1.2 definitief Programmabegroting 2019-2022 t.b.v. raadsvergadering 13 november 2018.pdf

Dit roept veel vragen op. De deelnemers van de G1000 hebben het initiatief genomen voor een living lab. Een fysiek living lab, waarin onderwijs, ondernemers en overheid samen werken in de zoektocht naar oplossingen. Tegelijkertijd is zo’n lab goed voor de lokale innovatie en (circulaire) economie. Het organiseren, bemensen en beheren van dit living lab is onderdeel van deze inspanning. 2.12 Zichtbaar energieloket (incl. energiewinkel energiebus) Vanuit de G1000 is de wens gekomen om e en campagne voor de verduurzaming in samenwerking met de samenleving. Mogelijk zou het living lab en het energieloket kunnen worden geïntegreerd. Dit is nog onderdeel van verdere uitwerking. Het energieloket in deze vorm maakt het voor onze inwoners makkel ijker om “gewoon even binnen te lopen voor advies” en geeft lokale partijen de kans om hierin te participeren. 2.13 Pilot energieadvies en ondersteuning Vanuit de G1000 is het initiatief gekomen om een proactieve, gebiedsgerichte aanpak voor woningeigena ren ontwikkelen. Een gebiedsgerichte aanpak, waarin proactief advies op maat voor huiseigenaren wordt aangeboden in een vooraf bepaald gebied. De vragen worden geclusterd en door middel van centrale inkoop in de markt gezet. Als vervolg op en in samenwerking met werkplaatsleden Dichtbij Huis.

134 2.14 Uitvoeren plan van aanpak asbest van het dak Vanaf 2024 zijn asbestdaken in Nederland verboden. Dit betekent dat eigenaren van gebouwen met asbesthoudende dakbedekking/asbestdaken deze voor 2024 moeten verwijdere n. Hierbij maakt het niet uit of dit dak in bezit is van een particulier, een bedrijf of de overheid. Ook de toestand van het dak is niet relevant voor het verbod. Daken in heel slechte, verweerde toestand moeten al eerder verwijderd worden. In Steenwijkerland zijn 3.720 panden als verdacht aangewezen. Gezien de risico’s die asbestdaken met zich mee brengen (met name als gevolg van brand, maar ook als gevolg van illegaal dumpen), hebben we de ambitie een versnelling van de verwijdering van asbestdaken op gang te brengen. Het doel daarvan is het beperken van risico’s van verspreiding van asbestdeeltjes, met een negatief effect op het milieu en de maatschappij. Daarnaast heeft de gemeente Steenwijkerland het doel om de handhavingskosten (vooral) vanaf het moment dat de wet in werking treedt (naar verwachting per 2024), te minimaliseren. In het plan van aanpak worden verschillende acties beschreven die de versnelling opstarten. In de claim van € 55.000 is rekening gehouden met 1/3 fte (€ 30.000 per jaar) en € 25.000 voor concrete maatregelen. Zoals het nu lijkt kan vanaf 2024 dit bedrag worden verlaagd.

2.15 Specialist circulaire economie Samen met onze inwoners en ondernemers willen we vorm geven aan de circulaire economie in Steenwijkerland. We willen onze inwoners, ondernemers en onze eigen organisatie stimuleren en ondersteunen zodat circulair leven en werken mogelijk wordt. Een circulaire gemeente creëert nieuwe bedrijvigheid, heeft een positieve economische impact en draagt actief bij aan een duurzame en leefbare samenleving. Binnen de bestaande capaciteit is voor deze nieuwe opgaaf/ambitie te weinig uren beschikbaar. We verwachten met de inzet van een specialist circulaire economie deze ambitie van het college en de wens van onze samenleving een vliegende start te kunnen geven. Programma Werk aan de winkel 3.1 Acquisitie Met de huidige inspanningen en capaciteit kan het resultaat m.b.t. kaveluitgifte en acquisitie niet worden gehaald. We willen in samenwerking met Oost NL 11, provincie Overijssel, en ontwikkelaar Roelofs een acquisitieprofiel en –campagne opzetten voor het terrein Eeserwold. Met name gericht op het aantrekken van innovatieve maakindustrie. Acquisitie is een vak, en vraagt kennis van diverse sectoren en ontwi kkelingen. Met genoemde partijen verkennen we de mogelijkheid (ook financieel) om een acquisiteur aan te stellen.

3.2 Versterken Regio Zwolle (verhogen bedrag tot € 2 per inwoner) Steenwijkerland maakt deel uit van de Regio Zwolle, een samenwerkingsverba nd tussen 20 gemeenten in 4 provincies (zie ook www.regiozwolle.info). Op basis van een evaluatie is een nieuwe koers uitgewerkt en een nieuwe agenda in voorbereiding. De uitgesproken regionale ambities vragen me er inzet van deelnemende gemeenten (financieel en capaciteit). De gemeenten dragen nu elk € 1 per inwoner bij. Voor Steenwijkerland bedraagt dit ruim € 43.000. Steenwijkerland heeft uitgesproken zich meer en actiever in te willen zetten voor de samenwerking. Vooruitlopend op besluitvorming door de Regio Zwolle wordt een hogere bijdrage verwacht per 11 Oost NL is de ontwikkelingsmaatschappij van Oost-Nederland. In opdracht van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat en de provincies Overijssel en Gelderland versterken wij de regionale economie. Zie ook www.oostnl.nl 135 inwoner en worden meer investeringsmiddelen gevraagd (ontwikkelfonds). Vooralsnog is rekening gehouden met een verdubbeling van het (basis)bedrag tot € 2 per inwoner. Met de claim tot € 3 per inwoner en een ontwikkelfonds wordt tegemoet gekomen aan de te verwachten contributie om nieuwe regionale ambities van de regio Zwolle waar te maken.

Eventuele benodigde investeringsmiddelen (in nader te duiden thema’s waari n Steenwijkerland wil participeren) worden t.z.t. nog gevraagd. 3.3 Versterken Regio Zwolle (verhogen bedrag tot € 3 per inwoner) Zie toelichting onder 3.2. 3.4 Versterken Regio Zwolle (bijdrage aan ontwikkelfonds) In aanvulling op de claims onder 3.2 en 3.3 is een financiële bijdrage nodig voor een nog op te richten ontwikkelfonds. Een ontwikkelfonds is bedoeld om als overheden slagvaardig in te spelen op ontwikkelingen. Hoe dit eruit komt te zien en waarvoor dit fonds wordt ingezet is nog onderdeel van de lopende discussie. 3.5 Human Capital Agenda (HCA) regio Zwolle De regionale economie heeft moeite om (top) talent aan te trekken en te behouden in verschillende sectoren. 1 op de 3 werkgevers geeft aan een personeelstekort te ervaren waardoor zij economisch gezien niet kunnen groeien. Dit bedreigt een vitale regionale economie. De regio Zwolle kenmerkt zich door innovatie door en met mensen. Innovatie in mensen is voor alle bedrijven in de regio dé kans om groei te continueren, voor werkenden dé ka ns om ‘in krimpsectoren’ op zoek te gaan naar werkzekerheid en voor mensen die nu aan de kant staan dé kans op werk. Niet iedereen profiteert nu nog mee. Het is de uitdaging om ondernemers te inspireren om risico’s te nemen, te investeren in werkenden en w erkzoekenden.

Het is daarom ook van groot publiek belang om te investeren in menselijk kapitaal voor de komende vijf jaar. De regio zet de werkgelegenheid centraal. De HCA is een ‘doe -agenda’. De aanpak is in principe regionaal en sectoraal en laat ruimte voor eigen lokale accenten. Voor de juiste schaal zijn uitvoerings -kracht en eigenaarschap doorslaggevende factoren. De Regio Zwolle heeft hiervoor een integrale aanpak ontwikkeld. Deze bestaat uit een viertal onderdelen: 1. Regio Zwolle Ontwikkelfonds; 2. Innovatie en onderzoeksprogramma; 3. Ondersteunende communicatie; 4. Organisatie. De agenda kent een hoog abstractieniveau, maar wordt de komende tijd verder geoperationaliseerd: opbouw van het programma en activiteiten op het gebied van arbeidsparticipatie in drie s poren: - Beschikbaarheid (van school naar werk) - Wendbaarheid (van werk naar werk) - Inclusiviteit (van werkloosheid naar werk) Wij willen hiermee 5 tot 10% van de beroepsbevolking bereiken. 3.6 Banenafspraak met het Rijk: Stimuleren bedrijfsleven Mensen met een arbeidsbeperking komen moeilijk aan de slag. Wanneer mensen met een arbeidsbeperking meer kansen krijgen en vaker bij een reguliere werkgever aan de slag gaan, dan ontstaat er een meer 'inclusieve arbeidsmarkt'. Om tot deze inclusieve arbeid smarkt te komen hebben het kabinet en sociale partners samen 136 afspraken gemaakt om extra banen te realiseren.

