01. Onderzoeksrapport RKC Duurzaamheid.pdf

De mate van hoe succesvol een monitor is, hangt in hoge mate af van de manier waarop deze is samengesteld en gebruikt wordt in alle lagen van de gemeentelijke organisatie.

Pagina 26 van 66

Hoofdstuk Onderzoeksvragen en normenkader, conclusies en aanbevelingen

Pagina 27 van 66

4. Onderzoeksvragen en normenkader, conclusies en aanbevelingen De resultaten van het onderzoek zijn getoetst aan vooraf gestelde normen ofwel beoordelingscriteria, die voor elk van de vier deelvragen zijn opgesteld. De beoordeling is met icoontjes15 weergegeven. Per deelvraag is een tabel opgesteld, met daarin aangegeven de beoordelingscriteria en korte toelichtingen erop. Van elk van de vier deelvragen zijn eerst de toetsing aan het normenkader en vervolgens de conclusies en aanbevelingen beschreven.

4.1 Beantwoording van de onderzoeksvragen

De centrale onderzoeksvraag van dit onderzoek luidt: Op welke wijze voert de gemeente Steenbergen het Uitvoeringsprogramma Duurzaamheid 2016-2018 uit en in hoeverre is deze uitvoering doeltreffend en doelmatig? De vier deelvragen van dit onderzoek zijn: 1. Wat is de stand van zaken van het Uitvoeringsprogramma Duurzaamheid 2016-2018? 2. Zijn de uitgangspunten van het Uitvoeringsprogramma voldoende concreet geformuleerd? 3. In welke mate wordt de GDI effectief gebruikt? 4. Is de gemeenteraad doormiddel van de begroting, jaarverslag of andere stukken voldoende geïnformeerd door het college, over de resultaten van het Uitvoeringsprogramma en de uitgaven ervan? Beoordeling en beantwoording deelvraag 1 Deelvraag 1: Wat is de stand van zaken van het Uitvoeringsprogramma Duurzaamheid 2016-2018? Norm/criteria Beoordeling Toelichting 

Wat is het beleid en wie is verantwoordelijk?





Hoeveel geld wordt hieraan uitgegeven?





Wat is bekend over de resultaten (prestaties, effecten, doelmatigheid) van het uitvoeringsprogramma 2016-2018? De doelstellingen en ambities op het gebied van duurzaamheid zijn inzichtelijk. De doelstellingen en ambities op het gebied van duurzaamheid zijn SMART geformuleerd. De doelstellingen en ambities op het gebied van duurzaamheid sluiten logisch aan op de visie.















Algemeen geldt dat het college in opdracht en/of in overleg met de gemeenteraad verantwoordelijk is voor het beleid. Uit het SMART overzicht projecten/acties 20162018 (en 2019), is op te maken dat niet op alle onderdelen inzicht is in de geldmiddelen. In het algemeen ontbreekt het bij de projecten/acties aan inzicht in inzet van mensen/uren, middelen en aan streefwaarden (Kritieke Prestatie Indicatoren). Dit is de reden dat geen beoordeling te geven is over de doelmatigheid. De doelstellingen en ambities (projecten/acties) zijn merendeels tekstueel en kwalitatief van aard. Streefwaarden ontbreken veelal en dit maakt het lastig om te beoordelen of er inzicht is. Uit het SMART overzicht projecten/acties 20162018 (en 2019), is op te maken dat er geen sprake is van SMART-formuleringen. Uit de bestudeerde documenten en overige informatiebronnen is op te maken dat de doelstellingen en ambities een logisch geheel vormen met de visie.

Tabel 2 Beoordeling en beantwoording deelvraag 1

15

= goed,

= neutraal,

= matig,

= niet van toepassing, Pagina 28 van 66

= niet te beoordelen

Beoordeling en beantwoording deelvraag 2 Deelvraag 2: Zijn de uitgangspunten van het Uitvoeringsprogramma voldoende concreet geformuleerd? Norm/criteria Beoordeling Toelichting 



Er is inzichtelijk op welke wijze het uitvoeringsprogramma wordt uitgevoerd.  Er wordt voldoende verantwoord op welke manier er aan het duurzaamheidsbeleid wordt bijgedragen.  Er is inzichtelijk welke partijen er betrokken zijn bij de uitvoering van het uitvoeringsprogramma en welke rol deze partijen vervullen. Tabel 3 Beoordeling en beantwoording deelvraag 2

Doordat het ontbreekt aan SMART geformuleerde doelstellingen, is niet helemaal inzichtelijk hoe het programma is uitgevoerd. Hoewel merendeels kwalitatief van aard, wordt voldoende inzicht gegeven welke projecten/acties bijdragen aan welke onderdelen van duurzaamheid. Het uitvoeringsprogramma en de onderzochte onderliggende documenten geven duidelijk inzicht in de betrokken partijen en hun rol die zij daarbij vervullen.





Beoordeling en beantwoording deelvraag 3 Deelvraag 3: In welke mate wordt de GDI effectief gebruikt? Norm/criteria Beoordeling 

De instrumenten hangen logisch samen met de gemeentelijke ambities.



Gemeentelijke doelstellingen worden of zijn gerealiseerd.



De ingezette instrumenten hebben geleid tot het realiseren van de gemeentelijke ambities.

Toelichting  



Omdat medewerkers de GDI niet als monitorinstrument gebruiken is niet aan te geven of de tips die uit de monitor komen effect hebben. Overall scoort de gemeente Steenbergen bovengemiddeld op de GDI (6,0 versus 5,8 in vergelijking met Nederland) maar dat is niet te danken aan het effectief gebruik van de GDI-monitor. Hoewel het realiseren van de gemeentelijke ambities gemiddeld genomen gelukt lijkt te zijn is hier niet een direct verband met de GDI te leggen.

Tabel 4 Beoordeling en beantwoording deelvraag 3

Beoordeling en beantwoording deelvraag 4 Deelvraag 4: Is de gemeenteraad doormiddel van de begroting, jaarverslag of andere stukken voldoende geïnformeerd door het college, over de resultaten van het Uitvoeringsprogramma en de uitgaven ervan?

Norm/criteria 

Beoordeling

De gemeenteraad is voldoende geïnformeerd door het college.

Toelichting 





Tabel 5 Beoordeling en beantwoording deelvraag 4

Pagina 29 van 66

De verstrekte informatie aan de gemeenteraad gebeurt via jaarlijkse begrotingen en rekeningen, raadsmededelingen, werkprogramma’s OMWB, jaarverslagen, uitvoeringsplannen en collegebesluiten. Op basis van de hierboven opgesomde documenten is het voor de raad lastig om daadwerkelijk de resultaten van het uitvoeringsprogramma te doorgronden. Een compleet financieel inzicht in zowel de kosten als baten van het uitvoeringsprogramma ontbreekt.

4.2 Conclusies en aanbevelingen Conclusie 1 Uit de literatuur is op te maken dat het begrip duurzaamheid een zeer breed begrip is en veel onderwerpen en thema’s omvat. De gemeente Steenbergen hanteert voor het begrip de definitie van de commissie Brundtland, opgetekend in haar rapport: ‘Our common future’ (1987): ‘Leefbaarheid op de lange termijn kan alleen worden gewaarborgd wanneer bij alle ontwikkelingen een balans wordt gevonden tussen sociale aspecten ('people'), milieuaspecten ('planet') en economische aspecten ('profit')’. Deze definitie biedt mogelijkheden om onderwerpen en thema’s van duurzaamheid te rubriceren en daarbij na te gaan welke ervan de meeste duurzaamheidswinst opleveren. De indicatoren in de GDI hebben vooral betrekking op particulieren, waarbij op redelijk korte termijn de meeste winst lijkt te behalen is op de aspecten: vervoerswijze, hernieuwbare energie, CO2-uitstoot wegverkeer en woningen, energieverbruik woningen, huishoudelijk afval en afvalscheiding. Echter, meer dan particulieren vervullen bedrijven een bepalende rol bij het tot stand brengen van CO2-reductie en het realiseren van andere duurzaamheidsverbeteringen. Daarbij is ook duidelijk dat de gemeente voor veel duurzaamheidsthema’s en onderwerpen een stimulerende en regierol heeft. Maar, tegelijkertijd ook een controlerende en handhavende rol bij bedrijven.

Dit alles laat onverlet dat de gemeente samen met bedrijven zich meer gaat richten op het ontwikkelen van duurzaamheidsindicatoren. Voor aanknopingspunten voor het ontwikkelen van indicatoren kan geput worden uit de ‘Termijnrapportages’ van de Omgevingsdienst Middenen West-Brabant. Verder hebben grotere bedrijven een energiebesparingsplicht. Daarnaast geldt voor bedrijven sinds 2019 een informatieplicht. De gemeente kan zich meer inzetten om deze twee plichten transparant te maken en te (laten) versterken en strak te monitoren. Aanbeveling 1 aan de gemeenteraad Bepaal of en op welke wijze u geïnformeerd wilt worden over de uitvoering en voortgang van duurzaamheidsverbeteringen. Stel een kader op met daarin concreet geformuleerde onderdelen en/of thema’s van duurzaamheid, waarvan u op reguliere basis inzicht wilt hebben en in de tijd bezien de resultaten ervan wilt volgen of monitoren. Belangrijke items hierbij zijn: transparant inzicht in CO2 cijfers/reductie en inzicht in effecten van maatregelen, zoals: de mate waarin bedrijven voldoen aan hun energiebesparings- en informatieplicht. Verzoek vervolgens uw college om u hierover te informeren, zodat u tijdig en gerichter kunt controleren en (bij)sturen. Aanbeveling 1 aan het college Stel een overzicht samen waarin alle onderwerpen en thema’s die onder het begrip duurzaamheid vallen, genoemd worden.

