CConstaterende datStaphorst
Koppel je AI →
Document · PDF

Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

Raadsvergadering 11 november 2025, gemeente StaphorstBij agendapunt: Besluitvormend bespreekstuk: Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-202936.317 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 5

pagina 46 van 117

Stand van zaken begroting 2026 Met DON-West (110kv kabel, in combinatie met een nieuw onderstation in Zwolle) komt er veel nieuwe capaciteit beschikbaar op hoogspanningsniveau. Besluitvorming over het definitieve voorkeurstracé wordt eind 2025 voorzien door provincie Overijssel (als bevoegd gezag). In 2026 zal de verdere uitwerking van dit besluit plaatsvinden. Wat betreft de buurtaanpak met Enexis vindt momenteel een uitwerking plaats. Als onderdeel van de uitwerking zullen ook gesprekken plaatsvinden met stakeholders uit de samenleving waaronder dorps- en wijkraden. De uitwerking loopt door in 2026.

Speerpunten 7.7 Warmteprogramma (nieuw) Actualisatie collegeprogramma 2022-2026 Bouwen en Verbinden: Wat willen we bereiken? “De gemeente Staphorst kiest ervoor om met gerichte en pragmatische stappen over te gaan op hernieuwbare warmtebronnen aan de hand van natuurlijke momenten” Wat gaan we daarvoor doen? In het Klimaatakkoord is afgesproken dat Nederland in 2050 van het aardgas af is. De Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw) geeft gemeenten de bevoegdheden die nodig zijn om hierin de regie te nemen. De Wgiw treedt gefaseerd in werking. Wij verwachten dat de Wet op 1 januari 2026 volledig in werking zal treden. Het warmteprogramma is – conform WgiW – een verplicht programma onder de omgevingswet. Het is de opvolger van de Transitievisie Warmte (vastgesteld in 2022). De gemeente Staphorst is in 2025 gestart met een technisch-economische analyse naar kansrijke alternatieven voor aardgas. Dit vormt de technische bouwsteen van het warmteprogramma. Stand van zaken begroting 2026 In 2026 werken we de regierol verder uit. We trekken hierin op met diverse stakeholders, van inwoners tot professionele stakeholders. Medio 2026 wordt het warmteprogramma ter besluitvorming aangeboden.

Wat mag gezondheid en milieu ons kosten? Exploitatie

Meerjarenbegroting 2025 - Jaarschijf 2026

Begroting 2026

Verschil Begroting 2026 vs MJB 25 jaarschijf 26

Meerjarenbegroting 2026 - Jaarschijf 2027

Meerjarenbegroting 2026 - Jaarschijf 2028

Meerjarenbegroting 2026 - Jaarschijf 2029

-6.071.855

Lasten

-6.532.415

-6.049.732

482.682

-6.490.533

-5.961.842

Baten

4.238.350

4.251.316

12.966

4.291.850

4.345.228

4.355.202

Saldo van baten en lasten voor bestemming

-2.294.065

-1.798.417

495.648

-2.198.683

-1.616.613

-1.716.652

Onttrekkingen

652.119

536.190

-115.929

696.925

49.119

49.119

Mutaties reserves

652.119

536.190

-115.929

696.925

49.119

49.119

-1.641.946

-1.262.227

379.719

-1.501.758

-1.567.494

-1.667.533

Saldo van baten en lasten na bestemming

pagina 47 van 117

Afwijkingen toegelicht Omschrijving (bedragen x € 1.000)

Voordeel

Nadeel

Onderstaand worden de verschillen groter dan € 10.000 tussen de meerjarenschijf 2026 uit de begroting 2025-2028 versus de huidige begroting 2026 geanalyseerd. Kostendekkendheid heffingen In programma 7 wordt jaarlijks de kostendekkendheidberekening van riool en afval gemaakt. De toerekening van minder extracomptabele kosten, zoals de btw en overhead, leiden tot een nadeel in de exploitatierekening en een voordeel in de kostprijs van de producten afval en riool (gesloten systemen).

12

Kadernota 2026 - Verhoging bijdrage GR Omgevingsdienst 2026 Betreft de verhoging van de jaarlijkse bijdrage, zoals opgenomen in de Ontwerpbegroting 2026 van de Omgevingsdienst IJsselland .

109

Kadernota 2026 - Verhoging bijdrage GR GGD 2026 Betreft de verhoging van de jaarlijkse bijdrage, zoals opgenomen in de Programmabegroting 2026 Veiligheidsregio IJsselland.

48

Loonkosten De doorbelasting van de loonkosten naar de taakvelden leidt tot mutaties in programma's. De totale loonsombegroting is nader toegelicht en geanalyseerd in de paragraaf bedrijfsvoering.

265

Lagere afschrijvingslasten Door bijstelling van het investeringsplan zijn bepaalde investeringen uitgesteld of hebben een langere doorlooptijd t.o.v. de planning. Hierdoor zijn de afschrijvingslasten in 2026 lager.

58

Voorziening groot onderhoud gebouwen De jaarlijkse dotatie aan de voorziening groot onderhoud wordt bepaald aan de hand van het meerjarig beheersplan. In de oorspronkelijke raming van het (meerjarig) beheersplan is een aantal aanpassingen doorgevoerd. Voor een toelichting wordt verwezen naar de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen.

22

Samenvoeging budget naar Gezond Meedoen Staphorst De budgetten doorontwikkeling voorveld, versterking dienstverlening voorveld en lokaal gezondheidsbeleid zijn samengevoegd naar één budget Gezond Meedoen Staphorst. Het budget lokaal gezondheidsbeleid gaat hierdoor over van programma 7 naar programma 6.

88

Reservemutaties programma Omschrijving (bedragen x € 1.000)

Onttrekking

Storting

Onderstaand worden de verschillen tussen de meerjarenschijf 2026 uit de begroting 2025-2028 versus de huidige begroting 2026 in reservemutaties weergegeven. Kostendekkendheid afval

74

Betrokkenheid verbonden partijen GGD IJsselland te Zwolle Betrokkenheid GGD als verbonden partij bij te bereiken gemeentelijke doelstellingen/effecten N.V. Rova te Zwolle Betrokkenheid ROVA als verbonden partij bij te bereiken gemeentelijke doelstellingen/effecten Omgevingsdienst IJsselland te Zwolle Betrokkenheid Omgevingsdienst IJsselland bij te bereiken gemeentelijke doelstellingen/effecten Meer (financiële) informatie over de verbonden partijen is opgenomen in Paragraaf 5 | Verbonden partijen.

pagina 48 van 117

Programma 8 - Volkshuisvesting en ruimtelijke ordening Bestuurlijk verantwoordelijk Nr.

Taakveld

Portefeuillehouder

8.1

Ruimtelijke ordening

L. Mulder

8.2

Grondexploitatie

L. Mulder

8.3

Wonen en bouwen

L. Mulder

Speerpunten 8.1 Beschermingsmaatregelen beschikbaarheid woningen benutten Collegeprogramma 2022-2026 Bouwen en Verbinden: Het recht om te wonen is een grondrecht. Er is veel urgentie bij de aanpak van de krapte op de woningmarkt. Er is woningnood onder meerdere doelgroepen, zoals starters, gezinnen, ouderen, inwoners met een beperking, inwoners die aangewezen zijn op een sociale (huur-)woning, arbeidsmigranten en statushouders. We willen al onze eigen inwoners en mensen die nog niet in de gemeente wonen, maar die daar wel een sociale of economische binding mee hebben, een plek kunnen bieden en voelen de urgentie. We willen de woningbouw versnellen en voeren daarvoor – daar waar het kan – een actief grondbeleid. Wettelijke mogelijkheden op een krappe woningmarkt om onze inwoners te beschermen tegen beleggers, benutten we, bijvoorbeeld door een zelfbewoningsplicht op te leggen bij de koop van een woning. Wij zetten ons in om kavels uit te geven waardoor er zelf (CPO) gebouwd kan worden. Wat willen we bereiken? We willen dat er meer en voldoende woningen gebouwd worden om in de behoefte te voorzien van al onze eigen inwoners en mensen die nog niet in de gemeente (kunnen) wonen, maar die daar wel een sociale of economische binding mee hebben.

