1.2 definitief Programmabegroting 2019-2022 t.b.v. raadsvergadering 13 november 2018.pdf

Bestuur en ondersteuning | 81.932 | 83.179 | 84.755 | 83.576 | 84.165 | 84.362 0.1 Bestuur | 95 | 438 | 266 | 11 | 269 | 137 0.2 Burgerzaken | 808 | 610 | 610 | 610 | 610 | 610 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden | 845 | 1.236 | 1.461 | 350 | 345 | 345 0.4 Overhead | 2.328 | 1.867 | 1.427 | 1.347 | 1.346 | 1.346 0.5 Treasury | 2.923 | 2.902 | 2.581 | 2.466 | 2.351 | 2.348 0.61 OZB woningen | 4.169 | 4.210 | 4.239 | 4.239 | 4.239 | 4.239 0.63 Parkeerbelasting | 16 | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 0.64 Belastingen overig | 183 | 248 | 248 | 248 | 248 | 248 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen | 67.473 | 68.733 | 71.029 | 71.411 | 71.862 | 72.194 gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten | 265 | 45 | - | - | - | - 0.62 OZB niet-woningen | 2.827 | 2.881 | 2.884 | 2.884 | 2.884 | 2.884 1. Veiligheid | 266 | 292 | 183 | 183 | 183 | 183 1.1 Crisisbeheersing en brandweer | 198 | 155 | 155 | 155 | 155 | 155 1.2 Openbare orde en veiligheid | 68 | 137 | 28 | 28 | 28 | 28 2. Verkeer, vervoer en waterstaat | 933 | 623 | 1.675 | 718 | 312 | 781 2.1 Verkeer en vervoer | 255 | 139 | 1.601 | 658 | 252 | 572 2.3 Recreatieve havens | 62 | 54 | 54 | 54 | 54 | 54 2.4 Economische havens en waterwegen | 611 | 425 | 15 | 1 | 1 | 1 2.5 Openbaar vervoer | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 155 3.

Economie | 2.054 | 2.820 | 2.612 | 2.323 | 2.510 | 2.178 3.1 Economische ontwikkeling | 20 | 250 | - | - | - | - 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur | 503 | 1.282 | 1.190 | 808 | 978 | 590 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen | 23 | 19 | 20 | 20 | 20 | 20 3.4 Economische promotie | 1.508 | 1.268 | 1.403 | 1.495 | 1.513 | 1.568 4. Onderwijs | 368 | 367 | 397 | 420 | 419 | 419 4.2 Onderwijshuisvesting | 18 | - | 30 | 53 | 53 | 52 149 bedragen x € 1.000 Rekenin | Begrotin | Begrotin | MJR | MJR | MJR Alle taakvelden | g | g | g | 2020 | 2021 | 2022 2017 | 2018 | 2019 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken | 350 | 367 | 367 | 367 | 367 | 367 5. Sport, cultuur en recreatie | 1.481 | 1.373 | 685 | 1.142 | 767 | 759 5.1 Sportbeleid en activering | 4 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 5.2 Sportaccommodaties | 873 | 581 | 582 | 582 | 582 | 574 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en | - | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 cultuurparticipatie 5.4 Musea | 23 | 17 | 3 | 528 | 153 | 153 5.5 Cultureel erfgoed | 21 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie | 560 | 768 | 93 | 25 | 25 | 25 6.

Sociaal domein | 14.487 | 16.153 | 15.432 | 15.637 | 15.434 | 15.726 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie | 214 | 257 | 134 | 134 | 134 | 134 6.3 Inkomensregelingen | 13.001 | 14.251 | 14.073 | 14.257 | 14.650 | 14.942 6.4 Begeleide participatie | 66 | - | - | - | - | - 6.5 Arbeidsparticipatie | 216 | - | - | - | - | - 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) | 31 | - | - | - | - | - 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ | 603 | 650 | 650 | 650 | 650 | 650 6.72 Maatwerkdienstverlening 18- | 358 | - | - | - | - | - 6.81 Geëscaleerde zorg 18+ | - | 995 | 575 | 596 | - | - 7. Volksgezondheid en milieu | 10.622 | 11.653 | 10.060 | 9.951 | 10.090 | 10.496 7.1 Volksgezondheid | 38 | - | - | - | - | - 7.2 Riolering | 5.755 | 6.861 | 5.220 | 5.111 | 5.250 | 5.283 7.3 Afval | 4.213 | 4.317 | 4.386 | 4.386 | 4.386 | 4.382 7.4 Milieubeheer | 94 | 31 | 9 | 9 | 9 | 384 7.5 Begraafplaatsen en crematoria | 521 | 445 | 445 | 445 | 445 | 445 8.

Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke | 7.893 | 5.954 | 6.782 | 7.082 | 7.076 | 6.769 vernieuwing 8.1 Ruimtelijke ordening | 37 | 73 | 73 | 73 | 73 | 73 8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) | 6.459 | 4.171 | 5.261 | 5.578 | 5.569 | 5.262 8.3 Wonen en bouwen | 1.396 | 1.711 | 1.448 | 1.432 | 1.434 | 1.434 Totaal Baten | 120.037 | 122.414 | 122.582 | 121.032 | 120.956 | 121.672 Saldo van baten en lasten | 391 | - 9.854 | - 4.067 | - 1.453 | - 147 | 612 Mutatie reserves Toevoegingen 0. Bestuur en ondersteuning | - 14.722 | - 4.492 | - 1.172 | - 724 | - 586 | - 731 0.10 Mutaties reserves | - 14.722 | - 4.492 | - 1.172 | - 724 | - 586 | - 731 Totaal Toevoegingen | - 14.722 | - 4.492 | - 1.172 | - 724 | - 586 | - 731 Onttrekkingen 0. Bestuur en ondersteuning | 18.013 | 15.417 | 5.354 | 2.537 | 757 | 435 0.10 Mutaties reserves | 18.013 | 15.417 | 5.354 | 2.537 | 757 | 435 Totaal Onttrekkingen | 18.013 | 15.417 | 5.354 | 2.537 | 757 | 435 Mutatie reserves | 3.291 | 10.926 | 4.182 | 1.814 | 172 | - 296 Resultaat | 3.682 | 1.072 | 115 | 360 | 25 | 316 150 151 Bijlage 4. Meerjarig audit-programma, jaarschijf 2019 In deze bijlage staan de processen die in 201 9 onderzocht gaan worden. Door het vaststellen van deze programmabegroting door de gemeenteraad wordt de onderzoeksopdracht voor 2019 bekrachtigd.

WETTELIJKE VEREISTEN Eenheid Proces Invalshoek Doelstellingen ALLE ENSIA Beheersing In beeld brengen of de informatieveiligheid conform regelgeving wordt uitgevoerd. ALLE SISA Financiële Beoordeling van de besteding van de specifieke rechtmatigheid uitkeringen van het rijk. FISCALE WET- EN REGELGEVING Eenheid Proces Invalshoek Doelstellingen ALLE BTW Beheersing In beeld brengen of de regelgeving rond BTW conform wordt uitgevoerd. ALLE Nader te bepalen Elk jaar zal een nader te bepalen onderwerp op projecten (vanuit diverse basis van relevantie worden gecontroleerd, bijv. disciplines mogelijk) vennootschapsbelasting, loonheffing, verhuurder- heffing, wet markt & overheid, werkkostenregeling. SAMENLOOP ACCOUNTANTSCONTROLE Eenheid Proces Invalshoek Doelstellingen DV Legesverordening Beheersing Inzichtelijk maken of tarieven conform de legesverordening in rekening worden gebracht. Financiële Vaststellen dat de opbrengsten passen rechtmatigheid binnen de geautoriseerde begroting. OO Begroting en Beheersing In beeld brengen van de werking van het budgetbeheer huidige planning- en control instrumentarium. OO Activering Beheersing Vaststellen dat activering plaatsvindt o.b.v. de van toepassing zijnde regelgeving omtrent afschrijvingen en waarderingsgrondslagen. Financiële Vaststellen dat de activa passen rechtmatigheid binnen de geautoriseerde begroting.

DV Omgevingsvergunning Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen. Financiële Vaststellen dat de opbrengsten passen rechtmatigheid binnen de geautoriseerde begroting. B&R Belastingen Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen (jaarlijkse herwaardering, volledigheid van de opbrengst). Financiële Vaststellen dat de opbrengsten passen rechtmatigheid binnen de geautoriseerde begroting. DV Kas(protocol) Beheersing In beeld brengen van de werking van de burgerzaken geldende beheersingsmaatregelen. Financiële Vaststellen dat de opbrengsten passen rechtmatigheid binnen de geautoriseerde begroting. DV Subsidieverlening Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen. 152 Financiële Vaststellen dat subsidie is verleend rechtmatigheid conform de in de subsidieverordening gestelde voorwaarden. Vaststellen dat er een juiste registratie plaatsvindt in de financiële administratie. B&R Grondbedrijf Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen. Financiële Vaststellen dat de opbrengsten passen rechtmatigheid binnen de geautoriseerde begroting. ALLE Inkoop en aanbesteding Beheersing In beeld brengen of aanbestedingsprocedures worden gedaan conform de geldende interne en externe beheersingsmaatregelen.

