Begroting 2026

dekking

Titel 1 Algemene dienstverlening hoofdstuk 1 hoofdstuk 2 hoofdstuk 3 hoofdstuk 4 hoofdstuk 7 hoofdstuk 9 hoofdstuk 10

Burgerlijke stand Reisdocumenten Rijbewijs Verstrekkingen uit de basisregistratie personen Overige publiekszaken Bijzondere wetten Diversen

11 375 164 18 4 258 60

15 294 128 11 3 305 3

132% 78% 78% 62% 68% 119% 4%

890

759

85%

152 4 1 244

14 313 5 1 11

206% 126% 79% 5%

401

344

86%

4 11 -

2 4 2

45% 40% -

Totaal

15

8

54%

Totaal

1.306

1.111

85%

Totaal Titel 2 Fysieke leefomgeving / omgevingsvergunning hoofdstuk 2 hoofdstuk 3 hoofdstuk 7 hoofdstuk 8 hoofdstuk 12

Voorfase Activiteiten met betrekking tot bouwwerken Aanlegactiviteiten Overige activiteiten Modaliteiten

Totaal Titel 3 Europese dienstenrichtlijn hoofdstuk 1 hoofdstuk 4 Hoofdstuk 5

Horeca Organiseren evenement of markt Standplaatsen

37

Een aanduiding van de lokale lastendruk Het Coelo (Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden) heeft de cijfers van de gemeentelijke belastingdruk voor 2025 bekendgemaakt. Tot de gemeentelijke woonlasten worden gerekend de bedragen die huishoudens betalen aan OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing. De gemiddelde woonlasten voor een meerpersoonshuishouden met een huurwoning in Nederland bedragen € 480 en voor een meerpersoonshuishouden met een eigen woning € 1.052. Onderstaande tabel laat zien wat de gemiddelde bruto woonlasten van de omringende gemeenten zijn. De gemeente met de hoogste gemiddelde lastendruk staat onderaan. Conclusie: Uit deze cijfers blijkt dat de gemeente voor eigenaren/bewoners in deze regio een bovengemiddelde lastendruk kent en boven het Nederlandse gemiddelde zit. De gemeente kent voor huurders in deze regio een net onder het gemiddelde lastendruk. Woonlasten per huishouden Gemeente

Koggenland Hoorn Drechterland Enkhuizen Medemblik Stede Broec Opmeer

Bruto woonlasten één persoonshuishouden 2024 2025 € 817 € 836 € 912 € 913 € 1.004 € 1.039 € 1.178

€ 845 € 900 € 903 € 1.010 € 1.029 € 1.067 € 1.224

Bruto woonlasten meer persoonshuishouden 2024 2025 € 921 € 940 € 996 € 1.034 € 1.105 € 1.172 € 1.300

€ 952 € 1.009 € 1.029 € 1.099 € 1.136 € 1.203 € 1.343

Bron: Atlas Coelo - atlas van de lokale lasten, bijlage 3 woonlasten per gemeente

Kwijtschelding Als een belastingschuldige niet of over te weinig financiële middelen beschikt om de belastingaanslag te voldoen, kan onder bepaalde voorwaarden aan deze belastingschuldige kwijtschelding worden verleend. Systematiek kwijtscheldingsberekening Voor beantwoording van de vraag of een belastingschuldige voor gehele of gedeeltelijke kwijtschelding in aanmerking komt, vindt een vermogens- en een inkomenstoets plaats. Met de vermogenstoets wordt bekeken of er op het moment van de aanvraag voldoende middelen (bezittingen) aanwezig zijn om de openstaande belastingschuld te betalen. Zijn deze middelen aanwezig, dan wordt geen kwijtschelding verleend. Ontbreken deze middelen of zijn deze onvoldoende, dan wordt met de inkomenstoets gekeken of er in de nabije toekomst alsnog betalingscapaciteit ontstaat waaruit de belastingschuld kan worden voldaan. 38

Samenwerking De gemeente heeft voor de behandeling van kwijtscheldingsverzoeken een samenwerkingsverband gesloten met het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK). Een kwijtscheldingsverzoek kan ingediend worden bij één van deze twee organisaties. De organisatie waar het verzoek wordt ingediend, zorgt ervoor dat het verzoek tevens bij de andere organisatie wordt behandeld. Wat kan worden kwijtgescholden? De gemeenteraad heeft bepaald dat voor de belastingen waar vrijwel ieder huishouden mee in aanraking komt, kwijtschelding mogelijk is. Dat geldt voor OZB-Eigendom, afvalstoffenheffing en rioolheffing. Dit is vastgelegd in de Verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen Stede Broec 2025. Hieraan verwante kosten, zoals aanmaningsen dwangbevelkosten, worden niet kwijtgescholden. Op het moment dat iemand in aanmerking komt voor volledige kwijtschelding, worden deze kosten niet in rekening gebracht.

39

Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding Het weerstandsvermogen is de mate waarin de gemeente in staat is om de gevolgen van risico’s op te vangen zonder dat het beleid of de uitvoering daarvan in gevaar komt. Het weerstandsvermogen is afhankelijk van de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit (hoeveel middelen zijn er nodig om alle risico’s op te kunnen vangen). Beide komen in deze paragraaf aan de orde.

Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit geeft aan hoeveel middelen beschikbaar zijn om eventuele risico’s op te kunnen vangen. De volgende onderdelen maken deel uit van de beschikbare weerstandscapaciteit: • onbenutte belastingcapaciteit • algemene reserve • stille reserves.

Onbenutte belastingcapaciteit Vrij aanwendbare reserves Stille reserves

772 12.129 -

Beschikbare weerstandscapaciteit

12.901

Onbenutte belastingcapaciteit De belastingcapaciteit geeft inzicht in de mate waarin bij een financiële tegenvaller deze in het volgende begrotingsjaar kan worden opgevangen of dat er ruimte is voor nieuw beleid. Wanneer het berekende gemiddelde OZB-tarief voor de gemeente lager is dan het percentage voor toelating tot artikel 12 is er in principe sprake van een onbenutte belastingcapaciteit. De navolgende berekening geeft bij benadering aan welke opbrengst deze verhoging genereert.

OZB-percentage van de Woz-waarde voor toelating art.12 Werkelijk gewogen % Woz-waarde gemeente

0,1648% 0,1462%

Verschil

0,0186%

Onbenutte belastingcapaciteit

€ 772

Onvoorzien In de primitieve begroting 2026 is geen budget voor onvoorziene uitgaven opgenomen. Dit budget is bij het proces Ombuigingen geschrapt. 40

Algemene reserve De verwachte stand van de algemene reserve per 1 januari 2026 is € 12.129.000. Stille reserves Stille reserves hebben te maken met activa waarvan de boekwaarde lager is dan de vrije verkoopwaarde. De gemeente Stede Broec heeft vele activa. De gemeente stelt echter niet de vrije verkoopwaarde vast van deze activa. De omvang van de stille reserves is daardoor niet inzichtelijk.

Risicomanagement Aanleiding en achtergrond De risico’s voor de gemeente Stede Broec zijn in kaart gebracht. Door inzicht in de risico’s is de gemeente in staat om op verantwoorde wijze besluiten te nemen zodat de risico’s nu en de risico’s gerelateerd aan toekomstige ontwikkelingen in verhouding staan tot de vermogenspositie van de gemeente. Niet alle risico’s laten zich financieel vertalen. Er zijn diverse risico’s die geen directe financiële gevolgen hebben, bijvoorbeeld imagoschade. In deze paragraaf ligt de nadruk op de financiële risico’s omdat aan de hand daarvan het weerstandsvermogen wordt bepaald. Risico´s Volgens de toelichting op artikel 11 BBV zijn de risico’s die relevant zijn voor het weerstandsvermogen de risico’s die niet anderszins te ondervangen zijn. Reguliere risico’s, risico’s die zich regelmatig voordoen en die veelal vrij goed meetbaar zijn, maken geen deel uit van de risico’s in de paragraaf weerstandsvermogen. Hiervoor zijn immers verzekeringen afgesloten of voorzieningen voor gevormd. De risico’s worden tweemaal per jaar geïnventariseerd met alle verantwoordelijke afdelingshoofden, teamleiders en specialisten. In de gemeentelijke begroting van 2026 zijn 11 risico’s opgenomen. De bedrijfsvoeringsrisico’s zijn risico’s voor de SED organisatie.

