CConstaterende datStadskanaal
Koppel je AI →
Document · PDF

RKC Rapport Evaluatie toegang sociaal domein gemeente Stadskanaal.pdf

Raadscommissie 7 maart 2022, gemeente StadskanaalBij agendapunt: Rapport rekenkamercommissie toegang sociaal domein24.655 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Gemeentelijk Klant Contact Centrum (KCC) Het Klant Contact Centrum (KCC) , dat bij de start van het toegangsmodel nog in ontwikkeling was, zou 80 procent van de vragen direct gaan beantwoorden. Echter, de vragen blijken in de praktijk complexer dan gedacht, waardoor er meer vragen worden doorgespeeld naar de teams. Bij alle drie pijlers is het KCC nog steeds een belangrijke schakel in de toegang. De exacte cijfers over hoeveel vragen direct door het KCC kunnen worden beantwoord zijn niet bekend. Welstad Welstad voert niet-geïndiceerde hulpverlening in de 0e lijn uit. Mensen kunnen bij Welstad snel en enkelvoudig geholpen worden, maar ook meer intensieve ondersteuning krijgen of in een steuntraject komen. Welstad is er in principe alleen voor kortdurende hulp en ondersteuning op een breed gebied inclusief jeugd en Wmo. Binnen Welstad zijn twee gebiedsteams actief. Per gebiedsteam probeert Welstad met een integraal samengesteld team de opdracht uit het Programma van Eisen te realiseren. Dit conform de gemeentelijke visie van eigen regie.

1.2.2. Bevindingen evaluatie en resultaten De resultaten van het primaire proces zijn de afgelopen jaren op verschillende manieren gemeten. Algemeen In de reguliere Planning en Control (P&C-)cyclus van de gemeente zit de bedrijfsrapportage en verantwoording opgenomen. Hierin wordt ingegaan op de mate van realisatie van het plan ‘van goed naar beter’. Het toegangsmodel is ondergebracht in de afzonderlijke pijlers en komt als zodanig niet apart aan de orde. Jaarlijks vindt er een interne audit plaats. Daarnaast wordt in de afdelingsplannen en teamplannen aandacht besteed aan de organisatiedoelen en de resultaten van de processen rond doorlooptijden en wachtlijsten. Het werken met teamplannen is nog in ontwikkeling en de opzet en inhoud verschilt nu per team. Bij de ene afdeling worden in het teamplan afspraken benoemd over de te behalen resultaten, bij de andere gaat het meer over de ontwikkeling van het team op zich. De teamplannen worden ook voorgelegd aan het management. Daarnaast heeft elke teamleider functionerings-, beoordelings- en opleidingsgesprekken met medewerkers. Ook wordt de caseload en complexe casuïstiek regelmatig doorgesproken binnen elk team. Deze gegevens worden niet teruggekoppeld aan het management. Welstad werkt met jaarplannen. 6 Openbare geestelijke Gezondheidszorg (OGGz) is het hulp bieden aan kwetsbare mensen, die ondanks soms

zware problemen niet zelfstandig of vrijwillig hulp zoeken. Het gaat vaak om langdurende en ingewikkelde problematiek.

21

Eindversie

Participatiewet In de pijler van de Participatiewet (P-wet) sluiten de beleidsmedewerkers maandelijks aan bij het overleg van de uitvoerende teams. Daar worden onder andere alle knelpunten vanuit de praktijk die niet aansluiten op het beleid aangekaart. Ieder half jaar wordt de uitvoering van de P-wet intern geaudit door de gemeentelijke controller. De resultaten van deze audit worden teruggekoppeld naar teamleiders en consulenten. Terugkerende (grotere) punten worden door de medewerkers zelf intern besproken en opgepakt. De resultaten van de audit betreffen vooral kleine en niet terugkerende punten, zoals een huurcontract dat niet is bijgesloten in het dossier of kleine aanpassingen in de beleidsregels (verlaging bij verschillende woonlasten, geen beleid is voor zelfstandigen met een marginaal inkomen). De afhandelingstermijnen worden bewaakt via interne controle, niet alleen bij de aanvraag van een bijstandsuitkering maar ook bij minimaregelingen. Signalen over de lange wachttijden worden direct doorgegeven aan de consulenten. Wmo De sturing op de processen verloopt via signaleringen (er komt bijvoorbeeld een signaal wanneer een casus over de wettelijke beslistermijn heen gaat), rapportages (zoals over de caseload en doorlooptijden) en (incidenteel) lijstwerk.