Binnen de wettelijke instrumenten willen we dat de woningen die gebouwd worden, ook benut kunnen worden door mensen die binding hebben met de gemeente. Wat gaan we daarvoor doen? Binnen de gemeente Staphorst blijkt dat ruim 50% van de beschikbaar komende woningen verhuurd of verkocht worden aan mensen met een sociaaleconomische binding met de gemeente, daarom is het niet effectief om een lokale binding vast te leggen in een gemeentelijke huisvestingsverordening en bijbehorend vergunningstelsel. Wel voeren we een actief grondbeleid en we ondersteunen initiatieven die leiden tot een versnelling van woningbouw. Daarnaast zullen we gevalideerde instrumenten inzetten – met mogelijk differentiatie naar kernen – om te borgen dat woningen die gebouwd worden, ook door de doelgroepen kunnen worden benut. We willen voorkomen dat woningen in handen komen van beleggers en daardoor niet in de behoefte van onze doelgroepen wordt voorzien. We staan hier in nauw contact met het Rijk en de Provincie Overijssel en volgen de ontwikkelingen op de voet. Stand van zaken begroting 2026 In 2026 blijft gemeente Staphorst gebruik maken van de reeds beschikbare instrumenten voor de huisvesting van mensen met een binding met de gemeente Staphorst.

Speerpunten 8.2 Woningbouw voor alle doelgroepen in alle kernen Collegeprogramma 2022-2026 Bouwen en Verbinden: We zetten ons ervoor in dat er voor alle doelgroepen in alle kernen gebouwd wordt, zowel op inbreidings- als op uitbreidingslocaties. Het college krijgt de opdracht om inzet te plegen om dit te realiseren. Voor de sociale woningbouw werken wij nauw samen met onze partner Woonstichting Vechthorst.

pagina 49 van 117

Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? Het college heeft de ambitie om in alle kernen van de gemeente Staphorst woningen te bouwen voor alle doelgroepen. Dat betekent zowel koop- als huur woningen, waarbij het streven is om het aandeel sociale koopwoningen in de nieuwbouwplannen te verhogen. Ook zet het college in op het realiseren van een substantieel aantal flexwoningen. Conform de woonvisie en prestatieafspraken die de gemeente heeft gemaakt met Woonstichting VechtHorst, zet het college erop in om voor minimaal 300 (flex)woningen plannen uit te werken en dat een substantieel deel daarvan daadwerkelijk is gerealiseerd. In 2023 wil het college samen met Woonstichting VechtHorst de behoefte onderzoeken en herijken. Door middel van een Aanjaagteam gemeentelijke woningbouw, waarin betrokken partijen deelnemen, maar waarin de gemeente de lead heeft, willen we ervoor zorgen dat de plannen worden (door)ontwikkeld en uitgevoerd. Begin 2023 wordt een actieprogramma woningbouw aan de raad voorgelegd. Stand van zaken begroting 2026 In 2025 is het meerjarenprogramma Woningbouw (MPW) 2030 vastgesteld en zijn ook de benodigde financiële kaders vastgesteld in een programma grond(prijs)beleid en kostenverhaal. We werken ook in 2026 aan de hand van dit MPW samen met alle partners om de woningbouw zoveel mogelijk te faciliteren en versnellen.

We bereiden ons verder voor op de verwachte inwerkingtreding van de wet Versterking Regie op de Volkshuisvesting (die nu ter consultatie bij de Eerste Kamer ligt) en werken aan een Volkshuisvestingsprogramma als nieuwe basis voor ons woonbeleid.

Speerpunten 8.3 Herijken Omgevingsvisie als onderdeel van invoering beleidshuis Collegeprogramma 2022-2026 Bouwen en Verbinden: De in 2018 vastgestelde Omgevingsvisie 'Staphorst voor elkaar' wordt herijkt. Door uitstel van de invoering van de Omgevingswet is de herijking uitgesteld naar 2023. We willen de herijking van de Omgevingsvisie als onderwerp voor een raadsagenda agenderen. De mogelijkheden om vergunningstrajecten te vergemakkelijken verkennen we, die deels ook door de nieuwe Omgevingswet worden voorzien. Raadsagenda Herijking van de Omgevingsvisie brengen wij als suggestie in om door de raad op te pakken in de raadsagenda. Stand van zaken begroting 2026 In 2026 zal de herijkte Omgevingsvisie ter vaststelling worden aangeboden aan de gemeenteraad. Na vaststelling van de omgevingsvisie, willen we instrumenten van de omgevingswet gaan toepassen in een cyclisch proces. Dit noemen we het beleidshuis – het kwaliteitskompas van de fysieke leefomgeving.

Speerpunten 8.4 Opwaardering Marktplein in kern Staphorst Collegeprogramma 2022-2026 Bouwen en Verbinden: Wij willen het Marktplein opwaarderen, waarbij er meer ruimte is voor groen en het plein meer gericht is op beleving en ontmoeting. Dit onderwerp willen we ook onderdeel laten uitmaken van een raadsagenda. Dit willen we betrekken bij de totstandkoming van een centrumvisie, zie hiervoor onder speerpunt 3.2 ‘Een aantrekkelijk winkelhart van Staphorst’. Stand van zaken begroting 2026 De opwaardering van het Marktplein is door de gemeenteraad vastgesteld. De totale kosten voor dit project bedragen € 69.750 en zijn gedekt uit de reserve zonder bestemming.

Speerpunten 8.5 Kijken naar mogelijkheid voor een afscheidshuis in kern Staphorst Collegeprogramma 2022-2026 Bouwen en Verbinden: De komende periode onderzoeken we de mogelijkheden voor een afscheidshuis in de kern Staphorst. Wat willen we bereiken? We willen de behoefte voor een afscheidshuis in de kern Staphorst peilen en de mogelijkheden daarvoor in beeld brengen. Wat gaan we daarvoor doen? We gaan hiervoor een (verkennend) onderzoek doen.

pagina 50 van 117

Stand van zaken begroting 2026 Binnen het plan “ontwikkeling locatie gemeentewerf” wordt in fase 2 het kunnen faciliteren van een mogelijk initiatief voor een afscheidshuis meegenomen. In deze verkenning wordt gekeken naar een ruimtereservering voor een toekomstig initiatief waarbij er sprake is van een niet-gemeentelijke taak.

Wat mag volkshuisvesting en ruimtelijke ordening ons kosten? Exploitatie

Meerjarenbegroting Begroting 2026 Verschil Meerjarenbegroting 2025 - Jaarschijf Begroting 2026 - Jaarschijf 2026 2026 vs MJB 2027 25 jaarschijf 26

Lasten

-4.198.293

-4.147.490

50.803

Meerjarenbegroting 2026 - Jaarschijf 2028

Meerjarenbegroting 2026 - Jaarschijf 2029

-2.402.841

-2.505.821

-2.313.601

Baten

3.111.643

2.323.007

-788.635

893.014

955.397

957.861

Saldo van baten en lasten voor bestemming

-1.086.650

-1.824.483

-737.833

-1.420.588

-1.447.443

-1.547.960

Saldo van baten en lasten na bestemming

-1.086.650

-1.824.483

-737.833

-1.420.588

-1.447.443

-1.547.960

Afwijkingen toegelicht Omschrijving (bedragen x € 1.000)

Voordeel

Nadeel

Onderstaand worden de verschillen groter dan € 10.000 tussen de meerjarenschijf 2026 uit de begroting 2025-2028 versus de huidige begroting 2026 geanalyseerd. Loonkosten De doorbelasting van de loonkosten naar de taakvelden leidt tot mutaties in programma's. De totale loonsombegroting is nader toegelicht en geanalyseerd in de paragraaf bedrijfsvoering.

154

Kadernota 2026 - Invoering omgevingswet Omzetting bestemmingsplannen naar Omgevingsplannen Voor het omzetten van de bestemmingsplannen naar omgevingsplannen is capaciteit benodigd.

104

Kadernota 2026 - Beleidshuis / Leren en organiseren (incidenteel - onttrekking reserve) Het ontwikkelen van een 'beleidshuis' komt voort uit de omgevingswet. De Omgevingswet is een resultaatgerichte wet. De kern van deze benadering is dat wordt gestuurd op doelen, ambities en beleid. De juridische regels zijn daarbij ondersteunend en worden gezien als een middel om die doelen te bereiken. Als blijkt dat regels niet bijdragen aan het behalen van de gestelde doelen, dan is het noodzakelijk om te onderzoeken wat wél werkt. Deze manier van denken maakt het onvermijdelijk om periodiek te monitoren en te evalueren. Ook is het noodzakelijk om beleid en regels regelmatig te herzien.

125

Kadernota 2026 - Omgevingsplan (incidenteel - onttrekking reserve) De bestemmingsplannen worden met plaatselijke verordeningen, beleidsregels en regels vanuit het Rijk, de Provincie en het Waterschap samengevoegd tot één omgevingsplan. Ook worden regels over veiligheid en gezondheid geïntegreerd in het omgevingsplan. Deze transitie duurt tot 2032 en vergt extra capaciteit.