Om een risico te kunnen analyseren en beoordelen bepalen we de kans op het risico (percentage waarschijnlijkheid) en de gevolgen van het risico (impact) voor de organisatie. De kansberekening wordt onderverdeeld in vijf niveaus. Deze kunnen als volgt worden uitgelegd: Klasse 1 2 3 4 5

Kans < of 1x per 10 jaar 1x per 5-10 jaar 1x per 2-5 jaar 1x per 1-2 jaar 1x per jaar of >

Percentage 10% 30% 50% 70% 90%

41

De klassen van impact zijn als volgt: 5 = > € 500.000 4 = > € 100.000 < € 500.000 3 = > € 50.000 < € 100.000 2 = > € 25.000 < € 50.000 1 = < € 25.000 0 = Geen geldgevolgen Door de kans en impact in klassen te verdelen wordt aan beide een score toebedeeld. Op basis van deze scores wordt een statistische berekening gemaakt van de benodigde weerstandscapaciteit. In de beleidsnota is bepaald dat alleen de risico’s met een score van 15 of hoger (score =kans*impact) worden gepresenteerd. Risico’s met een score lager dan 15 zijn onderaan in de tabel opgenomen onder ‘overige risico’s’. De onderstaande tabel bevat een overzicht van de risico’s die na toepassing van de beheersmaatregelen een financieel risico laten zien en waarvoor geen voorziening of reserve voor is opgenomen. Alleen risico’s met een score van 15 of hoger worden apart genoemd in de tabel om focus te houden op de risico’s die substantieel van aard zijn.

42

De bedrijfsvoering risico’s, opgenomen onder de SED organisatie, zijn financieel door de verdeelsleutel (begroting 2026) bepaald en opgenomen onder het weerstandsvermogen van de gemeente Stede Broec voor € 694.680. Voor de SED organisatie is onderstaand risico opgenomen : • Datalekken, cybercrime en uitval ICT systemen De beschikbare weerstandscapaciteit is € 12.901.000 en de benodigde weerstandscapaciteit is € 2.344.212 (= 90% * € 2.604.680). Het ratio weerstandsvermogen is 5,5. Om het weerstandsvermogen te beoordelen heeft het Nederlands Adviesbureau Risicomanagement (NAR) in samenwerking met de universiteit Twente een normtabel ontwikkeld. Ons weerstandsvermogen krijgt als waardering ‘uitstekend’.

Waardering A B C D E F

Ratio >2,0 1,4 – 2,0 1,0 – 1,4 0,8 – 1,0 0,6 – 0,8 <0,6

Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende

Kengetallen Om de financiële positie van de gemeente inzichtelijker te maken schrijft het Rijk een verplichte set van vijf financiële kengetallen voor. De getallen helpen bij de beoordeling van de financiële positie van de gemeente. In onderstaande tabel staat het verloop van de kengetallen.

Kengetallen: netto schuldquote

Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2024 2025 2026 2027 2028 2029 21%

46%

30%

32%

27%

23%

netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

5%

29%

17%

19%

16%

13%

solvabiliteitsratio

36%

28%

34%

34%

35%

37%

structurele exploitatieruimte

0%

2%

3%

2%

0%

0%

grondexploitatie

4%

0%

0%

0%

0%

0%

belastingcapaciteit

118%

108%

117%

117%

117%

117%

43

Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding Kapitaalgoederen zijn onze eigendommen, zoals bruggen, groen, wegen en sportaccommodaties. We moeten deze goederen beheren en onderhouden om een veilige en leefbare gemeente voor onze inwoners te kunnen garanderen. Dit kost geld. Het kwaliteitsniveau van de kapitaalgoederen dat we willen, stellen we vooraf vast. In het programma staat meer informatie over: • het gewenste kwaliteitsniveau van onze kapitaalgoederen; • de uitgaven die we voor het onderhoud begroten; • de omvang van het areaal; • in de paragraaf ‘Onderhoud kapitaalgoederen’ is de staat van onderhoud en het achterstallig onderhoud opgenomen. Stede Broec groeit en bloeit en is volop in ontwikkeling. Klimaatadaptatie, energietransitie en digitalisering zijn voorbeelden van trends die consequenties hebben voor nieuwe ontwikkelingen in het beheer en onderhoud van onze kapitaalgoederen. We gaan daarom door met de ontwikkeling van ons integrale beheersysteem. Beheerprogramma/ beheersoftware betekent dat we vanuit de waarden, prestaties, gebruik en risico’s van de openbare ruimte, bepalen wat me moeten doen om de openbare ruimte aan het ambitieniveau te laten voldoen. We verbeteren het beheerprogramma/ beheersoftware door de processen van de levenscyclus van de kapitaalgoederen integraal aan elkaar te koppelen. Dus: van ontwikkeling via ontwerp, bouw en beheer tot sloop.

Ook leggen we nadrukkelijker de koppeling tussen de technische staat en het gebruik van het kapitaalgoed. In de hele beheeren uitvoeringsorganisatie voeren we beheerprogramma/ beheersoftware in. Hierdoor kunnen we in de toekomst gerichter sturen op de balans tussen prijs, prestaties en risico’s van het kapitaalgoed en op de voorspelbaarheid hiervan over de hele levenscyclus. Wij werken integraal waar dat nodig is, snel waar het kan, en altijd met oog voor de toekomst: klimaatadaptief, circulair en emissiereducerend. Daarbij wordt aandacht besteed aan vraagstukken zoals boomwortelopdruk, verbetering van groeiplaatsen in verharding en vergroening van de openbare ruimte. Zo zorgen we ervoor dat de kapitaalgoederen van Stede Broec niet alleen vandaag, maar ook morgen bijdragen aan een veilige, duurzame en aantrekkelijke leefomgeving. In de laatste decennia is de druk op de openbare ruimte toegenomen, enerzijds door de toename van het aantal bewoners en bezoekers aan de gemeente en anderzijds door het veranderende en intensievere gebruik. Zo is bijvoorbeeld het verkeer in de afgelopen tientallen jaren toegenomen en worden voertuigen zwaarder. Ook wordt verblijfsruimte als pleinen en parken intensiever gebruikt. Hier hebben we tijdens de bouw van de infrastructuur onvoldoende rekening mee gehouden. Tegelijkertijd groeit de beheeropgave mee met de groei van de gemeente.

Achterstallig onderhoud kan leiden tot hogere lasten en onveilige situaties. Daarom moeten we achterstallig onderhoud zo snel mogelijk herstellen. Gestuurd wordt op het gewenste kwaliteitsniveau B. De financiële druk op beheer en onderhoud neemt echter toe. De prijzen van bouwstoffen zijn de afgelopen jaren sterk gestegen, mede door de afhankelijkheid van olie- en gasprijzen. 44

Hierdoor is de reguliere indexatie van de begroting onvoldoende om de kostenstijgingen, zoals de 35% stijging ten opzichte van 2020 conform de CBS-index voor grond-, weg- en waterbouw, volledig te dekken. Dit brengt het risico met zich mee dat geplande werkzaamheden niet kunnen worden uitgevoerd met de huidige middelen. Ook het onderhoud van rioleringen, sportvelden en gebouwen gebeurt aan de hand van beheerplannen (respectievelijk het PSWR (Programma Stedelijk Water en Riolering 20232024) en het MJOP-gebouwen. Hierdoor zijn ook hiervan de onderhoudsmaatregelen meerjarig inzichtelijk.

Stand van zaken kapitaalgoederen Wegen Onder het kapitaalgoed wegen verstaan we alle openbare verhardingen in beheer bij gemeente Stede Broec. Gemeente Stede Broec heeft een totale oppervlakte van 16,4 km2, waarvan 6,4 procent verharding is. De gemeente Stede Broec heeft daarmee een totale oppervlakte aan verharding van 1.070.486 m2. Het gaat hierbij om: • Rijbanen en markeringen • Fiets en voetpaden • Parkeerplaatsen • Overige verhardingen, waaronder plateaus, inritten, bermverharding etc. Om het jaar wordt er een visuele weginspectie uitgevoerd. De uitkomst van de visuele weginspectie uit 2025 wordt verwerkt in een onderhoudsplanning voor de komende vijf jaar. De onderhoudsplanning voor 2026 en verder zal in het 4e kwartaal van 2025 bekend zijn en wordt de voorbereiding gestart. In de inspectierapportage van 2025 wordt een percentage van de wegen als onvoldoende weergegeven. Deze worden de komende 5 jaar weggewerkt om de wegen op het vastgestelde kwaliteitsniveau te houden. Kwaliteitsniveau verhardingen visuele inspectie 2023 Binnen de bebouwde kom Asfaltwegen Elementenverharding 19% onvoldoende 24% onvoldoende 13% matig 8% matig 68% voldoende 68% voldoende Buiten de bebouwde kom Asfaltwegen Elementenverharding 5% onvoldoende 31% onvoldoende 17% matig 0% matig 77% voldoende 69% voldoende In vergelijking is de kwaliteit in 2021 en 2023 gelijk gebleven. 45

