Begroting 2026
Tekst van het document
Begroting 2026
Inhoud Algemeen.............................................................................................................................. 4 Kerngegevens ................................................................................................................... 5 Leeswijzer ......................................................................................................................... 6 Programmaplan .................................................................................................................... 7 Programma Bestuur en dienstverlening ............................................................................. 8 Programma Ruimte ......................................................................................................... 14 Programma Samenleving ................................................................................................ 24 Paragrafen .......................................................................................................................... 31 Lokale heffingen .............................................................................................................. 32 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ......................................................................
40 Onderhoud kapitaalgoederen .......................................................................................... 44 Financiering ..................................................................................................................... 50 Bedrijfsvoering................................................................................................................. 55 Verbonden partijen .......................................................................................................... 56 Grondbeleid ..................................................................................................................... 69 Wet Open Overheid (WOO)............................................................................................. 71 Financiële cijfers ................................................................................................................. 72 Overzicht van baten en lasten ......................................................................................... 73 Overzicht van baten en lasten per taakveld ..................................................................... 83 Uiteenzetting van de financiële positie en toelichting ....................................................... 85 Uitgangspunten voor de begroting ...................................................................................
86 Geprognosticeerde balans............................................................................................... 88 Meerjarenraming en toelichting ....................................................................................... 93 Uitgangspunten van meerjarenraming ............................................................................. 94 2
3
Algemeen
4
Kerngegevens De kerngegevens zijn opgedeeld in de categorieën sociale-, fysieke- en financiële structuur. 2024
2025
2026
Aantal inwoners waarvan: - 0 t/m 4 jaar - 5 t/m 17 jaar - 18 t/m 44 jaar - 45 t/m 64 jaar - 65 jaar en ouder
22.210
22.350
22.359
1.079 3.172 6.840 5.960 5.159
1.070 3.190 6.906 5.914 5.270
1.085 3.178 6.877 5.860 5.359
Aantal leerlingen waarvan: - leerlingen basisonderwijs - leerlingen voortgezet onderwijs
4.195
4.023
3.750
2.152 2.043
1.990 2.033
1.918 1.832
Aantal woonruimten
9.836
9.890
10.018
Oppervlakte gemeente (in hectare)
1.642
1.642
1.642
Financiële structuur
2024
2025
2026
lasten baten saldo voor resultaatbestemming mutatie reserves saldo na resultaatbestemming
74.366 78.773 4.407 683 5.091
71.755 70.894 -860 898 38
74.076 75.731 1.655 -653 1.002
belastingopbrengsten rioolheffing afvalstoffenheffing algemene uitkering
5.998 2.233 3.485 48.273
6.040 1.995 3.546 48.948
6.409 2.236 3.731 53.288
Sociale structuur
Fysieke structuur
5
Leeswijzer De gemeente stelt jaarlijks de begroting op met de plannen voor dat jaar, wat die plannen kosten en welke inkomsten zij verwacht. De begroting bestaat tenminste uit het programmaplan, de paragrafen en de financiële begroting. Het programmaplan Hier wordt voor ieder programma (samenhangend geheel van activiteiten) beschreven wat we willen bereiken en wat we ervoor gaan doen. Per programma worden de baten en lasten geraamd. De paragrafen In afzonderlijke paragrafen worden de beleidslijnen vastgelegd met betrekking tot relevante beheersmatige aspecten. De financiële begroting Dit onderdeel bestaat uit het overzicht van baten en lasten en de toelichting, de uiteenzetting van de financiële positie en de toelichting en het overzicht met de geraamde baten en lasten per taakveld. De bedragen in de tabellen zijn, tenzij anders vermeld, maal € 1.000.
6
Programmaplan
7
Programma Bestuur en dienstverlening Inleiding Deze begroting voor 2026 is samengesteld op basis van de vastgestelde Kadernota 2026 en het coalitieakkoord ‘Samenwerken, Samen leven, Samen ontwikkelen’. Het programma Bestuur en Dienstverlening gaat over de manier waarop de gemeente Stede Broec haar inwoners, bedrijven en partners ondersteunt, betrekt en bestuurt. Het raakt aan thema’s als participatie, dienstverlening, bestuurlijke samenwerking en een gezonde financiële huishouding. In dit programma laten we zien wat we in 2026 willen bereiken, welke keuzes we daarvoor maken, en hoe we onze middelen inzetten om dat mogelijk te maken. De onderwerpen binnen dit programma zijn: • Bestuur en ondersteuning • Participatie • Verkiezingen • Dienstverlening en publiekszaken • Regionale samenwerking • Financiële positie en algemene dekkingsmiddelen • Overhead en vennootschapsbelasting • Samenwerkingspartners • Verplichte beleidsindicatoren Financiële kaders Een solide financiële positie vormt de basis voor goed bestuur. Stede Broec streeft naar een structureel sluitende begroting. We behouden voldoende buffers voor risico’s en vormen een bestemmingsreserve voor toekomstige investeringen. De inkomsten uit belastingen, algemene uitkeringen en andere algemene middelen worden vrij ingezet.
Tegelijkertijd houden we rekening met financiële onzekerheden op langere termijn en de toenemende druk op de gemeentefinanciën. Ontwikkelingen Ook binnen het domein van bestuur en dienstverlening zien we belangrijke ontwikkelingen: • Versterking van participatie: Inwoners en ondernemers worden eerder en beter betrokken bij beleid en uitvoering. In 2026 stellen we een nieuwe Participatieverordening vast, in lijn met landelijke wetgeving. • Verkiezingen 2026: De organisatie van de gemeenteraadsverkiezingen vraagt extra inzet van Burgerzaken. We nemen maatregelen om reguliere dienstverlening in deze periode te waarborgen. • Verbetering van de dienstverlening: De focus ligt op betere bereikbaarheid, voorkomen van wachttijden en versterking van de digitale dienstverlening. Het uitvoeringsplan Focus op Dienstverlening wordt voortgezet. • Regionale samenwerking: Stede Broec blijft actief binnen samenwerkingsverbanden zoals de SED organisatie en het Pact van Westfriesland. We beoordelen samenwerkingen kritisch op meerwaarde en doelmatigheid. • Transparantie en bedrijfsvoering: We werken aan een efficiënte organisatie en maken kosten van ondersteuning en overhead inzichtelijk. De verplichte indicatoren helpen ons de bedrijfsvoering gericht te verbeteren. 8
Met dit programma zorgen we ervoor dat het gemeentebestuur betrouwbaar, benaderbaar en toekomstgericht blijft. Zo versterken we het vertrouwen in de overheid en bouwen we aan een Stede Broec dat klaar is voor de uitdagingen van morgen.
Wat willen we bereiken en wat gaan we ervoor doen? Bestuur en ondersteuning Wat willen we bereiken? In Stede Broec vertrouwen bestuur, inwoners en bedrijven elkaar en ze weten elkaar te vinden. Wat gaan we ervoor doen? Participatie Wij betrekken inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden vroegtijdig bij onze beleidsvoornemens, -uitvoering, -beheer en/ of evaluatie. Zo verbeteren wij de kwaliteit van ons beleid en lichten wij actief onze besluiten toe. Participatie betekent 'actief meedoen'. Onze voorwaarden leggen wij in 2026 vast in de zogenoemde Participatieverordening. Deze is verplicht (vanaf 1 januari 2027) conform de wet Versterking participatie op decentraal niveau. Verkiezingen De organisatie van de gemeenteraadsverkiezingen betekent veel extra inzet en uren voor de collega’s Burgerzaken. Dit en het feit dat we met de extra TK verkiezingen 2025 binnen een korte periode twee verkiezingen na elkaar moeten organiseren, maakt dat de voortgang van de overige taken van Burgerzaken onder druk komt te staan. Om dit op te vangen is tijdelijke urenuitbreiding nodig voor de periode 1 januari 2026 t/m 31 maart 2026. Wat willen we bereiken? Stede Broec is financieel gezond. Wat gaan we ervoor doen? Voor het opvangen van onverwachte tegenvallers beschikt Stede Broec over een algemene reserve. We streven naar een algemene reserve ter hoogte van 10% van het begrotingstotaal.
Daarnaast wordt een bestemmingsreserve gevormd voor toekomstige strategische investeringen, zodat de gemeente ook op lange termijn financieel wendbaar en duurzaam kan blijven.