Geef daarbij op een integrale wijze de belangrijkste issues aan die een prominente rol innemen, en welke afdelingen/teams verantwoordelijk zijn voor de uitvoering ervan. Bepaal daarbij ook of er een juist evenwicht is tussen de benodigde arbeidscapaciteit en de te realiseren duurzaamheidsdoelstellingen. Kijk daarbij in eerste instantie naar onderdelen van de milieu en energie aspecten, vanuit de GDI of de Klimaatmonitormilieuaspecten en beoordeel daarbij of zij uitvoerbaar zijn. Ontwikkel en implementeer vervolgens een passend instrument, zoals bijvoorbeeld een dashboard om te monitoren en integraal (in alle lagen van de organisatie) bruikbaar is voor de gemeente Steenbergen. Hierdoor ontstaat een mogelijkheid om in de tijd bezien helder inzicht te krijgen in vooraf opgestelde ambities, doelen en resultaten. Overweeg daarnaast ook om te kijken naar meetinstrumenten die gebruikt worden door buurgemeenten. Maak als gewenst gebruik van suggesties die de GDI geeft over milieuaspecten. Voer vervolgens aan de hand van het hiervoor aangehaalde overzicht overleg met uw gemeenteraad, zodat dit ook voor hen een eenduidig en samenhangend geheel vormt. Organiseer en communiceer een heldere regiestructuur in uw organisatie, om daarmee de uitvoering en voortgang met behulp van de ontwikkelde monitor/dashboard in goede banen te leiden.

Pagina 30 van 66

Conclusie 2 Het onderzoek toont aan dat slechts een deel van de projecten/activiteiten – zoals aangegeven in het uitvoeringsprogramma – gekwantificeerd zijn. Dit maakt het voor de raad lastig om de resultaten van het uitvoeringsprogramma te volgen en Duurzaamheidsdoelstellingen te controleren. Aanbeveling 2 aan het college Stel bij een herzien of nieuw op te stellen uitvoeringsprogramma SMART geformuleerde doelen en/of activiteiten met bijhorende Kritieke Prestatie Indicatoren op. Draag zorg dat de indicatoren onderdeel vormen van een monitor en richt vervolgens de uitvoering van het programma in op basis van een procesgeoriënteerde bedrijfsvoering. Conclusie 3 Uit ons onderzoek blijkt dat over de wijze waarop de gemeente Steenbergen anderen wil stimuleren, een aantal kritische meningen naar voren komt. Tegelijkertijd brengen de meeste criticasters ook suggesties en ideeën naar voren voor verbeteringen. In de figuren 4 en 5 en onder het kopje Analyse op pagina 21, staan deze uitvoerig (geparafraseerd) beschreven. Aanbeveling 3 aan het college Besteed beduidend meer aandacht aan het communiceren naar inwoners over duurzaamheid. Zodanig dat dit leidt tot meer bewustwording. Geef hen daarbij ook meer inzicht in de effecten en mogelijkheden van duurzaamheid (kosten/baten).

Breng uitvoeriger de mogelijkheden van stimuleringsleningen en andere activiteiten die de gemeente uitvoert of nog moet uitvoeren onder de aandacht. Geef daarbij inwoners een podium om hun ervaringen daarover breed kenbaar te maken, faciliteer en stimuleer dit. Laat inwoners meer participeren in onderwerpen die leiden tot meer verduurzaming. Maak – daar waar mogelijk – nog meer gebruik van sociale media en combineer dit meer met de gemeentelijke website. Promoot en breng veel meer dan nu succesvolle duurzaamheidsverbeteringen die plaatsvinden door zowel inwoners als bedrijven, voor het voetlicht. Een suggestie hierbij is om het belang en de jaarlijkse, gezamenlijke voortgang op het niveau van de hele gemeente inzichtelijk en toegankelijk te maken met behulp van een dashboard.

Pagina 31 van 66

Bijlagen

Pagina 32 van 66

Bijlage 1. SMART overzicht projecten/acties 2016-2018 (en 2019) Externe partijen Algemeen 0.1 - Coördinatie beleidscyclus (regulier werk)

0.2 - Verankering duurzaamheid in ander beleid

Communicatie als cruciaal onderdeel 1.1 - Plannen en uitvoeren communicatie-activiteiten Duurzaamheid

Stand van zaken

Rekenkamercommissie vragen

Door de organisatie gegeven antwoorden op de Rekenkamercommissie vragen

Uitgevoerd: Begrotingen, jaarrekeningen, milieujaarverslag, raadsmededelingen GDI.

Zijn de budgetten en de realisaties van de budgetten bekend en beschikbaar?

Uitgevoerd: o.a. Inkoop- en aanbestedingsbeleid, woonvisie.

Zijn de budgetten en realisaties van de budgetten bekend en beschikbaar? Is beknopt aan te geven welke vormen en/of onderdelen van duurzaamheid dit betreft?

De coördinatie van de beleidscyclus is onderdeel van de werkzaamheden van de beleidsmedewerker Milieu, daarbij ondersteund door consulenten voor bijvoorbeeld financiën en communicatie. De gemeente Steenbergen kent geen systeem van tijdschrijven. Het is dus niet inzichtelijk welke ureninzet heeft plaatsgevonden op dit onderdeel. Uiteraard is er wel een urencalculatie die voor de begroting wordt gehanteerd, maar deze geeft alleen de ureninzet per product. Dat is te grof om daaruit de ureninzet op deze specifieke taak te destilleren. Hiervoor geldt dezelfde opmerking als hiervoor. Er is geen inzicht in de ureninzet voor deze onderdelen. Waar het gaat om de inzet van het inkoopbureau, hiervoor is een algemeen contract afgesloten wat voorziet in de afname van een aantal dagdelen per jaar. De invulling van de dagdelen gebeurt in overleg met de organisatie. Het coördinatiepunt is belegd bij het team Interne Ondersteuning (teammanager).

* Inkoop- en aanbestedingsbeleid: Aanbesteding leerlingenvervoer: schonere voertuigen (minder emissies luchtvervuilende stoffen); * Aanbestedingsleidraad herinrichting rondweg oost: inzet op duurzaam hergebruik van vrijkomende grond en materialen/minimaal transportbewegingen; * Aanbestedingsleidraad onkruidbeheer op verhardingen: duurzame werkwijze (apparatuur + technieken) beheer openbare ruimte, inzet op SROI; * Programma van eisen LED reclameborden: duurzaamheid actief toepassen bij bedrijfsvoering en materiaalkeuzes/constructies van LED reclames; * Woonvisie: duurzaam bouwen.

Uitgevoerd: zie documenten in map; Communicatie en tekst duurzaamheidsparagraaf begrotingen en jaarrekeningen (kortheidshalve).

Duurzame gemeentelijke bedrijfsvoering Pagina 33 van 66

Budget 2016

€ 2.000

Budget 2017

€ 2.000

Budget 2018

€ 2.000

Budget 2019

Zijn de realisaties van de budgetten bekend en beschikbaar?

Financiën: zie Specificatie 1.1

2.1 - Duurzaam inkopen en aanbesteden (regulier werk) 2.2 - Onderzoek verdere verduurzaming energie-inkoop 2.3 - Onderzoek duurzame(re) bedrijfsvoertuigen

Regionaal Inkoopbureau

Uitgevoerd: Beleid geformuleerd en komt terug bij inkopen en aanbestedingen. Uitgevoerd: + energie-inkoop is verduurzaamd. Uitgevoerd: + onderzoek is meegenomen in besluitvorming over aanschaf voertuigen.

2.4 - Verduurzaming openbare verlichting (regulier werk)

Uitgevoerd (deels): Wordt vervolgd volgens Beheerplan OV2017-2021.

2.5 - Energiebesparing en Duurzame Energieopwekking gemeentelijke gebouwen (reeds gepland, c.p. MR3a)

Uitgevoerd: Vervolg inzet op actie aanbrengen zonnepanelen op 6 gemeentelijke accommodaties (2014-2015) door aanleg zonnepanelen bij zwembad Aquadintel (2016) en zwembad de Meermin (2017). Onderzoek naar energieneutraliteit gemeentewerf/milieustraat (2018) en aanbrengen LED-verlichting 'de Vaert' (2019). In perspectiefnota staat € 100.000,- voor onderzoek energieneutraal maken gemeentelijke gebouwen (2020). Uitgevoerd: GPR-onderzoek gemeenschapshuis 'de Vaert' is meegenomen bij besluitvorming over renovatie.