Op basis van onderzoeken naar de restlevensduur van de wegen en aanvullende onderzoeken krijgen we inzicht welke wegen er op termijn hun einde levensduur bereiken. Met deze informatie kunnen we een lange termijnplanning realiseren. Riolering Stede Broec beschikt over 9.872 kolken en een vrijvervalnetwerk bestaande uit: • 109 km hemelwaterleidingen (HWA) • 67 km vuilwaterleidingen (DWA) • 69 km gemengde leidingen (DWA + HWA) • 11,5 km drainage. Daarnaast bestaat het areaal uit het mechanische rioolstelsel met: • 26 hoofdgemalen • 82 drukgemalen • 19 km persleidingen. Samen zorgen deze onderdelen voor de afvoer en verwerking van afvalwater. Onderhoud en beheer Een goed functionerend rioolstelsel is cruciaal om wateroverlast, storingen en onnodige kosten te voorkomen. Daarom voeren we structureel onderhoud uit: • Vrijvervalleidingen (HWA, DWA en gemengd) word elk jaar 1/10 deel volledig gereinigd en geïnspecteerd. Voor specifieke delen geldt een kortere cyclus van vijf jaar dus hiervan wordt elk jaar 1/5 deel gedaan, zodat we tijdig kunnen ingrijpen waar extra aandacht nodig is. • Gemalen worden jaarlijks geïnspecteerd. Zo brengen we de technische staat in beeld en kunnen we onderhoud gericht uitvoeren. Dit verkleint de kans op storingen en voorkomt dat onderdelen onnodig vroeg vervangen moeten worden. • Persleidingen hebben weinig regulier onderhoud nodig.

Alleen bij verstoringen wordt ingegrepen, bijvoorbeeld door het reinigen van leidingen. Met dit beheer zorgen we ervoor dat het rioolstelsel betrouwbaar blijft functioneren, storingen tot een minimum worden beperkt en investeringen doelmatig worden ingezet. De huidige staat van het areaal is redelijk goed. We zien dat de onderhoudsbehoefte gelijk blijft. Waterwegen en baggeren Het Areaal beschoeiing is op orde en op een aantal trajecten einde levensduur. Bij de noodzakelijke vervanging van een traject beschoeiingen wordt meer ingezet op het ombouwen van een harde walkant naar natuurvriendelijke oevers met oog voor de doorvaarbaarheid. Tevens wordt gelet op het voorkomen/wegnemen van gevaarlijke situaties. Openbaar groen Het kapitaalgoed groen in Stede Broec bestaat uit: • 358.635 vierkante meter (intensief) gras • 587.991 vierkante meter (extensief) gras • 147.831 vierkante meter beplanting en • 220.599 vierkante meter bosplantsoen. 46

Via aanbesteding gaan we het onderhoud structureel beter regelen. Het onderhoud wordt integraal opgepakt en geldt voor verschillende projecten zoals bestrijding van ongewenste kruiden, exoten, snoeien van beplanting en onkruidbestrijding op wegen. De komende 5 jaar wordt meer aandacht besteed aan het vervangen van technisch afgeschreven openbaargroen. Bij het vervangen van openbaargroen worden maatregelen doorgevoerd om de biodiversiteit te versterken. Dit wordt zichtbaar in het toepassen van andere beplanting en wijzigingen in onderhoudsmaatregelen. Spelen Binnen het dagelijks beheer vinden werkzaamheden plaats aan, speeltoestellen (onder andere schommels, balanceertoestellen, speelhuisjes, glijbanen, combinatietoestellen, zandbakken, duikelrekken), het afhandelen van meldingen en het uitvoeren van kleine wijzigingen. De speeltoestellen worden vervangen op basis van de resultaten uit de veiligheidsinspectie, gecombineerd met de afschrijvingstermijn. Reparaties aan speeltoestellen worden op basis van meldingen gedaan en de inspectie resultaten. Dit kapitaalgoed bevat onder andere; • 521 speeltoestellen verdeeld over 51 speellocaties. • 135 sporttoestellen verdeeld over 27 locaties. De huidige kwaliteit van dit kapitaalgoed is op dit moment over het algemeen op orde, namelijk het gewenste niveau B.

Vanwege strengere wettelijke veiligheid en regelgeving is voor het grootste deel van de asset speelvoorzieningen een hoog beheer niveau vereist. Zodoende ligt de focus van het onderhoud op het voldoen aan deze wettelijke veiligheidseisen. Gebouwen Het gemeentelijk vastgoed voldoet aan de daaraan gestelde kwaliteitseisen: conditieniveau 3 (redelijk). We onderhouden en verduurzamen het gemeentelijk vastgoed. Het groot onderhoud gebouwen wordt uitgevoerd volgens het vastgestelde MeerJarenOnderhoudsPlan (MJOP). We geven invulling aan het strategisch vastgoedplan. We werken effectief en transparant en maken werk met werk als het gaat om toegankelijkheid en duurzaamheid. Civiele kunstwerken Het planmatig onderhoud van het areaal bruggen en overige civiele kunstwerken is gebaseerd op periodieke inspecties en de bijbehorende maatregelen. De staat van de civiele kunstwerken (bruggen/steigers) in de gemeente Stede Broec is op orde. Ambitie is om het areaal dusdanig te onderhouden, dat alle civiele objecten veilig en functioneel zijn. Openbare verlichting Het areaal is op orde en bestaat momenteel uit 5725 verlichtingsobjecten. Verouderde verlichtingsobjecten of onderdelen zijn in beeld en worden jaarlijks projectmatig en wijkgericht vervangen.

Deze vervangingsmethode zorgt voor een tijdelijke afname van de verouderde verlichtingsobjecten of onderdelen, maar zal het niet helemaal wegnemen, omdat er jaarlijks te vervangen objecten bij komen. Circa negen en zestig procent van de verlichtingsobjecten zijn voorzien van led lichtbronnen. Om het veilig werken aan de elektrische installaties te waarborgen en de openbare verlichting te laten functioneren, worden voedingskasten en kabels planmatig vervangen. De vervangingen en onderhoud wordt in 2026 voortgezet.

47

Verkeer Het verkeerskundig meubilair bestaat uit verkeersborden, bewegwijzering, dragers, komborden en schrikhekken. In 2024 is het gehele areaal geïnspecteerd en gecontroleerd op juridische status (staan de juiste borden op de juiste plaats). Door middel van deze inspectie zijn alle verouderde borden en bijbehorende dragers bekend en worden vervangen. De vervangingen worden in 2026 voortgezet. Daarnaast is er een vervangingsopgave voor de bewegwijzering die in 2026 wordt opgepakt. Begraafplaatsen Binnen het dagelijks beheer vinden werkzaamheden plaats aan, het groen op de openbare begraafplaats (snoeien, maaien, opnieuw aanplanten en reinigingswerkzaamheden) het uitvoeren van kleine wijzigingen en dagelijks onderhoud. De huidige kwaliteit van dit kapitaalgoed is over het algemeen op orde, namelijk het gewenste niveau B. De focus van het onderhoud van de algemene begraafplaatsen focust zich op het behouden en netjes onderhouden van de assets. Bomen Het kapitaalgoed groen in Stede Broec bestaat uit: • 12.784 bomen (dit aantal is het in het databeheersysteem geregistreerde aantal bomen). De kwaliteit van het bomenbestand is op orde. Elk jaar wordt 1/3 deel van het bomenbestand gecontroleerd en wordt het boomonderhoud uitgevoerd zoals beschreven in het omgevingsprogramma bomen. Naast de zorgen voor Essentaksterfte zien we een toename van Iepenziekte.