Controleren of (indien vereist) een aanbestedingsprocedure wordt gevolgd. Financiële Vaststellen dat de aankopen passen rechtmatigheid binnen de geautoriseerde begroting. DV WMO Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen. Financiële Vaststellen dat voorzieningen worden verleend rechtmatigheid conform de in de verordening gestelde voorwaarden. DV Jeugd Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen. Financiële Vaststellen dat voorzieningen worden verleend rechtmatigheid conform de in de verordening gestelde voorwaarden. OO Personeelskosten Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen. Financiële Vaststellen dat de kosten passen rechtmatigheid binnen de geautoriseerde begroting. ALLE Inkomende subsidies Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen. Financiële Vaststellen dat de opbrengsten passen rechtmatigheid binnen de geautoriseerde begroting. OO Betalingsverkeer Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen. OO Treasury Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen. OO Memoriaal Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen.

ALLE Wet normering Beheersing In beeld brengen of de regelgeving rond WNT toetsinkomens conform wordt uitgevoerd. OO Mutaties en Reserves Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen. Financiële Vaststellen dat mutaties in de reserves rechtmatigheid plaatsvinden conform de gestelde voorwaarden. B&R Huren en Pachten Beheersing In beeld brengen van de werking van de DV geldende beheersingsmaatregelen. Financiële Vaststellen dat de opbrengsten passen rechtmatigheid binnen de geautoriseerde begroting. DV Leerlingenvervoer Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen. Eenheid EIGEN VOORDRACHT Proces Invalshoek Doelstellingen 153 B&R Belastingen Doelmatigheid Toets op financiële beheersing en doelmatigheid. Eenheid Beheer & Realisatie = B&R Eenheid Organisatie Ondersteunging = OO Eenheid Dienstverlening = DV Bijlage 5.

Verloop reserves en voorzieningen bedragen x € 1.000 Realisatie | Begroting | Begroting | MJR | MJR | MJR Reserves | Ultimo | Ultimo | Ultimo | Ultimo | Ultimo | Ultimo 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 Saldo rekening Te verdelen rekeningsaldo Steenwijk | 3.682 | - 0 | - 0 | - 0 | - 0 | - 0 Totaal Saldo rekening | 3.682 | - 0 | - 0 | - 0 | - 0 | - 0 Algemene reserve Algemene reserve - vaste buffer | 11.064 | 11.166 | 11.166 | 11.166 | 11.166 | 11.166 Algemene reserve - vrij besteedbaar | 22.452 | 18.366 | 14.959 | 13.345 | 13.173 | 13.469 Bedrijfsreserve | 607 | 500 | 500 | 500 | 500 | 500 Totaal Algemene reserve | 34.123 | 30.032 | 26.625 | 25.011 | 24.839 | 25.135 Bestemmingsreserves overig Fonds leader plus (Leader 2014-2020) | 157 | - | - | - | - | - Reserve frictie samenvoeging IGSD/NWG | 443 | 120 | - | - | - | - Reserve kernenbeleid | 111 | 51 | 51 | 51 | 51 | 51 Reserve koppengeld | 273 | 188 | 188 | 188 | 188 | 188 Reserve leefbaarheidsprojecten | 239 | 33 | 33 | 33 | 33 | 33 Reserve opvangen tekorten Sociaal Domein | 3.000 | 2.279 | 1.854 | 1.854 | 1.854 | 1.854 Reserve startersleningen | 2.405 | 2.405 | 2.405 | 2.405 | 2.405 | 2.405 Reserve te bestemmen rekeningsaldo | 809 | - | - | - | - | - Reserve volkshuisvesting | 10.180 | 9.389 | 9.159 | 8.959 | 8.959 | 8.959 Totaal Bestemmingsreserves overig | 17.618 | 14.466 | 13.691 | 13.491 | 13.491 | 13.491 Totaal |

55.423 | 44.498 | 40.316 | 38.502 | 38.330 | 38.626 bedragen x € 1.000 Realisatie | Begroting | Begroting | MJR | MJR | MJR Voorzieningen | Ultimo | Ultimo | Ultimo | Ultimo | Ultimo | Ultimo 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 Voorzieningen Egalisatievoorziening reiniging | 1.126 | 1.040 | 883 | 726 | 520 | 316 Voorziening groot onderhoud wegen | - | 1.737 | 1.737 | 1.737 | 1.672 | 1.672 Voorziening riolering (exploitatie) | 1.061 | 2.309 | 1.966 | 1.747 | 1.389 | 998 Voorziening riolering (investeringen) | 1.883 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Vz Algemeen Maatschappelijk Vastgoed | 610 | 396 | 138 | 400 | 664 | 716 Vz betaalde pensioenen wethouders | 458 | 859 | 1.072 | 1.020 | 1.221 | 1.279 VZ Buddenbaum | 14 | 14 | 14 | 14 | 14 | 14 Vz onderhoud speelvoorzieningen | 264 | 230 | 154 | 145 | 136 | 128 Vz overdracht wethouderspensioenen | 1.767 | 1.460 | 1.325 | 1.445 | 1.307 | 1.301 Vz wachtgelden collegeleden | 334 | 476 | 131 | 37 | - | - Totaal Voorzieningen | 7.516 | 8.520 | 7.420 | 7.271 | 6.924 | 6.423 Totaal | 7.516 | 8.520 | 7.420 | 7.271 | 6.924 | 6.423 154 Bijlage 6. Incidentele baten en lasten per programma bedragen x € 1.000 Incidentele lasten, baten en mutatie reserves - | Begroting | MJR | MJR | MJR 1.

De inwoner op 1 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 Saldo van baten en lasten (incidenteel) Incidentele lasten Bidbook 'Land van Weerribben en wieden; Poort naar Overijssel' | - 288 | - Informatiegestuurd werken en analyse | - 100 Dienstverlening op locatie (onderzoek) | - 25 Doorontwikkeling kernenbeleid | - 67 Ombudsfunctie Sociaal Domein | - 27 Totaal incidentele lasten | - 507 | - | - | - Incidentele baten Totaal incidentele baten | - | - | - | - Saldo van baten en lasten (incidenteel) | - 507 | - | - | - Mutatie reserves (incidenteel) Incidentele toevoegingen Totaal incidentele toevoegingen | - | - | - | - Incidentele onttrekkingen Algemene reserve vrij besteedbaar | 507 | - | - | - Totaal incidentele onttrekkingen | 507 | - | - | - Mutatie reserves (incidenteel) | 507 | - | - | - Incidenteel resultaat | - | - | - | - bedragen x € 1.000 Incidentele lasten, baten en mutatie reserves - | Begroting | MJR | MJR | MJR 2.

Duurzaam | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 Saldo van baten en lasten (incidenteel) Incidentele lasten Zon op dak van de Noordwestgroep | - 300 | - | - | - Opstellen beleid duurzame monumenten | - 20 | - | - | - Opstellen warmtetransitieplan | - 50 | - | - | - Uitvoering laadpalenplan | - 10 | - | - | - Bestaand budget | 10 | - | - | - Pilot energieadvies en ondersteuning | - 50 | - 50 | - 50 | - Bidbook 'Land van Weerribben en wieden; Poort naar Overijssel' | - | - | - | - 125 - | - | - | - Totaal incidentele lasten | - 420 | - 50 | - 50 | - 125 Incidentele baten Totaal incidentele baten | - | - | - | - Saldo van baten en lasten (incidenteel) | - 420 | - 50 | - 50 | - 125 Mutatie reserves (incidenteel) 155 Incidentele toevoegingen - | - | - | - Totaal incidentele toevoegingen | - | - | - | - Incidentele onttrekkingen Algemene reserve vrij besteedbaar | 420 | 50 | 50 | 125 Totaal incidentele onttrekkingen | 420 | 50 | 50 | 125 Mutatie reserves (incidenteel) | 420 | 50 | 50 | 125 Incidenteel resultaat | - | - | - | - bedragen x € 1.000 Incidentele lasten, baten en mutatie reserves - | Begroting | MJR | MJR | MJR 3.

Werk aan de winkel | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 Saldo van baten en lasten (incidenteel) Incidentele lasten Uitvoeringagenda binnenstad (Begroting 2017-2020) | - 635 | - 575 | - | - Gebiedsgerichte aanpak Giethoorn ( PPN 2018-2021) | - 50 | - | - | - Jongerenparticipatie (PPN 2018 -2021) | - 25 | - | - | - Uitvoeringsagenda binnenstad ( PPN 2019-2022) | - 76 | - 76 | - | - Vervolg gebiedsgerichte aanpak Giethoorn | - 72 | - 13 | - | - Totaal incidentele lasten | - 858 | - 664 | - | - Incidentele baten Totaal incidentele baten | - | - | - | - Saldo van baten en lasten (incidenteel) | - 858 | - 664 | - | - Mutatie reserves (incidenteel) Incidentele toevoegingen Totaal incidentele toevoegingen | - | - | - | - Incidentele onttrekkingen Algemene reserve vrij besteedbaar | 858 | 664 | - | - - | - | - Totaal incidentele onttrekkingen | 858 | 664 | - | - Mutatie reserves (incidenteel) | 858 | 664 | - | - Incidenteel resultaat | - | - | - | - bedragen x € 1.000 Incidentele lasten, baten en mutatie reserves - | Begroting | MJR | MJR | MJR 4.