250

Kadernota 2026 - Meerjarenprogramma Wonen (incidenteel - onttrekking reserve) Voor het opstellen van het Meerjarenprogramma Wonen is incidenteel geld nodig. De benodigde bouwstenen voor regie op de woningbouwopgave zijn opgesteld; woonbehoefteonderzoek, stedenbouwkundige doorvertaling, Meerjarenprogramma Wonen en programma grond(prijs)beleid en kostenverhaal als randvoorwaardelijk programma om de financiële effecten van de woningbouwopgave als gemeente zo goed/eerlijk mogelijk op te kunnen vangen.

100

Reservemutaties programma Omschrijving (bedragen x € 1.000) Niet van toepassing.

Betrokkenheid verbonden partijen Niet van toepassing.

pagina 51 van 117

Onttrekking

Storting

Programma 9 - Overhead en financiën Bestuurlijk verantwoordelijk Nr.

Taakveld

Portefeuillehouder

0.4

Overhead

-

Personeel en Organisatie

H. Brinkman

Gegevensbeheer

L. Mulder

Wet open overheid

H. Brinkman

Financiën

L. Mulder

Inkoop en aanbesteding

J.C. Bos

Algemene zaken

J. ten Kate

Communicatie

J. ten Kate

Huisvesting

L. Mulder

Onderverdeeld in:

Speerpunten 9.1 Goed werkgeverschap, een toekomstbestendige, adequate en efficiënte (ambtelijke) organisatie Collegeprogramma 2022-2026 Bouwen en Verbinden: Wij willen een goed werkgever zijn. We investeren in het aantrekken en behouden van kwalitatief goede werknemers. Er wordt een strategisch personeelsplan opgezet om in te toekomst te kunnen blijven beschikken over een adequate en efficiënte ambtelijke organisatie. In een arbeidsmarkt die een krapte kent, zijn passende arbeidsvoorwaarden, met daarin ruimte voor ontwikkelingsmogelijkheden, opleiding en vorming, belangrijk. We werken zoveel mogelijk vanuit de eigen organisatie, maar als zelfstandige gemeente benutten we ook externe expertise waar dat nodig is. We streven naar een toekomstbestendige organisatie waarbij optimale dienstverlening richting inwoners, ondernemers en partners vooropstaat. Hiertoe wordt reeds een brede organisatiescan uitgevoerd met daarbij de focus op wat een passende formatieomvang voor een adequate en efficiënte ambtelijke organisatie zou zijn met de opgaven waar de gemeente Staphorst voor staat, de ambities die we hebben en wat nog op ons af komt in de komende jaren. De uitkomsten van deze organisatiescan vormen het vertrekpunt voor de begroting van 2023 en verder.

Wat willen we bereiken? We gaan accuraat om met de veranderde verhouding tussen inwoner en overheid en we willen dat de organisatie aansluit op de veranderde vraag van inwoners. De (ambtelijke) organisatie moet – in een ook veranderde arbeidsmarkt – voldoende toegerust zijn en blijven op een zelfstandig voortbestaan en alle bestaande en toekomstige opgaven het hoofd kunnen bieden. We willen nu en in de toekomst beschikken over een kwalitatief (prestatie, houding, kennen en kunnen) en kwantitatief (aantallen) optimale personeelsbezetting.

pagina 52 van 117

Wat gaan we daarvoor doen? De kernwaarden van waaruit de gemeente haar inwoners tegemoet treedt, zijn neergelegd in een organisatievisie. Dit is visueel vormgegeven in een praatplaat ‘Onze Staphorster stip op de horizon’. Die Staphorster stip is een innovatieve plattelandseconomie en een gezonde en dynamische samenleving met verantwoorde vernieuwing. Met nabuurschap en een no-nonsense mentaliteit als basis: ‘In Staphorst zijn we er voor elkaar en komt het voor elkaar’. Vanuit deze visie wordt met inwoners en medewerkers samengewerkt. Dat vraagt om daarop aansluitende competenties van medewerkers. Om in te kunnen spelen op veranderingen en ontwikkelingen, is een strategisch personeelsontwikkelingstraject gestart. We hebben te maken met een krappe arbeidsmarkt. Het is, net als voor andere werkgevers geldt, ook voor de gemeente Staphorst lastiger geworden om vacatures in te vullen. Voor werving wordt gebruik gemaakt van de Talentenregio, die een belangrijke rol speelt bij personeelsmobiliteit in de regio Zwolle. We blijven inzetten op het behouden, boeien en binden van kwalitatief goed personeel. We behouden wat goed is, ontwikkelen door op de ingezette lijnen en denken strategisch na over de stappen die gezet moeten worden. Dit alles om een vitale gemeente te zijn en te blijven.

Stand van zaken begroting 2026 Het rapport ‘Mooi Wark’ van BMC maakt duidelijk dat we als gemeenschap een stevige basis hebben om op voort te bouwen. De uitdagingen waar we de komende jaren voor staan, zoals nieuwe wetgeving, maatschappelijke ontwikkelingen en de structurele schaarste op de arbeidsmarkt, zijn echter niet te onderschatten. Het rapport benadrukt het belang van een toekomstbestendige organisatie die flexibel en veerkrachtig kan inspelen op de veranderende omstandigheden. Dit betekent dat we moeten blijven investeren in onze medewerkers, in kwaliteit en in de ontwikkeling van hun vaardigheden, maar ook in systemen en de manier van werken. De nadruk ligt op behoud en werving van kwalitatief goed personeel. Met speciale aandacht voor de ervaren werkdruk onder medewerkers. Voor een toekomstbestendige, adequate en efficiënte ambtelijke organisatie is rolduidelijkheid van belang. Daarom gaan we in 2026 de besturingsfilosofie implementeren. Deze besturingsfilosofie vormt het fundament voor hoe de organisatie wordt aangestuurd en hoe besluitvorming, samenwerking en verantwoordelijkheid vorm worden gegeven.

Speerpunten 9.2 Een duurzaam gezonde en robuuste financiële huishouding en een sluitende meerjarenbegroting Collegeprogramma 2022-2026 Bouwen en Verbinden: Om onze taken, opgaven en ambities te kunnen uitvoeren moeten we beschikken over een duurzaam gezonde en robuuste financiële huishouding. Wat willen we bereiken? Een structureel sluitende meerjarenbegroting is voor ons het leidende principe, waarbij we onze ondergrens van € 6,2 miljoen hanteren voor de algemene reserves en investeringen dekken uit de exploitatie. Wat gaan we daarvoor doen? Onze taken, opgaven en ambities moeten worden uitgevoerd binnen de middelen die tot onze beschikking staan. We teren niet verder in op onze algemene reserves. Om inzicht te krijgen in de toekomstige vervangingsopgave wordt een inventarisatie van de aanwezige beheerplannen gemaakt en een doorkijk naar de vervangingsopgave voor de komende tien tot twintig jaar. De kosten van deze toekomstige vervangingsopgave worden als structurele kosten verwerkt in de begroting. Stand van zaken begroting 2026 Vanaf 2026 ontvangen gemeenten aanzienlijk minder geld vanuit het Rijk, zo ook Staphorst. Om toch tot een sluitende begroting te komen hebben we kritisch gekeken naar het nut en de noodzaak van investeringen en uitgaven.

We blijven vasthouden aan het principe ‘structurele lasten dekken uit structurele middelen’ om de duurzaam gezonde en robuuste financiële huishouding te kunnen blijven waarborgen. Ook na de planperiode van deze begroting willen we de koers van een robuuste begroting voortzetten, dit betekent bijvoorbeeld rekening houden met de stijgende kapitaallasten van het IHP.

pagina 53 van 117

Wat mag overhead en financiën ons kosten? Exploitatie

Meerjarenbegroting Begroting 2026 Verschil 2025 - Jaarschijf Begroting 2026 2026 vs MJB 25 jaarschijf 26

Meerjarenbegroting 2026 - Jaarschijf 2027

Meerjarenbegroting 2026 - Jaarschijf 2028

Meerjarenbegroting 2026 - Jaarschijf 2029

-11.287.238

Lasten

-10.201.210

-11.000.978

-799.768

-11.196.118

-11.187.975

Baten

112.235

112.235

0

112.373

114.058

114.201

Saldo van baten en lasten voor bestemming

-10.088.975

-10.888.743

-799.768

-11.083.745

-11.073.917

-11.173.038

Onttrekkingen

208.157

208.157

0

58.749

34.433

34.433

Mutaties reserves

208.157

208.157

0

58.749

34.433

34.433

-9.880.818

-10.680.586

-799.768

-11.024.996

-11.039.484

-11.138.605

Saldo van baten en lasten na bestemming

Afwijkingen toegelicht Omschrijving (bedragen x € 1.000)

Voordeel

Nadeel

Onderstaand worden de verschillen groter dan € 10.000 tussen de meerjarenschijf 2026 uit de begroting 2025-2028 versus de huidige begroting 2026 geanalyseerd. Kadernota 2026 - Opleidingsbudget / organisatieontwikkelbudget naar 1,75% van de loonsom Door de groei van de organisatie, maar ook door het moeten omscholen/opleiden van personeel blijkt het opleidingsbudget (van € 200.000) niet toereikend te zijn.