Diverse bomen zijn aangetast en worden gekapt en vervangen. Bij nieuwe aanplant wordt bij de soortkeuze rekening gehouden met vatbaarheid voor ziekte en plagen. Wij doen dit doormiddel van het toepassen van verschillende boomsoorten om een monocultuur in het bomenbestand te voorkomen. Straatmeubilair Binnen het dagelijks beheer vinden werkzaamheden plaats aan, straatmeubilair (onder andere zitbanken, hekwerken, fietsenrekken, vuilnisbakken), het afhandelen van meldingen en het uitvoeren van kleine wijzigingen. Het straatmeubilair wordt op basis van meldingen vervangen. Bij straatmeubilair is momenteel geen sprake van achterstallig onderhoud. Dit kapitaalgoed bevat onder andere: • 374 vuilnisbakken • 309 zitbanken • 24 plantenbakken • 9 fiets parkeervoorzieningen • 6,1 kilometer hekwerk De huidige kwaliteit van dit kapitaalgoed is op dit moment over het algemeen op orde, namelijk het gewenste niveau B. Vanwege strengere veiligheid en regelgeving is er voor het grootste deel van de asset straatmeubilair een hoog beheerniveau vereist. Zodoende ligt de focus van het onderhoud op het voldoen aan deze wettelijke veiligheidseisen. 48

Financiële consequenties Voor het klein onderhoud worden budgetten geraamd en voor het groot onderhoud zijn voorzieningen gevormd. Gebiedsuitbreiding of wijzigingen in de kwaliteit kunnen leiden tot stijging van de lasten. Onderstaande tabel laat zien welke middelen in 2026 gereserveerd zijn voor het klein- en groot onderhoud van de genoemde kapitaalgoederen.

Categorie

Wegen

Kunstwerken Riolering Gebouwen

Openbare verlichting

Waterwegen en baggeren Baggerplan 2024-2033 en Plan waterwegen en beschoeiingen 2017-2026 Baggerplan tot 2034 en Plan waterwegen en beschoeiingen tot 2027

Openbaar groen

Jaar vaststelling beheerplan

2017

2017

2024

2017

Beheerplan loopt tot

2028

2028

2028

2028

Kwaliteitsniveau

Binnen de kom B en buiten de kom C

B

n.v.t.

Basis (B), met een + in de centra en haven.

n.v.t.

B

ja

ja

ja

ja

ja

nee

nee

nee

nee

nee

nee

nee

nee

nee

Voor baggeren

ja

ja

ja

ja

nee

nee

nee

ja

ja

ja

-

ja

ja

Financiële vertaling beheerplan ja opgenomen in Begroting 2026? Is er sprake van uitgesteld nee onderhoud? Is er een reserve Voor aanwezig? buitenwegen Is er een voorziening nee aanwezig? Zo ja, is de omvang van de ja reserve/voorziening op niveau?

ja

2017

2028

49

Financiering Inleiding In deze paragraaf komen de onderwerpen aan de orde die behoren tot het geldstromenbeheer van de gemeente. Het geeft ook inzicht in de rentelasten, het renteresultaat, de wijze waarop rente aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden wordt toegerekend en de financieringsbehoefte. Het wettelijk kader ligt besloten in: • de Gemeentewet, • de Wet Financiering Decentrale Overheden (Wet fido) en de bijbehorende ministeriële regelingen en • de Wet houdbare overheidsfinanciën (Wet hof). Het beleidskader binnen de gemeente is: • het Treasurystatuut 2017 en • het Leningen- en borgstellingenbeleid.

Financieringsfunctie De financieringsfunctie zorgt ervoor dat voldoende geld beschikbaar is, zodat aan alle financiële verplichtingen kan worden voldaan. Hiervoor worden kortlopende en langlopende leningen aangetrokken. Onder de financieringsfunctie valt ook het verstrekken van leningen en garanties en het beheersen van financiële risico’s. De Wet fido schrijft de decentrale overheden een aantal zaken voor op het gebied van financiering. In deze wet staan transparantie en risicobeheersing centraal. De belangrijkste verplichtingen die uit deze wet voortvloeien zijn: • het opstellen van een financieringsstatuut, • het opnemen van een financieringsparagraaf in de begroting en de jaarrekening, • het voldoen aan de kasgeldlimiet en • het voldoen aan de renterisiconorm.

Financieringsbeleid Het aantrekken van geldleningen gebeurt overeenkomstig de kaders van het Treasurystatuut 2017. De financieringsportefeuille bestaat uit: • opgenomen langlopende leningen en • in beheer gekregen waarborgsommen. Het beleid van de gemeente is erop gericht om de financieringsbehoefte af te dekken met kortlopende schulden, omdat de rente op de kortlopende schulden in het algemeen lager is dan de rente op langlopende middelen. Hierbij is de gemeente gehouden aan de kasgeldlimiet. Die bepaalt dat de gemiddelde vlottende schuld over drie maanden niet boven de 8,5% van het begrotingstotaal mag uitkomen. 50

Overtollige middelen worden belegd bij de schatkist. Opgenomen langlopende leningen en waarborgsommen Het onderstaande overzicht is een raming van het verloop van de vaste financiering. Naar verwachting wordt er in 2026 geen nieuwe lening aangetrokken.

Verwachte stand per 1 januari Stand waarborgsommen per 1 januari Nieuwe leningen Reguliere aflossingen

31.853 0 0 3.606

Verwachte stand 31 december

28.247

Uitgezette leningen De gemeente verstrekt langlopende leningen aan lokale– en regionale instellingen en verenigingen. De basis voor verstrekking is het Leningen- en borgstellingenbeleid. Daarnaast heeft de gemeente leningen uitstaan bij woningcorporatie De Woonschakel Westfriesland en hypothecaire geldleningen bij het personeel. Het onderstaande overzicht is een raming van het verloop van de langlopende uitgezette leningen.

Verwachte stand per 1 januari Nieuwe leningen Reguliere aflossingen Extra of vervroegde aflossingen

11.970 0 846 0

Verwachte stand 31 december

11.124

Risicobeheer De belangrijkste financiële risico’s bij de uitvoering van de financieringsfunctie zijn koersrisico’s, renterisico’s en kredietrisico’s. Hieronder staat hoe deze risico’s worden beheerst. Koersrisico De gemeente neemt deel in het aandelenvermogen van de BNG Bank, Alliander en HVC Groep. Het risico op waardeverlies van deze aandelen is beperkt. Kredietrisico Kredietrisico's bestaan uit het risico dat uitgeleend geld niet wordt terug ontvangen. De gemeente verstrekt in beginsel geen leningen uit hoofde van de publieke taak en anders worden zekerheden opgenomen. 51

Door invoering van het schatkistbankieren kunnen overtollige middelen alleen nog worden aangehouden in de schatkist van het Rijk. Op openstaande debiteuren wordt een actieve debiteurenbewaking toegepast. Schatkistbankieren De gemeente is verplicht om de overtollige middelen aan te houden bij het Rijk. Renterisico Het renterisicobeheer is het beheersen van de risico’s die gepaard gaan met een in de toekomst hoger dan gewenst niveau van de rentelasten van het vreemd vermogen of lagere rentebaten. Ter beperking van het renterisico heeft de wetgever de kasgeldlimiet en de renterisiconorm ingesteld. Renterisiconorm De norm voor het renterisico stelt een grens aan financiering op lange termijn (looptijd van één jaar of langer). Het voorkomt dat de gemeente gelijktijdig teveel leningen gaat herfinancieren. Het doel is om overmatige renterisico’s op de vaste schuld te vermijden. De norm wordt berekend door het begrotingstotaal te vermenigvuldigen met een door het Rijk vastgesteld percentage van 20%. De bedragen aan langlopende leningen waar de gemeente de komende jaren een renterisico over loopt blijven de komende periode binnen de norm.

Omschrijving

2026

2027

2028

2029

1. 2.

Renterisico Renteherzieningen Te betalen aflossingen

0 3.606

0 3.722

0 3.389

0 3.300

3.

Renterisico (1+2)

3.606

3.606

3.722

3.389

4a. 4b. 4.

Renterisiconorm Omvang begroting 1 januari Vastgesteld percentage Renterisiconorm (4a x 4b)

74.076 20% 14.815

75.098 20% 15.020

77.108 20% 15.422

78.844 20% 15.769

Toets renterisconorm Renterisico op vaste schuld (3) Renterisiconorm (4)

3.606 14.815

3.606 15.020

3.722 15.422

3.389 15.769

Ruimte (3 -/- 4)

-11.209

-11.414

-11.700

-12.380

(3 < 4) Ruimte onder renterisiconorm (3 > 4) Overschrijding renterisiconorm

52

Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet is door het Rijk ingevoerd om risico’s te beperken bij het aantrekken van geld. De limiet bepaalt in hoeverre we tekorten op de bank mogen aanvullen met kortlopend geld. De limiet is 8,5% van het begrotingstotaal (totaal lasten). Bij het financieringsbeleid wordt rekening gehouden met deze limiet.

Omschrijving 1.

2.