In totaal gaat het om 125.000 extra banen die in 2026 gecreëerd dienen te zijn. 100.000 daarvan zouden door de markt zelf gecreëerd worden. 25.000 banen worden door de overheid gecreëerd. Hierdoor zal er elk jaar een flinke ontwikkeling in de arbeidsparticipatie van de doelgroep nodig zijn om in 2026 aan het totale aantal van 125.000 extra banen te komen. De banenafspraak is een landelijke afspraak. Dit betekent dat er op landelijk niveau wordt gekeken of de werkgevers van de sectoren markt en overheid de doelstelling hebben gehaald. De gemeente Steenwijkerland investeert als werkgever in werk voor mensen met een achterstand tot de arbeidsmarkt. Kwant itatief voldoet de gemeente Steenwijkerland op dit moment aan de gestelde criteria van de banenregeling. Er zijn al vele jaren medewerkers vanuit de NoordWestgroep actief binnen de gemeente middels een detacheringsconstructie. Daarnaast zijn de afgelopen j aren twee ‘Wajongers’ aangenomen. In aanvulling hierop willen we nog een extra impuls geven door een extra bedrag van jaarlijks € 20.000 beschikbaar te stellen. Het geld is bedoeld als aanjaagbudget om werkgevers in Steenwijkerland te stimuleren meer mense n met een arbeidsbeperking in dienst te nemen.

3.7 Steenwijkerlands model (participatie bedrijfsleven) Op 30 juni 2015 heeft de raad ingestemd met het vrijgeven van een budget van € 200.000 voor de samenwerking met de BCS, onder de titel “Parkmanagement 3 .0”. Aangevuld met resterende middelen vitale bedrijventerreinen is er een budget van € 350.000 beschikbaar. Hiervan wordt € 150.000 ingezet voor projectleiding en een bijdrage aan BCS. Een bedrag van € 200.000 wordt direct ingezet voor projecten (thema’s: arbeidsmarkt, veiligheid, duurzaamheid, ruimtelijke kwaliteit), waarbij mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, nadrukkelijk betrokken of voordeel hebben bij de inzet van de middelen. Deze samenwerking loopt tot en met 2019. De BCS kan excelleren in haar werkwijze en de uitvoering van diverse projecten door onze financiële steun. Elk jaar wordt € 30.000 aan de BCS beschikbaar gesteld voor de uitvoering van de diverse projecten (vastgelegd in een samenwerkingsverband). De inzet van deze nieuwe middelen vanaf 2020 is om de succesvolle samenwerking met de BCS te continueren. We hebben veel successen geboekt, o.a. het Steenwijkerlands model, dat zich richt op het realiseren van werk(ervaring) voor mensen met een achterstand op de arbeidsmarkt. De BCS onders cheidt zich in de regio door haar inzet en activiteiten. Dit heeft een stimulerend effect op het ondernemersklimaat.

Naast de bijdrage aan de BCS is er aanjaaggeld beschikbaar voor het uitvoeren van projecten op het gebied van duurzaamheid, arbeidsmarktbel eid, veiligheid en ruimtelijke kwaliteit. 3.8 Medewerker recreatie en toerisme Gezien de ambitie van het college op het beleidsterrein Recreatie en Toerisme en de behoefte de ambtelijke betrokkenheid bij de Stichting Weerribben -Wieden te versterken, wordt voorgesteld budget beschikbaar te stellen voor een extra medewerker Recreatie en Toerisme. Willen we de ambitie kunnen waarmaken (binnenstad Steenwijk, Giethoorn etc.) en de ambtelijke betrokkenheid bij de Stichting Weerribben -Wieden versterken, is uitbreiding van de formatie noodzakelijk. 3.9 Vervolg gebiedsgerichte aanpak Giethoorn In november 2017 zijn in het kader van gebiedsgerichte aanpak Giethoorn 4 werkgroepen gestart. Deze 4 werkgroepen worden gevormd uit leden van Giethoorn Onderneemt, ’t Giete rs Belang en de gemeente. Voor een structurele verbetering van de situatie in Giethoorn zijn naast de middelen die reeds beschikbaar zijn gesteld bij de Programmabegroting 2018 -2021 nog aanvullende middelen nodig. Deze zijn noodzakelijk voor de volgende maatregelen: - uitbreiden parkeerplaatsen; - dynamisering bewegwijzering; - herinrichting openbare ruimte langs de Dorpsgracht.

137 Voor wat betreft deze claim ligt er deels een relatie met het bidbook; ‘Land van Weerribben en Wieden; Poort naar Overijssel’. 3.10 Uitvoeringsagenda integrale visie binnenstad Steenwijk Met ondernemers (verenigd in Steenwijk Vestingstad, SV) en bewoners (verenigd in Vereniging Bewoners Centrum Steenwijk, VBCS) is een integrale visie voor de binnenstad opgesteld. Voorzien van een uitvoeri ngsagenda is deze begin 2017 door de gemeenteraad vastgesteld. In 2017 lag het accent met name op de verdere planvorming voor de herinrichting van de Markt. In 2018 worden diverse projecten en activiteiten opgestart. Deze zijn onlangs in afstemming met SV en de VBCS vastgesteld. Besloten is om de gemeente een trekkende rol te laten vervullen bij deze projecten en activiteiten. De uitvoeringsagenda wordt programmatisch opgepakt en uitgewerkt. Dit vraagt capaciteit van de gemeente. Er is extra ambtelijke capa citeit nodig om dit uit te kunnen werken, bovenop de al toegekende projectleiding bij de perspectiefnota 2019. Het betreft vooral project ondersteunende werkzaamheden zoals administratie, organisatie en uitvoering. Programma Samenredzaam 4.1 Actieprogramma gezonde leefstijl Het doel van het actieprogramma Gezonde leefstijl is het hebben van zoveel mogelijk vitale, fitte, participerende inwoners in Steenwijkerland in een omgeving die uitnodigt tot gezond gedrag.

Daarvoor is het nodig te bouwen aan een structurele samenwerking en verbinding met inwoners, organisaties en ketenpartners. Er zal dan ook in samenspraak met inwoners en lokale organisaties een visiedocument en een bijbehorend uitvoeringsprogramma opgesteld gaan worden. Juist de programmatische aanpak werkt hierbij goed, zo is gebleken uit voorgaande jaren. Een programma -begeleider/coach is hierbij onontbeerlijk. Door gebruik te maken van de Regeling Combinatiefunctionaris betaalt de gemeente 60% en het Rijk (d .m.v. cofinanciering) 40% va n de extra benodigde middelen. Deze claim heeft een relatie met de claim ‘cultuurmakelaar’ in het programma Mijn Steenwijkerland. 4.2 Toegankelijker informatievoorziening Steenwijkerland De digitale informatievoorziening vanuit het sociaal domein kan beter. Denk hierbij aan een kwaliteitsslag op het gebied van informatievoorziening, van leesbaarheid voor laaggeletterden en mensen met een verstandelijke beperking. Ook horen hierbij: sluitende informatie bij doorverwijzing naar derden (zoals partijen in het voorliggend veld of zorgverleners), digitale vraagstelling en afhandeling (doorklikken), digitale zoek- en vindfuncties. Uit het inwonersonderzoek 2017 komt naar voren dat inwoners onvoldoende weten waar zij terecht kunnen met vragen over participatie, zel fredzaamheid, opvoeden en opgroeien.

Verbetering van de digitale informatievoorziening vanuit het sociaal domein levert een belangrijke bijdrage. Daarnaast sluit het aan bij ambities van een inclusieve samenleving. Wij denken hierbij met name aan uitvoerin g op inhoud, niveau en keuze van vindbaarheid en structuur. Dit vraagt een projectmatige aanpak. Binnen de huidige teams is hiervoor onvoldoende capaciteit. 4.3 Versterken aanpak laaggeletterdheid De afgelopen vier jaar is de Steenwijkerlands aanpak van l aaggeletterdheid ontwikkeld. Er is een stevige infrastructuur neergelegd voor het signaleren en de aanpak van laaggeletterdheid. In het najaar van 2018 wordt een meerjarenbeleidsplan voor de aanpak van laaggeletterdheid aan de raad aangeboden. Belangrijke elementen in de aanpak zijn: verbreden van de aanpak naar laaggecijferdheid en digitale vaardigheden, het versterken van de signalering (en toeleiding) en het verbeteren van het aanbod door het meer toe te spitsen op de taalvaardigheden die de inwoner nodi g heeft om deel te kunnen nemen aan de samenleving. De kosten voor de uitvoering van dit 138 plan worden begroot op € 290.000 in 2019 en € 273.000 voor de jaren daarna. De rijksuitkering WEB 12 kan een deel (€ 90.000) van de kosten dekken. Om het meerjarenbeleidsplan uit te kunnen voeren en de ambities waar te kunnen maken zijn daarom aanvullende middelen nodig.