92

Kadernota 2026 - Meerjareninvesteringsplan team IMPC structureel Dit betreft de kosten van migratie naar de cloud, moderne digitale werkplekken, Artificial Intelligence en licenties, toename van het aantal benodigde licenties, applicatie- en informatiearchitectuur, aanpassingen archiefbewaarplaats, update Decos Join, Informatiebeveiliging, BOI2, NI2, Integraal samenwerken WMO/PW/Jeugd, ontvlechting en Cloud i, digitalisering inkomende factuurverwerking, AI-module voor bezwarenafhandeling, report API JZD, software planologie/stedenbouwkunde.

44

Kadernota 2026 - Gevolgen eigen risicodragerschap WIA We zijn eigen risicodrager voor de WIA. Het verzekeren van dit risico is namelijk erg duur en bedraagt een veelvoud van wat we werkelijk moeten uitkeren.

40

Kadernota 2026 - Informatiemanagement-uitvoeringsplan 2025/2027 (incidenteel - onttrekking reserve) Dit betreft de incidentele uitvraag van gelden voor de uitvoering van het informatiemanagementuitvoeringsplan 2025/2027.

129

Kadernota 2026 - Incidentele uitbreiding capaciteit (incidenteel - onttrekking reserve) Voor de invoering van de omgevingswet, het verstrekken van evenementenvergunningen en op de taakgebieden van functioneel beheer, beleidsadvies Samenleving, communicatie en juridische zaken is tijdelijk extra capaciteit nodig.

535

Loonkosten De doorbelasting van de loonkosten naar de taakvelden leidt tot mutaties in programma's. De totale loonsombegroting is nader toegelicht en geanalyseerd in de paragraaf bedrijfsvoering.

80

Lagere afschrijvingslasten Door bijstelling van het investeringsplan zijn bepaalde investeringen uitgesteld of hebben een langere doorlooptijd t.o.v. de planning. Hierdoor heeft de activering nog niet plaatsgevonden en zijn de afschrijvingslasten in 2026 lager.

91

Voorziening groot onderhoud gebouwen De jaarlijkse dotatie aan de voorziening groot onderhoud wordt bepaald aan de hand van het meerjarig beheersplan. In de oorspronkelijke raming van het (meerjarig) beheersplan is een aantal aanpassingen doorgevoerd. Voor een toelichting wordt verwezen naar de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen.

104

Indexatie De herijking van de prijsindexatie leidt tot een bijstelling.

21

pagina 54 van 117

Reservemutaties programma Omschrijving (bedragen x € 1.000) Niet van toepassing.

Betrokkenheid verbonden partijen Niet van toepassing.

pagina 55 van 117

Onttrekking

Storting

Paragrafen

pagina 56 van 117

Paragraaf 1 - Weerstandsvermogen en risicomanagement Inleiding op de paragraaf Algemeen De paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing geeft aan hoe solide de financiële huishouding van de gemeente is. Een financieel weerstandsvermogen is van belang wanneer er zich financiële tegenvallers voordoen. Het beleid is vastgelegd in de nota Weerstandsvermogen en Risicomanagement. Bepaling weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen van de gemeente over de risicogevoeligheid is de mate waarin de gemeente in staat is om de gevolgen van een opgetreden risico op te vangen. Dit is de verhouding van de beschikbare en noodzakelijke weerstandscapaciteit (om mogelijk risico´s af te dekken). Hierbij is de impact van de risico’s vastgesteld op een zekerheidspercentage van 90%. Uit deze verhouding komt een ratio, waar een kwalificatie aan wordt gegeven. We dienen minimaal aan kwalificatie A te voldoen.

A | Ontwikkeling weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen leidt tot onderstaande opstelling voor het jaar 2026: WEERSTANDSCAPACITEIT

RISICO'S

Algemene reserve

Programma 1

Reserve zonder bestemming

Programma 2

Reserve grondexploitatie

enz.

Post onvoorzien

enz.

Onbenutte belastingcapaciteit € 15.869

€ 1.169

WEERSTANDSVERMOGEN = BESCHIKBARE WEERSTANDSCAPACITEIT / IMPACT RISICO’S BIJ 90% ZEKERHEID

Weerstandsvermogen Passen we deze ratio toe op de tabel, zoals benoemd in de beleidsnota, dan is de kwalificatie: A - (meer dan) uitstekend

Ontwikkeling De ontwikkeling van het weerstandsvermogen is als volgt: Bedragen x € 1.000

Rekening 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Weerstandscapaciteit

23.453

18.823

15.869

Risico's

1.169

1.169

1.169

Weerstandsvermogen

20,1

16,1

13,6

De weerstandscapaciteit 2026 t.o.v. van de begroting 2025 is afgenomen. T.o.v. voorgaande begrotingen is de (vrij besteedbare) reservepositie verslechterd, met name door de geplande investeringen in 2025 en 2026.

pagina 57 van 117

B | Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit is als volgt bepaald: Incidentele weerstandscapaciteit

Begroting 2026

1 | Algemene reserve

3.500

2 | Reserve zonder bestemming

5.199

3 | Reserve grondexploitatie

5.935

4 | Post onvoorziene uitgaven

0

Totaal incidentele weerstandscapaciteit

14.634

(x €1.000) Structurele weerstandscapaciteit

Begroting 2026

5 | Post onvoorziene uitgaven 6 | Onbenutte belastingcapaciteit

0 1.235

7 | Begrotingsruimte

0

8 | Bezuinigingen

0

Totaal structurele weerstandscapaciteit

1.235

Totaal bedrag weerstandscapaciteit

15.869

(x € 1.000)

Toelichting AD 1 | Algemene reserve De stand van de algemene reserve is aan het eind van het jaar € 3.500.000, € 200 per inwoner. AD 2 | Reserve zonder bestemming De reserve zonder bestemming geeft aan het einde van 2026 een verwacht saldo van € 5.199.000. AD 3 | Reserve grondexploitatie De reserve grondexploitatie geeft naar verwachting aan het einde van 2026 een saldo van € 5.935.000. AD 4 / 5 | Post onvoorziene uitgaven In het verleden is deze vastgesteld op € 2,- per inwoner. De afgelopen jaren is de post onvoorzien niet tot nauwelijks gebruikt, resulterend in een voordeel op de post onvoorzien in de afgelopen jaarrekeningen. Derhalve is de post onvoorzien vanaf de begroting 2023 structureel afgeraamd tot € 0. AD 6 | Onbenutte belastingcapaciteit Gemeente Staphorst kan haar belastingen verhogen en heffingen kostendekkend maken om financiële tegenvallers op te vangen. Het verschil tussen de fictieve opbrengsten bij maximale heffings- en belastingtarieven en de begrote opbrengsten is de onbenutte belastingcapaciteit. AD 7 | Begrotingsruimte De begroting 2026 sluit met een positief saldo van € 642.000. Dit saldo is meegenomen als toevoeging aan de reserve zonder bestemming in het jaar 2026.

pagina 58 van 117

AD 8 | Besparingen Het begrotingssaldo 2026 is inclusief reeds genomen besparingsmaatregelen. Tabel 1:

Berekening saldo reserve zonder bestemming Saldo 01-01-2025

9.871

af: Eenmalige dekking incidentele budgetten 2025

6.674

bij: Toevoeging jaar 2024 (rekeningsaldo 2024)

2.127

bij: Resultaatbestemmingen 2025

1.898

Saldo 31-12-2025

7.222

af: Eenmalige dekking incidentele budgetten 2026

2.666

bij: Begrotingssaldo 2026 (volgens Begroting 2026)

643

Saldo 31-12-2026

5.199

(x €1.000) Tabel 2:

Berekening saldo reserve grondexploitatie Saldo 01-01-2025

5.997

bij: Afrekening VPB 2023 en 2024 per saldo voordelig

13

af: Eenmalige dekking incidentele budgetten 2025

37

Saldo 31-12-2025

5.973

af: Eenmalige dekking incidentele budgetten 2026

38

Saldo 31-12-2026

5.935

(x €1.000) Tabel 3:

Soort belasting OZB-opbrengsten

Norm Opbrengst Onbenutte opbrengst Staphorst belastingcapaciteit 5.724

5.152

572

Leges Burgerzaken / overige belastingen

572

418

153

Begrafenisrechten

664

398

266

Volkshuisvesting / RO procedures

1.083

840

243

Totaal bedrag

8.044

6.809

1.235

(x €1.000)