Samenredzaam | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 Saldo van baten en lasten (incidenteel) Incidentele lasten Integrale toegang ( PPN 2019-2022) | - 120 | - | - | - Onderzoek hist centrum Overijssel ( PPN 2019 - 2022) | - 30 Huisvestingskosten IGSD ( PPN 2019 -2022) | - 300 Transitie naar één Welzijnsinstelling ( PPN2018-2021) | - 500 | - 500 156 Planuitwerking Cultuurvisie ( PPN 2018-2021) | - 65 Toegankelijker informatievoorziening Sociaal domein | - 30 | - | - | - Regenbooggemeente | - | - 25 | - | - Strategische agenda ouderen | - 60 | - | - | - Goede aansluiting ondersteuning en zorg | - 32 | - 32 | - 32 | - Resultaatgerichte inkoop | - 140 | - 140 | - 140 | - Transformatie sociaal domein | - 135 | - 135 | - 135 | - Sociaal Domein: Jeugdhulp | - 425 Totaal incidentele lasten | - 1.837 | - 832 | - 307 | - Incidentele baten Totaal incidentele baten | - | - | - | - Saldo van baten en lasten (incidenteel) | - 1.837 | - 832 | - 307 | - Mutatie reserves (incidenteel) Incidentele toevoegingen Totaal incidentele toevoegingen | - | - | - | - Incidentele onttrekkingen Algemene reserve vrij besteedbaar | 1.837 | 832 | 307 | - - | - | - Totaal incidentele onttrekkingen | 1.837 | 832 | 307 | - Mutatie reserves (incidenteel) | 1.837 | 832 | 307 | - Incidenteel resultaat | - | - | - | - bedragen x € 1.000 Incidentele lasten, baten en mutatie reserves - | Begroting | MJR | MJR | MJR 5.

Mijn Steenwijkerland | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 Saldo van baten en lasten (incidenteel) Incidentele lasten Vervolg gebiedsgerichte aanpak Giethoorn | - 225 Uitvoeringsagenda integrale visie binnenstad Steenwijk | - 61 | - 61 Beschoeiing Giethoorn ( PPN 2019-2022 ) | - 9 | 50 Bidbook 'Land van Weerribben en wieden; Poort naar Overijssel' | - 483 | - 344 | - 62 | - 240 Aanjaagbudget voor het programma 'Mijn Steenwijkerland' | - 100 | - 80 | - 60 | - Essentaksterfte | - 100 | - 100 | - 100 | - Hotspots en biodiversiteit, n.a.v.motie 'Fleurig Steenwijkerland' | - 100 | - 100 | - | - Pilot openbare verlichting Vollenhove | - 50 | - 50 | - | - Onderzoek ontsluitingsweg Blokzijl | - 50 | - | - | - Strategische mobiliteitsvisie | - 10 | - | - | - IHP Onderwijshuisvesting, eenmalige kosten | - 230 | - 257 | - 179 | - 70 Nieuwbouw 't PuzzelsTuk in Tuk: eenmalige meerkosten | - 115 Totaal incidentele lasten | - 1.533 | - 942 | - 400 | - 310 Incidentele baten Totaal incidentele baten | - | - | - | - Saldo van baten en lasten (incidenteel) | - 1.533 | - 942 | - 400 | - 310 Mutatie reserves (incidenteel) 157 Incidentele toevoegingen Beschoeiing Giethoorn ( PPN 2019-2022 ) | - | - 50 | - | - IHP Onderwijshuisvesting, eenmalige kosten | - 200 Totaal incidentele toevoegingen | - 200 | - 50 | - | - Incidentele onttrekkingen Algemene reserve vrij besteedbaar | 1.733 | 992 | 400 | 310 Totaal

incidentele onttrekkingen | 1.733 | 992 | 400 | 310 Mutatie reserves (incidenteel) | 1.533 | 942 | 400 | 310 Incidenteel resultaat | - | - | - | - bedragen x € 1.000 Incidentele lasten, baten en mutatie reserves - | Begroting | MJR | MJR | MJR 6. Financiën en overhead | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 Saldo van baten en lasten (incidenteel) Incidentele lasten Tijd. extra form. techn beh. en service desk (Begroting 2018-2021) | - 75 | - | - | - Doorontwikkeling Dienstverlening (Begroting 2018-2021) | - 86 Totaal incidentele lasten | - 161 | - | - | - Incidentele baten Totaal incidentele baten | - | - | - | - Saldo van baten en lasten (incidenteel) | - 161 | - | - | - Mutatie reserves (incidenteel) Incidentele toevoegingen - | - | - | - Totaal incidentele toevoegingen | - | - | - | - Incidentele onttrekkingen - | - | - Totaal incidentele onttrekkingen | - | - | - | - Mutatie reserves (incidenteel) | - | - | - | - Incidenteel resultaat | - 161 | - | - | - bedragen x € 1.000 Totaal - Incidentele lasten, baten en mutatie reserves | Begroting | MJR | MJR | MJR 2019 | 2020 | 2021 | 2022 Saldo van baten en lasten (incidenteel) Incidentele lasten 1. De inwoner op 1 | - 507 | - | - | - 2. Duurzaam | - 420 | - 50 | - 50 | - 125 3. Werk aan de winkel | - 858 | - 664 | - | - 4. Samenredzaam | - 1.837 | - 832 | - 307 | - 5. Mijn Steenwijkerland | - 1.533 | - 942 | - 400 | - 310 6.

Financiën en overhead | - 161 | - | - | - Totaal incidentele lasten | - 5.315 | - 2.487 | - 757 | - 435 158 Incidentele baten 1. De inwoner op 1 | - | - | - | - 2. Duurzaam | - | - | - | - 3. Werk aan de winkel | - | - | - | - 4. Samenredzaam | - | - | - | - 5. Mijn Steenwijkerland | - | - | - | - 6. Financiën en overhead | - | - | - | - Totaal incidentele baten | - | - | - | - Saldo van baten en lasten (incidenteel) | - 5.315 | - 2.487 | - 757 | - 435 Mutatie reserves (incidenteel) Incidentele toevoegingen 1. De inwoner op 1 | - | - | - | - 2. Duurzaam | - | - | - | - 3. Werk aan de winkel | - | - | - | - 4. Samenredzaam | - | - | - | - 5. Mijn Steenwijkerland | - 200 | - 50 | - | - 6. Financiën en overhead | - | - | - | - Totaal incidentele toevoegingen | - 200 | - 50 | - | - Incidentele onttrekkingen 1. De inwoner op 1 | 507 | - | - | - 2. Duurzaam | 420 | 50 | 50 | 125 3. Werk aan de winkel | 858 | 664 | - | - 4. Samenredzaam | 1.837 | 832 | 307 | - 5. Mijn Steenwijkerland | 1.733 | 992 | 400 | 310 6. Financiën en overhead | - | - | - | - Totaal incidentele onttrekkingen | 5.354 | 2.537 | 757 | 435 Mutatie reserves (incidenteel) | 5.154 | 2.487 | 757 | 435 Incidenteel resultaat | - 161 | - | - | - 159 Bijlage 7.

Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves per programma bedragen x € 1.000 Totaal - Structurele toevoegingen en onttrekkingen | Rekening | Begroting | Begroting | MJR | MJR | MJR 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 Structurele toevoegingen 1. De inwoner op 1 | - | - | - | - | - | - 2. Duurzaam | - | - | - | - | - | - 3. Werk aan de winkel | - | - 259 | - 972 | - 674 | - 586 | - 731 4. Samenredzaam | - | - | - | - | - | - 5. Mijn Steenwijkerland | - | - | - | - | - | - 6. Financiën en overhead | - 59 | - | - | - | - | - Totaal Structurele toevoegingen | - 59 | - 259 | - 972 | - 674 | - 586 | - 731 Structurele onttrekkingen 1. De inwoner op 1 | - | - | - | - | - | - 2. Duurzaam | - | - | - | - | - | - 3. Werk aan de winkel | - | - | - | - | - | - 4. Samenredzaam | - | - | - | - | - | - 5. Mijn Steenwijkerland | - | - | - | - | - | - 6. Financiën en overhead | - | - | - | - | - | - Totaal Structurele onttrekkingen | - | - | - | - | - | - Totaal structurele mutatie reserves | - 59 | - 259 | - 972 | - 674 | - 586 | - 731 De bedragen die staan vermeld bij het programma Werk aan de winkel hebben betrekking op de geprognotiseerde winstverwachting van de grondexploitaties. 160 Bijlage 8.