Publiekszaken Wat willen we bereiken? Wij leveren goede, duidelijke en klantvriendelijke hulp aan onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners.
9
Wat gaan we ervoor doen? Dienstverlening Bij de ingezette organisatie ontwikkeling is dienstverlening een belangrijke pijler. De focus ligt op uniforme service en goede bereikbaarheid. We continueren de aanpak om oplopende wachttijden door de 'paspoortenpiek' te voorkomen. Verder blijven we inzetten op het verbeteren van de digitale dienstverlening.
Regionale samenwerking Wat willen we bereiken? Regionale samenwerking is goed en belangrijk. Het versterkt onze bestuurskracht. Wat gaan we ervoor doen? • We zijn ambtelijk en bestuurlijk actief in (boven)regionale netwerken. • Waar nodig zetten we ons bestuurlijk en/of ambtelijk in voor regionale projecten.
Overzicht algemene dekkingsmiddelen In onderstaand overzicht staan de inkomsten. Omschrijving Onroerende zaakbelasting (eigendom woningen) Onroerende zaakbelasting (eigendom niet-woningen) Onroerende zaakbelasting (gebruik niet-woningen) Hondenbelasting Toeristenbelasting Forensenbelasting Algemene uitkering Dividend Saldo financieringsfunctie Verhuur gemeente eigendommen Opbrengst markt- en standplaatsen Totaal
Bedrag 4.964 689 529 113 103 10 52.957 227 -800 890 17 59.699
10
Algemene uitkering 2026-2029
Voorjaarsnota 2025
- Meicirculaire 2025 - Septembercirculaire 2025 - Groei maatstaven - Volumegroei Algemene uitkering - Maatstaf huishoudens met laag inkomen Begroting 2026
2026
2027
2028
2029
50.764
52.354
52.522
54.184
194 795 409 462 332
166 14 112 485 516
-77 -66 47 481 532
-13 -102 78 481 548
52.957
53.647
53.439
55.177
Meicirculaire 2025 De effecten van de Meicirculaire 2025 zijn in de Begroting 2026 verwerkt. De effecten zijn toegelicht in de een raadsbrief welke op 16 juni naar de raad is verzonden. Septembercirculaire 2025 In de Septembercirculaire is er voor het jaar 2026 incidenteel geld beschikbaar gekomen met betrekking tot de tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE). Deze middelen werden voorheen via een specifieke uitkering aan de gemeenten beschikbaar gesteld, maar zijn vanaf 2026 onderdeel van de algemene uitkering. In deze begroting 2026 wordt het bedrag van € 698.000 gereserveerd voor de dekking van de lasten voor dit doel. Verder zit er in de Septembercirculaire een lagere loon- en prijsontwikkeling, waardoor de algemene uitkering meerjarig negatief wordt bijgesteld. Aantal mutaties/maatstaven De algemene uitkering wordt berekend aan de hand van maatstaven, zoals het aantal inwoners en het aantal uitkeringsgerechtigden binnen de gemeente. Daardoor stijgt ook de algemene uitkering. Volumegroei Algemene uitkering De algemene uitkering wordt jaarlijks aangepast op basis van prijsontwikkelingen en volumegroei. Denk hierbij aan de stijging van lonen en prijzen bij gemeentelijke taken, en aan een toenemende vraag naar zorg en ondersteuning als gevolg van vergrijzing. Deze ontwikkelingen worden verwerkt via de uitkeringsfactor.
Omdat de volume-indexatie is gestegen, neemt de algemene uitkering toe. Maatstaf huishoudens met laag inkomen Een van de maatstaven waarmee het gemeentefonds wordt verdeeld is de maatstaf “huishoudens met laag inkomen met drempel.” De definitie van deze maatstaf is gewijzigd waardoor de algemene uitkering is gestegen.
11
Overhead In de begroting en jaarstukken moet de overhead centraal worden begroot en verantwoord. Onder overhead vallen alle functies die bedoeld zijn om medewerkers in hun dagelijkse werk te sturen en ondersteunen. Zoals leidinggevenden, communicatie, juridische zaken, bestuurszaken, bestuursondersteuning, facilitaire zaken, ICT, huisvesting, financiën, en intern toezicht en controle. We koppelen de kosten aan de taken of activiteiten waarvoor ze gemaakt zijn. Volgens het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) verdelen we de baten en lasten van overhead niet over de verschillende beleidsprogramma's, maar registreren we centraal onder een apart taakveld. Voor 2026 bedraagt de totale overhead € 7.249.000.
Met wie werken we samen Voor het programma Bestuur en dienstverlening werken we samen met de volgende partijen: • SED organisatie, • Shared Service Centrum DeSom, • Westfries Archief, • Ondersteuning bestuurlijke samenwerking West-Friesland (OBS), • Alliander NV en • NV Bank Nederlandsche gemeenten (BNG). In de paragraaf 'Verbonden partijen’ lichten we de samenwerking toe.
Verplichte indicatoren Hieronder staan de verplichte beleidsindicatoren voor programma Bestuur en dienstverlening. Deze staan op de website https://www.waarstaatjegemeente.nl. Indien nodig gebruiken we de resultaten om onze bedrijfsvoering te verbeteren. Meer details hierover staan in het hoofdstuk ‘Bedrijfsvoering’. Naam indicator
Eenheid
Bron
2022 2023 2024 2025
Formatie
Fte per 1.000 inwoners
SED organisatie
6,88 6,85 7,09
Bezetting
Fte per 1.000 inwoners
SED organisatie
6,48 6,52 6,82
Apparaatskosten Kosten per inwoner
SED organisatie
293 338
Externe inhuur
% van loonsom plus kosten externe inhuur
SED organisatie
21,2 2,1
Overhead
% van totale lasten
SED organisatie
8,9
8,6
8,7
9,6
12
Wat mag het kosten Werkelijk 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Totaal lasten Totaal baten Saldo van baten en lasten
12.755 57.442 44.687
13.396 59.111 45.714
11.890 60.952 49.062
Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves Resultaat
0 1.609 46.297
0 242 45.956
0 80 49.142
13
Programma Ruimte Inleiding Het programma Ruimte richt zich op het beheren en ontwikkelen van de fysieke leefomgeving in onze gemeente. We combineren waar mogelijk verschillende opgaven, zoals woningbouw, verkeersveiligheid en verduurzaming. Daarbij houden we oog voor zowel nieuwe ontwikkelingen als het dagelijkse beheer en de veiligheid van de openbare ruimte. De onderwerpen In dit programma laten we zien wat we in 2026 met de beschikbare middelen gaan doen. En wat we daarvan verwachten. De onderwerpen zijn: 1. Ruimtelijke ontwikkeling 2. Openbare ruimte 3. Veiligheid 4. Economie 5. Duurzaamheid en milieu Ontwikkelingen De grote doelen van onze gemeente zijn niet in één jaar te realiseren en vragen tijd. Daarbij zijn we ook afhankelijk van externe factoren, zoals de economische situatie en het geld dat we van het Rijk ontvangen. Dit bepaalt steeds meer wat we kunnen doen. Hieronder een overzicht van onze prioriteiten: • Woningbouwlocaties: we werken aan verschillende locaties voor zowel permanente woningen als flexwonen. • Gezonde en evenwichtige woningmarkt: We willen passende woningen realiseren voor onze huidige en toekomstige inwoners. Dit betekent dat de continue bouw van nieuwe woningen topprioriteit is. • Leefbaarheid van bestaande kernen: Naast nieuwe woongebieden blijft de leefbaarheid in onze huidige kernen belangrijk.
