gemiddeld aantal voorzieningen van middelgrote centrumgebieden bedraagt bijna 200 .

Steenwijk heeft dus minder voorzieningen in vergelijking met andere middelgrote centrumgebieden. Diversiteit Het aandeel voorzieningen in recreatieve branches ten opzichte van het totaal aantal consumentenvoorzieningen is in Steenwijk gelijk gebleven . Dit gaat om horeca, leisure en recreatieve winkelfuncties. Het aandeel is nog steeds relatief laag met 51%, wat nadelig is, aangezien deze branches zorgen voor een extra aantrekkingskracht ten opzichte van andere winkelgebieden. Regiopositie Steenwijk heeft binnen een straal van 20 kilometer , met Meppel, 1 centrumgebied met een groter voorzieningenaanbod (gerekend in aantal voorzieningen) liggen. Binnen 40 kilometer liggen 7 centrumgebieden met een groter voorzieningenaanbod, want dan kom en Leeuwarden, Sneek, Drachten, Heereveen, Emmeloord en Kampen binnen bereik. Vergelijkbare centrumgebieden hebben gemiddeld ook 1 concurrentiegebied met een groter voorzieningenaanbod binnen 20 kilometer en 7 binnen 40 kilometer. Kortom, Steenwijk kent vooral in gemiddelde mate concurrentie. Het aantal grotere centrumgebieden binnen 20 en 40 kilometer is gelijk gebleven ten opzichte van 2019. Gevoeligheid internetbestedingen Het voorzieningenaanbod van Steenwijk in vergelijking met de andere centra relatief gevoelig voor de opkomst van internetbestedingen.

Bepaalde branches zoals elektronica, kleding en huishoudartikelen zijn gevoeliger voor afvloeiing naar internet dan andere branches. De aanwezigheid van deze branches verhoogt de gevoeligheid voor internetbestedingen. Het aandeel van deze branches in Steenwijk is 15%, dit is hoger dan het gemiddelde van alle benchmarkcentra (14%). Dit resulteert in een 82e plek op de ranglijst. Ten opzichte van 2019 is de internetgevoeligheid toegenomen in Steenwijk, het aandeel bedroeg toen 12%. Filialiseringsgraad De filialiseringsgraad (aandeel filiaalbedrijven t.o.v. zelfstandigen) in Steenwijk is met 25% relatief laag. Het gemiddelde voor de benchmark is een filialiseringsgraad van 33%. Dit betekent dat Steenwijk relatief veel zelfstandige aanbieders heeft, waardoor de uniciteit van het winkelaanbod extra nadruk krijgt. Vanzelfsprekend is het ook van belang dat er voldoende filiaalbedrijven in het centrumgebied aanwezig zijn, gezien hun aantrekkingskracht voor specifieke doelgroepen (bijvoorbeeld jongeren). College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007624/78 ‘Vitaliteitsbenchmark centrumgebieden, Detailrapport Steenwijk 2022’ - 15 juli 2022 15 College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007625/78 ‘Vitaliteitsbenchmark centrumgebieden, Detailrapport Steenwijk 2022’ - 15 juli 2022 16 4.

Ruimtelijke kwaliteit 4.1 De indicatoren voor ruimtelijke kwaliteit Indicator Toelichting Bronnen Leegstand het aandeel van de panden in het centrum dat niet in gebruik is Locatus Benchmark Verkenner 2022 Historisch karakter aandeel van de panden dat vóór 1940 gerealiseerd is Basisregistraties Adressen & Gebouwen, 2022 Veiligheid veiligheidsscore ten opzichte van landelijk gemiddelde CBS Leefbaarometer 3.0 Digitale vindbaarheid waardering van de online vindbaarheid van inleidende informatie, locatie van de Parkeergelegenheden, Parkeertarieven voor bezoekers, locatie van Consumentenvoorzieningen, informatie over Trekpleisters, Openingstijden, informatie over Evenementen, Beeldend materiaal en het Gemak van de vindbaarheid van de informatie) informatieve websites over en van gemeenten en centrumgebieden, 2022 Toerisme aantrekkingskracht van toeristen / bezoekers buiten de regio door aandeel voorzieningen in de toeristische sector per gemeente LISA, 2022 Kwaliteit van de leefomgeving Per centrum een score gebaseerd op onderstaande indicatoren: • Sport- en beweegmogelijkheden • Fijnstof in de lucht • Stikstofdioxide in de lucht • Geluid in de omgeving • Zomerhitte in de stad • Schaduwrijke bomen in de buurt • Hoeveelheid groen in de buurt Atlas voor de Leefomgeving, 2022 Tabel 4.1: Indicatoren ruimtelijke kwaliteit 4.2 Ontwikkeling score ruimtelijke kwaliteit Figuur 4.1 laat de