In 2020 was er een piek in de aanvragen als gevolg van veranderingen in het landelijke beleid (invoering abonnementstarief). Die piek is tijdig gesignaleerd, maar kon niet worden opgevangen in de uitvoering. De piek is daarom nu nog zichtbaar in de doorlooptijden en heeft geleid tot wachtlijsten. Het bedrijfsbureau en de accountants controleren of de Wmo-regels worden nageleefd. De accountant doet dit jaarlijks en het bedrijfsbureau steekproefsgewijs. De resultaten van de audit betreffen vooral kleine punten, zoals het ontbreken van een identiteitsbewijs etc.. Beslissingen over veranderingen in het werkproces neemt de uitvoering in principe zelf op basis van de audits of eigen signaleringen. In 2020 is er een project geweest, op initiatief van de consulenten, om de werkprocessen aan te scherpen, door te lichten en te herijken om zo beter aan te sluiten bij de praktijk. De resultaten zijn verwerkt in het handboek Wmo. Daarnaast is een pilot gestart om de GGz-inloop te verbreden tot een algemene voorziening voor inloop en dagbesteding. Het doel van dergelijke pilots is om manieren te vinden om de toegang tot hulpverlening laagdrempeliger te maken en de uitvoeringskosten en administratieve druk te reduceren. De pilots zijn gebaseerd op ervaringen die de gemeente al werkende weg heeft opgedaan en niet op basis van evaluaties.

Daarnaast is er de gezamenlijke behoefte vanuit het team Wmo aangegeven dat zij ook graag willen gaan werken met een dashboard zoals CJGV heeft7 in plaats van de losse lijsten uit verschillende systemen. Met een goed dashboard verwacht men beter te kunnen inspelen op ontwikkelingen en beter te kunnen sturen op zowel de uitvoering, het beleid als financiën. Jeugdwet Bij het CJGV is het meten van de prestaties en de verbetering van de werkprocessen onderdeel van een zogenaamde Taskforce. Deze Taskforce is een projectgroep die is opgericht om grip te krijgen op de kosten van de jeugdzorg voor Stadskanaal. De Taskforce bewaakt samen met de financieel adviseurs en de teamleider CJGV 32 deelopdrachten. Op deze deelopdrachten wordt periodiek een tussenevaluatie gemaakt. In de tweede tussenevaluatie van de Taskforce (2020) staat een aantal punten genoemd die zijn verbeterd. • Er is verder gewerkt aan de doorontwikkeling van de dagelijkse werkpraktijk, zoals de (collegiale) toetsing van de aanvragen, het werken met een plan van aanpak, het voeren van multidisciplinaire overleggen, het verhogen van het kostenbewustzijn en het reguleren van het werk van de consulenten.

7 Een dashboard is een middel om informatie te tonen. Het geeft inzage in de prestatie-indicatoren. Het CJGV heeft

op basis van haar registratiesysteem een dashboard ontwikkeld waarmee inzichtelijk wordt hoeveel aanvragen etc. er zijn en hoe de kosten zich ontwikkelen.

22

Eindversie

• •

Zoals eerder beschreven is er een screeningsoverleg ingesteld bij zowel de allround jeugdconsulenten als bij de specialistische jeugdconsulenten veiligheid. Om consulenten goed voor te bereiden op het (keukentafel)gesprek met het gezin. De consulenten jeugd hebben in 2020 veel geïnvesteerd in het herindiceren en bijstellen van oude indicaties. Door de collegiale toetsing en de screening van de aanvragen heeft dit er ook toe geleid dat hun allround kennis is vergroot en dit heeft een bijdrage geleverd aan de kwaliteit en eenduidigheid van de indicaties.

Uit de gesprekken met de betrokkenen van CJGV komt een aantal zaken naar voren. De beleidsmatige aansturing voor Jeugd gaat mede door middel van het eerdere genoemde dashboard. Uit het dashboard wordt onder meer informatie gehaald die bijdraagt aan kwaliteitsslagen en professionalisering. Het dashboard wordt maandelijks besproken. Vanuit het maandelijkse overleg worden alle data-gerelateerde zaken opgepakt en wordt gekeken of er trends of opvallende zaken te constateren zijn en of er acties nodig zijn. Twee keer per jaar wordt er een rapportage opgesteld met diverse data op hoofdlijnen; aantal jeugdigen met een indicatie, aantal indicaties, hoeveel indicaties per verwijzer, wat voor soort wordt er ingezet etc. Daarnaast bevat de rapportage financiële gegevens. De rapportage die twee keer per jaar naar de gemeenteraad is vooral op hoofdlijnen. Naast de tekorten op de budgetten is een algemeen, landelijk knelpunt binnen Jeugd het tekort aan gekwalificeerd personeel. Medewerkers van CJGV geven aan dat het team hierdoor kwetsbaar is voor uitval of vertrek van medewerkers. Dit heeft gevolgen voor de prioritering, afhandelingssnelheid en mogelijk de kwaliteit van de aanvragen van de jeugdhulpverlening en daarmee de kwaliteit van de dienstverlening.