Verbonden partijen De bijlage is conform het raadsvoorstel van 9 februari 2016 opgesteld en wordt | in de volgende categorieën gepresenteerd: - | vennootschappen en coöperaties - | stichtingen en verenigingen - | gemeenschappelijke regelingen en We hebben momenteel geen relaties met verbonden partijen die vallen in de 4e categorie, de “overige verbonden partijen”. Als beleidslijn voor de raming van het dividend wordt het werkelijk ontvangen dividend over het voorgaande jaar gehanteerd, tenzij het bestuur van de verbonden partij andere besluiten over het te voeren dividendbeleid heeft genomen. Verder is geprobeerd vooruit te kijken tot en met het komende begrotingsjaar. Een aantal verbonden partijen heeft deze gegevens niet verstrekt. Vennootschappen en coöperaties BNG Verbonden partij | BNG Bank N.V. Activiteiten | De kerntaak van de BNG is om tegen lage tarieven te voorzien in kredietverlening aan decentrale overheden en in kredietverlening onder garantie van overheden. Inhoudelijk belang | Het is een publiek belang dat de gemeente op een zo goedkoop mogelijke manier kan lenen om de rentekosten zo laag mogelijk te houden. Ook zijn de financiële zekerheden en stabiliteit van maatschappelijk belang.

Bestuursprogramma | Financiën en overhead Deelnemende partijen | Nederlandse overheden (50% rijk, 50% gemeenten, provincies en waterschappen) Aandeel en zeggenschap | De gemeente bezit 129.675 aandelen à € 2,50. Het aandeel in het totale aandelenvermogen is 0,24%. Vertegenwoordiger | Algemene vergadering van aandeelhouders: wethouder Scheringa Financieel | Steenwijkerland | Vermogenspositie en bedrijfsresultaat Jaar | Dividend | Eigen vermogen | Vreemd vermogen | Solvabiliteits- | Bedrijfsresultaat (*1.000) | (31/12; * 1 mln.) | (31/12; * 1 mln.) | ratio | (* 1 mln.) 2015 | 132 | 4.163 | 145.317 | 23% | 226 2016 | 213 | 4.486 | 149.483 | 26% | 369 2017 | 328 | 4.953 | 135.041 | 38% | 393 2018 | 328 | *) | *) | *) | *) 2019 | 328 | *) | *) | *) | *) *) niet bekend. Ontwikkelingen | De BNG Bank verwacht dat het renteresultaat de komende jaren lager zal komen dan voorgaande jaren. Gezien de aanhoudende onzekerheden acht de bank het niet verantwoord een uitspraak te doen over de te verwachten nettowinst over 2018. 161 162 Risico’s Beperkt, tot deelname aandelenkapitaal. Financiers hebben vertrouwen in de bank dat het risico van kredietverlening aan de BNG bank beperkt is, gezien het eigenaarschap van gemeenten, provincies en de staat. Enexis Verbonden partij | Enexis Holding N.V. Activiteiten | Enexis is verantwoordelijk voor: - Distribueren en transporteren van energie.

- Het in stand houden, beheren, exploiteren en uitbreiden van distributie en transportnetten in relatie tot energie. - Het ontplooien van andere operationele en ondersteunende activiteiten mits deze binnen de wettelijke grenzen vallen. Inhoudelijk belang | Om de consument te beschermen tegen een monopolist is wettelijk bepaald dat netbeheerders in publieke handen blijven. Bestuursprogramma | Financiën en overhead Deelnemende partijen | Provincies Noord-Brabant, Limburg, Overijssel, Drenthe, Groningen, Flevoland, Friesland en diverse gemeenten in deze provincies. Aandeel en zeggenschap | De gemeente bezit 304.012 aandelen à € 1. Het aandeel in het totale aandelenvermogen is 0,20%. Vertegenwoordiger | Algemene vergadering van aandeelhouders: wethouder Scheringa Financieel | Steenwijkerland | Vermogenspositie en bedrijfsresultaat Jaar | Dividend (*1.000) | Eigen vermogen | Vreemd vermogen Solvabiliteits- | Bedrijfsresultaat (* (31/12; * 1 mln.) | (31/12; * 1 mln.) | ratio | 1 mln.) 2015 | 218 | 3.608 | 2.532 | 51% | 223,1 2016 | 210 | 3.704 | 3.173 | 51% | 207 2017 | 210 | 3.808 | 3.234 | 50% | 207 2018 | 210 | 3.809 | 4.052 | 51% | 200 2019 | 210 | 3.809 | 4.052 | 51% | 200 Governance | De governance is op orde en voldoet aan de code Tabaksblat en de voorwaarden van de Wet Normering Topinkomens (WNT).

Op een aantal punten wordt afgeweken hiervan, te weten de benoemingstermijnen van het bestuur zijn voor onbepaalde tijd en de inrichting van de commissies van de Raad van Commissarissen voldoet niet aan de code. Met ingang van 1 januari 2019 verloopt het overgangsrecht in het kader van de WNT. Dit betekent dat de bezoldiging vervolgens in drie jaar verder dient te worden teruggebracht tot de norm die op dat moment geldt. Ontwikkelingen | Enexis Holding N.V. opereert in een gereguleerde markt, onder toezicht van de Autoriteit Consumenten en Markt (ACM). De ACM stelt elke drie jaar de maximale tarieven vast. In die periode gaan de gereguleerde tarieven omlaag als gevolg van lager ingeschatte kapitaalskosten. Dit is een stimulans voor Enexis om te komen tot kostenbesparing, en zo toch de aandeelhouders een redelijk rendement te kunnen bieden. Verder zijn de Nederlandse klimaatdoelstellingen uitdagend. Ze hebben een impact op de beleidsdoelen excellent netbeheer en versnellen energietransitie. Enexis realiseert zich dat er flinke stappen nodig zijn om het excellent netbeheer voor vandaag en morgen mogelijk te maken. 163 164 Risico’s Het risico voor de aandeelhouder is gering omdat Enexis in een gereguleerde (energie)markt, onder toezicht van de Energiekamer opereert. Daarnaast is het risico gering in relatie tot de (intrinsieke) waarde van Enexis Holding N.V..

Wettelijk is minimaal 40% eigen vermogen vereist. Enexis heeft op dit moment meer dan 50% eigen vermogen. Dit gecombineerd met de achtergestelde status van de “Vordering op Enexis vennootschap” die loopt tot september 2019, levert dit een laag risico op voor de aandeelhouders van Enexis Holding N.V .. Een aanvullend risico is het achterblijven van de geraamde dividendinkomsten. Het risico is echter gemitigeerd middels een overeengekomen streefwaarde van € 100 miljoen voor het jaarlijkse dividend. Rendo Holding Verbonden partij | N.V. Rendo Holding Activiteiten | Rendo houdt zich als regionale netbeheerder van elektriciteit- en gasnetten primair bezig met het ontwerp, de bouw en het beheer van energienetwerken. Daarnaast houdt zij zich bezig met activiteiten gericht op onderhoud, verhuur en verkoop van energieverbruikstoestellen en adviseert of participeert o.a. in duurzaamheids- en innovatieprojecten op gebied van energie. Inhoudelijk belang | Het is van een publiek belang dat er een betrouwbare, betaalbare en schone energievoorziening is op de korte en lange termijn. De wet verplicht een splitsing van gasbedrijven in een leverings- en productiedeel, waarbij het leveringsdeel in publieke handen blijft. Het publiek belang kan het best behartigd worden in een privaatrechtelijke deelname.

Bestuursprogramma | Financiën en overhead Deelnemende partijen | Gemeenten Hoogeveen, Meppel, Staphorst, Zwartewaterland, Steenwijkerland, Coevorden, Hardenberg, Westerveld en De Wolden. Aandeel en zeggenschap | De gemeente bezit 198 aandelen à € 453,78. Het aandeel in het totale aandelenvermogen is 19,98%. Vertegenwoordiger | Algemene vergadering van aandeelhouders: wethouder Scheringa Financieel | Steenwijkerland | Vermogenspositie en bedrijfsresultaat Jaar | Dividend (*1.000) | Eigen vermogen | Vreemd vermogen Solvabiliteits- | Bedrijfsresultaat (* (31/12; * 1 mln.) | (31/12; * 1 mln.) | ratio | 1 mln.) 2015 | 1.498 | 61 | 72 | 45% | 11,0 2016 | 1.498 | 67 | 68 | 50% | 13,7 2017 | 1.498 | 70 | 67 | 51% | 10,6 2018 | 1.498 | 76 | 52% | 10,0 2019 | 1.498 Ontwikkelingen | N.V. Rendo opereert in een gereguleerde markt, onder toezicht van de Autoriteit Consumenten & Markt (ACM). Elke 3 tot 5 jaar stelt de ACM de maximale tarieven vast. In die periode veranderen de gereguleerde tarieven in 3 tot 5 stappen. De tarieven kunnen in een reguleringsperiode zowel omhoog als omlaag gaan als gevolg van een gewijzigde inschatting van het efficiënte kostenniveau aan het einde van een reguleringsperiode ten opzichte van het startpunt.