4.4 Regenbooggemeente Het doel is dat iedere inwoner in onze gemeente gelijkwaardig onderdeel kan zijn van onze samenleving. Dit betekent dat iedereen, in alle veiligheid, zichzelf kan zijn en dit kan uiten. Dit doel willen we vooral samen met onze partners bereiken en daarmee ook de invulling van deze ambitie samen met hen en onze inwoners onderzoeken. 4.5 Strategische agenda ouderen => relatie met ‘Vergrijzing als kans’ bij programma Mijn Steenwijkerland Het aantal ouderen in onze gemeente neemt de komende jaren toe. Ouderen wonen langer zelfstandig thuis en met verdwijnen van de verzorgingshuizen ontstaan (voorzichtig) nieuwe initiatieven en andere zorg- en dienstenarrangementen. Ouderen vragen zichzelf ook af of ze nu en straks nog wel op een prettige en zelfgekozen manier oud kunnen worden. Tegelijkertijd zijn juist ook vitale ouderen graag van betekenis voor anderen en voor hun buurt, dorp of stad. Genoemde veranderingen brengen nieuwe vragen, kansen en onzekerheden met zich mee voor (oudere) inwoners, wijken, gemeenten en maatschappelijke en zorgorganisaties. Om te zorgen dat Steenwijkerland een gemeente is waar je goed en gezond ouder kunt word en, wil de gemeente met inwoners en organisaties een integrale agenda Ouder worden in Steenwijkerland ontwikkelen.

Centrale vraag is: wat kunnen gemeente, inwoners en organisaties betrokken bij ouderen met elkaar doen om te zorgen dat mensen in Steenwijkerland op een prettige manier oud kunnen worden? Deze vraag heeft betrekking op een veelheid van terreinen als wonen, sociale leefomgeving, deelname en bijdrage aan de samenleving, recreatie, ondersteuning en zorg. Voor de totstandkoming van een breed gedrag en strategische agenda wordt een aanjaagbudget gevraagd. Wij denken hierbij aan een programmatische aanpak, die gericht is op verbinding van inwoners en partijen om zo te komen tot een inhoudelijk agenda. Binnen de huidige teams is hiervoor onvoldoende cap aciteit. 4.6 Inclusief wonen We zien ten aanzien van wonen verschillende ontwikkelingen die mogelijke belemmeringen opwerpen of een risico kunnen vormen voor het goed, prettig en zelfstandig wonen van onze inwoners, maar ook ontwikkelingen die kansen kunn en bieden om dit te verbeteren of versterken. Zo zijn corporaties beperkt in het aanbieden van woningen door de nieuwe Woningwet, moeten ouderen met een zorgvraag langer zelfstandig in hun woning blijven wonen en worden mensen met een psychische stoornis g eacht regulier te wonen in plaats van in een zorginstelling.

Met het concept van inclusief wonen willen wij sociale isolatie in wijken voorkomen en de wijken leefbaar en levendig houden met wijkbewoners die zich samen verantwoordelijk voelen en waarbij de samenwerkende organisaties hen ondersteunen (samenredzaamheid). Inclusief wonen heeft als doel dat mensen van verschillende leeftijden, achtergrond, met en zonder beperking zo lang mogelijk zelfstandig thuis wonen. Het concept van inclusief wonen gaat erv an uit dat dit vooral kan door samen te wonen en elkaar te ondersteunen en ontmoeten in praktische, sociale of maatschappelijke zin. Dit kan binnen een woongebouw, maar ook binnen een buurt of wijk. Wetland Wonen, Zorggroep Oude en Nieuwe Land, Zorggroep N oorderboog Stichting J.P. van den Bent , Sociaal werk De Kop en gemeente hebben de intentie uitgesproken om verschillende vormen van inclusief wonen te realiseren. Er bestaat een duidelijke relatie met de 12 Wet Educatie Beroepsonderwijs. 139 claims Wonen en zorg en Impuls experimentele woonvor men, zoals vermeld in het programma Mijn Steenwijkerland. In dat programma worden ook de verwachte kosten geclaimd. 4.7 Minimabeleid Bij de herijking van ons Armoede - en minimabeleid 2019 -2022 in oktober jl. is een aantal voorstellen gedaan die leiden tot een uitzetting van het beschikbare budget voor het minimabeleid.

Concrete maatregelen zijn onder meer verhoging van het norminkomen naar 130% voor echtparen met kinderen, een vergoeding voor bijzondere bijstand en minimaregelingen van 50% voor de doelgroe p met een inkomensgrens tussen de 110 en 130% van de bijstandsnorm, meer rekening houden met schulden bij het toepassen van het beleid en handhaving van de vergoeding voor het eigen risico. 4.8 Goede aansluiting ondersteuning en zorg Het optimaliseren van de verbindingen en gezamenlijke verantwoordelijkheid van partijen in de eerstelijns zorg en ondersteuning is bedoeld om onze inwoners zo min mogelijk last te laten hebben van (de gevolgen van) grenzen tussen zorgwetten en zorgverleners. Denk hierbij bijvo orbeeld aan cliëntondersteuning. Er bestaat cliëntondersteuning binnen de zorgverzekeringswet en los daarvan ook cliëntondersteuning binnen de Wmo (dus twee verschillende loketten). De verbinding tussen de huisarts, de wijkverpleegkundige en de Wmo -consulent verloopt ten aanzien van ouderen in een aantal huisartsenpraktijken in Steenwijkerland heel goed, maar dat is nog niet overal het geval. In de samenwerkingsagenda met zorgverzekeraar Zilveren Kruis is afgesproken meer inzet (middelen) in te zetten op preventie, maar dit is tot nog toe te weinig concreet.

De claim betreft onderdelen van het doel 'Inwoners hebben zo min mogelijk last van grenzen tussen zorgwetten en zorgverleners, en dan m et name capaciteit voor een stevige regie - en aanjaagfunctie op afst emming tussen eerstelijns zorg (HA, wijkverpleging, sociaal werk etc) en het intensiveren van de samenwerking met de zorgverzekeraar, zodat de regionale samenwerkingsagenda meer concrete resultaten oplevert). 4.9 Verward gedrag, wettelijke taak Alle gemeenten hebben de opdracht om per 1 oktober 2018 een sluitende aanpak te hebben voor mensen met verward gedrag. Steenwijkerland werkt voor de uitvoering hiervan samen in de regio IJsselland. Daarnaast is vanaf 1 januari 2020 een nieuwe wet van krach t ‘Wet verplichte GGZ’, waarin nieuwe verantwoordelijkheden voor de gemeente zijn opgenomen. De regionale projectleider speelt een belangrijke rol voor een sluitende aanpak voor mensen met verward gedrag, wanneer het gaat over het monitoren en evalueren v an de afspraken die gemaakt zijn voor de hele regio (bijvoorbeeld het 24/7 meldpunt, de regionaal beschikbare beoordelingslocaties of de afspraken over vervoer met de Regionale Ambulance Voorziening). Voor 2019 en 2020 is hiervoor € 12.000 nodig. Daarnaast is voor een goede implementatie van de nieuwe wet Verplichte ggz een regionale aanpak gewenst.

Hiervoor wordt nu een regionale projectleider gewor ven die namens de gemeenten in IJsselland aan het werk gaat. Voor 2019 wordt hiervoor eveneens € 12.000 begroot. Ook voor scholing (signaalherkenning) en een pilot (inzet GGZ -coach voor professionals) zijn in 2019 € 8.000 aan financiële middelen nodig. De scholing wordt in 2019 waarschijnlijk voor het grootste deel gefinancierd door een regionaal aangevraagde subsidie (incidentele kosten). In 2018 start een pilot voor een regionaal advies- en meldpunt dat 24/7 bereikbaar is voor professionals en inwoners. Een dergelijk meldpunt is een voorwaarde voor een sluitende aanpak voor mensen met verward gedrag. De kosten voor deze eenjarige pilot zijn regionaal € 156.000. Vanaf 2020 zijn de structurele jaarlijkse kosten € 18.000. Er komen geen extra middelen vanuit het rijk beschikbaar voor deze taak. 140 4.10 Toezicht WMO (rechtmatigheid), wettelijke taak De gemeente heeft een wettelijke verantwoordelijkheid voor de kwaliteit en continuïteit van voorzieningen die inwoners in het kader van de Wmo ontvangen. De gemeente ziet erop toe dat de financiële middelen die beschikbaar zijn gesteld rechtmatig besteed worden. Om dit toez icht zo doeltreffend mogelijk te organiseren, beleggen we dit regionaal (samen met de gemeenten uit de regio IJssel -Vecht) bij de Sociale Recherche van de gemeente Zwolle.