Toegestane kasgeldlimiet Omvang begroting (lasten) Percentage kasgeldlimiet

74.076 8,50%

Omvang kasgeldlimiet

6.297

Omvang vlottende schuld (gemiddeld jaar) Opgenomen gelden < 1 jaar Schuld in rekening courant Gestorte gelden door derden < 1 jaar Overige geldleningen (geen vaste schuld)

0 0 0 0 0

3.

Vlottende middelen (gemiddeld jaar) Contante gelden in kas Tegoeden in rekening courant Overige uitstaande gelden < 1 jaar

0 507 0 507

4.

5.

Toets kasgeldlimiet Toegestane kasgeldlimiet

6.297

Totaal netto vlottende schuld (2 -/- 3)

-507

Ruimte (4 -/- 5)

6.804

Rentetoerekening Rentekosten moeten aan de taakvelden worden toegerekend met behulp van een (rente)omslag. Dit geeft inzicht in de kosten per taakveld en de toerekening gebeurt op een gelijke wijze. Het gehanteerde renteomslagpercentage bedraagt 1,59%. In onderstaand schema staat hoe de rentetoerekening plaats vindt.

53

De externe rentelasten over de korte en lange financiering De externe rentebaten (idem) Totaal door te rekenen externe rente De rente die aan de grondexploitatie moet worden toegerekend De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken, die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend Aan taakvelden toe te rekenen externe rente Rente over eigen vermogen Rente over voorzieningen

1.149 349 -/800 0 -/0 -/10 +/+ 10 0 +/+ 0 +/+

Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente

810

De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) Renteresultaat op het taakveld Treasury

-/810

54

Bedrijfsvoering In deze paragraaf komen de beleidsvoornemens op het gebied van bedrijfsvoering aan de orde. Met bedrijfsvoering worden de bedrijfsprocessen bedoeld die nodig zijn om de beleidsdoelstellingen uit de programma’s te realiseren. Het gaat hierbij om de bedrijfsprocessen van de drie gemeenten die zijn ondergebracht bij de SED organisatie. In de begroting 2026 van de SED organisatie is uitgebreid ingegaan op wat we in 2026 willen bereiken, wat we daarvoor gaan doen en hoeveel dat kost. In deze paragraaf staan de belangrijkste ontwikkelingen en focus voor het jaar 2026. We hebben drie doelstellingen vastgesteld die we uitvoeren naast de continuering van bedrijfsvoeringswerkzaamheden. Ombuigingskeuzes We voeren de ombuigingskeuzes van de gemeente Stede Broec en de effecten die dit heeft op de inzet van mensen en middelen uit. De keuzes die de gemeente Stede Broec maakt leiden tot het opstellen van een plan van aanpak om tot implementatie te komen van ombuigingen op mensen en middelen. Verkiezingsjaar We geven een goede uitvoering aan het verkiezingsjaar waarbij we de coalitieuitvoeringsplannen (CUP) planmatig en integraal per jaarschijf opnemen in de jaarplannen van de SED organisatie. Wij ondersteunen projectmatig zodat de CUP's gereed zijn. Organisatieontwikkeling De ingeslagen koers rondom organisatieontwikkeling gaan we verder verankeren.

We zetten in op opleiden en ontwikkelen, op rolvastheid en definiëren gezamenlijk de unieke identiteit van de SED organisatie. We versterken, herijken en verbeteren processen zodat eigenaarschap en rolvastheid ontstaat. We gebruiken digitale oplossingen die bijdragen aan de programma’s en we voldoen aan veranderende wet- en regelgeving.

55

Verbonden partijen Inleiding Verbonden partijen stellen beleid op en/of voeren beleid uit dat de gemeente in principe ook in eigen beheer kan doen. De gemeente mandateert als het ware de verbonden partijen, maar houdt wel de eindverantwoordelijkheid voor het realiseren van de beoogde doelstellingen van de programma’s.

Overzicht verbonden partijen

Gemeenschappelijke regelingen: SED organisatie SSC DeSom Westfries Archief Ondersteuning Bestuurlijke Samenwerking WestFriesland Veiligheidsregio Noord-Holland Noord Recreatieschap Westfriesland Gemeenschappelijke gezondheidsdienst Hollands Noorden WerkSaam Westfriesland Afvalbeheer Westfriesland Omgevingsdienst Noord-Holland Noord Archeologie Westfriese gemeenten Vennootschappen: HVC Groep BNG Bank Alliander NV

rekening 2024

begroting 2025

begroting 2026

15.346 1.203 224 75

15.828 1.229 231 74

16.751 1.077 241 75

1.301 149 1581

1.441 157 1.589

1.521 169 1.707

942 8 133 21

988 8 138 23

1123 8 242 22

n.v.t. n.v.t. n.v.t. 20.983

n.v.t. n.v.t. n.v.t. 21.706

n.v.t. n.v.t. n.v.t. 22.936

Gemeenschappelijke regelingen SED organisatie Gerelateerd aan programma: Bestuur en dienstverlening Vertegenwoordiging: Lid van het dagelijks bestuur en het algemeen bestuur. Doel en openbaar belang: De SED organisatie werkt aan een prettige woon- werk- en leefomgeving. Zij staat voor goede dienstverlening aan inwoners en ondernemers, en krachtige en deskundige ondersteuning aan de besturen van de gemeenten Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland. 56

Activiteiten en ontwikkelingen: De SED organisatie werkt aan een prettige woon- werk- en leefomgeving van de gemeenten Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland. Zij staat voor goede dienstverlening aan inwoners en ondernemers, en een krachtige en deskundige ondersteuning aan de besturen van gemeenten Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland. Vanuit de kadernota SED 2026 zijn 3 doelstellingen vastgesteld die uitgevoerd worden naast de continuering van bedrijfsvoeringswerkzaamheden voor de 3 gemeenten: • Ombuigingen • Verkiezingen • Organisatieontwikkeling Risico’s: • Datalek, cybercrime en uitval ICT systemen.

Eigen vermogen Vreemd vermogen Verwacht resultaat

1-1-2026

31-12-2026

0

0

17.333

16.875 0

SSC DeSom Gerelateerd aan programma: Bestuur en dienstverlening. Vertegenwoordiging: Lid van het algemeen bestuur. Doel en openbaar belang Doelstelling van het Shared Service Center DeSom is om de deelnemers en afnemer WerkSaam Westfriesland een hoogwaardige, gestandaardiseerde, robuuste ICT dienstverlening te bieden. Deze dienstverlening sluit aan op de groeiende behoeften van organisaties om te digitaliseren, informatiseren en automatiseren. De dienstverlening van SSC DeSom bestaat uit gezamenlijke, gestandaardiseerde basisdienstverlening gericht op een gegarandeerd veilige digitale (samen)werkplek en flexibele diensten voor applicatiehosting en ander maatwerk. Activiteiten en ontwikkelingen DeSom heeft een nieuwe visie op haar dienstverlening gepresenteerd, ‘DeSom 2.0’. Deze visie is opgesteld op verzoek van de deelnemers in samenwerking met de hoofden Bedrijfsvoering van de aangesloten gemeenten. Kenmerken van de nieuwe koers van SSC DeSom -oftewel ‘DeSom 2.0’- zijn: • Standaard basisdienstverlening; Focus op ICT kantoorautomatisering en connectiviteit • Standaard hostingdiensten; Hosting en Differentiatie ICT diensten • Begroting is gebaseerd op het leveren van de gedefinieerde basisdienstverlening • Flexibele diensten op basis van individuele en gezamenlijke opdrachten.

57

De realisatie van ‘DeSom 2.0’ vergt een veranderopgave. Deze veranderopgave kost tijd en is geschat op ongeveer drie jaar. In de business case is een globale planning opgenomen voor de veranderopgave naar ‘DeSom 2.0. Risico's • Tempo van besluitvorming over DeSom 2.0 veroorzaakt vertragingen in realisatie DeSom 2.0 • Frictiekosten kunnen toenemen doordat het langer duurt voordat activiteiten voor DeSom 2.0 gestart kunnen worden • Risico op behalen doelen binnen planning neemt toe • ICT-inkoopkosten (licenties, hardware) stijgen sterker dan inflatiecorrectie • Mogelijke aanpassingen governance treden later in werking • Overheadkosten en bedrijfsvoering kosten worden omgeslagen naar de verschillende niveaus van dienstverlening. 1-1-2026

31-12-2026

Eigen vermogen

47

47

Vreemd vermogen

3.946

3.135

Verwacht resultaat

0

Westfries Archief Gerelateerd aan programma: Bestuur en dienstverlening Vertegenwoordiging: Lid van het algemeen bestuur Doel en openbaar belang: Goed informatiebeheer maakt het handelen van de gemeente transparant en dient zo de democratie. Archiefinstellingen hebben de opdracht om (overheids-)informatie te bewaren, te beheren en beschikbaar te stellen. Informatie van nu is ook na vele jaren nog waardevol. Als historische bronnen maken ze deel uit van het cultureel erfgoed van ons land. Het Westfries Archief heeft daartoe drie kerntaken die volgen uit de Archiefwet en de Gemeenschappelijke Regeling: 1. Het ondersteunen van en diensten verlenen aan aangesloten overheden; 2. Informeren, enthousiasmeren en helpen van het publiek om archieven optimaal te gebruiken en de geschiedenis van de regio te leren kennen; 3. Beheren, toegankelijk maken en uitbreiden van de collectie. In het beleidsplan voor de periode 2024-2027 wordt de missie als volgt verwoordt: Het Westfries Archief is hét centrum voor informatiebeheer in Westfriesland en draagt daarmee bij aan een transparante overheid en tegelijkertijd voor een duurzaam, toegankelijk, betrouwbaar en levend geheugen van Westfriesland.