Het behalen van de wettelijke termijnen (de gemeente dient binnen 8 weken een beslissing te nemen) is de afgelopen jaren soms in de knel gekomen. Sinds een jaar is de bezetting stabieler en worden de gestelde termijnen zonder problemen gehaald. De wachtlijsten bij zorgaanbieders zijn een ander knelpunt. Cliënten die vanuit het CJGV worden doorverwezen, moeten regelmatig nog twee of drie maanden wachten voordat zij bij de zorgaanbieders terecht kunnen en de hulp krijgen die ze nodig hebben. De wachttijden kunnen ook oplopen doordat de Raad voor de Kinderbescherming eerst nog onderzoek moet doen. De wachttijden bij het CJGV hangen hiermee ook samen met de doorstroming in de keten. Tijdens de wachtlijst periode wordt wel hulp ingezet in veel gevallen om het gezin of de jeugdige te ondersteunen. Op de caseloads van het CJGV ontstaat hierdoor minder ruimte. Picknicktafels Het proces rond de Picknicktafels is nooit geëvalueerd. Wel zijn er de afgelopen jaren afspraken gemaakt om de werking van de Picknicktafels te verbeteren. De gemeente heeft geen zicht of de Picknicktafels vaak genoeg en op het goede moment worden ingeschakeld. Vanuit de gemeente geeft men weliswaar aan dat deze werkwijze in toenemende mate wordt gehanteerd, maar er zijn geen cijfers over beschikbaar.

Medewerkers van de gemeente geven aan zich terdege bewust te zijn dat de inschatting om wel of geen Picknicktafel bijeen te roepen subjectief is. Er is een algemeen protocol dat de werkwijze van de Picknicktafels beschrijft, maar die is zeker niet 100 procent dekkend. Men geeft aan dat bij zwaardere en meervoudige problematiek vrijwel altijd wordt geschakeld via de Picknicktafel. Medewerkers signaleren dat er bij cliënten met minder zware problematieken soms nog teveel of te lang in de eigen pijler wordt gewerkt: loopt een traject in een pijler goed dan wordt er niet snel geschakeld met andere pijlers. Vanuit Welstad wordt aangegeven dat zij naar hun mening niet altijd op de juiste wijze of onterecht niet ingeschakeld worden door de gemeente. In 2018 en 2019 is geprobeerd om door middel van een verbindingsfunctionaris de Picknicktafels te verstevigen. De verbindingsfunctionaris diende zorg te dragen voor het leggen van de verbindingen. Dit bleek echter een te grote taak en lastig vorm te geven. Daarom is de nadruk weer komen te liggen op de professionals zelf. Zij zijn samen verantwoordelijk voor het zoeken van de verbindingen de teamleiders moeten hierop sturen. Er is nog geen zicht of dit heeft geleid tot een versteviging van de Picknicktafels. 23

Eindversie

2. Doelmatigheid van de bedrijfsvoering In dit hoofdstuk staan de bevindingen weergegeven ten aanzien van de volgende onderzoeksvragen.

2.1. Begroting, verantwoording, bemensing en doelmatigheid Begroting, verantwoording, bemensing en caseload • Hoe is begroting bij de vorming van de toegangsorganisatie tot stand gekomen? • Wat is het karakter van de bekostiging en bevat deze prikkels tot doelmatigheid? • Waar lopen de begroting en realisatie uit de pas? • In hoeverre stuurt de ambtelijke opdrachtgever aan op deze doelmatigheid en wordt de doelmatigheid geborgd? • Hoe is de formatie berekend en onder welke aannames? • Zijn de functies aanwezig om de primaire processen goed uit te kunnen voeren? • Hoe vindt de PDCA-cyclus plaats en hoe zijn deze in de organisatie belegd? Hoe worden het management en de budgethouder hierbij betrokken? • Zijn er op de beleidsterreinen inhoudelijke ontwikkelingen die van invloed zijn op de kosteneffectiviteit? Hoe speelt de gemeente hierop in? Algemeen Bij de start van het toegangsmodel is de gewenste teamsterkte gebaseerd op de daadwerkelijke caseload van dat moment en dat is later vergeleken met uitgevoerd onderzoek van Berenschot. Dat is de basis geweest voor de formatie bij de start van het toegangsmodel. In het begrotingsproces van de gemeente Stadskanaal wordt één formatiestaat gemaakt voor de hele organisatie met een daaraan gekoppelde personeelsbegroting. Alle afdelingen en alle teams zijn in deze formatie gegroepeerd.