Vanaf 2019 is voor de uitvoering van het toezicht op rechtmatigheid structureel € 27 .000 nodig. 4.11 Resultaat gerichte inkoop Sinds januari 2018 is er sprake van resultaatgerichte bekostiging van de jeugdhulp. Dit geldt vooralsnog alleen voor de lichtere vormen van jeugdhulp, doorontwikkeling naar de zwaardere vormen is voorzien voor 2 020 en de jaren daarna. Ook een deel van de Wmo -voorzieningen wordt resultaatgericht bekostigd. De omslag van ‘pxq- bekostiging’ naar de huidige resultaatgerichte trajectfinanciering vergt veel van onder meer de consulenten. Zo is het binnen het nieuwe mode l van groot belang dat de beoogde resultaten zo concreet mogelijk worden geformuleerd. Ook is het – in het kader van rechtsgelijkheid – van belang dat consulenten op eenzelfde manier een keuze maken tussen de verschillende intensiteiten van zorg. Scholing en intervisie is hierbij noodzakelijk, maar is op dit moment maar zeer beperkt mogelijk omdat alle tijd en aandacht uitgaat naar het uitvoeren van de kerntaak: het onderzoeken van hulpvragen en toewijzen van zorg. Deze claim is bedoeld voor het tijdelijk a antrekken van extra personeel, zodat er bij het toegangsteam tijd en ruimte ontstaat voor scholing en intervisie op het gebied van het nieuwe bekostigingsmodel.

4.12 Transformatie sociaal domein De transformatie van het sociaal domein is in volle gang en mondt steeds vaker uit in concrete projecten. Daarbij geldt vaak dat de kosten voor de baat uitgaan. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de POH-er jeugd GGZ. Basis hiervoor is het beleidsplan Sociaal domein 2017 -2020. Om de ambities uit het beleidsplan waar te k unnen maken is een intensivering van inzet en middelen noodzakelijk. Daarnaast willen we graag slagvaardig kunnen inspelen op nieuwe kansen en/of best practices kunnen toepassen, al dan niet op initiatief van ketenpartners of inwoners. Zo kan gedacht worden aan projecten in het kader van leeftijdsbestendig wonen, inclusieve samenleving, aansluiting jeugdhulp-onderwijs en preventief gezondheidsbeleid. Een belangrijke component daarbij is het bevorderen van de inwonersparticipatie. De projecten worden vooral samen met organisaties en instellingen verder uitgewerkt. Ook op het terrein van datagestuurde beleidsvorming liggen kansen. 4.13 NoordWestGroep verhoging bijdrage Bij de begroting 2018 is gebleken dat het verlies van NoordWestGroep voor het jaar 2019 hoger ligt dan de bijdrage die wij in onze begroting opgenomen hebben. Voor het opvullen van dit tekort heeft de NWG een hogere aanvullende gemeentelijke bijdrage nodig van € 123.000.

Door een hogere rijksbijdrage, vermeld in de meicirculaire, valt de extr a gemeentelijke bijdrage lager uit dan aanvankelijk gedacht. Vanaf het jaar 2020 treedt hierdoor zelfs een voordeel op. Er is minder gemeentelijk budget nodig. 4.14 Frictiekosten implementatie integrale toegang (nu IGSD) Per 1 januari 2020 willen de gemeenten Steenwijkerland en Westerveld ieder een integrale toegang voor het Sociaal Domein realiseren. In Steenwijkerland is er al een integrale toegang voor de uitvoering van de Wmo 2015 en de Jeugdwet. Hier wordt de toegang tot de Participatiewet aan toegev oegd. Dit wordt nu nog uitgevoerd door de Gemeenschappelijke Regeling “Intergemeentelijke Samenwerkingsverband Werk en Inkomen Steenwijkerland en Westerveld” (IGSD). Met het onderbrengen van de toegangstaken bij de gemeenten vervalt het doel van de IGSD. Gemeenten en IGSD bereiden op dit moment de ontvlechting van de taken en de opheffing van de IGSD voor. 141 Naar verwachting wordt in januari 2019 een voorstel voor de opheffing van de IGSD ter goedkeuring aan de gemeenteraden voorgelegd. Bij dit voorstel zit ook een overzicht van de incidentele kosten die de opheffing meebrengt en wordt de claim die nu nog PM staat, geconcretiseerd.

Programma Mijn Steenwijkerland 5.1 Aanjaagbudget voor het programma ‘Mijn Steenwijkerland’ Het aanjaagbudget voor het programma ‘Mijn Steenwijkerland’ wordt besteed aan de volgende zaken: Locatieonderzoeken woningbouw kernen De gemeente Steenwijkerland groeit de komende 10 jaren nog met circa 1056 tot 1300 13 huishoudens. De huidige nieuwbouwplancapaciteit voorziet al in ca. 650 nieuwe woningen. Omdat we vanaf 2025 te maken krijgen met krimp van het aantal huishoudens in sommige kernen en vanaf 2035 naar verwachting het aantal huishoudens in de gemeente als ge heel krimpt, wordt het steeds belangrijker om te bepalen waar nog welke woning kan worden toegevoegd. De Woonvisie Steenwijkerland 2017-2021 geeft op hoofdlijnen aan in welke kernen nog woonbehoefte is. In samenwerking met de inwoners van deze kernen wordt de behoefte nader uitgewerkt in concrete plannen per kern. Niet in alle kernen met een woonbehoefte zijn locaties beschikbaar. Onderzoek is nodig om geschikte locaties in kaart te brengen voor het realiseren van de plannen. Dit kan gaan om nieuwbouw, maar ook om transformatie. Wijkvernieuwing onderzoek De woonkwaliteit van de Steenwijkerlandse kernen en wijken heeft de aandacht van de gemeente. De wijkvernieuwing van Steenwijk -West wordt uitgevoerd conform planning.

In enkele andere wijken is sprake van een afnemende kwaliteit van de openbare ruimte en ook speelt er in sommige wijken sociale problematiek. In eerste instantie wordt daarbij gedacht aan de wijken de Gagels en de Oostermeenthe in Steenwijk. Onderzocht wordt op welke terreinen wijkvernieuwing nodig is en met wie dit de komende jaren wordt opgepakt. Op basis van onderzoek en een plan van aanpak wordt wijkvernieuwing de komende jaren opgepakt in tenminste een tweetal wijken. Impuls experimentele woonvormen Een passende woning voor elke doelgroe p is het streven. De gemeente wil extra aandacht geven aan passende woningen voor jongeren en ouderen. Op basis van nader behoefteonderzoek worden mogelijkheden onderzocht voor het realiseren van geschikte, duurzame en betaalbare woningen voor jongeren (hu ur en koop) en nieuwe experimentele woonvormen voor ouderen en mogelijk een mix van jongeren en ouderen. Wonen en zorg onderzoek Door extramuralisering en demografische ontwikkelingen zijn er belangwekkende ontwikkelingen gaande op het gebied van wonen e n zorg. Er is een toename van mensen met een woonvraag waarbij de beschikbaarheid en nabijheid van zorg en ondersteuning van belang is. Om de mismatch tussen vraag en aanbod op het gebied van wonen en zorg in kaart te krijgen is nader onderzoek nodig.

Aan de ene kant is er gebrek aan data over de opgave, aan de andere kant zijn er vragen over het proces: ‘wat is een passende aanpak om tot meer samenwerking te komen met betrokken partijen zoals zorginstellingen en huisvestingspartners’. 13 Peildatum 1 januari 2018 142 Pilot inrichting openbare ruimte Bewegen in het dagelijks leven wordt steeds minder vanzelfsprekend. Bijvoorbeeld door technologische ontwikkelingen wordt het leven eigenlijk steeds makkelijker gemaakt. Bewegen is steeds meer een bewuste keuze. De kunst van verleiden tot he t maken van gezonde keuzes is belangrijk. Het vraagt een integrale blik om steeds weer de vraag te stellen: kunnen we ook nog een bijdrage leveren om de (ervaren) gezondheid en fitheid van onze inwoners te verbeteren? Met de inrichting van de openbare ruim te buiten kunnen we mensen bijvoorbeeld verleiden de fiets te nemen en jeugd uitdagen buiten te bewegen. Hoe kun je met nudging (subtiel positief beïnvloeden) mensen verleiden tot gezondere keuzes? Dit kan bijvoorbeeld op het moment dat er in buurten en wijken uitvoering wordt gegeven aan herinrichtingsplannen. Dit budget is bedoeld voor pilots om bewegen in de openbare ruimte te stimuleren. Opstart nieuw sport- en beweegaanbod In 2016 heeft de GGD de gezondheidsmonitor uitgezet onder jeugd, ouderen en vo lwassenen.