Bij de berekening van de normopbrengst van de OZB-opbrengsten is uitgegaan van het percentage van 0,1648. Dit betreft het percentage van de WOZ-waarde voor de toelating tot artikel 12 voor het jaar 2026, welke is vastgesteld bij de meicirculaire 2025. Het gemiddeld OZB-tarief voor Staphorst voor het jaar 2026 bedraagt 0,1564. Voor de waardes is gebruik gemaakt van de geschatte totale woningwaardes op basis van de gemiddelde marktontwikkeling. Voor de berekening van de onbenutte belastingcapaciteit van de overige drie belastingen is uitgegaan van de begrote opbrengsten en kosten plus eventuele toerekening van overhead, zoals opgenomen in de paragraaf lokale heffingen.

pagina 59 van 117

C | Risicobeheersing Om de risico’s van gemeente Staphorst in kaart te brengen is een risicoprofiel opgesteld. Dit profiel maakt onderdeel uit van de vastgestelde nota Weerstandsvermogen en Risicobeheersing 2021. Vervolgens heeft er bij het opstellen van de jaarrekening 2024 een update plaatsgevonden van de risico's, waardoor er een risicobedrag is ontstaan van € 1.169.000 1.

Mutaties geïdentificeerde risico´s in de nota;

2.

Nieuwe risico’s;

3.

Opgenomen risico’s met meeste impact na aanpassing.

Samenvatting: Risicobedrag / weerstandscapaciteit rekening 2024 (x€ 1.000)

€ 1.169

Mutaties geïdentificeerde risico's nota

€0

Nieuwe risico's

€0

Afname risicobedrag

€0

Totaal nieuw risicobedrag/weerstandscapaciteit begroting 2026

€ 1.169

Dit bedrag wordt opgenomen bij het bepalen van weerstandsvermogen. 1 | Mutaties geïdentificeerde risico’s in de nota Bij de begroting 2026 zijn geen mutaties op risico's verwerkt. 2 | Nieuwe risico's Bij de begroting 2026 zijn geen nieuwe risico's toegevoegd. 3 | Opgenomen risico's met meeste impact na aanpassing risicoprofiel Onderstaand het overzicht, waarin we u de risico’s presenteren met de meeste impact, mochten die zich voordoen. Max. financieel gevolg

Nr

Programma

Risico

1

0 | Algemeen bestuur en organisatie

Het ontbreken van een stabiel perspectief van de algemene uitkering uit het gemeentefonds kan leiden tot vermindering van de inkomsten.

70%

€ 250.000

0 | Algemeen bestuur en organisatie

Het verliezen van de grip op of tegenvallende exploitatieresultaten van de verschillende samenwerkingsvormen of gesubsidieerde instellingen (dienstverlening moet wel op peil blijven) kan leiden tot extra kosten of minder dividend.

70%

€ 227.000

Grote projecten kunnen leiden tot risico’s die niet voorzien zijn.

50%

€ 300.000

2

3

Overig

Kans

4

6 | Sociaal domein Het ontbreken van een plafond of maximum voor een aantal uitgaven wat leidt tot sterk stijgende uitgaven (open einde regelingen).

70%

€ 150.000

5

8| Volkshuisvesting en ruimtelijke ordening

Afboekingen grondexploitatie kan leiden tot een (politiek) risico.

30%

€ 250.000

6

0 | Algemeen bestuur en organisatie

Een datalek leidt tot kosten binnen de organisatie die niet waren voorzien.

70%

€ 100.000

De kans bestaat dat stortingen onvoldoende zijn om de onttrekkingen voor het onderhoud van kapitaalgoederen niet in evenwicht zijn bij uitvoering van (groot) onderhoud/vervanging van huidige kapitaalgoederen wat leidt tot uitstel waardoor derden schadeclaims indienen. Tevens zijn door bezuinigingen de

70%

€ 100.000

0 | Overhead 7

pagina 60 van 117

Nr

Programma

Risico

Max. financieel gevolg

Kans

stortingen/ onttrekkingen aangepast, waardoor risico loopt van onvoldoende gelden voor uitvoering. 8

9 | Overhead

Onvolledige compensatie voor nieuwe CAO uit algemene uitkering wat leidt tot ongedekte loonkosten.

70%

€ 100.000

9

0 | Algemeen bestuur en organisatie

Politieke beslissingen van het Rijk, die leiden tot lagere inkomsten of hogere afdrachten.

30%

€ 200.000

10

0 | Algemeen bestuur en organisatie

Politieke wensen en besluiten leiden tot hogere kosten.

50%

€100.000

Totaal aantal grote risico's

€1.777.000

D | Kengetallen financiële positie Het BBV heeft voorgeschreven dat in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing een verplichte basisset van vijf financiële kengetallen moet worden opgenomen. Naast het opnemen van de tabel met de basisset dient een beoordeling gegeven te worden van de onderlinge verhoudingen van de kengetallen, in relatie tot de financiële positie van onze gemeente. De wijze waarop de kengetallen meewegen in de uiteindelijke beoordeling van de financiële positie van de mede overheid is voorbehouden aan het horizontale controle- en verantwoordingsproces. Zonder normering zijn de kengetallen moeilijk te duiden. In de nota Weerstandsvermogen en Risicobeheersing is de volgende normering opgenomen. Bij de normering is aansluiting gezocht bij de normering zoals voortgevloeid is uit onder meer de stresstest van 100.000+ gemeenten. Hierdoor ontstaat onderstaande tabel, waarbij categorie A het minst risicovol is en categorie C het meest. Categorie Kengetallen financiële positie A

B

C

Netto schuldquote

<90%

90-130%

>130%

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

<90%

90-130%

>130%

Solvabiliteitsrisico

>50%

20-50%

<20%

Grondexploitatie

<20%

20-35%

>35%

Begr. en mrj >0%

Begr. of mjr >0%

Begr. en mjr<0%

<100%

100-105%

>105%

Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit

Als beleidsuitgangspunt wordt genomen dat getracht wordt alle kencijfers te laten voldoen aan het minst risicovolle profiel is A.

pagina 61 van 117

Signaleringsoverzicht Bovenstaande kerncijfers en de ontwikkeling ervan in de gemeente Staphorst leidt tot onderstaand signaleringsoverzicht: Werkelijk

Begroting

2024

2025

Kengetallen financiële positie 2026

2027

2028

2029

Netto schuldquote

-42

-14

-4

9

11

7

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

-45

-12

-2

11

13

8

Solvabiliteitsratio

81

87

78

77

78

79

Quick ratio

3,4

3,3

1,1

0,5

0,3

0,5

Grondexploitatie

2

9

4

6

4

5

Structurele exploitatieruimte

4

3

2

1

1

1

Belastingcapaciteit

87

85

84

Toelichting: De netto schuldquote en netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast van de mede overheid ten opzichte van de eigen middelen (negatief teken is geen schuld). Het geeft een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken. Staphorst is één van de weinige gemeenten in Nederland die per saldo geen schuld heeft. De solvabiliteitsratio geeft een inzicht in de mate waarin de mede overheid in staat is aan zijn financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger de solvabiliteit, hoe beter in staat om aan de financiële verplichtingen te voldoen. Van alle gemeenten heeft de gemeente Staphorst een van de hoogste solvabiliteitsratio's. De solvabiliteitsratio is voor onze gemeente dan ook bijzonder goed. De quick ratio is de verhouding tussen de vlottende activa (minus de voorraden) en de vlottende schulden. De dalende ratio geeft aan dat de vlottende activa, met name de liquide middelen, aan het afnemen zijn. Het kengetal grondexploitatie geeft weer hoe de waarde van de grond zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten. Deze waarde moet in de komende jaren worden terugverdiend bij de verkoop van de gronden.

Het kengetal structurele exploitatieruimte is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte een gemeente of provincie heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Een begroting/rekening waarvan de structurele baten hoger zijn dan de structurele lasten is meer flexibel dan een begroting/rekening, waarbij structurele baten en lasten in evenwicht zijn (een sluitende begroting met geen of een klein saldo op onvoorzien). De belastingcapaciteit geeft een inzicht hoe de belastingdruk in de gemeente of provincie zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde. De gemiddelde lastendruk per woning in onze gemeente ligt lager dan het landelijk gemiddelde.

pagina 62 van 117

Paragraaf 2 - Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding op de paragraaf Algemeen In deze paragraaf gaan wij in op het beleidskader en de daaruit voortvloeiende financiële consequenties met betrekking tot de grotere kapitaalgoederen in deze gemeente. Hierbij moet onder andere worden gedacht aan de kosten van instandhouding van: wegen, riolering, water, groen en gebouwen. Een groot deel van het ‘vermogen’ van onze gemeente ligt in de grond of op het openbaar gebied. Het is dan ook van belang dat hierover een zorgvuldig beheer wordt gevoerd. Juist de kwaliteit van het openbaar gebied wordt door de inwoners vaak intensief beleefd.