scores per indicator van ruimtelijke kwaliteit zien. Ook is weergegeven welke positie Steenwijk in 2019 en 2022 inneemt op de ranglijst per indicator. Figuur 4.1: Ranking indicatoren ruimtelijke kwaliteit in 2019 en 2022, Steenwijk (let op: dit zijn rankings – hoe lager de ranking, hoe beter de score) 6 60 84 42 66 18 7 5 20 11 66 68 8 86 91 40 6662 33 63 73 50 47 43 38 39 33 57 52 0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100 Historisch karakter Veiligheid Digitale vindbaarheid Toerisme Leegstand Kwaliteit van de leefomgeving (sport en beweeg) Kwaliteit van de leefomgeving (fijnstof) Kwaliteit van de leefomgeving (stikstof) Kwaliteit van de leefomgeving (geluid) Kwaliteit van de leefomgeving (zomerhitte) Kwaliteit van de leefomgeving (schaduwrijke bomen) Kwaliteit van de leefomgeving (groen) 2022 2019 Gemiddelde Middelgroot centrumgebied College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007626/78 ‘Vitaliteitsbenchmark centrumgebieden, Detailrapport Steenwijk 2022’ - 15 juli 2022 17 4.3 De scores toegelicht per indicator Historisch karakter Het historisch karakter van Steenwijk is gestegen ten opzichte van 2019. Met een 6e plek op de ranglijst voor historisch karakter doet Steenwijk het erg goed vergeleken met andere centrumgebieden. Met 78% van het aantal panden dat voor 1930 gebouwd is, betekent dit een unieke indicator.

Dit percentage is zelfs licht gestegen ten opzichte van 2019, omdat het aantal panden dat na 1930 gebouwd is, is afgenomen. Figuur 4. 2. geeft de historische pandwaarde in het centrum van Steenwijk weer. Vergeleken met andere middelgrote centrumgebieden scoort Steenwijk dan ook goed op het historisch karakter. Het gemiddelde aandeel historische panden (voor 1940) in vergelijkbare centrumgebieden bedraagt 39%. Leegstand Het aandeel leegstaande panden in het centrum van Steenwijk is iets gestegen sinds 2019 (12%) en bedraagt 4% in 2022. Door ook een toename in het aantal leegstaande panden in andere centrumgebieden is de ranking gelijk gebleven ten opzichte van 2019. Vergelijkbare middelgrote centrumgebieden hebben een gemiddelde leegstand van ongeveer 11%. Steenwijk staat op de 66e plek op het gebied van leegstand en heeft een hoger aandeel leegstand dan andere centrumgebieden. De gemiddelde leegstand in alle 100 centrumgebieden bedraagt 12%. Veiligheid De veiligheidsscore van Steenwijk in 2022 is ten opzichte van 2019 gestegen. Hiermee verschuift Steenwijk met 26 plekken naar de 60e plek op de ranglijst, in 2019 stond Steenwijk nog op de 86e plek. Hoewel Steenwijk de afgelopen jaren een toename van de veiligheid kende, scoort Steenwijk minder goed op veiligheid dan vergelijkbare middelgrote centrumgebieden.