Wanneer we kijken naar de cijfers van sportdeelname (minimaal 40 keer per jaar aan sport doen) zien we dat de piek ligt bij 10 jaar. Dan neemt 89% deel aan sport. Dit percentage zakt langzaam naar 80% in de middelbare schoolleeftijd. Maar bij de leeftijdscategorie 19-35 jaar zakt dit percentage naar 57% tot 44% in de groep van 35-50 jaar. Uit datzelfde onderzoek blijkt ook dat het percentage dat lid is van een sportvereniging in deze leeftijdscategorieën zakt. Mensen gaan sporten en bewegen in an der verband. Vertalen we deze leeftijdscategorieën naar levensdomeinen dan is dit over het algemeen de groep die gaat werken of bijvoorbeeld kinderen heeft wat van invloed kan zijn op eigen sportdeelname. Dit beeld sluit ook aan bij de landelijke trends en ontwikkelingen. Dit budget zetten we in als stimuleringsbudget voor ontwikkeling van nieuw aanbod of juist andere vormen van sportaanbod, waarmee we aansluiten bij de behoefte van mensen in de levensfases werkend en/of mensen met jonge kinderen. 5.2 Investeringsopgave sociale huur In de woonvisie en de Prestatieafspraken 2018 -2022 met de woningcorporaties is de ambitie dat de sociale woningvoorraad in de gemeente de komende vijf jaren tenminste gelijk blijft.

Recent onderzoek geeft aan dat hiervoor de kom ende 10 jaren circa 250 sociale huurwoningen dienen te worden toegevoegd in de noordelijke kernen en Steenwijk, waarvan circa 1 90 in Steenwijk en circa 60 in de noordelijke kernen Kuinre, Scheerwolde en Oldemarkt. In 2018 zijn in deze kernen potentiele woningbouwlocaties geïnventariseerd. Voor de meeste van deze (gemeentelijke) locaties dienen de bestemmingsplannen te worden gewijzigd, wat de nodige kosten voor de gemeente met zich meebrengt. 5.3 Blijverslening De toegevoegde waarde van een gemeentelijke regeling Blijverslening wordt onderzocht. Met een Blijverslening kunnen inwoners hun woning levensloopbestendig maken of aanpassen voor een zorgsituatie. Als wordt besloten een regeling Blijverslening in te richten stelt de gemeente een verordening vast en verstrekt het budget voor het inrichten van een fonds bij het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting (SVn). SVn verzorgt de aanvraagprocedure, de financiële toets en het verstrekken van de lening. De minimale inleg voor een in te richten fonds bij SVn is € 250.000. Mogelijk kan het onderzoek naar de Blijverslening integraal worden opgepakt met het onderzoek naar andere financiële instrumenten voor het stimuleren van de volkshuisvesting bij SVn, zoals de verzilverlening of de duurzaamheidslening.

5.4 Essentaksterfte De essentaksterfte is een boomziekte die momenteel heerst onder essen. De aangetaste bomen herstellen zich niet en gaan uiteindelijk dood, er is geen remedie voor. De gemeente Steenwijkerland beheert 7000 essen, daarvan zijn op dit moment ruim 1000 essen aangetast door essentaksterfte. De verwachting is dat er de komende jaren nog 143 meer bomen ziek worden. Veel van de essen staan in een laanstructuur. Het behoud van deze lanen is nodig om de landschappelijke kwaliteit te behouden. Voor de aanpak van de essentaksterfte wordt in 2018 een plan van aanpak opgesteld. 5.5 Hotspots en biodiversiteit (mede n.a.v. motie Fleurig Steenwijkerland) en onderhoudslasten De gemeente Steenwijkerland wil haar (toeristische) bezoekers gastvrij ontvangen in mooie representatieve kernen. Het aanbrengen van een- en meerjarige zomerbloeiers in de kernen dragen daaraan bij. Naast een kwaliteitsimpuls voor de groenvoorziening biedt een bloemrijke beplanting leefruimte voor bijen, vlinders en andere insecten. Wij gaan hierbij u it van zelfwerkzaamheid van onze inwoners, de aanplant en het onderhoud worden door onze inwoners verzorgd. De kosten bedragen de kosten voor aanschaf van materiaal, planten en grond.

Dat de onderhoudslasten zullen stijgen heeft te maken met de kosten voor meststoffen, eenjarige planten en meerjarige planten (opvangen uitval eerste jaren) en maaien van meerjarige planten. Naast het bloemrijk inrichten speelt ook het bermbeheer een belangrijke rol in versterking van de biodiversiteit. 5.6 Pilot openbare verlichting Vollenhove Vervangen van straatverlichting in het centrum van Vollenhove was aanleiding voor de Stichting Innovatie Lokaal een pilot te starten met innovatieve verlichting. Met behulp van o.a. sensoren en glasvezel wordt het mogelijk om data te verzamelen en deze te gebruiken voor de aansturing van o.a. de verlichting en andere slimme toepassingen. Middels de inrichting van een proeftuin worden de mogelijkheden en ontwikkelingen in beeld gebracht. In de voormalige RABO bank (tegen gebruikskosten b eschikbaar gesteld door de RABO bank) wordt een showroom ingericht om inwoners te informeren over de technische ontwikkelingen, o.a. op het gebied van domotica. 5.7 en 5.8 Stimuleringsbudget uitvoering cultuurnota en Cultuurmakelaar Brede cultuurparticipatie. In de concept-visie Kunst en cultuur in Steenwijkerland 2019 -2022 hebben wij de ambitie uitgesproken een brede cultuurparticipatie te stimuleren. Daarvoor is een zorgvuldig afgewogen cultuuraanbod essentieel.

Een aanbod dat zich richt op álle doelgroepen – jong én oud – met culturele activiteiten, evenementen en trainingen op verschillende niveaus. Een aanbod dat voor iedereen toegankelijk is. Om dit te bereiken gaan we onder meer prestatiecontracten invoeren met Scala, Bibliotheek en De Meenthe. Amateurkunstvereniging als sociale basis. Amateurkunstverenigingen hebben een grote rol in het stimuleren van cultuurparticipatie en zijn een belangrijke sociale basis in onze maatschappij. We dagen hen uit zich mede verantwoordelijk te voelen en bij te dr agen aan het vinden van antwoorden op maatschappelijke vraagstukken ten aanzien van het sociaal domein en vrijetijdsbesteding en daarbij onder meer de kansen van de vergrijzing te benutten . Wij ondersteunen deze verenigingen zodat ze mee kunnen bewegen in deze veranderende tijd én om bestaansrecht te behouden. Culturele raad/netwerkvorming. Wij hebben de ambitie om de samenwerking met en tussen de culturele instellingen te bevorderen en de zichtbaarheid van de cultuursector en de herkenbaarheid van de gemeente te vergroten. Hiervoor stellen we een culturele raad in. Het takenpakket van de culturele raad kan o.a. bestaan uit het opzetten van een de digitale agenda, versterken van de kwaliteit van evenementen, p.r. en communicatie en het opzetten van een vrijwilligerspoule. Ter ondersteuning wordt een cultuurmakelaar aangesteld.

144 5.9 Zwembaden Waterwyck en Vollenhove De zwembaden de Waterwyck en Vollenhove kampen al jaren met een exploitatietekort van circa € 185.000 Als gevolg hiervan heeft er in 2015 ee n onderzoek plaats gevonden of en hoe dit tekort teruggedrongen kon worden. Naar aanleiding hiervan heeft de raad eind mei 2016 besloten dat de stichting dit tekort gefaseerd over 2 jaar (2016 en 2017) terug moest brengen met € 125.000 (€ 85.000 in 2016, oplopend tot € 125.000 in 2017). Na een evaluatie van deze 2 jaar zou worden beoordeeld of dit resultaat gehaald word t en wat voor consequenties dit heeft voor het subsidieniveau vanaf 2018. Op basis van de resultaten van de afgelopen 2 jaar heeft het bestu ur het tekort met € 100.000 weten terug te dringen tot € 85.000. Dit wordt door het bestuur op dit moment als het maximaal haalbare geacht, wil het niet verder ten koste gaan van de openingstijden van deze zwembaden. Ook wij zijn van mening dat, wil er spr ake zijn van een gezonde exploitatie van beide zwembaden na de genomen maatregelen, we de subsidie op een realistisch niveau moeten begroten. Daarom is het voorstel de subsidie voor deze zwembaden structureel met € 85.000 te verhogen.