2.6 - GPR-onderzoek bij renovatie /nieuwbouw gem. accommodatie/meerkosten Duurzaam ontwikkelen en bouwen 3.1 - Continuering toepassing dzh-ladder bij RO-initiatieven (regulier werk)

Zijn de budgetten en de realisaties daarvan bekend en beschikbaar? Zijn de budgetten en de realisaties daarvan bekend en beschikbaar? Zijn de budgetten en de realisaties daarvan bekend en beschikbaar? Wat is het resultaat/conclusies van het rapport?

Uitgevoerd

Pagina 34 van 66

apart budget

€ 25.000

€ 25.000

€ 25.000

€ 2.500

apart budget

Zijn de budgetten, de aparte budgetten en de realisaties van beide budgetten bekend en beschikbaar? Zijn er resultaten van de verduurzaming bekend, zoals bijvoorbeeld: minder kosten en/of verbruik van energie? Zijn de realisaties van de budgetten bekend en beschikbaar?

Hiervoor geldt hetzelfde gegeven antwoord als bij 0.2 (Verankering duurzaamheid in ander beleid). Hiervoor geldt hetzelfde gegeven antwoord als bij 0.2 (Verankering duurzaamheid in ander beleid). Financiën: Inventarisatie duurzame voertuigen in 2016 door Het Energiebureau: € 585,00 en € 1.755,00 Resultaat/conclusie niet beknopt weer te geven, zie bijlage 'Inventarisatie gemeentelijke voertuigen'. Financiën: Deze vallen onder de werkzaamheden (uren) binnen de betreffende afdeling. Deze zijn niet te achterhalen. Ja, op basis van raadsbesluit vaststelling Beheerplan OV 2017-2021 van 21-07-2016 (stuk in uw bezit), vindt inhaalslag vervanging verouderde armaturen door LED plaats. Vanaf 2022 maximale energiebesparing bereikt. Financiën: zie Specificatie 2.5 Voor aanleg zonnepanelen bij zwembad Aquadintel (2016), zwembad de Meermin (2017), energieneutraliteit (2018) en Led verlichting monteren De Vaert (2019). Het onderzoek energieneutraal maken gemeentelijke gebouwen is in 2020 gestart.

Is de realisatie van het budget bekend en beschikbaar?

Financiën: zie Specificatie2.5 deze kosten zijn al in 2016 gemaakt.

Zijn er resultaten en/of besluitvorming aan te geven van deze werkzaamheden. Zijn er budgetten beschikbaar gesteld voor deze werkzaamheden en zo ja, zijn de realisaties daarvan bekend en beschikbaar?

Er is voor enkele plannen wel ladderonderzoek uitgevoerd, maar die plannen zijn (nog) niet verder in ontwikkeling gegaan. Voor een aantal ruimtelijke plannen was dit niet van toepassing omdat die onder de drempel vielen (bv minder dan 11 woningen). Voor BP Centrum Welberg en BP Olmentuin is er voor de woningbouwontwikkeling een ladderonderzoek uitgevoerd en is er besluitvorming geweest in de vorm van vaststelling van dat bestem-

3.2 - Afstemming/ samenwerking woningbouwcorporaties over duurzaamheid

Corporaties

Uitgevoerd Regionale prestatieafspraken met woningcorporaties en jaarschijven met Stadlander, Woonkwartier en huurdersverenigingen zijn vastgesteld. Afstemming/samenwerking over duurzame woningen in o.a. Buiten de Veste 2.

3.3 - Ondersteuning regionale initiatieven energiebesparing particuliere woningbouw (2016-2017)

Regio WestBrabant/VNG (ook voor budget)

Uitgevoerd Bestuurlijke en ambtelijke deelname aan RWB/VNGproject voor financiële ondersteuning van energie coöperaties, (i.o), waaronder energie coöperatie Energiek Brabantse Wal (nu: Duurzaam Steenbergen).

3.4 - Communicatie duurzaam bouwen

Uitgevoerd (deels): In de woonvisie 2015 is duurzaam bouwen verwerkt in teksten over nieuwbouw en bestaande woningvoorraad. In 2016 regionale prestatieafspraken met woningcorporaties over duurzaam bouwen (20172020). Communicatie over DuBo/gebruik instrument GPR via de website en in contacten met projectontwikkelaars en andere initiatiefnemers. Een medewerker volgde training GPR. Een duurzame maatregelenlijst was daarbij beschikbaar. In RWB-verband was er een bijeenkomst met stakeholders. Het belang van het niet-afdwingbare Convenant werd snel minder doordat de energieprestatienormen in het Bouwbesluit steeds verder

Pagina 35 van 66

Zijn of worden de prestatieafspraken gemonitord en/of zijn de uitkomsten daarvan bekend en beschikbaar? Zijn er budgetten beschikbaar gesteld en zijn daarvan realisaties bekend? apart budget

apart budget

zie 1.1

Is er inzicht in hoeveel energie bespaard is op grond van de initiatieven? Wat zijn de bedragen van de aparte budgetten en wat zijn daarvan de realisaties?

mingsplan. Er is geen specifiek budget voor die onderzoeken. Die worden, wanneer het om gemeentelijke bouwplannen gaat, uit de grondexploitatie voldaan en anders komen ze voor rekening van ontwikkelaar. Ja, de prestatieafspraken van december 2016 zijn de basisafspraken die zijn en worden vertaald in meer concrete jaarlijkse afspraken (=jaarschijven). Van gemeentelijke budgetten is geen sprake. De concrete afspraken op het gebied van kwaliteit en duurzaamheid in de jaarschijven voor 2017, 2018, 2019 staan in bijgevoegd document inclusief de evaluatie. In de prestatieafspraken zijn ook geen budgetten opgenomen. Volgens het VNG-rapport 2018 Analyse regionale aanpakken energiebesparing (zie bijlage) was het VNG-programma met budget € 420.000,00 primair gericht op het ondersteunen van regio's bij het opbouwen van structuren voor E-loketten en allianties. Bij aanvang VNG-programma waren er geen concrete doelstellingen (aantal verduurzaamde woningen/aantal getroffen maatregelen). Er is geen duidelijkheid te geven over de effectiviteit van het ondersteuningsprogramma in kwantitatieve zin. Monitoring vormt een probleem, waar het regionaal energieloket ondertussen wel op inspeelt. Door het VNG-programma is in onze regio een E-loket gerealiseerd. In onze gemeente is door dit programma ook een energie coöperatie ontstaan (gehouden bijeenkomst in gemeentehuis en ondersteuning opstart).

werden aangescherpt: per 1-7-2020 (bijna) energieneutraal bouwen. Het belang van het niet-afdwingbare Convenant werd snel minder doordat de energieprestatienormen in het Bouwbesluit steeds verder werden aangescherpt: per 1-7-2020 (bijna) energieneutraal bouwen. Voorbeelden van individuele nieuwbouwplannen, waarbij meer is gerealiseerd op het gebied van duurzaam bouwen dan wettelijk geeist: de Bongerd, Eeklenburg en de Olmentuin (in voorbereiding). De regio heeft de kosten voor de regiolicentie GPR omgeslagen over de RWB-gemeenten. I.v.m. doorontwikkeling RWB is de licentie opgezegd. Gasloos bouwen is inmiddels verplicht bij nieuwbouw. 3.5 - Opstellen en verspreiden instructie GPR 3.6 - Per te verkopen bouwkavel overwegen of GPR-ambitie uit Convenant Dubo wordt toegepast. 3.7 - Borgen duurzaamheidsexpertise stedenbouwkundig overleg 3.8 - GPR-berekeningen vragen bij grotere bouwprojecten 3.9 - Steekproefsgewijs controleren GPR-berekeningen 3.10 - Communicatie over GPR (flyer, website, infobrief) 3.11 - Training GPR voor medewerkers Duurzaam beheren 4.1 - (Uitvoering) Afvalstoffenbeleidsplan (reeds gepland, c.p. MR5a)

Inzamelaar, verwerkers

Uitgevoerd (deels): Beleidsplan van Afval naar Grondstof is vastgesteld en geïmplementeerd v.w.b. het omgekeerd inzamelen. Resteert het haalbaarheidsonderzoek gf(t) bij hoogbouw en het onderzoek ontwikkeling Milieustraat

Pagina 36 van 66

€ 1.300

€0

Is de realisatie van het budget bekend en beschikbaar?

Financiën: zie Specificatie 3.5.

€ 1.500

€0

€ 1.000

€0

Is de realisatie van het budget bekend en beschikbaar? Is de realisatie van het budget bekend en beschikbaar?

Financiën: kosten zijn niet meer traceerbaar; verweven in de communicatiebudgetten van de gemeente Steenbergen De training heeft wel plaatsgevonden, maar is betaald uit het budget van de Regio West-Brabant.

Zijn de realisaties van de aparte budgetten bekend en beschikbaar?