58

Verwachtingen ten aanzien van de periode 2026-2029: • De nieuwe Archiefwet zal in werking treden waardoor archieven van overheden na 10 jaar, in plaats van 20 jaar, openbaar zullen worden en in beheer overgedragen aan het Westfries Archief. Dit zal een inhaalslag en grote toename in digitale opslag en beheer met zich meebrengen, waarbij het Westfries Archief ook meer betrokken zal zijn bij informatievorming en -beheer van gemeenten en deelnemende GR’en. • De regio Westfriesland is een voorbeeld in het landelijke traject “Het archief als nutsvoorziening”, waarbij het Westfries Archief steeds meer zal worden benut als centraalpunt van informatie beheer binnen de regio. • De doorontwikkeling en intensivering van onlinedienstverlening en geografische informatie specialisatie. • De aanpassing van het functioneel gebruik van de publieksruimte. • Voortzetting van de digitalisering van analoge archieven. • Intensivering van de inzet van data analyse, data netwerken en artificial intelligence. • Het continueren van een enthousiaste vast groep vrijwilligers. • De samenwerking met studenten vergroten. • Verduurzaming van systemen. • Een transformatie van klassieke archiefdienstverlening naar modern informatiemanagement en online service. 1-1-2026

31-12-2026

Eigen vermogen

100

250

Vreemd vermogen

398

575

Verwacht resultaat

0

Ondersteuning Bestuurlijke Samenwerking West-Friesland (OBS) Gerelateerd aan programma: Bestuur en dienstverlening Vertegenwoordiging: Lid van het algemeen bestuur Doel en openbaar belang Ondersteuning samenwerking op het gebied van bestuurlijk overleg in de regio Westfriesland. Periodiek worden er bestuurlijke overleggen georganiseerd, gefaciliteerd en gecoördineerd op een aantal werkterreinen in de vormen van portefeuillehoudersoverleggen. De OBS kent de volgende portefeuillehoudersoverleggen: Madivosa (Maatschappelijke Dienstverlening, Volksgezondheid en Sociale aangelegenheden), VVRE (verkeer en vervoer, Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening, Economie) en ABZ (Algemeen Bestuurlijke Zaken). Activiteiten en ontwikkelingen De kerntaken zijn: Het regioteam richt zich op de ondersteuning van de regionale samenwerking en draagt bij aan de regionale samenwerking en de ambities in het Pact van Westfriesland door: 1. Faciliteren regionale afstemming in stuurgroep Pact, portefeuillehoudersoverleggen ABZ, VVRE en Madivosa en afdelingshoofden VVRE en Madivosa, de Westfriese 59

2.

3. 4. 5.

Samenwerkingsdriehoek, Kring Gemeentesecretarissen, strategisch adviseurs en projectleiders Pact. Versterken van de samenwerking tussen gemeenten en maatschappelijke partners door het aandragen van oplossingen voor knelpunten en doen van voorstellen voor de ontwikkeling van het Pact en mogelijkheden voor financiering. Zichtbaar maken van de ambities, ontwikkelingen, successen en aandachtspunten van het Pact en de regio. Bewaken van de samenhang in het Pact door het leggen van verbindingen tussen projecten en projectleiders die verbonden zijn aan het Pact. Versterken en onderhouden van verbindingen van de activiteiten van het Pact met regio Alkmaar, De Kop, Noord-Holland Noord, de MRA, de Provincie NH en ministeries.

Het Pact van Westfriesland is de kapstok om de gezamenlijke ambities van de zeven Westfriese gemeenten te realiseren. Vanuit het regioteam is een project gestart om de Uitvoeringsagenda te evalueren en met voorstellen te komen voor een nieuwe strategische agenda voor Westfriesland.

Veiligheidsregio Noord-Holland Noord Gerelateerd aan programma: Ruimte Vertegenwoordiging: Lid van het algemeen bestuur Doel en openbaar belang Veiligheidsregio Noord-Holland Noord richt zich op het verkleinen van risico’s en het beperken van leed en schade bij incidenten en realiseert dit door het bieden van adequate hulp en het samenwerken met alle bij de veiligheid en hulpverlening betrokken partijen. Daarbij worden burgers en bedrijven gestimuleerd tot het nemen van eigen verantwoordelijkheid en worden zij actief betrokken bij de hulpverlening. Activiteiten en ontwikkelingen Lokale veiligheid is ons grootste goed en de vrijwilligheid als de ruggengraat van ons brandweerstelsel is daarbij randvoorwaardelijk. De brandweer beschikt over een fijnmazig netwerk van 52 posten - verspreid over 16 gemeenten - en bestaat uit circa 1150 vrijwilligers en 250 beroepsmedewerkers. De doorontwikkeling van brandweerzorg is bedoeld om de veiligheid te garanderen door de vrijwilligheid te versterken, zodat onze mensen kunnen (blijven) doen waar zij goed in zijn: het voorkomen, beperken en bestrijden van brand en bieden van hulp. Het meerjarenontwikkelplan 2024-2027 geldt als basis voor de toekomst waarbij we investeren in de veiligheid van al onze inwoners. Het beschrijft de actuele ontwikkelingen en knelpunten.

Daarnaast doet het plan een voorstel op hoofdlijnen voor de uitwerking van een 3-tal ontwikkelopgaven: • Vakbekwaamheid • Paraatheid en beschikbaarheid • Noodzaak tot modernisering. Risico's • Brandweervrijwilligers van rechtswege overgaan in een arbeidsovereenkomst, • langdurige uitval, 60

• • • •

IT dreigingen (bijv. virus, cyberaanval enz.), tekort ambulanceverpleegkundigen, materiële en personele schade bij omvangrijke incidenten en aanbestedingsclaim. 1-1-2026

31-12-2026

Eigen vermogen

4.701

4.979

Vreemd vermogen

63.768

70.122

Verwacht resultaat

0

Afvalbeheer West-Friesland (ABWF) Gerelateerd aan programma: Ruimte Vertegenwoordiging: Lid van het algemeen bestuur Doel en openbaar belang Het ABWF is een gemeenschappelijke regeling waarin de zeven westfriese gemeenten zaken afstemmen op het gebied van de afvalinzameling, het contractmanagement HVC en aandeelhouderszaken. Eveneens is het ABWF de eigenaar van en verantwoordelijk voor de voormalige stortplaats te Westwoud. Activiteiten en ontwikkelingen • Het ABWF zet zijn taken op het gebied van afvalinzameling, contractmanagement en aandeelhouderszaken voort. • Op basis van het afkoopvoorstel voor de voormalige vuilstort te Westwoud, wordt de koers voor de nazorg bepaald. Risico's • Ondersteuning (geen eigen huisvesting en personeel) en • stortplaats Westwoud. 1-1-2026

31-12-2026

Eigen vermogen

1.538

1.521

Vreemd vermogen

27

31

Verwacht resultaat

40

61

Omgevingsdienst Noord-Holland Noord (OD NHN) Gerelateerd aan programma: Ruimte Vertegenwoordiging: Lid van het algemeen bestuur Doel en openbaar belang: De Omgevingsdienst Noord-Holland Noord (OD NHN) is een professionele en onafhankelijke organisatie die op een efficiënte manier en volgens geldende kwaliteitsstandaarden uitvoering geeft aan de opgedragen milieutaken op het gebied van de fysieke leefomgeving. Ze spelen een belangrijke rol bij de maatschappelijke opgaven waar de regio voor staat en richten zich vooral op complexe vraagstukken rondom milieu, duurzaamheid en natuur. Daarnaast zetten ze zich in voor een veilige regio op het gebied van milieu en natuur, het voorkomen van incidenten en het bieden van meerwaarde door specialistische kennis te bundelen. Activiteiten en ontwikkelingen: De ambitie van de OD NHN is om in 2026 robuust te worden in de uitvoering van hun taken. Aanleiding hiervoor zijn de resultaten van de commissie Van Aartsen in 2022 en het Interbestuurlijk Programma Versterking VTH-stelsel (IBP VTH). Naast de robuustheid van de organisatie wordt in het IBP VTH ook gesproken over normfinanciering, de schaarste op de arbeidsmarkt en de kwaliteitscriteria. Het plan van aanpak Robuustheid is op 27 juni 2024 in het algemeen bestuur vastgesteld.