5.10 Vaktechnisch medewerker wegen en verkeer Doordat beheerders drukker zijn met bestek voorbereidingen, coördinatoren meer t oezicht uit oefenen en uitvoerders meer voorbereidende taken hebben en veel contact hebben met inwoners en externe partijen ontstaat een probleem met het realiseren van de beleidsdoelen. Hiervoor is uitbreiding van de formatie met 1 fte noodzakelijk. In de dekking kan worden voorzien door de inzet van bestaande middelen voor de begeleiding van NWG-ers en participatiegelden. 5.11 Coördinatie openbaar vervoer We verwachten dat er een grote opgave voortvloeit uit de op te stellen strategische mobiliteitsvisie. Een die gericht is op versterking van huidige vervoersvormen, maar zeker ook een innovatief en verbindend karakter heeft. Met de huidige bezetting kunnen we hier niet de noodzakelijke regie op voeren. Vandaar de voorgestelde ruimte voor 0,5 fte. 5.12 Herinrichten Kallenkote, fase II In 2017 is in combinatie met gepland onderhoud een groot deel van Kallenkote heringericht om de verkeersveiligheid te verbeteren. Van hieruit is de wens ontstaan voor het resterende deel van Kallenkote. Voorgesteld wordt dit om dit te combineren met in 2021 gepland onderhoud. 5.13 Onderzoek ontsluitingsweg Blokzijl Naar aanleiding van een motie van 10 november 2015 is de aanleg van een ontsluitingsweg rond Blokzijl verkend.

Uit de verkenning komt naar voren dat er op dit moment geen onoverkomelijke obstakels zijn die de aanleg van een ontsluitingsweg onmogelijk maken. Er liggen nu twee varianten voor, waarvan de kosten globaal zijn geraamd: de kosten van de ene variant zijn geraamd op € 4,3 miljoen en van de andere variant € 5,3 miljoen. Er zijn subsidiemogelijkheden waarvoor het project in aanmerking zou kunnen komen. Wij verwachten niet dat deze subsidies leiden tot een substantiële bijdrage. Een ontsluitingsweg heeft meerwaarde voor Blokzijl: gemotoriseerd verkeer hoeft niet meer door Blokzijl waardoor de leefbaarheid wordt verbeterd. Wij stellen u voor om een vervolgonderzoek te doen om de kosten en consequenties beter in beeld te krijgen en het draagvlak te onderzoeken. De kosten van dit onderzoek zijn € 50.000. 5.14 Strategische mobiliteitsvisie Mobiliteit is een breed begrip. Het gaat om bereikbaarheid van voorzieningen voor iedereen. Te voet, per fiets, auto, bus, etc. Het gaat om de infrastructuur, de buslijnen en aansluitingen die we nu kennen. Maar is dat voldoende 145 voor de toekomst? De techniek raast voort en daarmee ook de diversiteit in vervoersmiddelen en brandstoffen. De strategische mobiliteitsvisie geeft richting aan deze ontwikkelingen binnen Steenwijkerland. 5.15 Vervangen abri’s Voor een goed openbaar vervoer zijn goede haltevoorzie ningen belangrijk.

Een groot gedeelte (40 van de 43) van de abri’s zijn zo slecht dat ze aan vervanging toe zijn. Het dagelijks onderhoud aan de abri’s maakt onderdeel uit van een contract waarin ook de exploitatie van reclamevitrine’s in de abri’s en 5 le d schermen is geregeld. De inkomsten lopen nu ook gevaar doordat de abri’s niet goed meer zijn. 5.16 Impuls openbaar vervoer Het openbaar vervoer maakt onderdeel uit van een breder mobiliteitsvraagstuk. In de in 2019 op te stellen strategische mobiliteitsvisie krijgt het openbaar vervoer een prominente rol, waarbij we verwachten dat ook vanuit de gemeente een bijdrage levert voor een verdere versterking en flexibilisering van het ov. Deze claim loopt vooruit op deze en verdergaande ambities. 5.17 Investering fietspaden (zie bidbook) De afgelopen 10 jaren is fors geïnvesteerd in de uitbreiding van de Steenwijkerlandse fietsroutes. In 2009 is het fietsknooppuntensysteem gerealiseerd. Voor Steenwijkerland zijn de fietsroutes van cruciaal belang voor de verdere uitbouw van de vrijetijdseconomie. De komende periode ligt de nadruk niet op het verder uitbreiden van het netwerk maar vooral op het verbeteren van de kwaliteit en het toegankelijk houden van het bestaande fietsnetwerk. Een aantal fietspaden is te smal om de toename van het aantal fietsers op een veilige en gastvriendelijke wijze te kunnen faciliteren.

De vergrijzing neemt toe en daarmee ook het gebruik van de elektrische fiets en de scootmobiel. Voor de toeristische ontwikkeling wordt sterk ingezet op v erdere spreiding van toerisme in het gebied. De aanwezigheid en kwaliteit van de fietsinfrastructuur speelt daarbij een belangrijke rol. Het is dan ook niet voor niets dat deze opgave is opgenomen in het bidbook Land van Weerribben en Wieden. 5.18 IHP Onderwijshuisvesting Op 23 januari 2018 heeft de gemeenteraad het Integraal Huisvestingsplan onderwijs Steenwijkerland ‘Ruimte voor talent’ vastgesteld. Tevens werd het besluit genomen de financiële consequenties van het IHP mee te nemen in de afwegingen bij de Perspectiefnota. Dit besluit is bij de PPN doorgeschoven naar de behandeling van de Programmabegroting 2019 -2022. Voor de uitvoering van de projecten in de eerste fase van het IHP wordt voorgesteld het geld hiervoor beschikbaar te stellen. Het gaat hier bij om de volgende 4 scholen: nieuwbouw ’t PuzzelsTuk, nieuwbouw de Lisdodde, nieuwbouw Johan Frisoschool en de Emmaschool op één locatie en uitbreiding locatie Oostwijkstraat Voortgezet Onderwijs. Samen met de schoolbesturen zijn we in overleg over de uitvoering vanaf fase 2. De besluitvorming hierover wordt voorgelegd bij de Perspectiefnota 2020-2023. 5.19 Meerkosten a.g.v.

nieuwbouw ‘t PuzzelsTuk in Tuk In het coalitieakkoord staat vermeld dat voor ’t PuzzelsTuk een nieuwe school wordt gebouwd in Tuk. Daarvoor wordt in 2019 eenmalig een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld. In de jaren daarna zijn kosten opgevoerd voor rente en afschrijving van de investering voor het gebouw. 5.20 Multifunctioneel centrum Tuk Combinatie van de school met kinderopvang en het dorpshuis ligt in de situatie in Tuk voor de hand. Beide zijn nu gevestigd in het Woldkasteel, waarbij vooral de huisvesting van het dorpshuis voor verbetering vatbaar is. Beide organisaties hebben aangegeven belangstelling te hebben voor gecombineerde huisvesting. Ook 146 vertegenwoordigers van de inwoners hebben aangegeven dit de meest wenselijke optie te vinden. In het verleden zijn er door inwoners zelf plannen ontwikkeld om deze combinatie te realiseren. Programma Financiën en overhead 6.1 Aanbesteding objectgerichte applicaties (nu Vicrea) De gemeente is bronhouder of gebruiker van een groot aantal objectgerichte administraties en bijbehorende applicaties. Dit betreft onder andere de BAG (Adressen en Gebouwen) en de BG T (Basiskaart Grootschalige Topografie). Deze applicaties zijn allen afkomstig van 1 leverancier, Vicrea.

Deze registraties hebben bijna allemaal een wettelijke grondslag waarbij de gemeente verantwoordelijk is voor de inhoud en kwaliteit maar daarnaast worden de gegevens gebruikt voor veel gemeentelijke processen. Ze vormen daarmee één van de belangrijke pijlers waarop onze informatievoorziening is gebaseerd. Zonder deze registraties kan geen sprake meer zijn van het uitvoeren van onze taken maar nog veel belangrijker: onze dienstverlening. In september 2016 kondigde Vicrea een nieuwe strategie aan die grotendeels in strijd was met het lopende contract. Dit is uiteindelijk teruggetrokken. Vicrea wil nu met elke klant in gesprek om te komen tot nieuwe contra cten met bijbehorend prijsmodel. Zonder aanbesteden kunnen we niet komen tot nieuwe contracten met Vicrea (of andere leveranciers) omdat dit in strijd is met wet- en regelgeving. Om te voorkomen dat uiteindelijk de contracten onze dienstverlening in de weg staan is het raadzaam om de benodigde applicaties aan te besteden. 147 Bijlage 2.