Daarom richten we ons op veiligheid en willen we handhaving en de aanpak van ondermijning sterk verbeteren. Voorstellen hiervoor zijn opgenomen in deze begroting. • Openbare ruimte en vervangingsopgave: De komende jaren vernieuwen we delen van de openbare ruimte. Daarbij grijpen we de kans om tegelijk nieuwe opgaven mee te nemen, zoals klimaatadaptatie en het verbeteren van de verkeersveiligheid. Door werkzaamheden te combineren, beperken we kosten en overlast. • Ondergrondse ontwikkelingen: Er gebeurt steeds meer onder de grond, zoals de aanleg van nieuwe energie- en data-infrastructuur. We moeten hier als organisatie zowel inhoudelijk als qua capaciteit klaar voor zijn. • Regionale samenwerking: We werken veel samen met andere gemeenten. We blijven kritisch kijken naar samenwerkingsprojecten en kiezen alleen voor samenwerking als dit maatschappelijk toegevoegde waarde heeft. • Gemeentelijk vastgoed: De komende jaren geven we extra aandacht aan ons vastgoed. Door strategisch beleid kunnen we efficiënter werken aan ontwikkeling, onderhoud en beheer. Daarnaast staan we voor de uitdaging om ons vastgoed te verduurzamen. Dit komt ook in de begrotingen van de komende jaren terug.
14
Wat willen we bereiken en wat gaan we ervoor doen? Ruimtelijke ontwikkeling Centrumplan Wat willen we bereiken? Het centrum is een gezellig ontmoetingsplein en een mooi plein om aan te wonen. Wat gaan we ervoor doen? • Eind 2025 zijn de voorbereidingen getroffen voor de sloop van de huidige bebouwing aan De Middend 1-3. Eind Q4 2025 is de huidige bebouwing gesloopt en start de ontwikkelaar met de nieuwbouw. Na realisatie van de nieuwbouw wordt de huidige bebouwing de Middend 5 gesloopt en nieuw gebouwd. • De ‘Nota van uitgangspunten laatste fase’ is vastgesteld en wordt in 2026 verder uitgewerkt. • Het voorontwerp van de openbare ruimte wordt uitgewerkt en aan de gemeenteraad voorgelegd met het verzoek om krediet beschikbaar te stellen voor de uitvoering. Erfgoed en monumenten Wat willen we bereiken? Met ons erfgoedbeleid verhogen we het woonplezier en versterken we de lokale identiteit. Wat gaan we ervoor doen? Naast de structurele zaken zoals het verstrekken van subsidies aan eigenaren van gemeentelijke monumenten en het begeleiden van initiatieven, • •
Jaarlijks aanwijzen van 2 monumenten; De aanwijzing van de Kolk als beschermd dorpsgezicht.
Vastgoed Wat willen we bereiken We faciliteren op een duurzame manier onze sportverenigingen en accommodaties. Wat gaan we ervoor doen • We beginnen met de uitvoering van ons strategisch vastgoedbeleid. • Na vaststelling van strategisch vastgoedbeleid stellen we het accommodatiebeleid vast. Omgevingswet Wat willen we bereiken? Stede Broec heeft een vastgestelde Omgevingsvisie en start de omgevingsplannen Wat gaan we ervoor doen? Invoering Omgevingswet Door een bijstelling van het plan van aanpak voor het omgevingsplan en indexering van de aanbesteding van 2023 is budget nodig. 15
• •
In 2026 wordt gestart met het opstellen van het omgevingsplan welke in 2028 kan worden vastgesteld. In 2026 wordt gestart met de 1e evaluatie van de omgevingsvisie.
Woningbouwprojecten Wat willen we bereiken? Een gelijk verdeelde woningmarkt, met woningen die passen bij de wensen. Nu en in de toekomst. Wat gaan we ervoor doen? Woningbouwprojecten • Woningbouw Nijevoert het haalbaarheidsonderzoek is samen met de ontwikkelaars in 2025 afgerond. Na afronding kan de anterieure overeenkomst tussen de gemeente en de ontwikkelaars worden opgesteld en ondertekend. Vervolgens wordt in 2026 gestart met de wijziging van de omgevingsplannen voor de bouw van 900 woningen tot 2030. Naar verwachting start de bouw in het 1e kwartaal 2027. • Silverwoid: De gemeenteraad heeft op 3 juli 2025 het ambitiedocument met het programma van eisen en het uitgangspunten met een motie vastgesteld. Naar aanleiding van de motie is de opdracht gegeven voor een energievisie en advies rondom waterbesparing en berging. De uitkomsten worden eind 2025 of begin 2026 voorgelegd aan de raad. Daarnaast wordt gewerkt aan de anterieure overeenkomst. Parallel wordt in samenwerking met de klankbordgroep en omwonenden gewerkt aan het stedenbouwkundig plan, dat naar verwachting eind 1e kwartaal 2026 aan de raad ter vaststelling wordt voorgelegd. • Politiebureau: In 2025 heeft er een onderzoek plaatsgevonden naar de verplaatsing van de C2000 mast. Dit onderzoek en afspraken hieromtrent worden eind 2025 of begin 2026 afgerond.
Na deze afronding wordt het ontwikkelkader ten behoeve van de nieuwe functie 'woningbouw' definitief gemaakt en kan worden vastgesteld. • Onderzoek naar de mogelijkheden voor een locatie voor flexwonen. Woningmarkt Doel: een gezonde evenwichtige woningmarkt, met passende woningen voor nu en later. Wat willen we bereiken? We versnellen de woningbouw met een aanbod van betaalbare, aantrekkelijke, verschillende en duurzame woningen voor elke doelgroep. Wat gaan we ervoor doen? • We bouwen duurzame woningen. Vooral betaalbare huur- en koopwoningen, in lijn met de Woondeal 2.0 Noord-Holland Noord. • We spreken een nieuw woonprogramma af dat overeenkomt met de omgevingsvisie en voeren het uitvoeringsprogramma uit. • We maken ruimte voor woonzorgconcepten in woningbouwplannen. Ouderen blijven zo in de eigen omgeving wonen, met de meest passende woonomstandigheden. • We voeren samen met woningcorporaties Het Grootslag, De Woonschakel en de huurdersraden de prestatieafspraken uit. • We stellen het nieuwe woonbeleid vast. 16
Woonakkoord Doel: Stede Broec is een aantrekkelijke woongemeente. Wat willen we bereiken? • Conform het in 2021 vastgestelde Woonakkoord Westfriesland zijn er eind 2030 12.500 nieuwe woningen gebouwd. Het streven is ruim 1.500 nieuwe woningen per jaar. • We versnellen de woningbouw, met aandacht voor betaalbare, gevarieerde, aantrekkelijke en duurzame woningen voor iedereen. • We voegen nieuwe, unieke en aanvullende woningen toe aan de regionale woningvoorraad. • We stimuleren zelfstandig wonen voor langere tijd. Wat gaan we ervoor doen? • Samen met belanghebbenden organiseren we minstens twee keer per jaar een versnellingstafelbijeenkomst. Dan bekijken we de knelpunten en kansen om woningbouwprojecten te versnellen. • Er wordt een flexibel plan gebruikt voor nieuwbouwprojecten, dat de regio richting geeft en ruimte biedt voor ideeën van de markt. • We verstrekken startersleningen vanuit het de door de raad verhoogde budget.
Openbare ruimte Openbare ruimte Wat willen we bereiken? Stede Broec is een leefbare, groene en goed onderhouden gemeente. Wat gaan we ervoor doen? Kunstwerken De komende jaren zal worden ingezet op vervanging van houten fiets/voetgangersbruggen door bruggen bestaande uit duurzamere materialen. Openbaar groen De staat van het onderhoudsniveau wordt 4 keer per jaar beoordeeld. Aan de hand van de objectieve beoordeling heeft de algemene kwaliteit van de buitenruimte een waardering op Dniveau. Er wordt hiermee niet voldaan aan het ambitieniveau B. De komende jaren wordt dus extra geïnvesteerd in het onderhoud en het vervangen van beplanting. • Tijdens het groenonderhoud wordt de biodiversiteit versterkt doormiddel van beheermaatregelen (snoeien) en het inzaaien van meerjarige kruidenmengsels • We hebben oog voor o.a. wandelpaden en buitenfitnessapparaten. • In 2026 starten we met het herplanten van verwaarloosde plantvakken en starten we met de nieuwe onderhoudscontracten • We zetten in op een effectievere wijze van bestrijding van exoten en onkruid. Exoten zijn kruidachtige gewassen die vanuit het wettelijk kader bestreden dienen te worden. In gemeente Stede Broec wordt met name actief ingezet op het bestrijden van de Japanse duizendknoop en reuzenberenklauw. Beide soorten zijn geen inheemse kruiden en verstoren het ecosysteem wat niet ten goede komt aan de biodiversiteit 17
Openbare verlichting In 2026 wordt de openbare verlichting vervangen in Lutjebroek-noord (o.a. Horn), Zesstedenpark (o.a. Nijenburg) en Noordertocht (o.a. Fuut). Algemeen wordt de openbare verlichting op het vastgestelde kwaliteitsniveau gebracht en behouden. Waterwegen en baggeren Het doel van het baggeren is de watergang geschikt te houden voor gebruik watersport, voldoende doorstroming te behouden voor de aan- en afvoer van water (belang van HHNK) en voldoende waterdiepte te behouden zodat er geen ecologische problemen ontstaan. Hierbij is het naast het baggeren van bodemaanwas (bagger) ook het verwijderen van een teveel aan waterplanten een belangrijk onderdeel. Met de overdracht van de wegen van HHNK aan de gemeente, is het baggeren van de bermsloten een extra taak van de gemeente geworden. De gemeente Stede Broec heeft het baggeren van de bermsloten/wegsloten uitbesteed aan HHNK (Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier) (2023-2029, cyclustijd 7 jaar). Het betreft 1.724 m3 bagger in 7 jaar voor de bermsloten. Daarnaast heeft de gemeente een meerjarig baggerplan 2024-2033, cyclustijd 10 jaar, op laten stellen voor de na de Overdracht Stedelijk Water nog te baggeren waterwegen, waarvoor de gemeente zelf verantwoordelijk is. Het betreft 1.008 m 3 bagger, in 10 jaar.