Financiën: de ontwikkeling van de milieustraat is opgestart in 2019 en loopt nog, tot nu toe zijn de kosten van Antea ruim € 18.000. De kosten voor de Proefbegeleiding GFT bij hoogbouw (bureau JMA) zijn in 2019 ruim € 13.000.

apart budget

apart budget

4.2 - Verdere verduurzaming waterbeleid (regulier werk)

Waterpartners

4.3 - (Voorbereiding) invoering chemievrije onkruidbestrijding 4.4 - Deelname boomfeestdag (regulier werk)

4.5 - Realisering ecologische verbindingszone (reeds gepland, c.p.BOR nieuw 6)

4.6 - Ontwikkeling (20162017) en uitvoering (20172018) Natuurbeleidsplan (reeds gepland, c.p. MR4a)

Waterschap

Uitgevoerd (deels): Is continu proces in samenwerking met alle waterpartners. Nieuwe samenwerkingsovereenkomst Waterkring-west 2018-2022 met programmaplan Waterkring-west. In 2019 is de Waterkring west aan de slag gegaan met het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie, (DPRA)opgave, zoals die vanuit het Rijk en de provincie is neergelegd bij de samenwerkingsregio's in de waterketen. Diverse acties in het kader van onderzoek naar klimaatadaptatie zijn daarvoor uitgevoerd (o.a. klimaatstresstest en basisrioleringsplannen Nieuw-Vossemeer, de Heen, Dinteloord en Steenbergencentrum zijn opgesteld om wateroverlastlocaties inzichtelijk te kunnen maken). Uitgevoerd.

apart budget

apart budget

Zijn de realisaties van de aparte budgetten bekend en beschikbaar?

Financiën: In 2019 is de klimaatstresstest door adviesbureau Arcadis gedaan; totale kosten 2019: €16.275 en 2020 € 2.280. Daarmee verbonden is door Arcadis ook meegenomen wateroverlast/klimaat strategie, kosten 2019 € 6.375. De herziening van de VGRP (Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan), zijn in 2019 € 26.554 aan kosten geweest, zie Specificatie 4.2

apart budget

apart budget

Zijn de realisaties van de aparte budgetten bekend en beschikbaar?

Financiën: de kosten hiervan zitten verweven in de budgetten van openbaar groen.

Uitgevoerd.

apart budget

apart budget

Uitgevoerd (deels): In samenwerking met het Waterschap Brabantse Delta wordt gewerkt aan de ontwikkeling van EVZ's (ecologische verbindingszones) op de locaties Cruijslandse kreken, Steenbergsche Vliet - Ligne en Breede watergang. In 2018 is een samenwerkingsovereenkomst regiobod Natuurnetwerk W.Br. gesloten om te komen tot (versnelde) realisatie van EVZ's. Uitgevoerd (deels): Het Natuurbeleidsplan (2017) en het uitvoeringsprogramma recreatie, erfgoed en natuur (2018) zijn vastgesteld. Daarin is o.a. het bod gemeente Steenbergen voor het hiervoor genoemde Natuurnetwerk opgenomen. Visie op de entrees en kernen is vastgesteld (2019). Te beginnen in Kruisland. De rotondes van de N259 zijn eind 2019 aangeplant. In 2020 wordt gestart met het verbeteren en vergroten van ons bosareaal en in de reguliere gebiedsgerichte aanpak van de wijken wordt de kwaliteit van ons wijkgroen verbeterd; meer diversiteit en betere beheersbaarheid. In 2020 start de planvorming voor de ontwikkeling van het

apart budget

apart budget

Zijn de realisaties van de aparte budgetten bekend en beschikbaar?

Financiën: Vanaf 2016 wordt er structureel bij het grootboek Natuurbescherming € 5.000 meegenomen als budget voor de boomplantdag. Een specificatie van de kosten, zie specificatie 4.4 op pagina (totale uitdraai van dit grootboek maar dan krijg je wel al een goed beeld in de kosten) Financiën: Vanaf 2018 wordt er structureel bij het grootboek verbetering openbaar groen € 5.000 meegenomen als budget.

apart budget

apart budget

Zijn de realisaties van de aparte budgetten bekend en beschikbaar?

Financiën: de kosten hiervan zitten verweven in de budgetten van Natuurbescherming, Recreatie en Cultuur. Dit loopt nog door.

Pagina 37 van 66

Steenbergse bos waarin de facetten minibos, voedselbos en herdenking een plek gaan krijgen.

Duurzaam ondernemen/duurzame mobiliteit 5.1 - Activiteit uitvoeren OnderneUitgevoerd: i.s.m. ondernemers SteenmersvereniDe Milieubarometer (een hulpmiddel voor bedrijven bergen gingen bij besparen op energie en verminderen van milieubelasting) van Stichting Stimular is met een startabonnement beschikbaar gesteld. De RWB bekostigde dit. O.a. voor ondernemers werd een informatieavond energie gehouden en waren zij stakeholders binnen de kerngroep energietransitie (20162017). Het Agro Food Cluster Nieuw-Prinsenland stelt jaarlijks Duurzaamheidsverslagen op. In 2020 is er een werkgroep duurzaamheid opgestart voor het bedrijventerrein Reinierpolder. Hieraan nemen verschillende ondernemers die gevestigd zijn op het bedrijventerrein deel. 5.2 - Energie Handhaving OmgevingsUitgevoerd: bij bedrijven (vervolg op dienst MidVia de werkprogramma's Omgevingsdienst is de uitpilot Omgevingsdienst) den- en voering van toezicht (en eventueel handhaving) op West-Brabant de naleving van de wettelijke verplichtingen m.b.t. (OMWB) energiebesparing geïntensiveerd. Met een jaarlijkse eindrapportage wordt daarover gerapporteerd door de Omgevingsdienst. De kosten hiervan worden ten laste gebracht van het werkprogrammabudget van de Omgevingsdienst.

5.3 - Deelname actie uit Regio WestUitgevoerd: regionaal uitvoeringsproBrabant Uit de regionale agenda mobiliteit is voor Steenbergramma duurzame mobiligen vooral het onderwerp beschikbaarheid busverteit voer van belang gebleken en daarop is actie ondernomen. Deze actie valt daarmee samen met actie 5.4. (ook voor de kosten zie 5.4).

Pagina 38 van 66

€ 5.000

€ 5.000

€ 5.000

Zijn de realisaties van de budgetten bekend en beschikbaar?

Financiën: de kosten hiervan zijn betaald door het RWB.

€ 5.000

€ 5.000

€ 5.000

Zijn de realisaties van de budgetten bekend en beschikbaar?

Financiën: de kosten hiervan zitten verweven in de budgetten van het totale werkprogramma van de Omgevingsdienst voor onze gemeente. Verwezen wordt naar het overzicht energietoezicht bij bedrijven gemeente Steenbergen 2016-2019.

€ 4.000

€ 4.000

Zijn de realisaties van de budgetten bekend en beschikbaar?

Financiën: de kosten hiervan zitten verweven in de mobiliteitsbudgetten van de gemeente.

5.4 - Regionaal overleg beschikbaarheid busvervoer (reeds gepland, c.p. JW3b)

Regio WestBrabant, Prov.

5.5 - Uitbreiding fietsstructuur langs de N259 (reeds gepland, c.p. BOR1b) 5.6 - Vervolg deelname Brabantse pilot publieke laadinfrastructuur

Provincie.

Duurzaam wonen en leven 6.1 - Duurzaamheidseducatie op basisscholen

Uitgevoerd: Deelgenomen is aan de regio-overleggen over de regio-opgaven op het gebied van mobiliteit. Belangrijkste opgave: voorbereiding nieuwe provinciale aanbesteding van het openbaar vervoer vanaf 2023 (systeem van gedeelde mobiliteit). Concrete gerealiseerde wijziging, voortkomend uit dit regionaal overleg, voor Steenbergen: het doortrekken van de buurtbus naar Hof van Nassau en het gemeentehuis en het verplaatsen van een bushalte naar de Noordzeedijk ter hoogte van de Suikerunie/Cosun. De voorzieningen voor de buurtbus bij Hof van Nassau en het gemeentehuis zijn bekostigd door de gemeente. Uitgevoerd

Cofinanciering Provincie

Uitgevoerd: Overeenkomst met marktpartij Allego (2016) en deelname aan collectieve aanbesteding publieke laadinfra door de Provincie N.Br. (2019). In 2020 dus nieuwe marktpartij. Eind 2019: 12 publieke laadpalen.

Scholen

Uitgevoerd: Afval- en recyclinglessen op basisscholen en het educatieve project Spraakwater. Deelnemers First Lego League met het oplaadbare fietsprullen bakje voor de Europese kampioenschappen ondersteund (sponsoring X-landers). Deelname aan het Natuurpodium in Bergen op Zoom, waardoor bredere educatie over natuur en duurzaamheid. Scholenproject over duurzaamheid (wordt begeleid door (burger)raadsleden). Uitgevoerd

6.2 - Duurzaamheids-comRegio Westmunicatie via regionaal eBrabant loket, eigen website e.d. Duurzame energieopwekking 7.1 - Opstellen regionale Regio Westkansenkaart mestvergisBrabant ting (2016-2017)

Regionaal niet uitgevoerd: Wordt meegenomen in de Regionale Energie Strategie. Dit is niet het geval. Wel wordt er in de RES een regionale structuur warmte opgenomen. Hierbij wordt gekeken naar gemeente overstijgende warmtebronnen.