Ongeacht de richting van de ontwikkeling van de tarieven, bevat de reguleringssystematiek een prikkel voor de Rendo om te komen tot kostenbesparingen om zo de aandeelhouders een redelijk rendement te kunnen bieden. De komende jaren houdt Rendo rekening met een dividenduitkering van € 7,5 miljoen waarvan de gemeente Steenwijkerland jaarlijks € 1,5 miljoen ontvangt. In verband met de algemene verordening ondergrondse infrastructuur en de afschaffing van de precariorechten heeft dat gevolgen voor het bedrijfsresultaat van de Rendo. Op dit moment is nog niet bekend in welke mate dit gevolgen heeft voor de dividenduitkering aan de aandeelhouders. Risico’s | De N.V. RENDO Holding bestaat uit RENDO Beheer. RENDO Beheer is weer opgesplitst in Rendo Netwerken, Enavi, N-TRA, RE-NET en RE-NET Hoogeveen Gezien de aard van de activiteiten is Rendo Netwerken een vrij 165 166 stabiele vennootschap. Bij een eventuele overname in verband met sectorordening vervalt het dividend. De opbrengst is dan naar verwachting (aanzienlijk) lager dan de huidige dividendopbrengst. Vitens Verbonden partij | Vitens N.V. Activiteiten | Het doel van Vitens is een betrouwbare en onafhankelijke watervoorziening tegen de laagst mogelijke maatschappelijke kosten.

Inhoudelijk belang | Het is wettelijk vastgelegd dat de aandelen van waterbedrijven alleen in publieke handen mogen zijn, omdat de drinkwatervoorziening een publiek belang is. Het belang wordt het beste verwezenlijkt door middel van een privaatrechtelijke deelname. Bestuursprogramma | Financiën en overhead Deelnemende partijen | Provincies Overijssel, Utrecht, Flevoland, Gelderland, Drenthe en Friesland en gemeenten in deze provincies. Aandeel en zeggenschap | De gemeente bezit 60.227 aandelen á € 56,50. Het aandeel in het totale aandelenvermogen is 1,042%. Vertegenwoordiger | Algemene vergadering van aandeelhouders: wethouder Scheringa Financieel | Steenwijkerland | Vermogenspositie en bedrijfsresultaat Jaar | Dividend (*1.000) | Eigen vermogen | Vreemd vermogen | Solvabiliteits- | Bedrijfsresultaat (31/12; * 1 mln.) | (31/12; * 1 mln.) | ratio | (* 1 mln.) 2015 | 231 | 472 | 1.243 | 28% | 55 2016 | 202 | 489 | 1.249 | 28% | 49 2017 | 199 | 534 | 1.194 | 31% | 48 2018 | 54 | 537,1 | 1.240 | 30,2% | 20,5 2019 | 60 | 552,9 | 1.294 | 29,9% | 14 Ontwikkelingen | Vitens werkt aan een verbeterde dienstverlening aan klanten, een grotere waardering voor het product en een goede bescherming van de drinkwaterbronnen. Verder werkt het bedrijf onder meer aan de implementatie van de nieuwe Omgevingswet. Het verwachte resultaat over 2018 is lager dan in 2017.

Dit komt door de verwachte daling van de WACC van 4,2% naar 3,4%. Dit percentage is inmiddels vastgesteld door de WACC. Risico’s | De deelneming brengt voor de gemeente een gering risico met zich mee. Vitens opereert maar zeer beperkt in een concurrerende omgeving, de marktrisico’s zin daarom beperkt. De operationele risico’s zijn niet klein omdat het product moet voldoen aan hoge kwaliteitseisen. 167 Rova Verbonden partij | N.V. Rova Holding Activiteiten | Het op financieel, milieutechnisch en maatschappelijk verantwoorde wijze exploreren en exploiteren van afvalzorgplicht van gemeenten. Inhoudelijk belang | Het is van een publiek belang dat de gemeente de afvalverwerking tegen de zo laag mogelijke maatschappelijke kosten uitvoert. Het publiek belang kan behartigd worden door middel van een publieksrechtelijk deelname op basis van de Wgr. Bestuursprogramma | Financiën en overhead Deelnemende partijen | Afvalverwijdering Utrecht, gemeenten in West Overijssel, Amersfoort, Meppel, Apeldoorn, Oost-Gelre, Twenterand, Urk, Aalten, Olst-Wijhe, Winterswijk en Westerveld. Aandeel en zeggenschap | De gemeente bezit 579 aandelen (A) á € 113,45. Het aandeel in het totale aandelenvermogen is 6,69%.

Vertegenwoordiger | Algemene vergadering van aandeelhouders: wethouder Scheringa Financieel | Steenwijkerland | Vermogenspositie en bedrijfsresultaat Jaar | Dividend (*1.000) | Eigen vermogen | Vreemd vermogen Solvabiliteits- | Bedrijfsresultaat (* (31/12; * 1 mln.) | (31/12; * 1 mln.) | ratio | 1 mln.) 2015 | 324 | 26 | 56 | 31,5% | 6,8 2016 | 430(**) | 29 | 57 | 33,5% | 9,1 2017 | 348 | 31 | 53 | 36,9% | 7,4 2018 | 270 | 36 | 64 | 31% | 4,6 2019 | 270 | 37 | 64 | 30% | 4,5 (**) exclusief opbrengst van € 915.000 in verband met uitkering CV kapitaal Essent Ontwikkelingen | De behaalde resultaten in de transitie van afval naar grondstoffen (omgekeerd inzamelen) en de implementatie van de BOR-dienstverlening zijn positief te noemen. De Rova zal zich hierop blijven inzetten. Verder wordt gezocht door het uitbreiden van samenwerking met gemeenten, bijvoorbeeld op het terrein van beheer openbare ruimte en groenbeheer en is Rova actief rondom de implementatie van de participatiewet (bijvoorbeeld door het bieden van leerwerktrajecten voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt). Risico’s | Beperkt tot deelname aandelenkapitaal en een renterisico bij herziening van het percentage van de achtergestelde lening. 168 Wadinko Verbonden partij | Wadinko N.V.

Activiteiten | Het deelnemen in en het directie voeren over andere ondernemingen die bij voorkeur werkzaam zijn in de provincie Overijssel, waaronder bedrijven die werkzaam zijn op het gebied van kunststoffen en milieutechnieken en het bevorderen van de werkgelegenheid in de provincie, één en ander in de ruimste zin van het woord. Inhoudelijk belang | Wadinko heeft tot doel het creëren van werkgelegenheid door middel van het stimuleren van bedrijvigheid. Dit is van maatschappelijk belang, maar strikt genomen geen publiek belang omdat het een normale economische activiteit betreft. Er zijn concurrerende particuliere initiatieven die met vergelijkbare participaties hetzelfde doel bereiken. Het is daarmee niet optimaal om als gemeente in een privaatrechtelijke partij te participeren. Bestuursprogramma | Financiën en overhead Deelnemende partijen | Provincie Overijssel en 20 gemeenten in Overijssel plus gemeenten Meppel, Noordoostpolder, Urk en Westerveld. Aandeel en zeggenschap | De gemeente bezit 130 aandelen á € 100. Het aandeel in het totale aandelenvermogen is 5%.

Vertegenwoordiger | Algemene vergadering van aandeelhouders: wethouder Scheringa Financieel | Steenwijkerland | Vermogenspositie en bedrijfsresultaat Jaar | Dividend (*1.000) | Eigen vermogen | Vreemd vermogen Solvabiliteits- | Bedrijfsresultaat (* (31/12; * 1 mln.) | (31/12; * 1 mln.) | ratio | 1 mln.) 2015 | 65 | 65 | 2 | 6,0 2016 | 65 | 66 | 1 | 1,5 2017 | 65 | 68 | 2 | 3,2 2018 | 65 | 68 | 1,5 | 97,8 | 1,1 2019 | 65 | 68,5 | 1,5 | 98 | 1,25 Ontwikkelingen | Het beleid voor de komende periode zal worden voortgezet dit wil zeggen investeren in kansrijke ondernemingen met groeipotentieel. Risico’s | Verbonden met de taken van Wadinko zijn er ondernemingsrisico’s. De participatiemaatschappij zorgt dat zij invloed uitoefent op de ondernemingen waarin zij participeert via een Raad van Commissarissen of een aandeelhoudersovereenkomst. Het is echter niet te zeggen welke risico’s Wadinko precies loopt met betrekking tot de aangegane participaties. De afgelopen jaren is een positief financieel resultaat gedraaid. Dit wil echter niet zeggen dat het bedrijf financieel gezond blijft, vanwege de afhankelijkheid van de financiële posities van de participerende partijen. Vooralsnog is het eigen vermogen (liquide middelen) hoog genoeg om risico’s op te vangen. 169 Noordwestgroep Verbonden partij | Noordwestgroep N.V. Activiteiten | Noordwestgroep is een sociaal werkontwikkelingsbedrijf.