Daarnaast zijn we verantwoordelijk voor de Broekerhaven en het beheer van walkanten en oevers van kleine watergangen. Wegennetwerk Wat willen we bereiken? In Stede Broec hebben we een goed, veilig en bereikbaar wegennetwerk met een goede doorstroming. Wat gaan we ervoor doen? Verkeer In 2026 gaan we verder met het uitvoeringsprogramma verkeer. De bewoners worden aan de hand van de planning betrokken bij herinrichtingsprojecten. • Starten met de voorbereidingen voor de realisatie van de doorfietsroute op de P.J. Jongstraat en Zesstedenweg. • De verkeersveiligheid van de fietsoversteken op de Stede Broecweg verbeteren. • Starten met de eerste fase van verkeersveiligheidsaanpassingen aan De Bouw. Wegen Het gaat om rijbanen en markeringen, fiets- en voetpaden, parkeervakken en overige verharding waaronder plateaus, inritten, bermverharding etc. Dagelijks beheer van verhardingen bestaat uit werkzaamheden aan de bestrating en het asfalt. Op basis van meldingen worden schades, gevaarlijke situaties en kleine wijzigingen afgehandeld. In 2026 realiseren we zo’n 8 onderhoudsprojecten, variërend van (kleinschalig) groot onderhoud tot vervangingsprojecten. • Fase 2 Overstort • Platanenlaan herstraten 18
• • • • • •
Silverhof herstraten met klinkerverharding De Wijzend nieuwe deklaag Sluisdeur herstraten Achter het Rad, herstraten Nico Kolenbergstraat herstraten De Bouw schoolzone herstraten.
In 2025 is er een visuele weginspectie uitgevoerd. Op basis van deze visuele weginspectie die om het jaar wordt uitgevoerd, wordt er een onderhoudsplanning opgesteld voor de komende 5 jaar. Op deze manier houden we de wegen op het gewenste niveau. Op basis van onderzoeken naar de restlevensduur van de wegen en aanvullende onderzoeken krijgen we inzicht welke wegen er op termijn hun einde levensduur bereiken. Met deze informatie kunnen we een lange termijnplanning realiseren. Uitvoering klimaatadaptatie We gaan verder met de uitvoering van de bestaande Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie in regionale samenwerking met de Westfriese gemeenten. Binnen dit verband wordt een regionale uitvoeringscoördinator ingezet en dragen de gemeenten gezamenlijk de kosten; Er is gestart met de actualisatie van de stresstest, conform de landelijke afspraak om iedere zes jaar een nieuwe stresstest uit te voeren. Deze stresstest brengt in beeld in welke mate de gemeente kwetsbaar is voor wateroverlast, hitte, droogte en overstroming. De uitkomsten van deze stresstest worden in 2026 verwacht en vormen input voor een geactualiseerde adaptatiestrategie en uitvoeringsagenda. We sluiten hierbij zoveel mogelijk aan bij het groenblauw beleid en bij kansen binnen andere ruimtelijke opgaven.
Algemene begraafplaats Wat willen we bereiken? Zorgen voor goed, efficiënt en respectvol beheer van de algemene begraafplaats. Wat gaan we ervoor doen? Om de algemene begraafplaats goed en efficiënt te kunnen beheren wordt er in 2026 een nieuw beheerplan opgesteld. Momenteel wordt het aanwezige groen op de begraafplaatsen onderhouden op niveau B van het CROW.
Veiligheid Wat willen we bereiken? Een leefbaar en veilig Stede Broec waar het voor iedereen prettig wonen en werken is. Wat gaan we ervoor doen? BOA's We zorgen voor een verdere professionalisering en versterking van de BOA’s. Hierbij zorgen we dat onze BOA’s goed opgeleid en getraind zijn. Binnen de bestaande formatie zorgen we voor een prioritering van werkzaamheden. Hierbij ligt een van de speerpunten op handhaving op het water tijdens het vaarseizoen. Daarnaast wordt onderzoek gedaan naar een effectieve 19
structurele manier voor toezicht op het water tijdens het vaarseizoen. Hierbij is samenwerking met omliggende gemeente(n) noodzakelijk. In het eerste kwartaal van 2026 zal hiervoor een raadsvoorstel worden aangeboden. Integraal Veiligheidsplan 2023-2026 Stede Broec is een leefbare en veilige gemeente waar het voor iedereen prettig wonen en werken is. Hier werken wij samen met onze inwoners en (veiligheids)partners aan. Het Integraal Veiligheidsplan (IVP) 2023 – 2026 is hiervoor de basis. Zo worden bijvoorbeeld vanuit het IVP zorg- en veiligheidsvraagstukken opgepakt, werken we aan het aanpakken van ondermijningssituaties en werken we aan de weerbaarheid tegen cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit. Weerbaarheid van de organisatie en maatschappij Landelijk en regionaal opgestelde beleid op het gebied weerbaarheid wordt lokaal toegepast. Samen met de domeinen in de SED organisatie wordt dit lokaal uitgewerkt en geïmplementeerd. Inspelen op actualiteiten Landelijk zijn verschillende sentimenten zichtbaar op het vlak van bijvoorbeeld migratie of geopolitieke spanningen. Deze sentimenten vragen incidentele en structurele inspanningen van het lokaal bestuur en de SED organisatie.
Economische zaken Wat willen we bereiken? Stede Broec heeft een bloeiende lokale economie. Wat gaan we ervoor doen? • Continueren van de samenwerking met ondernemers en ondernemersverenigingen. • Lokale en regionale afstemming over het doorontwikkelen en versterken van winkelgebieden, agrarisch gebied en bedrijventerreinen. • Participeren en financieel bijdragen aan: o Economische Agenda Westfriesland waarmee onder andere Startersloket en TalentAcademy ondersteund worden; o Regiopromotie van Stede Broec en Westfriesland; o Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord (zie verbonden partijen); o Leader subsidie Westfriesland. • In 2025 is de detailhandelsvisie vastgesteld. Regionaal wordt afgestemd of aanpassing nodig is, bijvoorbeeld voor het onderwerp boerderijwinkels. Zonodig wordt, naar aanleiding daarvan, in 2026 de detailhandelsvisie aangepast of aangevuld. • We verkennen de mogelijkheden om efficiënter om te gaan met de schaarse ruimte op bedrijventerreinen. Dit doen we door te kijken hoe er met behoud van ruimtelijke kwaliteit verdicht kan worden en extra bouwhoogte mogelijk is.