Voor de financiële dekking van de 1e tranche van dit plan is voor 2026 incidentele dekking gevonden met de vorming van een bestemmingsreserve Robuustheid. In de nog op te stellen kadernota 2027 wordt een voorstel voor structurele dekking uitgewerkt, waarbij de uitkomsten van het efficiencyonderzoek worden meegenomen. De vastgestelde Handhavings- en Uitvoeringsstrategie 2024 – 2027 milieutaken geeft inzicht in de prioriteiten en vormt het kader voor de uitvoering van de wettelijke milieutaken, het beleid en de ambities van de deelnemers. Het geeft aan wat we gezamenlijk willen bereiken en welke instrumenten daarvoor ingezet worden. In de strategie zijn de ontwikkelingen als gevolg van de Omgevingswet, het IBP-VTH en de maatschappelijke opgaven zoals circulaire economie, energietransitie, stikstof, indirecte lozingen, Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS) en ondermijning meegenomen. Risico's: • Claims, • datalek van geregistreerde gegevens, • aanbestedingsrisico's; • projecten ten laste van het rekeningresultaat. 1-1-2026

31-12-2026

Eigen vermogen

1.025

1.025

Vreemd vermogen

6.805

6.805

Verwacht resultaat

0

62

Recreatieschap Westfriesland Gerelateerd aan programma: Vertegenwoordiging Lid van het dagelijks bestuur en het algemeen bestuur

Doel en openbaar belang Behartigt voor de Westfriese gemeenten de belangen van de openluchtrecreatie en het landschap in het samenwerkingsgebied. Inzet voor een rijkere, gevarieerdere natuur met meer recreatiemogelijkheden, beheer en onderhoud van terreinen. Activiteiten en ontwikkelingen De Recreatievisie ‘Gezond en aantrekkelijk Westfriesland’ is vastgesteld. De Recreatievisie vervangt het Natuur- en Recreatieplan Westfriesland uit 2016 en zal een leidraad zijn voor de opgaven voor de recreatie die ons nu voorliggen en in de toekomst op ons af gaan komen. Risico's • Langdurige afwezigheid van een werknemer door ziekte, • beëindigen overeenkomst door verhuurders en/of verpachters, • imagoschade, • gevolgen van klimaatverandering en • aansprakelijkheid door incidenten in de openbare buitenruimte. 1-1-2026

31-12-2026

Eigen vermogen

1.578

1.514

Vreemd vermogen

1.638

2.094

Verwacht resultaat

0

Gemeentelijke Gezondheidsdienst Hollands Noorden (GGD) Gerelateerd aan programma: Samenleving Vertegenwoordiging: Lid van het algemeen bestuur Doel en openbaar belang: GGD HN draagt zorg voor de volksgezondheid van alle inwoners van Noord-Holland-Noord. De focus ligt op gezondheid en preventie en het voorkomen van (verergering) van ziekte. De GGD opereert voor een groot deel vanuit wettelijke kaders: Wet publieke gezondheid, Wet maatschappelijke ondersteuning, Toezicht op de kinderopvang, Wet op de lijkbezorging en Ondersteuning bij rampen en crises. De basistaken (uniformdeel) zijn: • kennis hebben van en informatie geven over de gezondheid van inwoners; • het organiseren van collectieve preventie (preventie gericht op alle inwoners); • uitvoering van infectieziektebestrijding, en 63

•

uitvoering van de taken op het ouderengezondheidszorg vanaf 65 jaar.

terrein

van

jeugdgezondheid

en

Tot de basistaken behoren tevens Openbare geestelijke gezondheidszorg (OGGZ) en Veilig thuis. Activiteiten en ontwikkelingen: Een belangrijk deel van de activiteiten concentreert zich in het ‘voorveld’ (preventie, signaleren, monitoren), maar de GGD voert ook vangnettaken voor de gemeente uit. Naast de basistaken levert de GGD ook aanvullende producten (maatwerkdeel). Deze aanvullende producten vallen niet onder de Gemeenschappelijke regeling. Vanuit het maatwerkdeel wordt ingezet op activiteiten die aanvullend zijn op de werkzaamheden vanuit de GR GGD, bijvoorbeeld extra begeleiding contacten. Indien nodig kan er worden opgeschaald naar Video Home Training, Stevig Ouderschap en VoorZorg. In het jaar 2026 voert de GGD HN bezuinigingen door. Op 12 maart 2025 is in het algemeen bestuur besloten om 11 bezuinigingsmaatregelen met een totaal bezuinigingsbedrag van 1,6 miljoen door te voeren. Deze 11 bezuinigingsmaatregelen resulteren in een effectief bezuinigingspercentage van 3,9%. Hierdoor stopt o.a. het wegen en meten van scholieren in de 2e klas voortgezet onderwijs, opvoedspreekuren, en themabijeenkomsten en cursussen tijdens de zwangerschap. De deelnemersbijdragen zijn geïndexeerd met het regionaal afgesproken percentage van 7,4%.

Risico's • Frictiekosten en beperkte mogelijkheid tot opbouwen bezuinigingsopgave gemeenten, • verbetering basispakket & ziekteverzuim JGZ, • implementatie ICT-applicaties, • hogere instroom Veilig Thuis, • seksuele gezondheid, • medische arrestantenzorg, • infectieziektebestrijding &pandemische paraatheid en • aanvullende diensten JGZ. 1-1-2026

31-12-2026

Eigen vermogen

750

807

Vreemd vermogen

28.146

28.146

Verwacht resultaat

vermogen

door

0

Archeologie Westfriese gemeenten Gerelateerd aan programma: Ruimte. Vertegenwoordiging: Lid van het algemeen bestuur.

64

Doel en openbaar belang Archeologie West-Friesland is onze gecertificeerde instelling die verantwoordelijk is voor het (laten) doen van archeologische opgravingen op het land en in het water zoals dit is vastgelegd in de Omgevingswet. Activiteiten en ontwikkelingen Archeologie West-Friesland geeft als certificaathouder advies. Door middel van een quickscan beoordeelt de dienst of en zo ja, in welke mate archeologisch onderzoek nodig is. Vervolgens voert de dienst, indien nodig, dit onderzoek uit of voert de dienst de monitoring op het onderzoek uit. Zo wordt er voor gezorgd dat bij een opgraving de verrichte handelingen en aangetroffen archeologische vondsten worden gedocumenteerd, de vondsten worden geconserveerd en een rapport wordt opgesteld waarin de resultaten van de handelingen zijn beschreven. Naast advisering en uitvoering draagt Archeologie West-Friesland bij aan gemeentelijke beleidsontwikkeling en verzorgt zij publieksactiviteiten en pr.

WerkSaam Westfriesland Gerelateerd aan programma: Samenleving. Vertegenwoordiging: Lid van het algemeen bestuur. Doel en openbaar belang WerkSaam Westfriesland voert de algemene bijstand uit voor de zeven Westfriese gemeenten. De uitvoering van de bijzondere bijstand doet de gemeente zelf. WerkSaam helpt onze inwoners bij de zoektocht naar een baan. De talenten van mensen en de wensen van de werkgever staan centraal. WerkSaam gaat uit van de eigen kracht van onze cliënten. Het doel van WerkSaam is voor deze cliënt passend werk te vinden. Regulier werk waar dat kan, en beschut werken waar het moet. Activiteiten en ontwikkelingen WerkSaam gaat per 1 januari 2026 van start met de uitvoering van het nieuwe beleidsplan. Daarnaast houdt WerkSaam zich bezig met het implementeren van de te verwachten wijzigingen vanuit de Participatiewet in balans. WerkSaam informeert u hierover via de Planning en controle documenten. 1-1-2026

31-12-2026

Eigen vermogen

7.294

6.676

Vreemd vermogen

11.931

12.018

Verwacht resultaat

0

65

Vennootschappen Ontwikkelbedrijf Noord-Holland Noord Gerelateerd aan programma: Ruimte Doel en openbaar belang Het Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord (ONHN) is een economische uitvoeringsorganisatie en heeft als doel het bevorderen van de economische ontwikkeling van Noord-Holland Noord vanuit het perspectief van brede welvaart.