Het doel is om alle werkzoekenden, met passende hulp en ondersteuning, naar zinvol werk te leiden. Inhoudelijk belang | Het publiek belang, mensen met een lichamelijke, verstandelijke of psychische beperking aan het arbeidsproces laten deelnemen, is wettelijk gezien een taak van de gemeente en wordt verwezenlijkt via de Noordwestgroep N.V. Bestuursprogramma | Samenredzaam Deelnemende partijen | Gemeente Steenwijkerland Aandeel en zeggenschap | De gemeente bezit thans 100% van de uitgegeven aandelen, zijnde 1.200 à € 453,78 per aandeel. Vertegenwoordiger | Algemene vergadering van aandeelhouders: wethouder Akkerman Financieel | Steenwijkerland | Vermogenspositie en bedrijfsresultaat Jaar | Bijdrage (*1 mln.) | Eigen vermogen | Vreemd vermogen Solvabiliteits- | Bedrijfsresultaat (* (31/12; * 1 mln.) | (31/12; * 1 mln.) | ratio | 1 mln.) 2015 | 0,3 | 1,0 | 2,4 | 31% | 0 2016 | 0,6 | 1,0 | 2,0 | 35% | 0 2017 | 0,8 | 1,0 | 1,8 | 38% | 0 2018 | *) | *) | *) | *) | *) 2019 | *) | *) | *) | *) | *) *) niet bekend. Ontwikkelingen | Voor de komende jaren wordt geen rekening gehouden met een dividenduitkering. Op lange termijn zal de sociale werkvoorziening worden teruggebracht tot 30% van het huidige bestand. Voor personen die zijn aangewezen op beschut werken zal dan nog een vergoeding worden ontvangen.

Risico’s | Jaarlijkse verlaging van de rijksbijdrage betekent een financieel risico voor de gemeente als Noordwestgroep hier geen nieuwe inkomsten tegenover zet. Bijkomend risico is dat het huidig bestand niet genoeg krimpt. Voor 2019 wordt de aanvullende gemeentelijke bijdrage geraamd op € 91 | 5.00014. 14 Voor 2019 was hiervoor al een bedrag van € 791.800 opgenomen in de Programmabegroting 2018-2021. Het bedrag van € 123.200 uit voorliggende begroting komt daar bovenop (zie programma Samenredzaam in paragraaf 2.7). 170 Vennootschappen na verkoop Essent In 2009 werd het productie- en leveringsdeel van Essent verkocht aan RWE. Bij de verkoop is een aantal tijdelijke B.V.’s opgericht om de belangen van de aandeelhouders te behartigen. In verband met contractuele verplichtingen moeten de volgende vennootschappen: CBL Vennootschap B.V., Verkoop Vennootschap B.V., CSV Amsterdam B.V. en Publiek Belang Elektriciteitsproductie B.V. nog in stand worden gehouden. Het risico en daarmee de aansprakelijkheid voor de aandeelhouders is relatief gering en beperkt zich tot de hoogte van het nominale aandelenkapitaal van deze vennootschappen. Verbonden partij | Vordering op Enexis B.V.

Activiteiten en inhoudelijk | Essent heeft eind 2007 een herstructurering doorgevoerd waarbij de belang | economische eigendom van de gas- en elektriciteitsnetten binnen de Essent- groep zijn verkocht en overgedragen aan Enexis. Enexis beschikte over onvoldoende contante middelen om de koopprijs te kunnen betalen. Dit bedrag is omgezet in een lening van de aandeelhouders van Essent. De B.V. is in het leven geroepen om de Aandeelhouderslening aan Enexis doelmatig en efficiënt te kunnen beheren. Bestuursprogramma | Financiën en overhead Deelnemende partijen | Provincies Noord-Brabant, Limburg, Overijssel, Drenthe, Groningen, Flevoland, Friesland en diverse gemeenten in deze provincies. Aandeel en zeggenschap | De gemeente bezit 3.888 aandelen, zijnde een aandeel in het totaal aandelenvermogen van 0,1944%. De gemeente heeft nog 1 lening uitstaan: - | Lening D, einddatum 2019, rente 7,20% € 680.000 Vertegenwoordiger | Wethouder Scheringa Financieel | Steenwijkerland | Vermogenspositie en bedrijfsresultaat Jaar | Rente-inkomsten | Eigen vermogen | Vreemd vermogen Solvabiliteits- | Bedrijfsresultaat (* (*1.000) | (31/12; * 1 mln.) | (31/12; * 1 mln.) | ratio | 1 mln.) 2015 | 95 | 0,045 | 860 | 0 2016 | 94 | 0,025 | 355 | 0 2017 | 49 | 0,035 | 356 | 0 2018 | 49 | 0,035 | 356 | 0 2019 | 51 | 0 | 0 | 0 Ontwikkelingen | De intentie is dat lening D wordt per 30 september 2019 afgelost.

Afhankelijk van het resultaat van een aantal financiële ratio’s zou deze tranche eventueel geconverteerd kunnen worden in eigen vermogen. | Naar verwachting zal de vennootschap eind 2019/begin 2020 kunnen worden geliquideerd. Risico’s | Als aandeelhouder loopt de gemeente zeer beheerst geachte risico’s op Enexis voor de niet-tijdige betaling van rente en/of aflossing en, in het ergste geval, faillissement van Enexis. Daarnaast is het risico en daarmee de aansprakelijkheid voor de aandeelhouders relatief gering en beperkt tot de hoogte van het nominale aandelenkapitaal van deze vennootschap (ongeveer € 20.000,--). 171 Stichtingen en verenigingen Stichting Dataland Verbonden partij | Stichting administratiekantoor Dataland Activiteiten | Dataland verzorgt de toegankelijkheid van gemeentelijke vastgoed, geo- en WOZ-informatie voor publieke en private afnemers in Nederland. Inhoudelijk belang | Deelname is een vorm van samenwerking tussen gemeenten ter behartiging van het openbaar belang en met als resultaat efficiëntie en kennisvoordelen op het gebied van toegankelijkheid van overheidsinformatie. Dankzij de samenwerking met deelnemende gemeenten, vele afnemers en andere betrokkenen bij de overheidsinformatievoorziening is Dataland uitgegroeid tot het landelijke kennis- en dataknooppunt voor vastgoed, geo- en WOZ gerelateerde gemeentelijke gegevens.

Bestuursprogramma | De inwoner op 1 Deelnemende partijen | Diverse Nederlandse gemeenten Aandeel en zeggenschap | De gemeente bezit 22.640 certificaten à € 0,10 per certificaat. Participatie geschiedt door de eenmalige aankoop van certificaten naar rato van het aantal gebouwen in de gemeente. Hiermee krijgt de gemeente zeggenschap over het beleid van Dataland. Vertegenwoordiger | De gemeente is als participant vertegenwoordigd in de certificaathoudersvergadering. Financieel | Steenwijkerland | Vermogenspositie en bedrijfsresultaat Jaar | Bijdrage (*1.000) | Eigen vermogen | Vreemd vermogen Solvabiliteits- | Bedrijfsresultaat (* (*) | (31/12; * 1 mln.) | (31/12; * 1 mln.) | ratio | 1 mln.) 2015 | 0,3 | 0,9 | 0 | 0,2 2016 | 0,2 | 0,8 | 0 | -0,1 2017 | 0,2 | 0,9 | 0 | 0,2 2018 | 0,0 | n.n.b. | n.n.b. | n.n.b. 2019 | 0,0 | n.n.b. | n.n.b. | n.n.b. Ontwikkelingen | De gemeenten ontvangen jaarlijks een bescheiden bedrag voor het aanleveren van vastgoedinformatie. Het totale bedrag betreft ca. € 75.000,--. Dat is gemiddeld € 260,-- per gemeente per jaar. Vaak is het voor de financiële afdeling onduidelijk waar dit bedrag vandaan komt. Om die reden leidt de overboeking van het bedrag tot administratieve- en boekingskosten die eigenlijk niet in verhouding staan met het te ontvangen bedrag.

Wat op het niveau van de individuele gemeente een beperkt bedrag genoemd kan worden, vormt in zijn totaliteit voor Dataland jaarlijks een zeer werkbaar bedrag om een medewerker fulltime voor het GGB in te kunnen zetten. Daarom ontvangt de gemeente geen jaarlijkse uitkering meer, zodat Dataland dit bedrag kan investeren in het GGB. Op deze manier kan het GGB blijven groeien en blijft de slagkracht van het beraad behouden, een gegeven dat in het voordeel werkt van alle Nederlandse gemeenten. Risico’s | Dataland is een stichting zonder winstoogmerk. Het financieel risico is laag en beperkt zich tot het in de certificaten geïnvesteerde bedrag. 172 173 Stichting Weerribben-Wieden Verbonden partij Stichting Weerribben-Wieden Activiteiten In de stichtingsakte is het doel van de stichting als volgt omschreven “Het bewerkstelligen van aantoonbare maatschappelijke (economische en ecologische) meerwaarde voor het gebied Weerribben-wieden (Steenwijkerland) met als hart het Nationaal Park, alsmede het verbinden van beide entiteiten”. De activiteiten zijn daarop gericht. Inhoudelijk belang De stichting houdt zich bezig met eenduidige gebiedspromotie.