20
Duurzaamheid en milieu Afvalinzameling Wat willen we bereiken? Stede Broec heeft een goed werkende afvalinzameling en – verwerking, met een goede balans tussen dienstverlening, kosten en milieuresultaat. Wat gaan we ervoor doen? We evalueren het uitgevoerde Afvalbeleidsplan, spelen in op de vernieuwde vergoedingsstructuur van Verpact voor PBD door de afvalscheiding te verbeteren. en blijven de inzameling, communicatie en samenwerking met HVC voortdurend verbeteren. Duurzaamheid Wat willen we bereiken? Stede Broec is een duurzame gemeente, met aandacht voor de unieke identiteit van de wijken. Wat gaan we ervoor doen? Bedrijvenaanpak duurzaamheid We ondersteunen grootverbruikers bij het ontwikkelen van collectieve oplossingen voor netcongestie, door middel van een haalbaarheidsstudie. • • •
We ondersteunen grootverbruikers bij het ontwikkelen van collectieve oplossingen voor netcongestie, door middel van een haalbaarheidsstudie; Ook ondersteunen we ondernemers bij energiebesparing en verduurzaming; Samen met enkele bedrijven onderzoeken we concrete mogelijkheden van een hoog temperatuur-warmtenet, gekoppeld aan een nieuwe geothermiebron van het Grootslag. Deze bron kan niet alleen bedrijven, maar ook andere afnemers van warmte voorzien.
Energiebesparing • De Lokale Isolatieaanpak is in 2025 gestart en succesvol verlopen. In 2026 wordt vervolg gegeven aan de isolatieaanpak met de financiële middelen vanuit de tweede tranche van het Nationaal Isolatieprogramma (NIP). Daarmee verwachten we nog eens 245 woningen te kunnen isoleren (dit is inclusief de wachtlijst uit de 1 tranche). • In 2026 wordt gewerkt aan de uitvoering van het Soorten Management Plan inclusief monitoring en registratie. Daarbij worden mitigerende maatregelen toegepast. Hierdoor wordt het mogelijk om woningen te isoleren, zonder dat per woning aparte vergunningen moeten worden aangevraagd. Energieopwekking • We werken mee aan het traject langs de N307 om langs de provinciale weg op provinciale grond zonnepanelen te plaatsen. Dit doen wij in samenwerking met de Provincie Noord-Holland en Rijkswaterstaat.
21
Warmte transitie bestaande omgeving • We werken aan een Warmteprogramma als vervolg op de Transitievisie Warmte (TVW, 2021).Het warmteprogramma wordt in 2026 vastgesteld. Dit programma betreft een herijking van de TVW en beschrijft hoe de gemeente de warmtetransitie vormgeeft en waar de komende jaren kansen liggen voor een aardgasvrije gebouwde omgeving. Het wordt samen met netbeheerders, lokale partijen en inwoners opgesteld. • Gestart wordt met het wijkuitvoeringsplan voor Princenhof – Plan Zuid. Hierin staat hoe en wanneer dit gebied op termijn aardgasvrij kan worden. Het plan maken we in samenwerking met netbeheerders, lokale stakeholders en inwoners.
Met wie werken we samen Voor het programma Ruimte werken we samen met de volgende partijen: • Omgevingsdienst Noord-Holland Noord, • Veiligheidsregio Noord-Holland Noord, • Archeologie West-Friesland, • WerkSaam Westfriesland, • Recreatieschap Westfriesland, • Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord en • Afvalbeheer Westfriesland (ABWF). In de paragraaf ‘Verbonden partijen’ lichten we de samenwerking toe.
22
Verplichte indicatoren Naam indicator
Eenheid
Bron
2022 2023 2024* 2025*
Verwijzingen Halt
Aantal per 1.000 jongeren
Bureau Halt
4
9
4
n.b.
Winkeldiefstallen
Aantal per 1.000 inwoners
CBS
0,9
0,9
1,1
n.b.
Geweldsmisdrijven
Aantal per 1.000 inwoners
CBS
4,8
2,7
3,6
n.b.
Diefstallen uit woning
Aantal per 1.000 inwoners
CBS
0,7
1,4
1,1
n.b.
Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)
Aantal per 1.000 inwoners
CBS
5,9
3,8
5,4
n.b.
Functiemenging
%
38,6 39,4
n.b.
n.b.
Vestigingen (van bedrijven)
Aantal per 1.000 inwoners van 15 t/m 64 jaar
120,6 127,7 n.b.
n.b.
Omvang huishoudelijk restafval
kg per inwoner
128
131
n.b.
n.b.
Hernieuwbare elektriciteit
%
23,4
n.b.
n.b.
n.b.
Gemiddelde WOZ waarde
x € 1.000
CBS
294
354
363
370
Nieuw gebouwde woningen
Aantal per 1.000 woningen
Basisregistratie adressen en gebouwen
15,2
7
n.b.
n.b.
Demografische druk
%
CBS
80,1 80,7 80,4 81,8
Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden
In euro's
COELO
865
Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden
In euro's
COELO
994 1.122 1.172 1.203
990 1.039 1.067
*) De gegevens worden van de website www.waarstaatjegemeente.nl gehaald. De indicatoren waar in het bovenstaande overzicht n.b. staat, zijn daar nog niet beschikbaar.
Wat mag het kosten Werkelijk 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Totaal lasten Totaal baten Saldo van baten en lasten
17.083 8.776 -8.308
20.835 9.560 -11.276
18.055 7.760 -10.295
Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves Resultaat
3.157 2.097 -9.367
1.061 2.146 -10.191
1.443 433 -11.305
23
Programma Samenleving Inleiding Als gemeente hebben wij de verantwoordelijkheid om zorg en ondersteuning te bieden aan inwoners die dat nodig hebben. In 2026 zetten we ons onverminderd in voor een sociaal domein dat aansluit bij de lokale behoeften en de leefwereld van onze inwoners. We bieden passende ondersteuning – zowel voor de gemeenschap als voor het individu. Meer dan ooit ligt de focus op preventie. Door problemen vroegtijdig te signaleren of zelfs te voorkomen, versterken we de zelfredzaamheid van mensen en vergroten we hun kansen om volwaardig mee te doen in de samenleving. Preventie is daarmee geen aparte taak, maar een integraal onderdeel van ons beleid. Concreet betekent dit dat we inzetten op een gezonde en inclusieve leefomgeving, waarin gezondheidsverschillen worden verkleind en iedereen zich kan ontwikkelen. Ook zetten we in op het versterken van de sociale basis: bewoners die naar elkaar omzien, gemeenschappen die samen oplossingen vinden en maatschappelijke initiatieven die ruimte krijgen om te groeien. Het naar elkaar omkijken begint op een jonge leeftijd en daarom zetten we in op inclusief onderwijs. Naast het onderwijs hebben we ook aandacht voor ontwikkelingen van de jeugd op sociale cultureel vlak en sport.
Ontwikkelingen Jeugd en Wmo Het afgelopen jaar hebben we veel stappen ondernomen met als doel om: 1) De kwaliteit van onze dienstverlening aan inwoners te vergroten; 2) Hulp tijdig in te zetten; 3) De kosten te beheersen. Lokaal hebben we de regionale inkoop en implementatie van specialistische jeugdhulp en Wmo afgerond. De consulenten hebben de tools om de regionale afspraken te hanteren. Deze zijn bekrachtigd in de verordening, waarbij de reikwijdte jeugdhulp is ingeperkt. Daarnaast hebben wij, in SED verband, een beheersteam opgezet. Dit beheersteam heeft als doel om de cliëntgebonden kosten jeugd te verminderen. Het beheersteam stuurt op de maatwerkovereenkomsten, verwijzingen van o.a. huisartsen en Gecertificeerde Instellingen en acteert op de top 10 duurste jeugdigen per gemeente. Dit heeft de eerste positieve financiële resultaten opgeleverd. Uiteraard hebben we blijvend aandacht voor onze processen en bekijken we kritisch op welke punten we nog meer efficiency kunnen realiseren door aanpassingen te doen in ons proces. Jeugd Onze consulenten zetten zich blijvend iedere dag in om tijdig de meest passende zorg in te zetten. Echter zien we een toenemende complexiteit van de problematiek van gezinnen, groeiende wachtlijsten bij aanbieders en langdurende hulptrajecten.