Pagina 39 van 66

apart budget

apart budget apart budget

apart budget

apart budget

€ 4.000

€0

apart budget

Is de realisatie van het apart budget bekend en beschikbaar?

Financiën: de kosten hiervan zitten verweven in de mobiliteitsbudgetten van de gemeente.

Is de realisatie van het apart budget bekend en beschikbaar? Zijn de realisaties van de aparte budgetten bekend en beschikbaar?

Financiën: de kosten hiervan zitten verweven in de budgetten van de gemeente.

Is de realisatie van het apart budget bekend en beschikbaar?

Financiën: Afval- en recyclinglessen op basisscholen, het educatieve project Spraakwater en Sponsoring X-landers, zie Specificatie 6.1.

Is het apart budget en de realisatie ervan bekend en beschikbaar?

Financiën: er wordt structureel bij het grootboek Natuurbescherming €5.000 meegenomen als budget voor de Partnerbijdrage, Natuurpodium Brabantse Wal. Deze bijdrage is ook betaald.

Zijn de realisaties van de budgetten bekend en beschikbaar?

Financiën: dit heeft niet geleid tot kosten bij de gemeente.

Financiën: dit heeft vrijwel geen budget gevraagd.

zie 1.1

€ 1.000

€ 500

€0

7.2 - Stimuleren toepassing duurzame energieopwekking (o.a. Warmte Koude Opslag)

Uitgevoerd (deels) Doorlopend proces. De Verklaring van Steenbergen energieneutraal in 2040 is ondertekend door de gemeente en haar maatschappelijke partners (2016). De gemeenteraad heeft in de vergadering op 9 juli jl. de doelstelling bij-

gesteld naar energieneutraal in 2050. N.a.v. deze Verklaring zijn eind 2016 en in 2017 bijeenkomsten gehouden met deze maatschappelijke partners in de zogeheten energietransitie kerngroep en is er een actielijst 2017 opgesteld. Er is deelgenomen aan de pilot Regionale Energiestrategie in 2016-2017. De Visie Energie en Ruimte wordt opgesteld, die richting gaat geven aan de opgave energietransitie (vaststelling gemeenteraad gepland 2020). De Visie Energie en Ruimte is op 9 juli 2020 vastgesteld door de gemeenteraad. In 2019/2020 is/wordt deelgenomen aan het project Regionale Energiestrategie. Deze geeft inzicht in de benodigde acties op de verschillende schaalniveaus en de governance om de klimaatdoelstellingen te halen. De gemeente Steenbergen werkt binnen de regio West-Brabant gezamenlijk met vijftien gemeenten, de provincie Noord-Brabant, de waterschappen Brabantse Delta en Rivierenland en netbeheerder Enexis aan de RES. De RES is een instrument om te komen tot een regionaal afgestemde bijdrage aan de nationale klimaatdoelen. Het gaat om 1) de duurzame opwekking van elektriciteit, 2) de warmtetransitie in de gebouwde omgeving en 3) de daarvoor benodigde opslagcapaciteit en infrastructuur. De RES heeft een horizon van 2030 met een doorkijk naar 2050. Uiterlijk 1 juli 2021 dienen alle regio’s de definitieve RES, ook wel de RES 1.0 genoemd, aan het Rijk aan te bieden.

De RES moet vervolgens minimaal eens in de twee jaar herzien worden. In verband met de regionale doelstelling 2020 zijn 7 windturbines op AFC Nieuw Prinsenland (2015-2016) vergund. De provincie heeft windpark Karolinapolder vergund (2019). Tegen dit besluit is beroep ingesteld (o.a. door de gemeente).

Pagina 40 van 66

Andere (concrete) voorbeelden: glastuinders worden gestimuleerd gasloos te produceren. En mogelijkheden voor collectieve warmtevoorziening in Buiten de Veste 3 zijn onderzocht. Nu dat niet mogelijk bleek, wordt waarschijnlijk ingezet op individuele warmtepompen.

7.3 - Initiatieven naar een duurzamer gebruik en opwekking van energie actief ondersteunen (reeds gepland, c.p. MR2a)

inwoners gemeente

7.4 - Afstemming ZLTO over duurzame energieopwekking bij agrarische bedrijven, met inachtneming van vastgesteld planologisch beleid

ZLTO

7.5 - Monitoring klimaaten energiebeleid (incl. terugkoppeling Rijkswaterstaat)

Regio WestBrabant

Uitgevoerd: Energie coöperatie Duurzaam Steenbergen heeft startbijdrage gekregen van € 5.000 (uit apart budget). De gemeente ondersteunt Duurzaam Steenbergen bij het realiseren van hun postcoderoosproject, een zonneveld in Nieuw-Vossemeer. Uitgevoerd: ZLTO nam deel aan kerngroep energietransitie (2016-2017) en eerste bijeenkomst i.v.m. het opstellen van de Visie energie en ruimte. Tevens was het opwekken van duurzame energie een onderwerp in bestuursvergadering ZLTO. Nu circa 11.000 zonnepanelen op loodsen en boerenschuren in Steenbergen. Uitgevoerd: Via de Klimaatmonitor zijn gegevens over de energietransitie te zien. Ze worden opgenomen in de Gemeentelijke Duurzaamheid Index. Daarin zijn gegevens opgenomen over o.a. de realisatie van 7 windturbines op AFC Nieuw Prinsenland (2015-2016) en de 4 windturbines aan de Karolinadijk in Dinteloord (1998).

Pagina 41 van 66

Op welke wijze zijn glastuinders gestimuleerd om gasloos te produceren?

€ 500

€ 500

€ 500

Zijn de realisaties van de budgetten bekend en beschikbaar?

Dit gebeurt vooral op nationaal niveau door de belangenvereniging Glastuinbouw Nederland bij de klimaattafels. De glastuinbouwsector streeft ernaar in 2040 fossielvrij te zijn. Onze beide glastuinbouwgebieden zetten vooral in op de aanleg van een warmtenet, waarbij wij als lokale overheid in de voorbereidingsfase adviseren over tracés en procedures en meekoppelkansen. Verder streeft en werkt de sector eraan om in 2027 emissie loos te telen (geen lozing van afvalwater met gewasbeschermingsmiddelen of nutrienten). Financiën: in 2019 heeft duurzaam Steenbergen een Startbijdrage energiecoöperatie Duurzaam Stb. van € 5.000 ontvangen.

7.6 - Energiebesparingsactie woningeigenaren

Meer met Minder, lokale ondernemers, Bouwend Nederland

Uitgevoerd: m.b.v. Energie coöperatie Energiek Brabantse Wal (nu: Duurzaam Steenbergen) en energieambassadeurs (via Regionaal Energieloket). Daarnaast waren er spontane acties in Welberg en Nieuw-Vossemeer. De gemeente faciliteert door: gronden beschikbaar te stellen, vergunning verlenen, (start)bijdragen (2 x € 5000) en een garantstelling i.v.m. aansluitkosten van het zonneveld op het elektriciteitsnet, en communicatie. De gemeente heeft een startbijdrage van € 5.000, verstrekt aan Duurzaam Steenbergen. Daarnaast ontvangt de energiecoöperatie zowel in 2020 als in 2021 een subsidie van € 5.000, -.

€ 1.500

€ 1.500

7.7 - Continuering regionale actie energieambassadeurs

Regio WestBrabant

Uitgevoerd

€ 700

€ 700

Pagina 42 van 66

€ 700

Zijn er resultaten bekend over hoeveel energiebesparing er behaald is? Zijn de realisaties van de budgetten bekend en beschikbaar?

Financiën: in 2019 heeft duurzaam Steenbergen een Startbijdrage energiecoöperatie Duurzaam Stb. Van € 5.000 ontvangen. Met budget vanuit de ondersteuningsstructuur VNG stimuleerde energie coöperatie Energiek Brabantse Wal in 2016-2018 woningeigenaren om hun woning na te isoleren (streefaantal 50-60). In zijn algemeenheid maakte EBW-eigenaren/huurders van woningen energie bewuster. Op aanvraag gaven ze eigenaren/huurders van woningen energieadviezen/scans (ong. 30 p/energieambassadeur (ong. 4-7). Naar schatting ging men bij 20 tot 25% van de bezochte adressen met verduurzaming aan de slag. Er kon echter geen monitoring plaatsvinden, omdat na het uitgebrachte advies nagenoeg niet werd teruggekoppeld door de advies-aanvragers. Bekend is dat er veel isolatie-opdrachten zijn (uitgevoerd). De Flyeractie is uitgevoerd. Energieambassadeurs zijn opgeleid (incl. warmtescan, optimaliseren cv-installatie). Diensten van EBW zijn in het kader van verduurzaming woningen in de 3 Brabantse Walgemeenten beschikbaar gesteld. Er is E-voorlichting gegeven aan (sport)verenigingen. Bij 5 sportverenigingen zijn energiescans uitgevoerd. Tennisvereniging NV heeft voor € 10.000 zonnepanelen aangeschaft. In 2018 potentieel collectief zonnedak. Dit lukte niet, maar wel is het 'pilotproject' is energie cooperatie Duurzaam Steenbergen opgericht i.v.m.

een realiseren en exploiteren zonneveld volgens de postcoderoosregeling op het oude voetbaltrainingsveld van Nieuw Vossemeer in gang gezet. De gemeente faciliteert door: gronden beschikbaar te stellen, vergunning verlenen, (start)bijdragen (2 x € 5000) en een garantstelling i.v.m. aansluitkosten van het zonneveld op het elektriciteitsnet, en communicatie. In 2019 zijn 4 energiescans aangevraagd (via het Energieloket).