De stichting heeft tot doel het bewerkstelligen van aantoonbare maatschappelijke (economische en ecologische) meerwaarde voor het gebied Weerribben- Wieden (Steenwijkerland) met als hart het Nationaal Park, alsmede het verbinden van beide entiteiten. Bestuursprogramma Werk aan de winkel Deelnemende partijen Stichting Weerribben-Wieden is een organisatie van, voor en uit het gebied. Bewoners, ondernemers, terreinbeheerders en gemeente werken samen via deze stichting (Koninklijke Horeca Nederland, afd. Steenwijkerland, KOPTOP, LTO Noord, afd. Steenwijkerland, Natuurmonumenten, gebiedseenheid De Wieden, Staatsbosbeheer, regiodirectie Oost, Ondernemersplatform Steenwijkerland, Plaatselijke Belangen in de Weerribben en De Wieden). Aandeel en zeggenschap De gemeente neemt als één van de partners deel aan de stichting. Vertegenwoordiger De gemeente is vertegenwoordigd in het stichtingsbestuur op basis van het raadsbesluit van 20 juni 2017. Dit is vastgelegd in de stichtingsakte. Het aantal bestuursleden bedraagt ten minste 3 waaronder een lid van het college, te weten wethouder Harmsma. Financieel Steenwijkerland Vermogenspositie en bedrijfsresultaat Jaar Bijdrage (*1.000) (*) Eigen vermogen (31/12; * 1 mln.) Vreemd vermogen (31/12; * 1 mln.) Solvabiliteits- ratio Bedrijfsresultaat (* 1 mln.) 2018 PM n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. 2019 PM n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.

Ontwikkelingen Op dit moment heeft de stichting geen financiële middelen. In afwachting op meer duidelijkheid over de BTW-consequenties van overheveling middelen van gemeente naar stichting worden betalingen door de gemeente verricht. In de loop van 2018 zal hierover meer duidelijkheid komen Risico’s De Stichting Weerribben-Wieden is een stichting zonder winstoogmerk. Het financieel risico is laag en beperkt zich tot het leveren van een jaarlijkse financiële bijdrage. Gemeenschappelijke regelingen GGD IJsselland Verbonden partij | Gemeenschappelijke gezondheidsdienst (GGD) IJsselland Activiteiten | De GGD IJsselland bewaakt, beschermt en bevordert de gezondheid van de ruim 500.000 inwoners van 11 gemeenten in de regio IJsselland Inhoudelijk belang | De gemeente heeft de wettelijke taak om de gezondheid van de burgers te bevorderen en te beschermen tegen ziekten en calamiteiten. Daarnaast is de gemeente verplicht een gemeenschappelijke gezondheidsdienst te hebben. Het publiek belang kan het best gediend worden door middel van een publiekrechtelijke deelname op basis van de Wgr. Bestuursprogramma | Samenredzaam Deelnemende partijen | De gemeenten Dalfsen, Deventer, Hardenberg, Kampen, Ommen, Olst-Wijhe, Raalte, Staphorst, Steenwijkerland, Zwartewaterland en Zwolle. Aandeel en zeggenschap | Gemeenten hebben zitting in het algemeen bestuur. Iedere gemeente heeft 1 stem.

De (basis)bijdrage per gemeente wordt berekend aan de hand van het aantal inwoners. Vertegenwoordiger | Algemeen bestuur: wethouder Jongman Financieel | Steenwijkerland | Vermogenspositie en bedrijfsresultaat Jaar | Bijdrage (*1 mln.) | Eigen vermogen | Vreemd vermogen Solvabiliteits- | Bedrijfsresultaat (* (31/12; * 1 mln.) | (31/12; * 1 mln.) | ratio | 1 mln.) 2015 | 0,7 | 2,4 | 6,1 | 20% | 0,6 2016 | 0,7 | 1,5 | 10,2 | n.n.b. | 0,8 2017 | 0,8 | 1,2 | 5,7 | 13% | 0,2 2018 | 0,8 | 1,3 | 5,7 | 13% | 0 2019 | 1,5 | 1,3 | 5,3 | 12% | 0 Ontwikkelingen | De vele veranderingen op het gebied van jeugdzorg, WMO, participatie en de beweging in het onderwijs vragen van de GGD IJsselland om mee te bewegen, in te spelen op vernieuwing en aan te passen. Vanaf 2018 voert de GGD de gehele jeugdgezondheidszorg van 0-18 jaar uit, waardoor er een doorgaande lijn ontstaat. Risico’s | In de begroting van de GGD worden de volgende risico’s vermeld: publieke gezondheid asielzoekers, risico’s voormalig regio IJssel-Vecht, forensische geneeskunde, extra inzet van medewerkers bij uitbraak infectieziekte en boventalligheid van personeel vanwege afnemende activiteiten. GGD IJsselland voert een actief financieel risicobeleid. De weerstandscapaciteit wordt geëvalueerd op basis van een financiële risico-inventarisatie. Op basis van de meerjarenraming is het risico voor de gemeente Steenwijkerland klein.

174 Veiligheidsregio IJsselland Verbonden partij | Veiligheidsregio IJsselland Activiteiten | Veiligheidsregio IJsselland werkt met gemeenten en andere partners samen in het voorkomen, bestrijden en beperken van de gevolgen van branden, ongevallen, rampen en crisis in de regio IJsselland. Inhoudelijk belang | De brandweerzorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing en het bieden van geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen zijn alle publieke belangen. Deze belangen kunnen het beste behartigd worden door middel van een gemeenschappelijke regeling op basis van de Wgr. Bestuursprogramma | De inwoner op 1 Deelnemende partijen | De gemeenten Dalfsen, Deventer, Hardenberg, Kampen, Ommen, Olst-Wijhe, Raalte, Staphorst, Steenwijkerland, Zwartewaterland en Zwolle. Aandeel en zeggenschap | Gemeenten hebben zitting in het algemeen bestuur. Iedere gemeente heeft 1 stem.

Vertegenwoordiger | Algemeen bestuur: burgemeester Bats Financieel | Steenwijkerland | Vermogenspositie en bedrijfsresultaat Jaar | Bijdrage (*1 mln.) | Eigen vermogen | Vreemd vermogen Solvabiliteits- | Bedrijfsresultaat (* (31/12; * 1 mln.) | (31/12; * 1 mln.) | ratio | 1 mln.) 2015 | 2,6 | 2,1 | 42,3 | 7,9% | 2,0 2016 | 2,7 | 2,5 | 27,8 | 7,9% | 2,0 2017 | 2,7 | 3.0 | 33,3 | 8,5% | 0,5 2018 | 2,8 | 3,4 | 30,9 | 8,5% | 0 2019 | 2,9 | 4,0 | 31,4 | 8,5% | -0,4 Ontwikkelingen | Voorafgaand aan de begroting 2017 is de verdeelmethodiek herzien. Door het algemeen bestuur is op 23 maart 2016 namelijk gekozen voor een combinatiemodel voor de verdeling van de kosten. De kosten worden vanaf 2017 voor 75% verdeeld op basis van de historische kosten en voor 25% op basis van een meer geobjectiveerde methodiek, te weten het gemeentefonds. Het algemeen bestuur heeft besloten Steenwijkerland drie jaar lang (t/m 2019) incidenteel te compenseren voor het nadeel van 64.702 euro. Na drie jaar, dus in 2019, wordt de verdeelmethodiek opnieuw geëvalueerd waarbij in principe het gekozen combinatiemodel gehandhaafd blijft. Er wordt alleen gekeken of het geobjectiveerde aandeel van het gemeentefonds in de verdeelmethodiek kan worden vergroot. Voorafgaand aan de evaluatie wordt door het algemeen bestuur op basis van de ontwikkelingen op dat moment besloten hoe de evaluatie exact vorm zal krijgen.

Voor Veiligheidsregio IJsselland blijft er nog een te realiseren taakstelling voor de ontoereikende BTW compensatie van structureel 130.000 euro (vanaf 2024). Dit nadeel is tijdens het proces van de regionalisering al in beeld gebracht. Risico’s | Er is een risicoprofiel opgesteld om de risico’s van de organisatie in kaart te brengen. Deze zijn in een rapportage vastgelegd. De tien risico’s met de meeste invloed op de hoogte van de benodigde weerstandscapaciteit zijn: Grootschalige/langdurige inzet, stijgende rentepercentages, fiscale controles, stijgende pensioenpremies, datalek, transitie meldkamer, besluiten van het 175 176 Veiligheidsberaad met financiële of personele gevolgen, marktontwikkelingen oefentrajecten, wijzigingen in beleid of financiering van de Rijksoverheid en complexiteit Europese aanbestedingen. Op basis van alle risico’s met bijbehorende inschatting is een analyse gemaakt van de benodigde weerstandsvermogen voor Veiligheidsregio IJsselland. Met behulp van een zogenaamde Monte-Carlo (MC)-simulatie is het verband tussen risico en aan te houden weerstandsvermogen bepaald. Uit de rapportage van risicomanagement blijkt dat, op basis van een zekerheidspercentage van 90%, het weerstandsvermogen 1,18 miljoen euro zou moeten bedragen. De benodigde weerstandscapaciteit ligt in de lijn der verwachting op basis van de bedragen die andere veiligheidsregio’s hanteren.