Ook is de rol van de consulent in de afgelopen jaren veranderd: van enkel een keukentafelgesprek en beschikken, is de Jeugdconsulent nu actief betrokken bij hulptrajecten van gezinnen. Onderdeel van de overeenkomsten per 1 juli 2025 is dat consulenten nu nog actiever betrokken zijn bij gezinnen. 24
Enerzijds om te voldoen aan het wettelijke kader van één gezin, één plan, één regisseur, maar ook om tijdig bij hulpverleningstrajecten te kunnen bijsturen. Regie door een consulent zorgt voor grip op dat wat wordt ingezet: zij sturen op effectiviteit, doorstroom en uitstroom. Dit geldt voor alle trajecten, maar zeker bij de hoog specialistische, dure trajecten, is de rol van de consulent cruciaal om de kosten beheersbaar te houden. Dit vraagt om een, soms, (tijds-) intensieve rol van de Jeugdconsulent. Wmo Ook bij de Wmo zien we een toenemende druk ontstaan op het consulententeam. Voor de uitvoering van de Wmo taken geldt ook de gewijzigde regierol, alleen minder (tijds-) intensief en zijn hulpvragen complexer. Bij de Wmo zien we dat het aantal meldingen per gemeente groeit. Dit kunnen we verklaren door o.a. de toenemende vergrijzing. Het aantal meldingen is toegenomen van ongeveer 1.900 meldingen in 2022, naar ongeveer 2.500 in 2024. Het gaat om nieuwe instroom en verlengingen van lopende indicaties. Ontwikkelingen schuldhulp Bij schuldhulpverlening constateren we een toenemend aantal meldingen. Er zijn meer meldingen bij de vroegsignalering en meer aanmeldingen vanwege een mogelijke woningontruiming. Ook team schuldhulpverlening staat onder druk als het gaat om beschikbare capaciteit.
De beschikbare formatie binnen de SED is de afgelopen jaren gelijk gebleven, terwijl de meldingen en de complexiteit van casuïstiek toeneemt. Vervolg Uitgangspunt is én blijft dat we onze inwoners in een vroegtijdig stadium willen helpen wanneer zij zorg nodig hebben. Dit vanuit menselijk oogpunt maar ook om het waar mogelijk voorkomen van duurdere en langjarige zorg. Om onze inwoners goed en tijdig te kunnen blijven helpen én daarbij het willen voorkomen van wachtlijsten bij welke vorm van zorg ook, kan het nodig zijn om de bestaande formatie van de teams jeugd, Wmo en schuldhulp op termijn uit te breiden. Dit is mede afhankelijk van (landelijke) maatregelen om de wachtlijstproblematiek bij aanbieders te beheersen. Indien aanleiding daartoe komen wij in de VJN 2026 met een nader voorstel omtrent de formatie capaciteit.
Wat willen we bereiken en wat gaan we ervoor doen? Onderwijs Wat willen we bereiken? Kinderen in de gemeente Stede Broec krijgen les in een fijne omgeving die ze helpt zich te ontwikkelen. En in veilige, gezonde en prettige schoolgebouwen. Wat gaan we ervoor doen? Onderwijs Achterstanden Beleid (OAB) • We werken volgens het nieuwe Onderwijskansenconvenant, waardoor we de samenwerking met onderwijs, kinderopvang, GGD en andere partners rondom het jonge kind versterken, om alle kinderen in gemeente Stede Broec gelijke kansen te bieden. • We werken aan een nieuwe subsidieregeling voor het onderwijsachterstandenbudget, zodat beschikbare middelen efficiënt en doelgericht kunnen worden ingezet. 25
Onderwijshuisvesting • Samen met de gemeente Enkhuizen ontwikkelen we een gemeentegrens-overstijgend Strategisch Integraal Huisvestingsplan Voortgezet Onderwijs. Hiermee ontwikkelen we een lange termijn visie op de huisvesting van onze scholen. • We werken een businesscase uit voor de toekomst van De Baskuul, Lutjebroek in het kader van het Integraal Huisvestingsplan Primair onderwijs. • We werken een ontwerp uit voor MFA Plan Zuid, op basis van het Programma van Eisen. We creëren hier een locatie waar onderwijs, kinderopvang en maatschappelijke voorzieningen samen komen.
Sociaal domein Wat willen we bereiken? We zijn een gemeente die goed bereikbaar is voor haar inwoners. En de noodzakelijke zorg verleent wanneer dit niet vanuit de preventie ondervangen kan worden. Wat gaan we ervoor doen? Hervormingsagenda Jeugd In 2026 blijven we uitvoering geven aan de gestelde maatregelen uit de Hervormingsagenda Jeugd. We willen dat kinderen en jongeren sneller passende hulp krijgen, zoveel mogelijk dichtbij huis. Daarbij versterken we preventie en signaleren we problemen eerder, zodat zwaardere zorg vaker kan worden voorkomen. • •
•
•
•
We versterken het lokale team zodat zij zelf hulp kunnen leveren, ook bij onveiligheid (Toekomstscenario voor Jeugd en gezin). We zorgen voor een betere samenwerking tussen ONS Stede Broec en de huisartsen waardoor kinderen en gezinnen sneller passende hulp krijgen en onnodige doorverwijzing worden voorkomen. We zorgen voor een preventief dekkend zorglandschap en focussen daarmee op het versterken van het 'normale' leven van de inwoner, zodat problemen vroeg worden opgepakt. We realiseren voor jeugdigen die niet meer thuis kunnen wonen een zorgvorm die zo 'thuis en dichtbij als mogelijk' is. Denk hierbij aan het realiseren van kleinschalige woonvoorzieningen. We bakenen de reikwijdte van de Jeugdhulp af waardoor jeugdhulp alleen wordt ingezet daar waar het echt nodig is. Andere vragen worden in de sociale basis of andere domeinen opgepakt.
Kwetsbare inwoners De zeven Westfriese gemeenten werken sinds 2024 gezamenlijk aan de uitvoering van de Toekomstvisie (psychisch) kwetsbare inwoners 2024–2028+. De visie en het bijbehorende implementatieplan richten zich op de thema’s: Ondersteun(en)de samenleving, Wonen, Zorg & Ondersteuning, Veiligheid, Bestaanszekerheid, Zinvolle daginvulling en Samenwerken in de regio. De regionale projectgroep Kwetsbare Inwoners geeft, in nauwe samenwerking met interne en externe partners, uitvoering aan de vastgestelde doelen en actiepunten. In 2026 zetten we de ingezette koers voort en bouwen we verder aan een samenhangende, integrale aanpak voor deze doelgroep. 26
Prikkelarm Wonen In West-Friesland ontbreekt een geschikte woonvoorziening voor psychisch kwetsbare inwoners die gebaat zijn bij een prikkelarme woonomgeving buiten de woonwijk. Met regionale Blokhuisgelden is onderzocht of een dergelijke voorziening met vijf tot zeven woonplekken haalbaar is. Van de ruim dertig onderzochte locaties kwam de locatie in Koggenland positief uit de businesscase. Hoewel de voorziening niet in Stede Broec wordt gerealiseerd, nemen we als gemeente wel deel aan de regionale samenwerking en dragen wij bij aan de ontwikkeling en bekostiging vanuit de regionale MO/BW middelen. De bouw staat gepland voor de tweede helft 2026. Lokale toegang In navolging van het visieleertraject van de VNG wordt samen met de drie gebiedsteams verder vorm gegeven aan de inrichting van de lokale toegang. Het 'wat' en het 'hoe' worden uitgewerkt. Dit proces gaat hand in hand met één van de opgaven uit de Hervormingsagenda jeugd (Stevige lokale teams). Onderwijszorgarrangementen • We zetten zowel individuele als groepsgewijze jeugdzorg indien nodig in tijdens schooltijd (onderwijszorgarrangement). We doen dit om deelname aan het regulier onderwijs te vergroten. • In een pilot, lopend tot september 2026, bieden we in regionaal verband jeugdzorg aan elke daarvoor in aanmerking komende leerling op het Integraal Kind Expertise Centrum (IKEC) Hoorn.