De gemiddelde ranking van vergelijkbare centrumgebieden is 33 en hiermee doet Steenwijk het dus minder goed dan andere middelgrote centrumgebieden. Hoewel sprake is van een sterke toename van de veiligheid in Steenwijk, is er nog steeds ruimte voor verbetering. Digitale vindbaarheid In 2022 is Steenwijk beter vindbaar op het internet vergeleken met 2019. Steenwijk is met 8 plekken in de ranking gestegen op digitale vindbaarheid. Toch neemt Steenwijk hiermee de 84e positie in en dat betekent dat Steenwijk ondergemiddeld presteert op het gebied van digitale vindbaarheid ten opzichte van andere centrumgebieden. Steenwijk scoort ook ondergemiddeld ten opzichte van andere middelgrote Figuur 4.2: Historische waarde, panden centrum Steenwijk College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007627/78 ‘Vitaliteitsbenchmark centrumgebieden, Detailrapport Steenwijk 2022’ - 15 juli 2022 18 centrumgebieden. Steenwijk scoort 8 van de 18 punten , terwijl het gemiddelde v an de middelgrote centrumgebieden 11 punten bedraagt. Toerisme Steenwijk scoort relatief goed op het gebied van toerisme en is terug te vinden op de 42e positie op de ranglijst. In 2019 was Steenwijk terug te vinden op de 40e positie op de ranglijst. Ten opzichte van andere centrumgebieden scoort Steenwijk boven het gemiddelde.

Middelgrote centrumgebieden nemen, wat toerisme betreft, gemiddeld een 73e positie in, in de ranking. De toeristische aantrekkingskracht wordt niet alle en verklaard door het centrum zelf, maar ook door de toeristische attracties in de gemeente Steenwijkerland waardoor in de directe omgeving veel werkgelegenheid in de toeristische sector aanwezig is. Kwaliteit van de leefomgeving Het centrum van Steenwijk scoort sterk bovengemiddeld op de meeste onderdelen met betrekking tot de kwaliteit van de leefomgeving: • Sport- en beweegfaciliteiten: deze zijn er meer dan gemiddeld • Fijnstof en stikstof heeft Steenwijk minder in het centrum dan gemiddeld in de benchmark • Geluidsoverlast is in Steenwijk minder dan gemiddeld • Overlast door zomerhitte is minder aanwezig dan gemiddeld voor de centrumgebieden • Op het gebied van groen en schaduwrijke bomen in de omgeving scoort Steenwijk relatief minder goed. Het algemene beeld in historische (en daarmee veelal versteende) centra is dat de score op deze onderdelen vaak lager is. Een vergelijking met 2019 is voor deze indicator niet te maken. College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007628/78 ‘Vitaliteitsbenchmark centrumgebieden, Detailrapport Steenwijk 2022’ - 15 juli 2022 19 5.

Bereikbaarheid 5.1 De indicatoren van bereikbaarheid Indicator Toelichting Bronnen Autobereikbaarheid gemiddelde relatieve tijdsverschil 5 kilometer van centrum ‘s nachts en zaterdag Omnitrans Next en GIS-applicaties (meetmoment Q4 2019, ivm corona in 2020 en 2021) Parkeertarief minimum en maximum parkeertarieven in het centrumgebied prettigparkeren.nl, 2022 BTM-bereikbaarheid aandeel bus, tram en metro gebruik met winkelen als hoofddoel Onderzoeks Verplaatsingen in Nederland 2019 (OViN) / Onderweg in Nederland 2022 (ODiN) Aanwezigheid en ligging treinstations de aanwezigheid van een intercity- en/of stroptreinstation en de afstand hiervan naar het centrumgebied ESRI en GIS-applicaties, 2022 Fietsbereikbaarheid aandeel fietsgebruik voor winkeldoeleinden Onderzoeks Verplaatsingen in Nederland 2019 (OViN) / Onderweg in Nederland 2022 (ODiN) Compactheid het aantal voorzieningen in het centrum in relatie tot het de totale straatlengte in het centrum Locatus Benchmark Verkenner 2022, Nationaal Wegenbestand en GIS-applicaties Logistiek Aanwezigheid van venstertijden, milieuzone voor logistiek, milieuzone voor personenverkeer en zero-emissie zone https://dutchmobilityinnovations.com/ Tabel 5.1: Indicatoren bereikbaarheid 5.2 Ontwikkeling score bereikbaarheid Figuur 5.1 geeft de ranking per indicator bereikbarheid weer en de vergelijking van 2022 ten opzichte van 2019.