Veiligheidsregio IJsselland heeft op 31-12-2017 een weerstandsvermogen van één miljoen euro, dat geeft een betrouwbaarheid van 85%. Dit betekent dat de veiligheidsregio bij een dergelijke weerstandscapaciteit naar verwachting eenmaal in de zes à zeven jaar niet in staat zal zijn zonder aanvullende financiering een positief eigen vermogen te behouden. Op basis van het huidige risicoprofiel is de beschikbare weerstandscapaciteit als onvoldoende te beschouwen. Het is echter wel raadzaam definitieve uitspraken pas te doen wanneer enige ervaring is opgedaan met de gevolgde werkwijze in het benoemen en inschatten van risico’s. De benoemde risico's kunnen langdurige financiële gevolgen hebben. De eventuele financiële gevolgen kunnen voor een beperkte periode wo rden gedekt. In die periode moet een structurele oplossing worden gevonden. De gemeente kan worden aangesproken op een eventueel exploitatietekort, zie bovenstaand percentage. IGSD Steenwijkerland/Westerveld Verbonden partij | Intergemeentelijke Sociale Dienst (IGSD) Steenwijkerland en Westerveld Activiteiten | Uitvoering van o.a. de participatiewet, de bijzondere bijstand en het minimabeleid.

Inhoudelijk belang | Het samenwerkingsverband is ingesteld om door middel van vergaande samenwerking op het gebied van de uitvoering van Participatiewet en aanverwante regelingen de kwaliteit van de dienstverlening te verbeteren, de kwetsbaarheid te verminderen en de efficiency te verhogen. Een gemeenschappelijke regeling op basis van de Wgr leent zich hier het best voor. Bestuursprogramma | Samenredzaam Deelnemende partijen | Gemeenten Steenwijkerland en Westerveld Aandeel en zeggenschap | Steenwijkerland 75% en Westerveld 25%. Vertegenwoordiger | Wethouders Akkerman, Harmsma en Jongman leden Algemeen Bestuur (AB), Wethouders Akkerman en Harmsma leden Dagelijks Bestuur (DB) Financieel | Steenwijkerland | Vermogenspositie en bedrijfsresultaat Jaar | Bijdrage (*1 mln.) | Eigen vermogen | Vreemd vermogen Solvabiliteits- | Bedrijfsresultaat (* (31/12; * 1.000) | (31/12; * 1.000) | ratio | 1.000) 2015 | 3,4 | 2,0 | 3.711 | 0% | -7,2 2016 | 3,7 | 10 | 4.183 | 0% | 8 2017 | 3,6 | 15 | 2.613 | 0% | 4 2018 | 3,9 | 0% 2019 | 3,5 | 0% | 9,6 Ontwikkelingen | Aandacht wordt besteed aan het extra laten uitstromen van mensen naar werk. Daarnaast vindt er een onderzoek plaats om de toegangstaken van de Participatiewet per 1-1-2020 toe te voegen aan de gemeentelijke toegang van de WMO/jeugd van beide gemeenten.

Risico’s | De gemeenten zijn risicodrager voor de uitvoering van de taken van de IGSD. De IGSD mag geen eigen vermogen of reserves hebben. De belangrijkste risico’s waarmee de IGSD te maken heeft zijn de Participatiewet, de bijzondere bijstand en het minimabeleid. Het is daarom van belang een dusdanige organisatie neer te zetten, die voldoende weerstand heeft om tegenvallers op te vangen. Het gaat dan om substantiële tegenvallers. Die weerstand kan bestaan uit bijvoorbeeld reserve en/of een structuur die de flexibiliteit heeft te reageren op veranderende omstandigheden. 177 Omgevingsdienst IJsselland Verbonden partij | Omgevingsdienst IJsselland, voorheen RUD IJsselland Activiteiten | De Omgevingsdienst is een gemeenschappelijke regeling op het gebied van de milieuwetgeving, - regelgeving en – handhaving. Inhoudelijk belang | Het is een publiek belang dat de gemeente de wettelijke milieutaken uitvoert op een regionale schaal om zo minder kwetsbaar en meer efficiënt te zijn. Bestuursprogramma | Duurzaam Deelnemende partijen | Provincie Overijsel en de gemeenten Dalfsen, Deventer, Hardenberg, Kampen, Olst-Wijhe, Ommen, Raalte, Staphorst, Steenwijkerland, Zwartewaterland en Zwolle. Aandeel en zeggenschap | De gemeente heeft een zetel in het bestuur. Het bestuur bestaat uit de vertegenwoordigers van de colleges en gedeputeerde staten.

Vertegenwoordiger | Wethouder Scheringa Financieel | Steenwijkerland | Vermogenspositie en bedrijfsresultaat Jaar | Bijdrage (*1.000) | Eigen vermogen | Vreemd vermogen Solvabiliteits- | Bedrijfsresultaat (* (31/12; * 1 mln.) | (31/12; * 1 mln.) | ratio | 1 mln.) 2015 | 54(*) | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. 2016 | 50 | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. 2017 | 65 | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. 2018 | 808 | 0 | 0 | n.v.t. | 0 2019 | 822 | 0 | 0 | n.v.t. | 0 (*) inclusief een bedrag van € 3.608 voor het strategisch opleidingsplan bij de RUD. Ontwikkelingen | In 2018 zijn er gemeenteraadsverkiezingen geweest. Daarnaast zien we op het werkveld van de Omgevingsdienst veel nieuwe ontwikkelingen, zoals de komst van de Omgevingswet met het bijbehorende Digitale Stelsel Omgevingswet (DSO) en de opgaven op het gebied van energie, duurzaamheid en klimaatadaptatie. Ook de sanering van asbestdaken < 2024 in Overijssel is een dossier dat de nodige aandacht vraagt. In overleg met de 12 deelnemers van de Omgevingsdienst wordt de kennis en expertise ingezet om op deze dossiers de gewenste resultaten te boeken. De primaire meerwaarde van de Omgevingsdienst is natuurlijk gelegen in de uitvoering van vergunningverlening, toezicht en handhaving van de milieutaken. In het tweede jaar van haar bestaan zal de basis hiervan verder worden verstevigd en uitgebouwd.

In 2019 wordt de samenwerking met de Veiligheidsregio en de GGD verder geïntensiveerd. Beide regelingen zijn ook actief in het fysieke domein. In 2018 is hiermee al een aanvang gemaakt door bijvoorbeeld gezamenlijk vorm te geven aan een voorlichtingsprogramma voor nieuwe gemeenteraden. Risico’s | De Omgevingsdienst IJsselland is pas gestart. Doordat er weinig historische gegevens zijn, brengt dit onzekerheden in de begroting met zich mee. Er is wel gebruik gemaakt van andere omgevingsdiensten. De twee grootste onzekerheden worden toegelicht. De eerste zijn de reiskosten. Er zijn veel verschillende regelingen voor de werknemers. Dit is moeilijk om te prognosticeren en er kan niet naar het verleden worden gekeken. Verwacht wordt dat in de loop van 2018 hierover meer inzicht kan worden verkregen. 178 179 Daar waar mogelijk is, zal worden bijgestuurd. Daarnaast zal het verkregen inzicht de basis vormen voor de evaluatie van het mobiliteitsplan in de eerste helft van 2019. Een tweede onzekerheid is de dienstverleningsovereenkomst met de gemeente Zwolle. Er is sterk gestuurd in een gezamenlijke verantwoordelijkheid om binnen het gestelde kader te blijven. Dit kader is echter vastgesteld voor de start van de Omgevingsdienst. Er zijn in de loop van de tijd ook nieuwe componenten ontstaan welke lastig te voorspellen waren maar wel te monitoren.

Bijvoorbeeld het meerwerk aan de ICT hardware en dienstverlening. Met behulp van deze monitoring wordt gestuurd op de componenten waar ruimte in zit om zo binnen het gestelde kader te kunnen blijven opereren. RSJ IJsselland (regionaal servicepunt), voorheen BVO IJsselland Verbonden partij | RSJ IJsselland (regionaal servicepunt) (voorheen BVO IJsselland) Activiteiten | De uitvoeringsorganisatie fungeert als aankoopcentrale voor gemeenten. Verder beheert de uitvoeringsorganisatie namens de gemeenten de in het kader van de inkoop gesloten overeenkomsten. Inhoudelijk belang | Het is een publiek belang dat de gemeente de wettelijke jeugdzorgtaken uitvoert en daarbij regionaal samenwerkt om zo efficiënt mogelijk te zijn. Gekozen is voor een lichte vorm van samenwerking via een bedrijfsvoeringsorganisatie, ofwel de uitvoerende taken en niet de beleidsvormende taken. Bestuursprogramma | Samenredzaam Deelnemende partijen | De gemeenten Dalfsen, Deventer, Hardenberg, Kampen, Olst-Wijhe, Ommen, Raalte, Staphorst, Steenwijkerland, Zwartewaterland en Zwolle. Aandeel en zeggenschap | Gemeenten hebben zitting in het algemeen bestuur. Iedere gemeente heeft 1 stem.