Ontheemden We realiseren medio 2026 een opvanglocatie aan de Veilingweg, in samenwerking met het COA. Deze locatie wordt veilig, betaalbaar en goed bereikbaar ingericht en biedt een menswaardige opvang. We voeren de Spreidingswet uit door een evenredige bijdrage te leveren aan de landelijke opvangopgave en werken hierbij samen met de regio. We zorgen dat bewoners van de opvanglocatie toegang krijgen tot onderwijs, zorg en maatschappelijke ondersteuning, in samenwerking met partners. We blijven in gesprek met inwoners, bedrijven en direct-belanghebbenden om aandachtspunten en zorgen te betrekken bij de uitvoering. Ook in 2026 zetten we ons in voor de opvang van Oekraïense ontheemden, conform de landelijke taakstelling. Preventie Jeugd We ondersteunen kinderen en jongeren in het ontdekken van hun talenten en hun interesses via sport, cultuur en gezondheid. Daarnaast bieden we preventieve, laagdrempelige ondersteuning aan kinderen/jongeren en hun gezinnen. Bijvoorbeeld door de inzet van het jeugd en jongerenwerk en schoolmaatschappelijk werk. In 2026 evalueren we de campagne ‘De norm is niet vapen’. Daarnaast gaan we door met het in kaart brengen van het voorveld, om deze waar nodig te verstevigen en door te ontwikkelen.
Uitvoeringsplan visie sociaal domein Samen met verschillende samenwerkingspartners, waaronder Ons Stede Broec, wordt het ‘Uitvoeringsplan Visie Sociaal Domein opgesteld’. Ook de Wmo adviesraad adviseert ons over de visie. Het uitvoeringsplan geeft antwoord op de vraag op welke wijze er de komende jaren uitvoering gegeven wordt aan de visie sociaal domein. 27
Sport, cultuur en recreatie Wat willen we bereiken? We hebben een gevarieerd aanbod van activiteiten en voorzieningen die voor iedereen toegankelijk zijn, zowel fysiek als financieel. Hiermee verbeteren we de betrokkenheid, het gevoel van samenhorigheid en de veiligheid in onze gemeente. Wat gaan we ervoor doen? Cultuur We geven uitvoering aan de subsidieregelingen om verenigingen op het gebied van historie, zang, toneel en volksfeesten te ondersteunen. Naar verwachting treedt eind 2026 een wijziging van de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) in werking. Bovendien loopt het huidige convenant af, Gezien de complexiteit van de herziene wet en de wens om een samenwerkingsovereenkomst op te stellen met aanpalende beleidsterreinen (zoals jeugd, onderwijs, laaggeletterdheid e.a.) hebben de zes Westfriese gemeenten de wens om externe expertise in te huren. Voor Stede Broec is dit een kostenpost van € 15.000. Sportaccommodaties We behouden de huidige sportvoorzieningen die toegankelijk zijn voor alle inwoners van de gemeente. Daar waar mogelijk verbeteren we (in fases), de gemeentelijke sportaccommodaties. Sportbevordering In 2026 zetten we het uitvoeringsplan van het Gezond Actief Leven Akkoord (GALA) voort via het lokale sportakkoord en de Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC).
Hiermee stimuleren we een gezonde leefstijl en versterken we het sport- en beweegaanbod. Daarnaast ondersteunen we sportverenigingen bij het behouden en versterken van een toegankelijk en gevarieerd sport- en beweegaanbod voor onze inwoners. Samen met de Westfriese gemeenten werken we aan een gerichte aanpak om een veilig en positief sportklimaat te bevorderen, waarin iedereen met plezier en respect kan sporten. Welzijn • In 2026 bouwen we aan de uitbreiding van ZorgDomein, waamee huisartsen en wijkteams volwassenen sneller digitaal naar passende Wmoen welzijnsvoorzieningen doorverwijzen. • Vanaf 2026 zetten we de pilot eerstelijnszorg structureel voort; consulenten en Ons Stede Broec helpen inwoners vroegtijdig zodat minder doorverwijzing naar dure tweedelijnszorg nodig is. • Met de GALA-middelen voeren we extra preventie uit: valpreventietrainingen, Welzijn Op Recept en Eén tegen Eenzaamheid. • We versterken in 2026 de samenwerking rond Kansrijke Start, zodat gezinnen en jonge ouders vroegtijdig steun krijgen. • We intensiveren de inzet om Stede Broec verder te ontwikkelen als dementievriendelijke gemeente, met herkenbare voorzieningen en mantelzorgondersteuning. 28
Volksgezondheid Wat willen we bereiken? Stede Broec is een gemeente waar volksgezondheid de aandacht heeft en waarin iedereen mee kan doen. Wat gaan we ervoor doen? • We gaan door met het uitvoeren het actieplan van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), dat hoort bij de Brede Specifieke Uitkering (SPUK), en het Integraal Zorgakkoord (IZA). Dit houdt onder andere in: o Welzijn op Recept o Aanpak voor valpreventie o JOGG – aanpak en programma Kind naar Gezond Gewicht. o Bewezen interventies in het kader van een Kansrijke Start (eerste 1000 dagen van het kind) • We stellen een nieuwe gezondheidsnota op. Hierin wordt tevens suïcidepreventiebeleid verankerd in overeenstemming met de ingang van de Wet integrale suïcidepreventie. • We zetten onze nauwe samenwerking voort met lokale verenigingen en organisaties, de regio en de GGD HN. • We zetten continue in op een dekkend aanbod van AED's in onze gemeente.
Met wie werken we samen Voor het programma Samenleving werken we samen met de volgende partijen: • •
WerkSaam Westfriesland en Gemeentelijke Gezondheidsdienst Hollands Noorden (GGD).
In de paragraaf ‘Verbonden partijen’ lichten we de samenwerking toe.
29
Verplichte indicatoren Naam indicator
Eenheid
Bron
2022 2023 2024 2025* 432,2 452,5 n.b.
Banen
Aantal per 1.000 inwoners 15-74 jaar
LISA
n.b.
Jongeren met een delict voor de rechter
% 12 t/m 21 jarigen
CBS
1
1
n.b.
n.b.
Kinderen in uitkeringsgezin % kinderen tot 18 jaar
CBS
4
4
n.b.
n.b.
Netto arbeidsparticipatie
% van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking
CBS
73,1 74,1 74,3
n.b.
Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie
% deelnemers aan het VO en MBO DUO onderwijs
2,8
2,9
2,8
n.b.
Werkloze jongeren
% 16 t/m 22 jarigen
CBS
1
1
n.b.
n.b.
Personen met een bijstandsuitkering
Aantal per 10.000 inwoners
CBS
169,8 161,8 161,4 n.b.
Lopende re-integratievoorzieningen
Aantal per 10.000 inwoners van 15- CBS 64 jaar
318,2 339,6 397,6 n.b.
Jongeren met jeugdhulp
% van alle jongeren t/m 18 jaar
CBS
13,7 13,2 13,1
n.b.
Jongeren met jeugdbescherming
% van alle jongeren t/m 18 jaar
CBS
1,4
1,3
1,3
n.b.
Jongeren met jeugdreclassering
% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar
CBS
n.b.
n.b.
n.b.
n.b.
Cliënten met een maatwerk- Aantal per 10.000 inwoners arrangement Wmo
GMSD
410
740
760
n.b.
Absoluut verzuim
Aantal per 1.000 leerlingen
DUO
1,6
n.b.
n.b.
n.b.
Relatief verzuim
Aantal per 1.000 leerlingen
DUO
18
22
14
n.b.
Niet-sporters
% inwoners dat niet wekelijks gesport (vanaf 12 jaar)
RIVM, CBS
47,5
n.b.
44,3
n.b.
*) De gegevens worden van de website www.waarstaatjegemeente.nl gehaald. De indicatoren waar in het bovenstaande overzicht n.b. staat, zijn daar nog niet beschikbaar.
Wat mag het kosten Werkelijk 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Totaal lasten Totaal baten Saldo van baten en lasten
44.528 12.555 -31.973
44.015 8.527 -35.488
44.131 7.020 -37.111
Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves Resultaat
1.363 1.497 -31.838
234 623 -35.098
0 277 -36.834
30
Paragrafen
31
Lokale heffingen Inleiding In de Gemeentewet en in enkele bijzondere wetten is geregeld welke lokale heffingen de gemeente aan haar inwoners en bedrijven mag opleggen. De raad bepaalt welke van die heffingen daadwerkelijk worden geheven. De gemeente kent de volgende lokale heffingen: •
•
•
Belastingen waarvan de opbrengst vrij besteedbaar is. Hiertoe behoren de onroerendezaakbelastingen (OZB), hondenbelasting, forensenbelasting en toeristenbelasting; Bestemmingsheffingen: de opbrengst is niet vrij besteedbaar maar kunnen uitsluitend worden besteed aan de specifieke lasten verband houdend met collectieve voorzieningen. De gemeente mag niet meer in rekening brengen dan de kosten die zij voor deze voorziening maakt. De afvalstoffenheffing en rioolheffing zijn bestemmingsheffingen; Rechten: worden geheven om kosten te verhalen voor een specifieke dienst of het gebruik van een gemeentebezitting of openbare dienst. Hiertoe behoren de secretarieleges, leges omgevingsvergunningen, begrafenisrechten, marktgelden en pachtsommen kermissen.