Ook is de vergelijking van Steenwijk ten opzichte van de andere middelgrote centrumgebieden in de benchmark opgenomen. 3 83 32 88 25 1 1 23 2 94 23 78 23 1 1 41 51 61 48 32 27 22 48 0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100 2022 2019 Gemiddelde Middelgroot centrumgebied Figuur 5.1: Ranking indicatoren ruimtelijke kwaliteit in 2019 en 2022, Steenwijk (let op: dit zijn rankings – hoe lager de ranking, hoe beter de score) College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007629/78 ‘Vitaliteitsbenchmark centrumgebieden, Detailrapport Steenwijk 2022’ - 15 juli 2022 20 5.3 De scores toegelicht per indicator Autobereikbaarheid De autobereikbaarheid is gebaseerd op het verschil in reistijden tussen de zaterdagmiddag en nachten (pre-corona). Hiermee wordt de vertraging voor automobilisten bepaald. Op deze manier is inzichtelijk hoe het autonetwerk rond het centrumgebied functioneert op het maatgevende moment voor centrumb ezoekers. Op zaterdag is de gemiddelde reistijd rondom het centrum van Steenwijk 12% langer dan ’s nachts. Hiermee neemt Steenwijk de 25e positie in op de ranglijst. In 2019 was het verschil 11% waarmee Steenwijk de 23e positie innam. Gemiddeld is het verschil in reistijd tussen zaterdagen en nachten 15% voor alle centrumgebieden in de Vitaliteitsbenchmark.

Parkeertarieven Naast de reistijden heeft Goudappel ook gekeken naar de parkeertarieven die gelden in het centrumgebied . Op basis van het minimum en maximum geldende parkeertarief is per centrumgebied een score ontwikkeld. In Steenwijk is parkeren gratis, onafhankelijk van de tijd en locatie waarop geparkeerd wordt. Hiermee neemt Steenwijk, gezamenlijk met 16 andere centrumgebieden, een eerste positie in de ranglijst in op gebied van parkeertarieven. Aanwezigheid en ligging treinstation(s) De OV -bereikbaarheid is vastgesteld op basis van de aanwezigheid en afstand van (intercity) treinstations te n opzichte van het centrum en het percentage verplaatsingen met de bus, tram of metro met als hoofdmotief winkelen. Het dichtstbijzijnde intercitystation ligt tegen het centrum van Steenwijk aan (zie figuur 5. 2.) De nabijheid van ee n treinstation maakt het centrum zeer goed bereikbaar met het openbaar vervoer en minder afhankelijk van andere modaliteiten. Steenwijk staat hiermee op de 32e plek in de Vitaliteitsbenchmark Centrumgebieden en scoort bovengemiddeld ten opzichte van andere middelgrote centrumgebieden.

Figuur 5.2: Ligging station ten opzichte van centrum, Steenwijk College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007630/78 ‘Vitaliteitsbenchmark centrumgebieden, Detailrapport Steenwijk 2022’ - 15 juli 2022 21 Bus, tram, metro-bereikbaarheid Het aandeel bus, tram, metro met als motief winkelen lag met 0% gelijk aan 2019. Van alle benchmarkcentra is het gemiddelde aandeel bus, tram, metro gebruik met als motief winkelen 1,6%. Voor vergelijkbare middelgrote centrumgebieden ligt dit percentage op 1%. Kortom, voor vrijwel alle middelgrote centrumgebieden is het bus, tram, metro gebruik hoger dan dat van Steenwijk. Steenwijk scoort met een 88e positie in de benchmark, dan ook onder gemiddeld voor de BTM-bereikbaarheid. Fietsbereikbaarheid In Steenwijk wordt 18% van de bezoeken voor winkeldoeleinden met de fiets gedaan. Hiermee staat Steenwijk op de 83e- plaats op het gebied van fietsgebruik. In 2019 stond Steenwijk nog op de 94e positie en dus is er sprake van een stijging met Steenwijk met 11 plekken. Ter vergelijking, het gemiddelde fietsgebruik in vergelijkbare middelgrote centrumgebieden is 24%. Steenwijk scoort dan ook ondergemiddeld op fietsgebruik. Compactheid Het centrum van Steenwijk scoort goed op compactheid. Ten opzichte van andere centrumgebieden zijn er veel voorzieningen te vinden binnen een korte straatlengte.