Zijn er resultaten bekend van wat de energieambassadeurs tot stand gebracht hebben? Zijn de realisaties van de budgetten bekend en beschikbaar?

Financiën: zie Specificatie 7.7 Zie 7.6. Twee van de zeven energieambassadeurs maken ondertussen deel uit van de energie coöperatie. De energieambassadeurs ontvingen een vrijwilligersbijdrage van € 100 per persoon per jaar.

7.8 - Extra duurzaamheidsleningen mogelijk maken

7.9 - Inrichting regionaal energieloket (regionale actie)

SVn, storting tot € 100.000 p/j in revolverend fonds. Kosten voor gemeente maximaal 2000 euro p/j Regio WestBrabant

Sociale duurzaamheid - Minima 8.1 - Inzet werkpleinen bij Werkpleinen uitvoering Participatiewet Brabantse vanaf 2016 (reeds gepland, Wal en Hart c.p. REP8a) van W.Br. 8.2 - Werken via 'ontwikWerkvoorziekelbedrijf' aan uitvoering ningsschap van de Participatiewet WNBr vanaf 2016 (reeds gepland, c.p. REP8a) 8.3 - Uitvoering proStichting jecten/pilots ikv ParticipaLeergeld tiewet (reeds gepland, c.p. REP7b) Sociale duurzaamheid - Onderwijs 8.4 - Verdere inzet op uitRMC Regio voering RMC-wet (RegioWest-Brabant nale Meld- en Coördinatiefunctie) (reg. werk)

Uitgevoerd: De duurzaamheidslening is opgegaan in de Verordening Stimuleringsregeling ''Kwaliteitsimpuls bestaande particuliere woningvoorraad gemeente Steenbergen (2018)'' (waarvoor 1.000.000 euro budget beschikbaar is). Aantallen verstrekte leningen: 3 (2016), 7 (2017), 16 (2018), 65 (2019). Uitgevoerd: doorlopend proces. Er is met financiële ondersteuning van de VNG (via het Energieakkoord) regionaal gewerkt aan het optuigen van een structuur die moet leiden tot het versnellen van energiebesparing in de gebouwde omgeving. Er is een netwerk opgebouwd tussen overheid, ondernemers, burgers en bedrijven. Dit heeft o.a. het Regionaal Energieloket (tot eind 2018 via RWB, vanaf 2019 via gemeente) opgeleverd. Dat is een digitaal platform, waar woningeigenaren terecht kunnen voor het doen van een huisscan, info over duurzame energiemaatregelen, overzicht van bedrijven die kunnen ondersteunen, subsidies, leningen, begeleiding (door energieambassadeurs), etc. In 2019 is Steenbergen zelf een overeenkomst met het Energieloket aangegaan voor de duur van 2 jaar. Kosten € 3.700,00 per jaar. De kosten voor het Regionaal Energieloket bedragen per jaar € 5.634, - exclusief btw per jaar.

apart budget

Uitgevoerd: doorlopend proces Zie tekst duurzaamheidsparagraaf

apart budget

apart budget

apart budget

apart budget

jaarrekening 2018 (kortheidshalve).

apart budget

apart budget

apart budget

apart budget

apart budget

apart budget

apart budget

apart budget

apart budget

apart budget

Uitgevoerd: doorlopend proces

Pagina 43 van 66

apart budget

apart budget

apart budget

Zijn de bedragen van de aparte budgetten bekend en wat zijn de realisaties daarvan?

Financiën: De duurzaamheidslening is opgegaan in de Verordening Stimuleringsregeling ''Kwaliteitsimpuls bestaande particuliere woningvoorraad gemeente Steenbergen (2018)'' (waarvoor 1.000.000 euro budget beschikbaar is). Aantallen verstrekte leningen: 3 (2016), 7 (2017), 16 (2018), 65 (2019). Er is een aparte lijst hiervan afgegeven.

Is er inzicht in welke mate er gebruik gemaakt wordt van het Regionaal Energieloket? Heeft de gemeente Steenbergen voor dit project/werkzaamheden een budget beschikbaar gesteld?

Energieloket maakt kwartaalrapportages. Vóór 2019 werd het regionaal Energieloket gefinancierd vanuit de VNG-ondersteuningsstructuurgelden. In 2019 is Steenbergen zelf een overeenkomst met het Energieloket aangegaan voor de duur van 2 jaar. Kosten € 3.700,00 per jaar.

Zijn de bedragen van de aparte budgetten bekend en wat zijn de realisaties daarvan? Zijn de bedragen van de aparte budgetten bekend en wat zijn de realisaties daarvan?

Financiën: de kosten hiervan zitten verweven in de budgetten van de het Sociaal Domein

apart budget

Zijn de bedragen van de aparte budgetten bekend en wat zijn de realisaties daarvan?

Financiën: de kosten hiervan zitten verweven in de budgetten van de het Sociaal Domein

apart budget

Zijn de bedragen van de aparte budgetten bekend en wat zijn de realisaties daarvan?

Financiën: de kosten hiervan zitten verweven in de budgetten van de het Sociaal Domein

Financiën: de kosten hiervan zitten verweven in de budgetten van de het Sociaal Domein

Sociale duurzaamheid - Sociale zekerheid Idem acties Minima 8.1 en 8.2 Sociale duurzaamheid - Gender gelijkheid 8.5 - Continueren en zo Gemeenten Uitgevoerd: doorlopend proces mogelijk uitbouwen arBergen op V.w.b. bestaande arbeidsvoorwaarden en rechtsposibeidsvoorwaarden t.b.v. Zoom en tionele bepalingen t.b.v. gendergelijkheid. Deze zijn gendergelijkheid (reg. Woensdrecht toegepast. werk) Sociale duurzaamheid - Gezondheid/Ernstig overgewicht volwassenen 8.6 - Maatwerkafspraken GGD WestUitgevoerd: doorlopend proces met GGD over gezonde Brabant leefstijl e.d. (regulier werk) 8.7 - Uitvoeren volwassenen-en ouderenmonitor (2016-2018) (reeds gepland) 8.8 - Opstellen nieuwe nota Volksgezondheid met aandacht voor terugdringen overgewicht (2016) (reeds gepland)

apart budget

apart budget

Zijn de bedragen van de aparte budgetten bekend en wat zijn de realisaties daarvan?

Financiën: de kosten hiervan zitten verweven in de budgetten van de het Sociaal Domein

apart budget

apart budget

apart budget

apart budget

Zijn de bedragen van de aparte budgetten bekend en wat zijn de realisaties daarvan?

Financiën: de kosten hiervan zitten verweven in de budgetten van de het Sociaal Domein

apart budget

apart budget

apart budget

apart budget

Zijn de bedragen van de aparte budgetten bekend en wat zijn de realisaties daarvan?

Financiën: de kosten hiervan zitten verweven in de budgetten van de het Sociaal Domein

apart budget

apart budget

apart budget

apart budget

Zijn de bedragen van de aparte budgetten bekend en wat zijn de realisaties daarvan?

Financiën: de kosten hiervan zitten verweven in de budgetten van de het Sociaal Domein

Maatwerkafspraken met GGD

GGD WestBrabant

Over gezonde leefstijl e.d.: in samenwerking met de bibliotheek is voorlichting/een workshop georganiseerd over het thema voeding/positieve gezondheid. Voortvloeiend uit het beleidsplan sociaal domein is het uitvoeringsplan Volksgezondheid Brabantse Wal (incl. jeugdgezondheidszorg) 2019 t/m 2021 opgesteld en zijn structurele activiteiten in 2019 uitgevoerd. (vaststelling 3 maart 2020). Het terugdringen van overgewicht is daarbij een van de speerpunten.

8.9 - Uitvoeren nota Volksgezondheid 2017-2020 (reeds gepland) Sociale duurzaamheid - Gezondheid/Ernstig overgewicht kinderen 8.10 - Maatwerkafspraken GGD WestUitgevoerd (deels): doorlopend proces gezonde voeding 't RaveBrabant lijn/gastlessen (reg. werk)

Pagina 44 van 66

8.11 - Beweegprogramma's voor kinderen via sportcoaches (reg. werk)

8.12 - Aandacht voor terugdringen overgewicht bij de jeugd in de nieuwe nota Volksgezondheid (zie 8.8 en 8.9) Sociale duurzaamheid - Sport 8.13 - Opstellen Sportbeleidsplan (2016) (reeds gepland, c.p. SC3a)

8.14 - Uitvoeren Sportbeleidsplan (2017-2019) (reeds gepland, c.p. SC3a) 8.15 - Opstellen en implementeren plan van aanpak bredere inzet sportcoaches (2016-2018) (reeds gepland, c.p. SC4a) Sociale duurzaamheid - Burgerparticipatie Geen actie Veiligheid 8.16 - Uitvoeren Integr. Politie, Veiligheidsbeleid (2016Dorpsraden 2020) (reeds gepland, c.p. BV6a) Sociale duurzaamheid - Werkloosheid

Maatwerkafspraken met GGD over gezonde leefstijl e.d.: gastlessen op 't Ravelijn, scholen zijn aangeschreven over bijvoorbeeld de gezonde school, schoolfruit. School de Nieuwe Veste zet in op het thema De Gezonde school. Beweegprogramma's voor kinderen via sportcoaches in de vorm van Sjors Sportief zijn/worden uitgevoerd. Zie verder bij 8.6 t/m 8.9.