De paragraaf lokale heffingen bevat op grond van artikel 10 BBV ten minste: • • •
• •
de geraamde inkomsten; het beleid ten aanzien van lokale heffingen; een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen, waarin inzichtelijk wordt gemaakt hoe bij de berekening van tarieven van heffingen, die hoogstens kostendekkend mogen zijn, wordt bewerkstelligd dat de geraamde baten de ter zake geraamde lasten niet overschrijden, wat de beleidsuitgangspunten zijn die ten grondslag liggen aan deze berekeningen en hoe deze uitgangspunten bij de tariefstelling worden gehanteerd; een aanduiding van de lokale lastendruk; een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid.
In 2026 is het totaal aan opbrengsten van belastingen en heffingen € 13,6 miljoen.
32
Belastingen Onroerendezaakbelastingen op woningen (eigenaren) Onroerendezaakbelastingen op niet-woningen (eigenaren) Onroerendezaakbelastingen op niet-woningen (gebruikers) Hondenbelasting Forensenbelasting Toeristenbelasting
Begroting 2025 Begroting 2026 4.711 4.964 650 689 472 529 111 113 10 10 86 103
Totaal
Heffingen Secretarieleges Leges omgevingsvergunningen Begrafenisrechten Rioolheffing Afvalstoffenheffing Staangelden markten Pachtsommen kermissen Overige heffingen
6.040
6.409
Begroting 2025 Begroting 2026 405 481 346 355 10 10 1.995 2.236 3.546 3.731 29 17 16 16 74 308 6.421
7.153
Beleid ten aanzien van lokale heffingen Gelet op de ombuigingen en wijzigingen in het beleid zijn deze per heffing benoemd. De inflatiecorrectie is vastgesteld op 2,5%. Wanneer er bij de heffing niets expliciet staat benoemd met betrekking tot de stijging geldt alleen de inflatiecorrectie. De tarieven van 2026 zijn niet in deze begroting opgenomen. Dat komt omdat de vaststelling van de begroting in november plaatsvindt en het vaststellen van de tarieven in december.
Een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen Onroerendezaakbelasting (OZB) De OZB wordt geheven van onroerende zaken die binnen de gemeente zijn gelegen. Het gaat om een gebruikersbelasting en eigenarenbelasting op niet-woningen (dit zijn vooral kantooren bedrijfspanden) en een eigenarenbelasting op woningen. De tarieven voor de OZB worden berekend naar een percentage van de WOZ waarde van het onroerend goed in de gemeente. Bij het bepalen van dit tarief wordt een relatie gelegd met de waardeontwikkeling van het onroerend goed. Voor de onroerendezaakbelastingen geldt als uitgangspunt dat de opbrengsten stijgen met 2,5%. De waarderingsgrondslag voor de OZB-aanslagen van 2026 is de WOZ-peildatum 1-1-2025. Op basis van de voorlopige prognoses van het taxatiebureau is de verwachting dat de 33
waardeontwikkeling van woningen tussen de 12% en 14% bedraagt. Voor niet-woningen wordt uitgegaan van een marktontwikkeling van 10%. Hondenbelasting De hoogte van de aanslag hondenbelasting is afhankelijk van het aantal honden dat de belastingplichtige heeft. De gemeente streeft er wel naar dat voldoende uitlaatplekken aanwezig zijn en dat de kosten hiervan volledig worden gedekt. Als uitgangspunt geldt dat de opbrengsten in 2026 met de inflatiecorrectie stijgen. Forensenbelasting Forensenbelasting wordt geheven van degene die voor zichzelf of voor zijn gezin meer dan 90 dagen per jaar een gemeubileerde woning beschikbaar houdt zonder in de gemeente hoofdverblijf te hebben. Onder gemeubileerde woningen vallen ook zomerhuisjes, chalets en caravans. Als uitgangspunt geldt dat de opbrengsten in 2026 met de inflatiecorrectie stijgen. Toeristenbelasting Toeristenbelasting is bedoeld om mensen die wel gebruik maken van de gemeente maar geen inwoner zijn, mee te laten betalen aan de gemeentelijke voorzieningen. De inkomsten die gegenereerd worden uit de heffing komen ten gunste van de algemene middelen. De belasting wordt geheven van degene die verblijf biedt. De aanbieder kan dit bij degene die overnacht in rekening brengen. Door het uitvoeren van controles worden de aanbieders in de gemeente in de toeristenbelasting betrokken.
Zo zijn wij afnemers van het boekje Vrienden op de fiets, wordt de plaatselijke krant doorgenomen, zoeken we op internet en wordt er regelmatig een rondje door de gemeente gefietst. Als uitgangspunt geldt dat de opbrengsten in 2026 met de inflatiecorrectie stijgen t.o.v. de begroting 2025. Begraaf- en grafrechten Grafrechten worden geheven voor het gebruik van de begraafplaats en voor door de gemeente verleende diensten in verband met de begraafplaats. Het tarief mag maximaal 100% kostendekkend zijn.
Kosten begraafplaats Inkomsten begraafplaats excl. heffingen
36 0
Toe te rekenen kosten: Overhead Overige toe te rekenen kosten
15 0
Totale kosten
51
Opbrengsten heffingen
10
Dekking
20%
34
Rioolheffing De rioolheffing wordt geheven bij objecten waaruit afvalwater direct of indirect op de gemeentelijke riolering wordt afgevoerd. Voor woningen wordt de eigenaar belast en voor Niet woningen de gebruiker. De uitgangspunten voor de kosten is het Programma stedelijk water en riolering (PSWR) wat als basis dient van de volledige kostendekking. In de volgende tabel is een overzicht opgenomen met betrekking tot de kostendekkendheid:
Kosten riolering Inkomsten riolering excl. heffingen Toe te rekenen kosten: Overhead BTW Dotatie voorziening
1.495 0
195 294 254
Totale kosten
2.238
Opbrengsten heffingen
2.236
Dekking
100%
35
Afvalstoffenheffing De tarieven voor de afvalstoffenheffing zijn afhankelijk van de kosten die HVC te Alkmaar aan de gemeente in rekening brengt. Met HVC is overeengekomen dat de kostprijs per huishouden met een jaarlijkse indexering wordt aangepast voor de tariefstelling op lokaal niveau. In het kader van kostendekkendheid worden aan de afvalkosten de kosten van administratie en inning (de zogenaamde perceptiekosten) toegevoegd. Tevens wordt rekening gehouden met de betaalde BTW. Afvalstoffenheffing mag maximaal 100% kostendekkend opgelegd worden. In de volgende tabel is een overzicht opgenomen met betrekking tot de kostendekkendheid:
Kosten afvalinzameling Inkomsten afvalinzameling excl. heffingen Toe te rekenen kosten: Overhead BTW Overige toe te rekenen kosten
3.273 230
97 464 128
Totale kosten
3.733
Opbrengsten heffingen
3.731
Dekking
100%
Marktgelden Voor het innemen van een standplaats worden onder de naam 'marktgelden' rechten geheven. Het tarief voor marktgeld wordt berekend per strekkende meter standplaats. Huur standplaatsen kermissen De geraamde opbrengst voor huur standplaatsen is € 16.000.
36
Leges Leges zijn betalingen aan de gemeente waar een individueel aanwijsbare tegenprestatie van die gemeente tegenover staat. Het gaat om een bedrag dat moet worden betaald aan de gemeente voor het gebruik van hun diensten of producten. De leges worden geheven van de aanvrager van de dienst dan wel van degene ten behoeve aan wie de dienst is verleend. De leges mogen per titel maximaal 100% kostendekkend zijn. Hieronder vindt u een overzicht met betrekking tot de kostendekkendheid van de leges. lasten baten