Activiteiten en ontwikkelingen Voor de periode 2025 tot en met 2031 is een nieuwe Dienstverleningsovereenkomst (DVO) gesloten tussen de aandeelhouders (17 gemeenten van Noord-Holland Noord en de provincie Noord-Holland) en het ONHN. In de DVO is afgesproken dat het ONHN de volgende activiteiten uitvoert: • Het ondersteunen van (de randvoorwaarden voor) een aantrekkelijk vestigingsklimaat, • het ondersteunen van bestaande MKB bedrijven, • het aantrekken en faciliteren van nieuwe bedrijven en • het betrekken van bedrijven uit de regio bij regionale en provinciale opgaven. BNG Bank Gerelateerd aan programma: Bestuur en dienstverlening Doel en openbaar belang De uitoefening van het bedrijf van bankier ten dienste van overheden. Draagt bij aan het laag houden van de kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. Activiteiten en ontwikkelingen BNG Bank richt zich volledig op het versterken van de publieke sector in Nederland. Vanuit haar oorsprong als overheidsbank financiert BNG Bank gemeenten, woningcorporaties, zorgen onderwijsinstellingen en andere publieke organisaties. Daarbij staat het vergroten van maatschappelijke impact centraal. De bank maakt hierin scherpe keuzes, stuurt actief op vijf Sustainable Development Goals (SDG’s) en investeert gericht in duurzame steden, goede zorg, kwaliteitsonderwijs, betaalbare energie en klimaatactie.

De ambitie van BNG Bank is om een natuurlijke partner te zijn bij het oplossen van maatschappelijke vraagstukken. Niet alleen als financier, maar ook als meedenkende en deskundige gesprekspartner. Door een sterke focus op klantpartnerschap en publieke meerwaarde, helpt de bank gemeenten en andere organisaties bij het realiseren van hun maatschappelijke doelen. BNG Bank werkt daarbij vanuit haar kernwaarden: verbindend, deskundig en optimistisch. Door actief te investeren in kennis, samenwerking en duurzame oplossingen, draagt BNG Bank bij aan een mooier en toekomstbestendig Nederland. Gedreven door impact, betrouwbaar in uitvoering. Risico's Er zijn geen risico's bekend.

66

Financieel belang De gemeente heeft als aandeelhouder 17.823 aandelen. De aandeelhouder is niet aansprakelijk voor de schulden van de NV.

Alliander Gerelateerd aan programma: Bestuur en Dienstverlening Doel en openbaar belang Alliander is een netwerkbedrijf dat zorgt voor een betrouwbare, betaalbare en bereikbare energievoorziening in een groot deel van Nederland. Door hun netwerk continu te verbeteren, bereiden ze zich voor op een toekomst waarin iedereen duurzame energie kan gebruiken, produceren en delen. Stede Broec heeft aandelen in Aliander. Activiteiten en ontwikkelingen De energietransitie is onomkeerbaar en brengt ingrijpende maatschappelijke uitdagingen met zich mee op het gebied van wonen, werken, welvaart en welzijn. Om deze uitdagingen het hoofd te bieden en toekomstige knelpunten te voorkomen, zijn de komende jaren stevige keuzes nodig. Denk aan korte termijn besluiten over de plaatsing van nieuwe elektriciteitshuisjes, maar ook aan langetermijnvisies zoals de aanleg van warmtenetten. Daarnaast is innovatie essentieel om energie anders en bewuster te gebruiken en het elektriciteitsnet toegankelijk en betrouwbaar te houden. Alliander speelt hierin een sleutelrol. Het bedrijf zet zich in om ambities en duurzame ontwikkelingen mogelijk te maken. Bedrijven willen uitbreiden, consumenten hun woning verduurzamen en gemeenten duurzame woonwijken realiseren.

Om deze doelen waar te maken is een flexibel, toekomstbestendig energiesysteem noodzakelijk — één dat gebaseerd is op duurzaam opgewekte elektriciteit, groen gas, waterstof en warmte. Terwijl elektriciteit momenteel circa 18% van het totale energiegebruik beslaat, stijgt dit aandeel richting 2050 naar meer dan 50%. Samen met gemeenten, inwoners en bedrijven bouwt Alliander aan een duurzame toekomst. Hun ambitie is helder: in 2030 voor iedere klant tijdig een passende oplossing bieden binnen een betaalbaar en betrouwbaar energiesysteem. Alleen zo kunnen we de energietransitie succesvol realiseren. Risico's Er zijn geen risico's bekend. Financieel belang De gemeente heeft als aandeelhouder 136.108 aandelen. De aandeelhouder is niet aansprakelijk voor de schulden van de NV. NV HVC Gerelateerd aan programma: Ruimte Doel en openbaar belang HVC is een afval- en energiebedrijf met zowel publieke als commerciële activiteiten op het gebied van afval en energie. Voor de verwerking en inzameling van het huishoudelijk afval heeft de gemeente een dienstverleningsovereenkomst (DVO) afgesloten. Eveneens heeft de gemeente aandelen in het bedrijf en daarmee stemrecht in de Algemene Ledenvergadering. 67

Aan het aandeelhouderschap is een ballotageovereenkomst verbonden waarin onder meer geregeld is dat het brandbaar afval afgestaan moet worden en de gemeente, samen met de andere aandeelhouders, garant staat voor een deel van de leningen. Activiteiten en ontwikkelingen • De initiële looptijd van de dienstverleningsovereenkomst is afgelopen en wordt per 1 januari voor onbepaalde tijd verlengd. • HVC ontwikkelt zich verder door tot afval- en energiebedrijf. Dit vereist aanpassing en professionalisering van het aandeelhouderschap. Het beoordelen van voorstellen uit de aandeelhoudersvergadering en kennis van de bedrijfsrisico's worden steeds belangrijker. Risico's • Veiligheid, betrouwbaarheid en continuïteit van de installaties • Volatiliteit prijzen commodities, kostprijzen grondstof/transport en levering materieel • Obstakels voor realisatie bouwprojecten • Impact overheidsmaatregelen • Prijs- en renterisico. Financieel belang De gemeente heeft als aandeelhouder 34 aandelen voor een totaal van € 67.000.

68

Grondbeleid Inleiding In de paragraaf grondbeleid wordt verslag gedaan over de visie, ontwikkelingen en stand van zaken van de grondexploitaties in relatie tot de doelstellingen uit de begroting.

Visie De geldende Nota Grondbeleid is vastgesteld in 2026 en een nieuwe nota Grondbeleid tezamen met een nota Kostenverhaal zal naar verwachting dit jaar ter vaststelling aan de gemeenteraad worden voorgelegd. De huidige nota gaat op hoofdlijnen uit van 'situationeel' grondbeleid, waarbij per project gekeken wordt welke rol de gemeente het beste past. In alle gevallen zijn marktconforme prijsstellingen het vertrekpunt.

Nieuwe (wettelijke) ontwikkelingen Vanuit de Omgevingswet worden ook enkele regels voor het grondbeleid geactualiseerd. De grootste wijziging is dat het mogelijk wordt om een gebied ''organisch'' te kunnen ontwikkelen onder een grondexploitatie zonder 'eindtijd'. Dit kan een optie zijn als vooraf nog veel onzekerheden bestaan over concrete planinvullingen.

Strategische gronden De gronden behorende bij het Centrumplan Fase 5 zijn gemeentelijke strategische gronden welke te kwalificeren en te waarderen zijn als ‘warme gronden’. Daarnaast bezit de gemeente nog een stuk agrarische grond (HES zone), waar geen concrete ontwikkel of toekomstplannen voor zijn. De gronden behorende bij de ontwikkeling van Florapark zijn in 2024 verkocht, zodat de ontwikkelaar deze kan gaan inbrengen in het intergemeentelijk project Nijevoert. De agrarische grond (HES zone) waar geen concrete ontwikkel- of toekomstplannen voor zijn, is te classificeren als een reguliere strategisch grond en moet van daaruit gewaardeerd worden tegen de huidige bestemming. De gronden behorende bij de toekomstige ontwikkeling van Molensloot hoeven niet gewaardeerd te worden en vormen geen risico voor de gemeentebegroting. Dit omdat de gemeente geen economisch eigenaar is en omdat via een koop- en leningconstructie de boekwaarde van deze gronden gedekt en gegarandeerd zijn.