Uitgevoerd (deels) De gemeenteraad heeft in 2018 ingestemd met de kaders voor het nieuwe sportbeleid 'Steenbergen Vitaal'. In het nog op te stellen uitwerkingsplan komt ook de brede inzet van de sportcoaches tot uiting om inwoners te stimuleren tot meer bewegen en sporten. Met de genoemde kadernota worden koppelingen gelegd met diverse andere beleidsterreinen (Jeugd- en Jongerenwerk, Volksgezondheid en het Sociaal Domein). Dit betekent een integrale benadering waardoor meer combinaties van activiteiten en samenhang tussen de beleidsvelden en diverse partijen is te realiseren.

apart budget

apart budget

apart budget

apart budget

Zijn de bedragen van de aparte budgetten bekend en wat zijn de realisaties daarvan?

Financiën: de kosten hiervan zitten verweven in de budgetten van de het Sociaal Domein

Uitgevoerd (deels): doorlopend proces Het integraal Veiligheidsbeleidsbeleid is vastgesteld en aan de uitvoering ervan wordt continu gewerkt.

apart budget

apart budget

apart budget

apart budget

Zijn de bedragen van de aparte budgetten bekend en wat zijn de realisaties daarvan?

Financiën: de kosten hiervan zitten verweven in de budgetten van de het Sociaal Domein

Pagina 45 van 66

8.17 - Continuering van het Werkcentrum (reg. werk)

ISD, UWV, WVS

Sociale duurzaamheid - Jeugdwerkloosheid 8.18 - Continuering activiISD, RMC, teiten 'jongerenUWV coach/klantmanager jongeren' (reg. Werk)

Uitgevoerd: doorlopend proces Aan de versteviging van de inzet van het werkcentrum wordt gewerkt. Dit houdt in dat het primaire proces op orde wordt gebracht via een verbeterd inzicht in het klanten- en werkgeversbestand, adequate ketenverbinding en interne samenwerking, meer aandacht voor handhaving en duidelijkheid over taken, rollen en sturing vanuit het management.

apart budget

apart budget

apart budget

apart budget

Zijn de bedragen van de aparte budgetten bekend en wat zijn de realisaties daarvan?

Financiën: de kosten hiervan zitten verweven in de budgetten van de het Sociaal Domein

Uitgevoerd: doorlopend proces De activiteiten 'jongerencoach/klantmanager jongeren' zijn gecontinueerd.

apart budget

apart budget

apart budget

apart budget

Zijn de bedragen van de aparte budgetten bekend en wat zijn de realisaties daarvan?

Financiën: de kosten hiervan zitten verweven in de budgetten van de het Sociaal Domein

apart budget

apart budget

apart budget

apart budget

Zijn de bedragen van de aparte budgetten bekend en wat zijn de realisaties daarvan?

Financiën: de kosten hiervan zitten verweven in de budgetten van de het Sociaal Domein

Sociale duurzaamheid - Werkgelegenheid 8.19 - Uitvoering EconomiSamenwerUitgevoerd (deels): doorlopend proces sche Visie (acties gericht king in Regio Aan het uitvoeren van de Economische visie (v.w.b. op werkgelegenheid) met Rewin, acties gericht op werkgelegenheid) is en wordt ge(reeds gepland, c.p. JW4a, BOM, Board werkt. De bestuursopdracht Sterke economie SteenREP 4-5-6b, REP5c, REP5e, en AFC, Onbergen 2020-2030 wordt in samenwerking met REP7a) dernemersStart2grow, RWB, Veerkrachtig bestuur opgesteld vereniging, (gereed Q2-2020). ZLTO, Starterscentrum Sociale duurzaamheid - Solvabiliteitsratio Eigen Vermogen/Vreemd Vermogen 8.20 - Geen actie Sociale duurzaamheid - Heffingen (OZB-tarief) 8.21 - Geen actie

Pagina 46 van 66

Bijlage 2. Financiële specificaties Specificatie 1.1 Jaar periode 201602 201603

Doc.nr. 1016000617 1016001143

Datum 29-jan-2016 26-feb-2016

Tekst Bekendmakingen De Bode Bekendmakingen de Bode

Relatie/ ext. factnr. Uitgeverij de Bode bv 229533/110482 Uitgeverij de Bode bv 230529/110482

BC 4114.6141.. 4114.6141..

Bedrag € 54,72 € 54,00 € 108,72

201706 201707 201707 201712

1017003859 1017004429 1017004543 1017008525

7-jun-2017 28-jun-2017 5-jul-2017 15-dec-2017

Folder energie-advies 1000x Advertentie gratis energieadvies Ontwerp adv. Energieadvies Banner energie-advies

xxxxx 201730097 Uitgeverij de Bode bv 110482/248830 xxxxx 201730108 xxxxx 2027621/12970

4114.6141.. 4114.6141.. 4114.6141.. 4114.6141..

€ 422,00 € 252,00 € 95,00 € 295,00 € 1.064,00

Datum 19-apr-2016 10-mei2016 26-mei2016

Tekst Termijn 1 plaatsen zonnecollectorinstallatie Termijn 2 zonnecollectorinstallatie

Relatie/ ext. factnr. xxxxx S560.140/stee001 xxxxx S 560.178/stee001

BC 4114.6141.. 4114.6141..

Bedrag € 8.732,50 € 8.732,50

Termijn 3 zonnecollectoreninstallatie

xxxxx S 560.207/stee001

4114.6141..

€ 7.485,00

Specificatie 2.5 Jaar periode 201604 201605

Doc.nr. 1016002440 1016002884

201605

1016003238

€ 24.950,00 201710 201712 201712

1017007220 1017008379 1017008700

20-okt-2017 7-dec-2017 21-dec-2017

Zonnecollectoren 16 stuks Termijn 2 zonnecollectoren Termijn 3 zonnecollectoren

xxxxx S 570.460/stee001 xxxxx S 570.518/stee001 xxxxx S 570.535/stee001

4114.6141.. 4114.6141.. 4114.6141..

€ 8.732,50 € 9.980,00 € 6.237,50 € 24.950,00

201812

1018008188

20-dec-2018

Werkzaamheden energieneutraliteit

xxxxx 18801279

4114.6141..

€ 5.439,00 € 5.439,00

2019

107012

05-03-2020

Led verlichting monteren De Vaert

xxxxx

Pagina 47 van 66

€ 26.607,24 € 26.607,24

Specificatie 2.6 Jaar periode 201610 201610

Doc.nr. 1016006861 1016006860

Datum 26-okt-2016 26-okt-2016

Tekst Concept rapport GPR de Vaert Extra werkzaamheden GPR de Vaert

Relatie/ ext. factnr. xxxxx 16800921 xxxxx 16800922

BC 4114.6141.. 4114.6141..

Bedrag € 2.450,00 € 360,00 € 2.810,00

Specificatie 3.5 Jaar periode 201612

Doc.nr. 1016007918

Datum 6-dec-2016

Tekst Licentie GPR Gebouw

Relatie/ ext. factnr. Regio West-Brabant 2016300594/300000236

BC 4114.6141..

Bedrag € 850,00 € 850,00

201712

1017009206

6-feb-2018

Kosten licentie 2017 GPR Gebouw

Regio West-Brabant 2018300115/300000236

4114.6141..

€ €

Pagina 48 van 66

900,00 900,00

Specificatie 4.2

Pagina 49 van 66

Specificatie 4.4

Specificatie 6.1 Jaar periode 201604

Doc.nr. 1016002500

Datum 21-apr-2016

Tekst Sponsorbijdrage

Relatie/ ext. factnr. xxxxx Sponsorbijdrage

BC 4114.6141..

Bedrag € 1.000,00 € 1.000,00

201712

1017008696

18-dec-2017

Afvallessen

xxxxx 30-2017

4114.6141..