Dit resulteert in een 3e plaats op het gebied van compactheid van het centrumgebied. In 2019 stond Steenwijk nog op de tweede plek. In figuur 5.3 is grafisch weergegeven hoe de voorzieningen ten opzichte van de straten gelegen zijn. Logistiek De binnenstad van Steenwijk scoort goed op het gebied van logistiek. Steenwijk heeft venstertijden voor logistiek. Dit betekent dat Steenwijk wat betreft duurzame stadsdistributie meer activiteiten uitvoert (23e in ranking) dan gemiddeld in de benchmark. Een vergelijking met 2019 ontbreekt, omdat de indicator logistiek pas sinds 2022 in de benchmark is opgenomen. Figuur 5.3: Compactheid centrum Steenwijk – straatlengte tov aantal voorzieningen College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007631/78 ‘Vitaliteitsbenchmark centrumgebieden, Detailrapport Steenwijk 2022’ - 15 juli 2022 22 College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007632/78 ‘Vitaliteitsbenchmark centrumgebieden, Detailrapport Steenwijk 2022’ - 15 juli 2022 23 6. Conclusies en aanbevelingen In dit afsluitende hoofdstuk zijn de belangrijkste conclusies en aanbevelingen , die zich op basis van de resultaten van de benchmark voor het centrum van Steenwijk laten afleiden, kort en puntsgewijs weergegeven. 6.1 Conclusies Het centrum van Steenwijk is in 2022 nummer 56 in de landelijke Vitaliteitsbenchmark Centrumgebieden.

In 2019 was dit nog de 57e positie. Steenwijk scoort vooral relatief goed op de dimensies ruimtelijke kwaliteit en bereikbaarheid. dimensie ranking 2019 ranking 2022 demografie 88 83 voorzieningen 76 79 ruimtelijke kwaliteit 48 37 bereikbaarheid 5 4 totale ranking 57 56 Tabel 6.1: Resultaten Steenwijk per dimensie op een rij Ruimtelijke kwaliteit: Steenwijk heeft enkele unieke facetten De ruimtelijke kwaliteit van Steenwijk scoort goed. Dit komt vooral door het historische karakter en de toeristische aantrekkingskracht. Maar ook op de nieuw toegevoegde elementen van de kwaliteit van de leefomgeving scoort Steenwijk opvallend goed, behalv e op groen en aantal bomen in de omgeving. Aandachtspunten zijn de relatief hoge leegstand en score op digitale vindbaarheid. Bereikbaarheid: sterk op vrijwel alle vervoerswijzen Als het gaat om de totale indicator bereikbaarheid staat het centrumgebied van Steenwijkwijk op de 4e plek in de benchmark. In 2019 stond zij nog op de 5e positie. Steenwijk heeft een van de meest compacte centrumgebieden in Nederland waardoor de loopafstanden beperkt zijn. Ook het gratis parkeren is een p lus ten opzichte van vele Nederlandse centra. Ook de autobereikbaarheid , logistiek en de ligging van he t treinstation ten opzichte van het centrum scoren aanzienlijk beter dan gemiddeld. Alleen het bus- en fietsgebruik is relatief laag in Steenwijk.