Vervangingsinvesteringen Bedragen x € 1 Vervangingsinvesteringen Investering Begroting 2019 MJR 2020 MJR 2021 MJR 2022 DIRECTIE Openbare werken (Tractie) Te reserveren voor 2020- 2022 550.000 - 17.813 56.015 77.240 Beschikbaar te stellen voor 2019 50.000 16.414 6.314 6.214 6.114 Totaal benodigd 600.000 16.414 24.127 62.229 83.354 Totaal beschikbaar 12.818 20.155 88.416 90.976 Tekort (-) / Overschot (+) kapitaallasten - 3.596 - 3.972 26.187 7.622 Ondersteuning (ICT) Te reserveren voor 2020- 2022 1.290.000 92.053 244.914 343.965 Kosten e-HRM niet structureel doortrekken claim € 20.000 15.000 15.000 Beschikbaar te stellen voor 2019 465.000 119.805 117.851 115.897 87.277 Totaal benodigd 1.755.000 119.805 209.904 375.811 446.242 Totaal beschikbaar 159.055 241.585 363.371 420.359 Tekort (-) / Overschot (+) kapitaallasten 39.250 31.681 - 12.440 - 25.883 Facilitair Te reserveren voor 2020- 2022 73.400 16.020 7.408 7.296 Lease koffieautomaten 20.438 16.000 16.000 16.000 Beschikbaar te stellen voor 2019 - 900 - - - Totaal benodigd 73.400 21.338 32.020 23.408 23.296 Totaal beschikbaar 21.348 31.883 22.632 35.533 Tekort (-) / Overschot (+) kapitaallasten 10 - 137 - 776 12.237 DIRECTIE: Tekort (-) / Overschot (+) kapitaallasten 35.664 27.572 12.971 - 6.024 BEGRAAFPLAATSEN Begraafplaatsen Te reserveren voor 2020- 2022 195.000 - 7.125 10.579 20.990 Beschikbaar te stellen voor 2019 25.000

2.938 2.894 2.850 2.806 Totaal benodigd 220.000 2.938 10.019 13.429 23.796 Totaal beschikbaar - - 7.169 7.169 BEGRAAFPLAATSEN: Tekort (-) / Overschot (+) kapitaallasten - 2.938 - 10.019 - 6.260 - 16.627 TOTAAL: Tekort (-) / Overschot (+) kap.lasten 32.726 17.553 6.711 - 22.651 TOTAAL: Beschikbaar te stellen krediet voor 2019 540.000 148 Bijlage 3. Resultaat programmabegroting per taakveld bedragen x € 1.000 Alle taakvelden Rekenin g 2017 Begrotin g 2018 Begrotin g 2019 MJR 2020 MJR 2021 MJR 2022 Saldo van baten en lasten Lasten 0. Bestuur en ondersteuning - 21.805 - 22.017 - 22.861 - 21.922 - 22.226 - 21.803 0.1 Bestuur - 2.078 - 2.986 - 2.312 - 2.030 - 2.288 - 2.156 0.2 Burgerzaken - 1.175 - 1.230 - 1.103 - 1.238 - 1.319 - 1.364 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden - 1.817 - 2.252 - 2.589 - 1.716 - 1.610 - 1.374 0.4 Overhead - 15.685 - 15.353 - 16.415 - 16.327 - 16.478 - 16.432 0.5 Treasury - 363 - 177 105 - 60 21 76 0.61 OZB woningen - 485 - 487 - 501 - 505 - 506 - 506 0.64 Belastingen overig - 39 - 47 - 47 - 47 - 47 - 47 0.8 Overige baten en lasten - 162 516 1 - 0 - 0 - 0 1. Veiligheid - 3.840 - 3.947 - 3.876 - 3.950 - 3.945 - 3.945 1.1 Crisisbeheersing en brandweer - 2.799 - 2.833 - 2.925 - 2.987 - 2.986 - 2.986 1.2 Openbare orde en veiligheid - 1.041 - 1.114 - 952 - 963 - 958 - 959 2.

Verkeer, vervoer en waterstaat - 5.650 - 8.157 - 8.515 - 7.016 - 6.635 - 7.595 2.1 Verkeer en vervoer - 3.710 - 6.310 - 7.001 - 5.822 - 5.219 - 5.928 2.2 Parkeren - 124 - 109 - 131 - 141 - 143 - 166 2.3 Recreatieve havens - 76 - 82 - 77 - 77 - 77 - 77 2.4 Economische havens en waterwegen - 1.694 - 1.609 - 1.232 - 902 - 1.122 - 1.152 2.5 Openbaar vervoer - 47 - 47 - 74 - 74 - 74 - 273 3. Economie - 2.032 - 4.331 - 2.839 - 2.918 - 2.444 - 1.909 3.1 Economische ontwikkeling - 560 - 1.497 - 1.278 - 1.334 - 761 - 761 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur - 748 - 1.296 - 625 - 706 - 853 - 319 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 13 - 36 - 22 - 22 - 22 - 22 3.4 Economische promotie - 737 - 1.501 - 914 - 856 - 808 - 807 4. Onderwijs - 4.250 - 4.802 - 5.138 - 5.296 - 5.456 - 5.317 4.2 Onderwijshuisvesting - 1.916 - 2.256 - 2.527 - 2.664 - 2.791 - 2.651 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken - 2.333 - 2.546 - 2.611 - 2.631 - 2.666 - 2.666 5.

Sport, cultuur en recreatie - 9.610 - 10.195 - 9.544 - 9.578 - 8.992 - 9.235 5.1 Sportbeleid en activering - 325 - 302 - 313 - 314 - 314 - 314 5.2 Sportaccommodaties - 3.239 - 3.093 - 2.819 - 2.405 - 2.411 - 2.757 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie - 848 - 925 - 926 - 926 - 926 - 926 5.4 Musea - 507 - 674 - 707 - 1.315 - 817 - 817 5.5 Cultureel erfgoed - 287 - 317 - 267 - 269 - 270 - 282 5.6 Media - 881 - 890 - 891 - 911 - 911 - 911 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie - 3.523 - 3.993 - 3.622 - 3.437 - 3.343 - 3.228 6. Sociaal domein - 53.575 - 55.126 - 53.144 - 51.340 - 51.091 - 50.864 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie - 3.045 - 4.662 - 4.365 - 4.230 - 3.681 - 3.370 6.2 Wijkteams - 1.566 - 657 - 660 - 661 - 662 - 662 6.3 Inkomensregelingen - 17.238 - 16.338 - 15.902 - 15.417 - 15.360 - 15.360 6.4 Begeleide participatie - 8.415 - 8.079 - 7.559 - 7.004 - 6.844 - 6.824 6.5 Arbeidsparticipatie - 2.426 - 1.660 - 1.408 - 1.410 - 1.330 - 1.330 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) - 681 - 1.666 - 1.754 - 1.640 - 1.642 - 1.642 149 bedragen x € 1.000 Alle taakvelden Rekenin g 2017 Begrotin g 2018 Begrotin g 2019 MJR 2020 MJR 2021 MJR 2022 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ - 9.698 - 10.310 - 10.571 - 10.817 - 11.262 - 11.194 6.72 Maatwerkdienstverlening 18- - 10.125 - 11.544 - 10.714 - 9.951 - 10.100 - 10.271 6.81 Geëscaleerde zorg 18+ - 45 - 30 - 30 -

30 - 30 - 30 6.82 Geëscaleerde zorg 18- - 337 - 180 - 180 - 180 - 180 - 180 7. Volksgezondheid en milieu - 11.288 - 13.847 - 11.917 - 11.633 - 11.601 - 12.089 7.1 Volksgezondheid - 1.529 - 1.466 - 1.556 - 1.554 - 1.542 - 1.542 7.2 Riolering - 4.217 - 5.269 - 3.723 - 3.792 - 3.764 - 3.768 7.3 Afval - 3.898 - 4.040 - 4.109 - 4.113 - 4.115 - 4.112 7.4 Milieubeheer - 952 - 2.349 - 1.834 - 1.471 - 1.477 - 1.960 7.5 Begraafplaatsen en crematoria - 693 - 723 - 694 - 703 - 702 - 707 8. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing - 7.594 - 9.845 - 8.814 - 8.833 - 8.714 - 8.303 8.1 Ruimtelijke ordening - 867 - 1.515 - 1.037 - 896 - 756 - 713 8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) - 4.134 - 4.160 - 4.930 - 5.083 - 5.185 - 4.880 8.3 Wonen en bouwen - 2.593 - 4.171 - 2.847 - 2.855 - 2.773 - 2.709 Totaal Lasten - 119.646 - 132.268 - 126.649 - 122.486 - 121.104 - 121.060 Baten 0.