Wegenbeheer A | Beleidskader Op 15 februari 2022 is het wegen(en bermen)beleidsplan 2022 - 2026 vastgesteld. B | Financiële consequenties beleidsdoel In het nieuwe beleidsplan is voor de wegen scenario 1 'Voorkeursscenario" met het daarbij behorende jaarlijkse budget vastgesteld. Voor de bermen is scenario 2'Vergroten ecologisch beheer" vastgesteld. In de begroting 2024 zijn de budgetten voor wegenonderhoud aanvullend structureel geïndexeerd t.o.v. het oorspronkelijke beleidsplan, gelet op de prijsstijgingen. Vanaf de zomernota 2024 wordt er een duidelijke knip aangebracht in de financiële verwerking tussen wegen waar groot onderhoud aan plaatsvindt (ten laste van het groot onderhoudsbudget) en wegen waar vervanging plaatsvindt (via een krediet worden deze geactiveerd en afgeschreven). Dit levert een voordeel op van € 400.000 op het onderhoudsbudget, hier staat tegenover dat er meer kosten geactiveerd en afgeschreven worden als vervangingsinvestering. De kapitaallasten nemen daarom de komende jaren toe. De reserve wegenbeheer is opgesplitst in betonwegen en asfalt- en elementenverharding. De stand van de reserve is begin 2026 € 1,9 miljoen, waarvan € 0,7 miljoen voor betonwegen en € 1,2 miljoen voor asfalt- en klinkerwegen.. Dekking: •

uit de exploitatie (d.m.v. een structurele storting in de reserve)

•

aanbestedingsvoordelen

In principe vindt er geen dekking meer plaats vanuit de reserve. Echter bij uitstel van uitvoering of juist het werk eerder uitvoeren dan gepland worden gelden toegevoegd of onttrokken uit de reserve.

C | Financiële consequenties in de begroting (x €1.000) Wegenbeheersplan

Begroting 2026

Begroting 2025

Werkelijk 2024

1.182

1.162

1.132

Aanvullende prijsindexatie (t.l.v. stelpost)

184

224

-182

Aanpassing systematiek: van wegenonderhoud naar activeren (en afschrijven)

-400

-400

0

Begroting na wijzigingen

966

986

950

Hiervan uitgegeven

-

-

948

Waarvan gedekt uit provinciale subsidie

-

-

-

pagina 63 van 117

Rioolbeheer A | Beleidskader Het verbreed Gemeentelijk RioleringsPlan (vGRP) liep van 2016 tot 2020. In 2020 is dit verlengd om met het nieuwe vGRP/Programma Riolering en Water aan te sluiten bij de nieuwe Omgevingswet en bij de actualisatie van onze Omgevingsvisie en op te stellen Omgevingsplan. Door het uitstellen van de Omgevingswet is de actualisatie van onze Omgevingsvisie en opstellen van het Omgevingsplan ook elke keer uitgesteld. Op 4 oktober 2022 is een nieuw kostendekkingsplan riolering voor de periode 2023 – 2026 vastgesteld. B | Financiële consequenties beleidsdoel Vanaf het jaar 2021 is de rioolheffing bepaald op € 208. Op basis van het kostendekkingsplan is dit ook voor de periode 2023 - 2026 het streven. C | Financiële consequenties in de begroting De kosten van maatregelen die zijn opgenomen in het kostendekkingsplan riolering 2023 - 2026, worden gedekt uit de te verkrijgen rioolheffing en reserve rioolbeheer.

Waterbeheer A | Beleidskader Grondwaterbeleid Betrokken partijen: waterschap en de gemeente hebben gezamenlijk beleid ten aanzien van het water vastgelegd en coördineren de uitvoering. Hierbij is aansluiting gezocht met het vGRP-V. Hemelwaterbeleid De wettelijke basis voor de gemeentelijke zorgplicht inzake hemelwater staat verwoord in artikel 3.5 van de Waterwet. B | Financiële consequenties beleidsdoel Op basis van een kostendekkingsplan riolering 2023-2026 zijn de kosten en opbrengsten inzichtelijk gemaakt. De verbrede rioolheffing (vGRP-V) is bedoeld om de kosten die voortvloeien uit dit beleidsonderdeel te dekken. C | Financiële consequenties in de begroting De kosten van maatregelen die worden opgenomen in het GRP-V en bij de doorkijk voor de rioolheffing 20232026, worden gedekt uit de te verkrijgen rioolheffing en reserve rioolbeheer.

Groenbeheer A | Beleidskader Het groenbeleidsplan 2019-2030 is door de raad vastgesteld op 26 februari 2019. Het groenbeheerplan 20202025 is door de gemeenteraad vastgesteld op 12 mei 2020. B | Financiële consequenties beleidsdoel De uitvoering van het Groenbeleidsplan Staphorst 2019-2030 leidt tot invulling van met name investeringen en projecten. Voor de diverse projecten zijn in voorgaande begrotingen dekkingsmiddelen opgenomen. Voor nieuwe projecten wordt separaat dekking opgenomen in de begroting. Het groenbeheerplan geeft uitvoering aan scenario 4; een stap terug in het onderhoudsniveau door een combinatie van aanpassing en versobering van het groenareaal. C | Financiële consequenties in de begroting In 2025 heeft er een Europese aanbesteding plaatsgevonden voor het groenbeheer. De structurele exploitatielasten (excl. loonkosten) voor het onderhoud van het openbaar groen voor zowel binnen als buiten de bebouwde kom bedragen voor 2026: € 617.000. Daarnaast is er een incidenteel budget beschikbaar voor groenrenovatie, het incidentele budget voor 2026 vindt u terug in de toelichting op het overzicht van baten en lasten, onderdeel: incidentele lasten programma 5.

Kosten groenbeheer (x €1.000)

Kosten groenbeheer

pagina 64 van 117

Begroting 2026

617

Begroting 2025

361

Werkelijk 2024

530

Gebouwenbeheer A | Beleidskader Op 17 november 2020 heeft de raad het gebouwenbeheerplan voor de periode 2020-2024 vastgesteld. Dit plan vormt de basis voor de onderhoudsramingen aan gemeentelijke gebouwen, Begin 2025 is het MJOP geactualiseerd. Dit geactualiseerde plan zal dienen als basis voor het opstellen van een nieuwe ‘’Strategische Visie Gebouwen 2025-2029’’. Voor 2026 is de begroting gebaseerd op het opgestelde meerjaren onderhoudsplan (MJOP) 2020 en eigen onderbouwde aanpassingen. In de beleidsnota "Strategische Visie Gebouwen 2020-2024" is geconstateerd dat diverse gemeentelijke accommodaties sterk verouderd en technisch in matige staat verkeren. Besloten is om deze gebouwen niet langer in hun huidige vorm te onderhouden en op afzienbare termijn af te stoten: •

Dienstencentrum, Berkenlaan: Dit gebouw is in september 2024 gesloopt. Er wordt momenteel een nieuw dienstencentrum en appartementencomplex gerealiseerd, welke in 2026 gereed zal zijn;

•

De Poele, Kamperfoeliestraat 4a: Minimale onderhoudsbedragen zijn hiervoor opgenomen in het beheerplan;

De gemeentewerf is niet langer onderdeel van het gebouwenbeheerplan vanwege een lopend locatieonderzoek. Er worden alleen noodzakelijke onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd. Dit om de veiligheid voor medewerkers te garanderen. Brandweerkazerne word volgens gebouwbeheerplan onderhouden. Voor 2026 zijn in het MJOP onderhoudswerkzaamheden aan de kerktorens in Rouveen en Staphorst opgenomen. Dit betreft het onderhoud aan de klok-/uurwerkinstallatie en de buitenschil, met een totaal begroot bedrag van € 149.000. De gemeente Staphorst streeft ernaar de verduurzaming van gemeentelijke gebouwen te laten aansluiten bij natuurlijke bouwkundige en/of installatietechnische onderhoudsmomenten. Dit omvat onder andere: •

Plaatsing van zonnepanelen;

•

Extra isolatie;

•

Toepassing van LED-verlichting;

•

Vermindering van gasverbruik door de overstap naar elektrische en/of efficiëntere systemen.