Demografie: verbetering zichtbaar Op het gebied van demografie is er een stijgende trend voor Steenwijk zichtbaar, al blijft de demografische ontwikkeling wel achter bij het nationaal gemiddelde . De bevolkingsprognose ten opzichte van 2019 is verbeterd . Echter, de vergrijzing is aan de hoge kant en het besteedbaar inkomen is iets lager dan gemiddeld. Het verzorgingsgebied rondom Steenwijk is relatief dunbevolkt. College van burgemeester en wethouders - 31 januari 2023 - 2023_B&W_0007633/78 ‘Vitaliteitsbenchmark centrumgebieden, Detailrapport Steenwijk 2022’ - 15 juli 2022 24 Voorzieningen: diverser en minder internetgevoelig aanbod is gewenst Wat betreft de dimensie voorzieningenaanbod is er een licht dalende lijn te zien voor Steenwijk. In 2019 stond Steenwijk namelijk op een 76e plaats op het gebied van het aantal voorzieningen. In 2022 is dat de 79e positie. Het aanbod is relatief beperkt en iets minder divers dan in andere centra. Bovendien is de internetgevoeligheid wat hoger. Daarnaast is de concurrentie in de directe omgeving best groot. Het is belangrijk om een onderscheidend aanbod te blijven behouden. Het aandeel filiaalbedrijven in vergelijking met zelfstandig en is aan de lage kant, wat betekent dat veel winkels wel een uniek karakter hebben.

6.2 Aanbevelingen Onderscheidend voorzieningenaanbod • De verwachting was dat de coronapandemie gaten zou slaan in de binnensteden. Dit is tot nu toe nog beperkt gebeurd. Mogelijk kan het stoppen van coronasteun, in combinatie met een verminderd economisch perspectief, toch tot extra sluiting van voorzieningen leiden. Een onderscheidend en bewust gekozen voorzieningenstructuur blijft daarbij van grote toegevoegde waarde. Enerzijds is het nodig om voldoende ketens te hebben om massa aan te trekken. Anderzijds is het onderscheidende aanbod met veel zelfstandigen een absolute kracht die op lange termijn geborgd dient te worden. • Een diversiteit aan functies blijft van groot belang. Daarom is het belangrijk in te zetten op meer dan de winkelfunctie en bijvoorbeeld horeca, cultuur en leisure te bekrachtigen. Ook (publiekstoegankelijke) ambachten zijn vaak een goede aanvulling. Binnen de winkelsector is het belangrijk voldoende onderscheidend te zijn in concepten. Daarnaast dient een basis voorzieningenniveau voor de (binnenstads)bewoners niet vergeten te worden. • Belangrijk is om het toekomstige aanbod af te stemmen op het verzorgingsgebied. Een te grote broek aantrekken leidt mogelijk op korte termijn tot snelle winsten, maar leidt vaak op lange termijn tot ongewenste leegstand. Het zorgvuldig omgaan met de schaarse ruimte in de binnenstad is van groot belang.

• In het regeerakkoord zijn mengconcepten opgenomen, bijvoorbeeld winkels en horeca ineen. Hier dient goed over nagedacht te worden welke concepten en op welke locaties deze in te passen zijn. • Evenementen zijn ook een goede gelegenheid om meer (unieke) bezoekers te trekken. Belangrijk is om evenementenbezoekers te verleiden meer activiteiten te ontplooien dan het evenement op zich en te verleiden tot een herhaalbezoek. • Voor Steenwijk zorgen de toeristische bestemmingen in de omgeving (Giethoorn, Weerribben) een bijzondere aantrekkingskracht. De kunst is deze toeristische bezoekers te verleiden eveneens een bezoek te laten doen aan de historische vestingstad, zodat winkels en horeca kunnen profiteren. Meten is weten: doelgroepen en beleving • Een focus op segmentering en doelgroepen is belangrijk. Als je al weet wie je klanten, bezoekers en bewoners zijn, kun je hen bieden waar zij behoefte aan hebben in de openbare ruimte en de stad die zij bezoeken, waarin mensen wonen, werken, leven en verblijven. Hoe zij zich bewegen in de stad, waar ze behoefte aan hebben en hoe zij de stad beleven. Op diverse manieren is dit te meten: wie er komen, waar vandaan en hoelang de bezoekers en bewoners en waar (ver)blijven. Bijvoorbeeld door gebruik te maken van beschikbare telgegevens, die wel volgens de geldende privacywetgeving verzameld dienen te zijn.