€ 4.000,00 € 4.000,00

Pagina 50 van 66

Specificatie 7.7 Jaar periode 201601 201601 201601 201601 201601 201601 201606

Doc.nr. 1016000396 1016000397 1016000398 1016000399 1016000400 1016000395 1016003447

Datum 18-jan-2016 18-jan-2016 18-jan-2016 18-jan-2016 18-jan-2016 18-jan-2016 6-jun-2016

Tekst Vergoeding 2016 vrijwilligerswerk energie-ambassadeur Vergoeding 2016 vrijwilligerswerk energie-ambassadeur Vergoeding 2016 vrijwilligerswerk energie-ambassadeur Vergoeding 2016 vrijwiliigerswerk energie-ambassadeur Vergoeding 2016 vrijwilligerswerk energie-ambassadeur Vergoeding 2016 vrijwilligerswerk energie-ambassadeur Verg.vrijwilligerswerk 1-6-16 energie-inspiratie-cafe

Relatie/ ext. factnr. xxxxx Verg2016vrijw. xxxxx Verg.2016vrijw. xxxxx Verg.2016vrijw. xxxxx Verg.2016vrijw xxxxx Verg.2016vrijw. xxxxx Verg.2016vrijw. xxxxx Verg.vrijw.werk1-6

BC 4114.6141.. 4114.6141.. 4114.6141.. 4114.6141.. 4114.6141.. 4114.6141.. 4114.6141..

Bedrag € 100,00 € 100,00 € 100,00 € 100,00 € 100,00 € 100,00 € 100,00 € 700,00

201702 201702 201702 201702 201703 201703

1017001072 1017001073 1017001076 1017001071 1017001444 1017001445

22-feb-2017 22-feb-2017 22-feb-2017 22-feb-2017 13-mrt-2017 13-mrt-2017

Vergoeding 2017 vrijwilligerswerk energie-ambassadeur Vergoeding 2017 vrijwilligerswerk energie-ambassadeur Vergoeding 2017 vrijwilligerswerk energie-ambassadeur Vergoeding 2027 vrijwlligerswerk energie-ambassadeur Vergoeding 2017 vrijwilligerswerk energie-ambassadeur Vergoeding 2017 vrijwilligerswerk energie-ambassadeur

xxxxx Vergoeding2017vrijw xxxxx Vergoeding2017vrijw xxxxx Vergoeding2017vrijw xxxxx Vergoeding17vrijw. xxxxx Verg.vrijw.2017 xxxxx Verg.vrijw.2017

4114.6141.. 4114.6141.. 4114.6141.. 4114.6141.. 4114.6141.. 4114.6141..

€ € € € € € €

100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 600,00

201807 201807 201807 201807 201807 201807 201808 201808

1018004845 1018004844 1018004849 1018004847 1018004848 1018004846 1018004975 1018005117

25-jul-2018 25-jul-2018 25-jul-2018 25-jul-2018 25-jul-2018 25-jul-2018 2-aug-2018 7-aug-2018

Verg.vrijwilligerswerk Verg.vrijwilligerswerk Verg.vrijwilligerswerk Verg.Vrijwilligerswerk Verg.vrijwilligerswerk Verg.vrijwilligerswerk Verg.vrijwilligerswerk Verg.2018 energie-ambassadeur

xxxxx Verg.vrijwilliger xxxxx Verg.vrijwillegers xxxxx Verg.vrijwilliger xxxxx Verg.vrijwilliger xxxxx Verg.vrijwilliger xxxxx Verg.vrijwilliger xxxxx Verg.vrijwilliger xxxxx Verg18 energie-ambas

4114.6141.. 4114.6141.. 4114.6141.. 4114.6141.. 4114.6141.. 4114.6141.. 4114.6141.. 4114.6141..

€ € € € € € € € €

100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 800,00

Pagina 51 van 66

Bijlage 3. Verantwoording van het onderzoek Het onderzoek is uitgevoerd aan de hand van een document- en dossierstudie, interviews en wederhoor.

Document- en dossierstudie

Om een zo breed mogelijk beeld te kunnen vormen over de wijze waarop de gemeente Steenbergen invulling geeft aan haar duurzaamheidsbeleid, heeft de RKC een uitgebreide set met documenten ontvangen en bestudeerd. Daarbij is tijdens de dossierstudie specifiek gekeken naar: - De relatie tussen het voorgenomen duurzaamheidsbeleid en de beoogde wijze waarop het beleid uitvoering dient te krijgen of heeft gekregen in de praktijk; - De wijze waarop burgers betrokken worden bij het opstellen van het duurzaamheidsbeleid; - Hoe de communicatie over duurzaamheidsontwikkelingen vanuit de gemeente naar inwoners wordt vormgegeven; - De wijze waarop de gemeenteraad is geïnformeerd over de uitvoering van het duurzaamheidsbeleid.

Hieronder volgt een overzicht van duurzaamheidsonderwerpen waarvan de onderliggende documenten geraadpleegd zijn, met aansluitend de overig geraadpleegde bronnen: - Algemeen - Duurzaamheidsbeleid – coördinatie beleidscyclus - Communicatie - Duurzame gemeentelijke bedrijfsvoering - Duurzaam ontwikkelen en bouwen - Duurzaam beheren - water - Duurzaam beheren - groen - Duurzaam ondernemen - Duurzame mobiliteit - Duurzaam wonen en leven - Duurzame energieopwekking - Minima, sociale zekerheid, werkloosheid - Gezondheid - Ernstig overgewicht, sport - Veiligheid - Werkgelegenheid - Raad - Regio West-Brabant - Overig - Financiën - https://www.gemeente-steenbergen.nl/ - https://www.gdindex.nl/ - https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/duurzame-economie - https://vng.nl/rubrieken/energie-en-klimaat - https://www.cbs.nl/nl-nl/economie/landbouw/monitor-duurzame-agro-grondstoffen-2016/toelichtingen-homepage-agro-grondstoffen/duurzaamheid - https://www.brabant.nl/onderwerpen/milieu/duurzaamheid - https://www.bestuursacademie.nl/organisatieontwikkeling/overheidsontwikkelmodel/het-modelnader-bekeken.html - https://groene-rekenkamer.nl/ - https://www.cbs.nl/nl-nl/economie/landbouw/monitor-duurzame-agro-grondstoffen-2016/toelichtingen-homepage-agro-grondstoffen/duurzaamheid

Pagina 52 van 66

Interviews

In het kader van het onderzoek zijn zowel intern als extern interviews afgenomen. Intern met ambtenaren en bestuurders. Extern met mensen vanuit het Brundtland rapport (1987), de 3 p’s gedachte: sociale aspecten ('people'), milieuaspecten ('planet') en economische aspecten ('profit'). Het doel van de interne interviews was tweeledig: het verzamelen van informatie over de stand van zaken van het Uitvoeringsprogramma ‘Duurzaamheid 2016-2018 Gemeente Steenbergen’ en het evalueren ervan; wat gaat goed en wat kan beter? De interne interviews zijn semigestructureerd uitgevoerd aan de hand van een gespreksleidraad en gebaseerd op een vooraf opgesteld normenkader. In overleg met de geïnterviewden is bepaald welke onderwerpen relevant waren om te bespreken gezien hun functie en of rol in de organisatie. Ook de afgenomen interviews met de vertegenwoordigers van externe partijen zijn semigestructureerd uitgevoerd. Het doel van de externe interviews was om een breed beeld te krijgen van mensen die in meer of mindere mate te maken hebben met duurzaamheidsontwikkelingen en/of het duurzaamheidsbeleid van de gemeente Steenbergen. Concreet: op welke wijze geeft de gemeente invulling aan haar strategie.

De gemeente heeft haar strategie omschreven in de ‘Duurzaamheidsnota Steenbergen 2012-2020’ en bestaat uit twee delen (pijlers): zelf doen en anderen stimuleren door het bevorderen van: - informeren: Waarom is duurzame ontwikkeling belangrijk? - inspireren: Wat zijn de mogelijkheden voor duurzaam handelen? - motiveren: Wat levert duurzaam handelen concreet op? - reguleren: Wat zegt de wet- en regelgeving over duurzaamheid? - faciliteren/ organiseren: o Met welke partijen kan worden samengewerkt? o Wat zijn de financieringsmogelijkheden? Zijn er subsidiemogelijkheden en zo ja, hoe kunnen de doelgroepen hier gebruik van maken? o Hoe kunnen samenwerkingsverbanden opgezet worden? De interviews vonden plaats in de periode: februari-juli 2020. Van alle interviews zijn schriftelijke verslagen opgesteld die voor wederhoor en ter accordering aan de geïnterviewden zijn voorgelegd.

Intern zijn de volgende betrokkenen geïnterviewd:  Beleidsmedewerker duurzaamheid  Beleidsmedewerkers milieu en openbare ruimte  Beleidsmedewerkers groen en riolering  Controller  Directeur bedrijfsvoering  Inkopers  Projectleiders  Regiefunctionaris  Regisseurs bestuurlijke opgaven  Wethouder financiën, personeel & organisatie  Wethouder duurzaamheid, beheer openbare ruimte Extern zijn van de onderstaande organisaties een of meerdere vertegenwoordigers geïnterviewd:  Coöperatieve Vereniging Glastuinbouw Nieuw Prinsenland  Dorpsraad Dinteloord en Prinsenland  Dorpsraad Nieuw-Vossemeer  FNV, algemeen bestuur en klimaatwerkgroep  Helmig Makelaardij en Taxatieburo bv. Halsteren  Madri Install Service bv, Steenbergen Pagina 53 van 66