B | Financiële consequenties beleidsdoel In het gebouwenbeheerplan zijn de totale onderhoudskosten over de komende planperiode tot en met 2029 meerjarig meegenomen, zodat de gemiddelde kosten hierover bepaald konden worden. Voor bepaling van de hoogte van de dotatie wordt uitgegaan van het begrotingsjaar (t) + 3. Deze dotaties worden jaarlijks ten laste van de exploitatie gebracht. Door middel van de voorziening gebouwenbeheer, waar de jaarlijks gemaakte kosten voor groot onderhoud aan onttrokken worden, zijn de kosten gedekt. Het kleine dagelijkse onderhoud wordt rechtstreeks ten laste van de exploitatie gebracht. C | Financiële consequenties in de begroting De hoogte van de jaarlijkse dotatie aan de voorziening groot onderhoud wordt bepaald op basis van een (meerjarig) beheerplan. De dotatie dient minimaal gebaseerd te zijn op de onderhoudslasten die in het beheerplan zijn opgenomen voor het begrotingsjaar plus de drie jaren van de meerjarenraming. In de oorspronkelijke raming van het (meerjarig) beheersplan zijn er een aantal aanpassingen doorgevoerd voor het gemeentehuis en de gemeentewerf. De aanpassing van de geraamde kosten en de periode van zes naar vier jaar, leiden tot een lagere dotatie aan de voorziening groot onderhoud in de jaren 2025-2028.

Voorziening gebouwenbeheer (x €1.000)

Voorziening gebouwenbeheer

pagina 65 van 117

Begroting 2026

251

Begroting 2025

202

Werkelijk 2024

305

Onderwijshuisvesting A | Beleidskader De gemeente heeft de zorgplicht (wettelijke taak) om te voorzien in voldoende huisvestingscapaciteit voor de scholen van het primair - en voortgezet onderwijs. Hieronder vallen ook de gymzalen voor het bewegingsonderwijs. De schoolbesturen zijn daarnaast verantwoordelijk voor het onderhoud en de exploitatie van de schoolgebouwen. Gezamenlijk zijn de gemeente en de schoolbesturen verantwoordelijk voor de kwaliteit van de huisvesting. Vanaf 1 januari 2015 zijn de schoolbesturen van het primair- en voortgezet onderwijs volledig verantwoordelijk voor het beheer, exploitatie en onderhoud van de schoolgebouwen. Zij ontvangen daarvoor rechtstreeks middelen van de rijksoverheid via de materiële instandhouding (lumpsum). Het groot onderhoud van de gymzalen voor het primair onderwijs is hierop een uitzondering. De gemeente is verantwoordelijk voor nieuwbouw, uitbreiding en of renovatie van schoolgebouwen. Via de algemene uitkering krijgt de gemeente hiervoor een vergoeding. Het betreft hier nadrukkelijk geen doeluitkering. B | Financiële consequenties beleidsdoel Op 26 september 2023 is het Integraal Huisvestingsplan (IHP) primair onderwijs 2024-2039 vastgesteld in de gemeenteraad.

In dit plan hebben de gemeente en de schoolbesturen afgesproken om voor de scholen business cases op te stellen, waarin de beleidsafspraken uit het IHP per school geconcretiseerd en financieel vertaald worden. Op basis van die business cases zullen we bepalen welke investeringen de komende periode t.b.v. de scholen gedaan moeten worden en hoeveel van die investeringen voor rekening van de gemeente zullen komen. Inmiddels is voor een aantal scholen de business case fase afgerond (betreft de 5 scholen met de Bijbel). De verwachte investeringsomvang op basis van deze business cases bedraagt in totaal € 16,8 mln. Nieuwbouw van de Prins Mauritsschool incl. gymlokaal bedraagt € 10,5 mln. Voor de andere scholen met de Bijbel worden investeringen voorzien i.v.m. verbeteren van het binnenklimaat in combinatie met het uitvoeren van renovatiewerkzaamheden. De omvang van deze investeringen bedragen € 6,3 mln. Als gevolg van ontvangen rijkssubsidies en bijdragen van de scholen uit hun MJOP, bedraagt de verwachte investeringsomvang voor rekening van de gemeente € 13,7 mln.

pagina 66 van 117

Paragraaf 3 - Financiering Inleiding op de paragraaf Algemeen Basis vormt de wet financiering decentrale overheden (Wet Fido). Het doel van deze wet is het bevorderen van een solide financiering en kredietwaardigheid van de decentrale overheden evenals het beheersen van de renterisico’s. Onderdeel van deze wet is de Regeling Uitzettingen en derivaten decentrale overheden (Ruddo). Uitvoering van de regelgeving vindt plaats door het vaststellen van kaders in het Treasurystatuut.

Uitvoering financieringsfunctie Naast het statuut stelt de Gemeentewet een treasuryparagraaf verplicht in de begroting en jaarrekening. Dit is nader uitgewerkt in artikel 16 van de financiële verordening. In de paragraaf financiering bij de begroting en de jaarstukken neemt het college de verplichte onderdelen op grond van artikel 13 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten op A ) Kasgeldlimiet Voor het uitzetten van gelden met een looptijd korter dan een jaar geldt een maximum bedrag. Deze kasgeldlimiet is wettelijk vastgesteld op 8,5% van het begrotingstotaal bij aanvang van het jaar. De gemiddeld in een kwartaal opgenomen vlottende schuld (rekening-courantkredieten, kasgeldleningen) mag dit bedrag niet overschrijden. Op basis van de begroting 2026: Omvang van de begroting per 1 januari 2026

€ 64.015

Kasgeldlimiet in procenten van de grondslag

8,5%

Kasgeldlimiet in bedrag

€ 5.441

Totaal vlottende schuld

0

Ruimte

€ 5.441

De gemeente Staphorst overschrijdt de kasgeldlimiet niet, er is een overschot. B ) Renterisiconorm De renterisiconorm houdt in dat de jaarlijks verplichte aflossingen en renteherzieningen niet hoger mogen zijn dan 20% van het verwachte begrotingstotaal voor 2026. De reguliere aflossing is voor 2026 geraamd op € 0. De gemeente Staphorst blijft hiermee ruim binnen de renterisiconorm. Voor de komende jaren ziet dit er als volgt uit: Berekende renterisiconorm (x €1.000) Begrotingstotaal

2026

2027

2028

2029

64.015

62.183

61.999

62.363

20

20

20

20

Renterisiconorm

12.803

12.437

12.400

12.473

Renterisico op vaste schuld (x €1.000)

2026

2027

Percentageregeling

2028

2029

Renteherziening op vaste schuld o/g

0

0

0

0

Aflossingen

0

0

0

0

Renterisico

0

0

0

0

12.803

12.437

12.400

12.473

Renterisiconorm

pagina 67 van 117

Rente onder risiconorm

Overschrijding renterisiconorm

12.803

12.437

12.400

12.473

n.v.t

n.v.t

n.v.t

n.v.t

C ) EMU-saldo In het volgende overzicht de ontwikkeling van het EMU-saldo: (x €1.000)

2026

2027

2028

2029

+1

Exploitatiesaldo voor toevoeging aan c.q. onttrekking reserves

-3.660

-3.175

-1.291

-990

+2

Afschrijvingen t.l.v. exploitatie

2.705

3.137

3.552

3.635

+3

Bruto dotaties aan de post voorziening t.l.v. exploitatie

251

251

251

251

-4

Investeringen in (im)materiële activa die op de balans worden geactiveerd

10.029

6.069

3.383

626

+5

De in mindering op onder 4 bedoelde investeringen gebrachte ontvangen bedragen van het Rijk, Provincie of Europese Unie en overigen

-

-

-

+ 6A

Verkoopopbrengsten uit desinvesteringen in (im)materiële vaste activa (tegen verkoopprijs)

-

630

-

- 6B

Boekwinst op desinvesteringen in (im)materiële vaste activa

-

-

-

-7

Uitgaven aan de aankoop van grond en de uitgaven aan bouw-, woonrijp maken e.d.