Bestuur en ondersteuning 81.932 83.179 84.755 83.576 84.165 84.362 0.1 Bestuur 95 438 266 11 269 137 0.2 Burgerzaken 808 610 610 610 610 610 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 845 1.236 1.461 350 345 345 0.4 Overhead 2.328 1.867 1.427 1.347 1.346 1.346 0.5 Treasury 2.923 2.902 2.581 2.466 2.351 2.348 0.61 OZB woningen 4.169 4.210 4.239 4.239 4.239 4.239 0.63 Parkeerbelasting 16 10 10 10 10 10 0.64 Belastingen overig 183 248 248 248 248 248 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds 67.473 68.733 71.029 71.411 71.862 72.194 0.8 Overige baten en lasten 265 45 - - - - 0.62 OZB niet-woningen 2.827 2.881 2.884 2.884 2.884 2.884 1. Veiligheid 266 292 183 183 183 183 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 198 155 155 155 155 155 1.2 Openbare orde en veiligheid 68 137 28 28 28 28 2. Verkeer, vervoer en waterstaat 933 623 1.675 718 312 781 2.1 Verkeer en vervoer 255 139 1.601 658 252 572 2.3 Recreatieve havens 62 54 54 54 54 54 2.4 Economische havens en waterwegen 611 425 15 1 1 1 2.5 Openbaar vervoer 5 5 5 5 5 155 3. Economie 2.054 2.820 2.612 2.323 2.510 2.178 3.1 Economische ontwikkeling 20 250 - - - - 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 503 1.282 1.190 808 978 590 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 23 19 20 20 20 20 3.4 Economische promotie 1.508 1.268 1.403 1.495 1.513 1.568 4.

Onderwijs 368 367 397 420 419 419 4.2 Onderwijshuisvesting 18 - 30 53 53 52 150 bedragen x € 1.000 Alle taakvelden Rekenin g 2017 Begrotin g 2018 Begrotin g 2019 MJR 2020 MJR 2021 MJR 2022 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken 350 367 367 367 367 367 5. Sport, cultuur en recreatie 1.481 1.373 685 1.142 767 759 5.1 Sportbeleid en activering 4 3 3 3 3 3 5.2 Sportaccommodaties 873 581 582 582 582 574 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie - 0 0 0 0 0 5.4 Musea 23 17 3 528 153 153 5.5 Cultureel erfgoed 21 4 4 4 4 4 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 560 768 93 25 25 25 6. Sociaal domein 14.487 16.153 15.432 15.637 15.434 15.726 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 214 257 134 134 134 134 6.3 Inkomensregelingen 13.001 14.251 14.073 14.257 14.650 14.942 6.4 Begeleide participatie 66 - - - - - 6.5 Arbeidsparticipatie 216 - - - - - 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 31 - - - - - 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 603 650 650 650 650 650 6.72 Maatwerkdienstverlening 18- 358 - - - - - 6.81 Geëscaleerde zorg 18+ - 995 575 596 - - 7. Volksgezondheid en milieu 10.622 11.653 10.060 9.951 10.090 10.496 7.1 Volksgezondheid 38 - - - - - 7.2 Riolering 5.755 6.861 5.220 5.111 5.250 5.283 7.3 Afval 4.213 4.317 4.386 4.386 4.386 4.382 7.4 Milieubeheer 94 31 9 9 9 384 7.5 Begraafplaatsen en crematoria 521 445 445 445 445 445 8.

Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing 7.893 5.954 6.782 7.082 7.076 6.769 8.1 Ruimtelijke ordening 37 73 73 73 73 73 8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) 6.459 4.171 5.261 5.578 5.569 5.262 8.3 Wonen en bouwen 1.396 1.711 1.448 1.432 1.434 1.434 Totaal Baten 120.037 122.414 122.582 121.032 120.956 121.672 Saldo van baten en lasten 391 - 9.854 - 4.067 - 1.453 - 147 612 Mutatie reserves Toevoegingen 0. Bestuur en ondersteuning - 14.722 - 4.492 - 1.172 - 724 - 586 - 731 0.10 Mutaties reserves - 14.722 - 4.492 - 1.172 - 724 - 586 - 731 Totaal Toevoegingen - 14.722 - 4.492 - 1.172 - 724 - 586 - 731 Onttrekkingen 0. Bestuur en ondersteuning 18.013 15.417 5.354 2.537 757 435 0.10 Mutaties reserves 18.013 15.417 5.354 2.537 757 435 Totaal Onttrekkingen 18.013 15.417 5.354 2.537 757 435 Mutatie reserves 3.291 10.926 4.182 1.814 172 - 296 Resultaat 3.682 1.072 115 360 25 316 151 Bijlage 4. Meerjarig audit-programma, jaarschijf 2019 In deze bijlage staan de processen die in 201 9 onderzocht gaan worden. Door het vaststellen van deze programmabegroting door de gemeenteraad wordt de onderzoeksopdracht voor 2019 bekrachtigd. WETTELIJKE VEREISTEN Eenheid Proces Invalshoek Doelstellingen ALLE ENSIA Beheersing In beeld brengen of de informatieveiligheid conform regelgeving wordt uitgevoerd.

ALLE SISA Financiële Beoordeling van de besteding van de specifieke rechtmatigheid uitkeringen van het rijk. FISCALE WET- EN REGELGEVING Eenheid Proces Invalshoek Doelstellingen ALLE BTW Beheersing In beeld brengen of de regelgeving rond BTW conform wordt uitgevoerd. ALLE Nader te bepalen Elk jaar zal een nader te bepalen onderwerp op projecten (vanuit diverse basis van relevantie worden gecontroleerd, bijv. disciplines mogelijk) vennootschapsbelasting, loonheffing, verhuurder- heffing, wet markt & overheid, werkkostenregeling. SAMENLOOP ACCOUNTANTSCONTROLE Eenheid Proces Invalshoek Doelstellingen DV Legesverordening Beheersing Inzichtelijk maken of tarieven conform de legesverordening in rekening worden gebracht. Financiële Vaststellen dat de opbrengsten passen rechtmatigheid binnen de geautoriseerde begroting. OO Begroting en Beheersing In beeld brengen van de werking van het budgetbeheer huidige planning- en control instrumentarium. OO Activering Beheersing Vaststellen dat activering plaatsvindt o.b.v. de van toepassing zijnde regelgeving omtrent afschrijvingen en waarderingsgrondslagen. Financiële Vaststellen dat de activa passen rechtmatigheid binnen de geautoriseerde begroting. DV Omgevingsvergunning Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen.

Financiële Vaststellen dat de opbrengsten passen rechtmatigheid binnen de geautoriseerde begroting. B&R Belastingen Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen (jaarlijkse herwaardering, volledigheid van de opbrengst). Financiële Vaststellen dat de opbrengsten passen rechtmatigheid binnen de geautoriseerde begroting. DV Kas(protocol) Beheersing In beeld brengen van de werking van de burgerzaken geldende beheersingsmaatregelen. Financiële Vaststellen dat de opbrengsten passen rechtmatigheid binnen de geautoriseerde begroting. DV Subsidieverlening Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen. 152 Financiële Vaststellen dat subsidie is verleend rechtmatigheid conform de in de subsidieverordening gestelde voorwaarden. Vaststellen dat er een juiste registratie plaatsvindt in de financiële administratie. B&R Grondbedrijf Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen. Financiële Vaststellen dat de opbrengsten passen rechtmatigheid binnen de geautoriseerde begroting. ALLE Inkoop en aanbesteding Beheersing In beeld brengen of aanbestedingsprocedures worden gedaan conform de geldende interne en externe beheersingsmaatregelen. Controleren of (indien vereist) een aanbestedingsprocedure wordt gevolgd.

Financiële Vaststellen dat de aankopen passen rechtmatigheid binnen de geautoriseerde begroting. DV WMO Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen. Financiële Vaststellen dat voorzieningen worden verleend rechtmatigheid conform de in de verordening gestelde voorwaarden. DV Jeugd Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen. Financiële Vaststellen dat voorzieningen worden verleend rechtmatigheid conform de in de verordening gestelde voorwaarden. OO Personeelskosten Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen. Financiële Vaststellen dat de kosten passen rechtmatigheid binnen de geautoriseerde begroting. ALLE Inkomende subsidies Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen. Financiële Vaststellen dat de opbrengsten passen rechtmatigheid binnen de geautoriseerde begroting. OO Betalingsverkeer Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen. OO Treasury Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen. OO Memoriaal Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen. ALLE Wet normering Beheersing In beeld brengen of de regelgeving rond WNT toetsinkomens conform wordt uitgevoerd.