3.924

821

145

308

1.297

1.297

1.297

0

+ 8A Verkoopopbrengsten van grond (tegen verkoopprijs) - 8B

Boekwinst op grondverkopen

174

-

-

942

-9

Betalingen t.l.v. voorzieningen

506

101

321

465

- 10

Betalingen die niet via de exploitatie lopen, maar rechtstreeks t.l.v. reserves worden gebracht en die niet vallen onder een van de andere genoemde posten

-

-

-

nee

nee

nee

-

-

-

Berekend EMU Saldo

-14.040

-4.851

-40

556

Individuele referentie waarde

-1.799

-1.799

-1.799

-1.799

Tekort (-) of overschot (+) EMU saldo

-12.241

-3.052

1.759

2.355

11 A Gaat u deelnemingen verkopen? -11B Zo ja; boekwinst bij verkoop van deelnemingen en aandelen

D ) Liquiditeitsplanning en de financieringsbehoefte De Liquiditeitsplanning voor de jaren 2026 tot en met 2029 is als bijlage opgenomen.

pagina 68 van 117

nee

E ) Rentekosten en opbrengsten verbonden aan de financieringsfunctie Hieronder vindt u een opsomming van alle uitgezette en opgenomen gelden, zoals deze meegenomen zijn in de begroting van 2026. Soort (x €1.000)

Ultimo 2026

Ultimo 2027

Ultimo 2028

Ultimo 2029

Uitgezette gelden op lange termijn

972

972

972

972

Uitgezette gelden op korte termijn

8.938

809

0

2.268

184

184

184

184

Opgenomen gelden lange termijn

0

0

0

0

Opgenomen gelden korte termijn (= tekort schatkistbankieren)

0

Aandelenbezit

Totaal

10.094

-226 1.965

930

F) Renteschema Er wordt geen rente toegerekend, omdat de omslagrente voor het jaar 2026 negatief is. G) Rentevisie Door de huidige onrust op de financiële markten is het lastig een goede verwachting uit te spreken over de ontwikkeling van de rentekosten en rentebaten.

pagina 69 van 117

3.424

Paragraaf 4 - Bedrijfsvoering Inleiding op de paragraaf Algemeen De paragraaf bedrijfsvoering geeft inzicht in de stand van zaken en de beleidsvoornemens van onze bedrijfsvoering.

Organisatie algemeen In 2026 werken we samen verder aan de TOP Vijf!: het Toekomstbestendige Organisatie Project. Met als doel om een toekomstbestendige organisatie te worden èn (steeds) beter te gaan samenwerken. Een toekomstbestendige organisatie kijkt naar de toekomst en is zo ingericht dat zij (complexe) veranderingen aankan en kansen hierin kan benutten. Hiervoor investeert de organisatie in sterk leiderschap, slim samenwerken, wendbaar organiseren, werkend leren en digitale mogelijkheden. Als gemeente zijn we de eerste overheid voor inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. We hebben en krijgen te maken met steeds meer sociaal maatschappelijke en ruimtelijke vraagstukken. Om zorgvuldig met de schaarse ruimte om te gaan, is het nodig om integraal te werken. En om samen te werken met de samenleving en de regio. Tegelijk is er minder geld voor de uitvoering. Ook zijn de mensen om het werk te doen, niet altijd te vinden. Daarnaast verandert de wereld om ons heen snel. Om ons werk goed te kunnen blijven doen, is het belangrijk dat we keuzes maken èn effectiever en efficiënter gaan werken. Oftewel: toekomstbestendig worden. In TOP Vijf zijn vijf projecten bij elkaar gebracht, die allemaal op een eigen manier bijdragen aan een toekomstbestendige organisatie: •

Omgevingsvisie: integraal samenwerken aan de fysieke leefomgeving, met elkaar en met inwoners.

•

Visie op dienstverlening: wat voor een gemeente willen we zijn wanneer we kijken naar wat inwoners belangrijk vinden in het contact met en de dienstverlening van ons als gemeente?

•

Mooi Wark: hoe zorgen we voor een betere balans tussen taken/opgaven en capaciteit en welke keuzes kunnen we maken om daar op te sturen?

•

Procesverbetering en -borging : het verbeteren van belangrijke werkprocessen en het implementeren daarvan om effectiever samen te werken.

•

Rolduidelijkheid: nieuwe werkafspraken voor meer helderheid in de rollen, taken en verantwoordelijkheden van met name coördinatoren, strategen en de plek van het projectenbureau.

De gevolgen van het Staphorster Bod voor de gemeentelijke organisatie zullen zeker merkbaar zullen zijn. Op dit moment zijn deze gevolgen echter nog niet volledig te overzien.

Informatiemanagement Visie en projecten In 2025 en 2026 zal de i-visie 2021 en uitvoeringsprogramma zijn geactualiseerd. In het kader van o.a. het BMC traject ‘mooi Wark’ is door raad en college aangegeven dat de ambitie wat betreft ICT inzet en innovatie hoger dient te zijn en daarbij is ook de inzet van AI als kans aangeduid. De in 2025 op kleine schaal gestarte AI projecten worden in 2026 in groter verband voortgezet. In 2026 start actualisatie van de organisatie van de informatievoorziening, met name functioneel beheer. Digitaal(samen) werken De digitale samenwerkingsomgeving om samenwerking (over organisatie grenzen heen) en projectmatig werken veilig en gebruiksvriendelijk te ondersteunen verloopt volgens schema en zal eind 2025 zijn geïmplementeerd voor wat betreft fase 1. Fase 2 wordt uitgevoerd in 2026 waarbij de nadruk op verfijning en op specifieke processen toegesneden toepassingen en AI komt te liggen. De implementatie van de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wmebv) is in 2024 gestart en zal ook in 2026 nog de nodige aandacht en inzet vergen. Dienstverlening De Visie op Dienstverlening is één van de vijf verhaallijnen waarlangs we de organisatie van Staphorst toekomstbestendig houden/maken.

De geactualiseerde visie zal bij vaststelling waarschijnlijk leiden tot een aantal projecten en derhalve een meerjareninvesteringsplan, de omvang daarvan is nu nog niet te voorzien. Vooruitlopend hierop loopt onderzoek telefonie, in 2026 wordt bellen via Teams geïmplementeerd met inachtneming van de dan geldende visie.

pagina 70 van 117

Informatieveiligheid De implementatie van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) wordt, mede aan de hand van de opgestelde jaarkalender, voortgezet. Dit leidt de komende jaren tot een groot aantal acties en investeringen. De belangrijkste investeringen zijn opgenomen in het IM meerjareninvesteringsplan. De BIO wordt vervangen door de NIS2-richtlijn. NIS2 is een aanscherping van het huidige BIO kader en acties en zal leiden tot aanvullende maatregelen. Waarschijnlijk wordt dit in 2026 geëffectueerd, eventuele investeringen die hieruit voorvloeien zijn niet in deze begroting opgenomen. Privacy Bewustwording (voor zowel privacy als informatieveiligheid) van alle gemeentelijke medewerkers is een continu punt van aandacht. In 2024 is een nieuw bewustwordingsprogramma geïmplementeerd dat in 2026 een vervolg krijgt.

Personeel | HRM Loonsombudget Het begrote loonsombudget 2026 bedraagt € 17.385.000. Conform de prijsindexen van het CPB en CEP, zoals opgenomen in de meicirculaire 2025 zijn de lonen in 2027 met 5,1% geïndexeerd, in 2028 met 4,2% en in 2029 met 4,5% (loonvoet sector overheid). Omschrijving (Bedragen x €1.000)

Begroot 2025

Begroot 2026

Begroot 2027

Begroot 2028

Begroot 2029

Structureel loonsombudget

16.780

17.385

18.271

19.039

19.896

Incidenteel loonsombudget

1.585

615

337

307

37

Totaal

18.365

18.000

18.608

19.346

19.933

Externe inhuur Door de aanhoudende krappe arbeidsmarkt is het invullen van bepaalde vacatures met personeel in loondienst nog steeds lastig en zal ook in 2026 waarschijnlijk nog steeds lastig zijn, met name op het juridische vakgebied en binnen ruimtelijke ordening. HR Gesprekscyclus In 2026 worden volgens de HR gesprekscyclus planningsgesprekken en bijpraatmomenten met de medewerkers gevoerd. Opleiden en ontwikkelen Ook in 2026 zal het opleiden en ontwikkelen van personeel een belangrijke rol spelen in het HRM beleid. Hierbij is aandacht voor zowel vakinhoudelijke opleidingen en trainingen, maar ook voor opleidingen en trainingen in het kader van persoonlijke ontwikkeling. Het doel is om de duurzame inzetbaarheid van medewerkers te vergroten. In de Kadernota 2026 is het opleidingsbudget met € 92.000 verhoogd. Formatiesturing In het formatieboek is voor 2026 e.v. 191,91 fte opgenomen, dit is ten opzichte van 2025 een toename van 4,20 fte. Dit betreft de in de Kadernota 2026 opgenomen omzetting van incidentele formatie naar structurele formatie (Mooi Wark). Personeelsformatie in fte's Organisatie onderdeel

Formatie 2025

Formatie Begroot 2026

Formatie Begroot 2027

Formatie Begroot 2028

Formatie Begroot 2029

College + griffie + Babsen

5,89

5,89

5,89

5,89

5,89

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Staphorst&id=17e66498-cd63-41ea-b79b-4c1d7e152cc5