De organisatie van de teams is de verantwoordelijkheid van het Management Team (MT) in samenspraak met het College. De begrote middelen voor personeelskosten worden geëxtrapoleerd naar de uiteindelijke realisatie. De daadwerkelijk gemaakte kosten worden hierin vergeleken met de begroting. Geringe verschillen tussen begroting en realisatie worden niet gerapporteerd. Als de verschillen en de mutaties groot zijn, bijvoorbeeld door uitval door ziekte of door dure externe krachten, dan wordt dit in de P&C-cyclus gemeld aan het College. Dit gebeurt alleen als er sprake is van een bijzondere situatie. Indien er extra formatie nodig is, dient de teamleider dit aan te geven bij het MT. De gemeente is afgelopen jaren actief op zoek geweest naar manieren om de hulpverlening zo (kosten)efficiënt mogelijk te organiseren. De gemeente werkt bij Jeugd en Wmo met taskforces om de programma en de uitvoeringskosten naar beneden te brengen. Die taskforces komen geregeld bij elkaar om de plannen en bevindingen te bespreken. Vaak hebben zij ook het doel om de efficiëntie van de hulpverlening te verbeteren. Gemeentelijke medewerkers geven aan dat de gemeente in het algemeen actiever kan sturen op de samenhang met en doorverwijzing naar andere zorgstromen.

Medewerkers van de gemeente geven zelf aan dat de gemeente een (te) groot verantwoordelijkheidsgevoel heeft om alle problemen van de inwoners op de lossen. De gemeente zou volgens meerdere medewerkers juist meer moeten delegeren en doorverwijzen en dus scherper sturen op waar welke hulpvraag thuishoort. Dit punt is recent opgepakt door de gemeente. Een voorbeeld is de problematiek rond klanten die wachten op ondersteuning van de GGZ. Omdat de GGZ een wachtlijst heeft, krijgt men nog regelmatig ondersteuning vanuit de Wmo. Aangezien dit feitelijk klanten van de zorgverzekeraar zijn, moet de rekening in dit soort gevallen ook door de

24

Eindversie

zorgverzekeraar worden betaald. De gemeente is daarom nu in onderhandeling met de zorgverzekeraars hierover. Tabel 2.1.1 geeft meer informatie over de gerealiseerde personeelskosten in 2019 en 2020 en de begrote kosten voor 2021. Tabel 2.1.1 Begrote en gerealiseerde personeelskosten 2019 en 2020, begroot 2021 Realisatie 2019 2020 2021 personeelskosten Begroot Realisatie Begroot Realisatie Begroot Jeugd € 1.312.873 € 1.224.599 €1.416.142 € 1.345.720 € 1.615.342 Wmo € 882.446 € 975.528 € 903.338 € 999.591 € 911.580 Participatiewet €2.585.860 € 1.927.906 € 2.572.384 € 1.955.065 € 2.662.380 Externe inhuur Ntb Ntb Totaal € 4.781.179 € 4.128.032 €4.891.864 € 4.300.575 € 5.189.302 De afgelopen jaren zijn de gerealiseerde uitvoeringskosten fors lager dan de begrote kosten. Met name in de uitvoering van de participatiewet zijn de verschillen groot. Het verschil is te verklaren doordat een functie niet of slechts gedeeltelijk is ingevuld. De kosten van de externe inhuur nemen dan wel toe. Deze kosten zijn niet opgenomen in dit overzicht, omdat ze niet apart zichtbaar zijn per domein8. In het algemeen is er op de uitvoeringskosten van het toegangsmodel geen financiële druk. Het model is naar de mening van betrokkenen al behoorlijk ‘lean and mean’ georganiseerd. In de afgelopen jaren is het aantal FTE’s bij de gemeente toegenomen.

Reden hiervoor is dat de nieuwe taken meer werk met zich meebrengen dan was voorzien. Dit speelt met name bij Jeugd en Wmo. Er wordt bij de teams gestuurd op de caseload en wachttijden. De ontwikkelingen worden regelmatig besproken. Daarbij wordt gekeken of er aanpassingen nodig zijn in de formatie. In principe dienen gewenste aanpassingen binnen de beschikbare formatie te worden opgelost. Als er veranderingen of problemen zijn met de teamsterkte en daarmee de capaciteit dan moet de teamleider dit aangeven middels een personeelsmutatieformulier (PMF). Dit geldt bij zowel nieuwe als vertrekkende werknemers of werknemers die ziek zijn; korter gaan werken en dergelijke. De gemeentesecretaris is eindverantwoordelijk en neemt de beslissing of een aanpassing in de formatie gewenst is. Bij ziekte of langdurige uitval is er een risico op het ontstaan van wachtlijsten. De teamleider dient dan een PMF in te vullen met argumentatie waarom er tijdelijk nieuwe formatie bij moet komen. Wensen waarvoor financiële middelen nodig zijn die buiten het budget vallen, worden voorgelegd aan de gemeenteraad. Dit is in de afgelopen jaren niet aan de orde geweest. In het algemeen zijn de teams voor Jeugd en Wmo sinds 2015 gegroeid. Bij de teams van Werk en Inkomen wordt regelmatig beoordeeld of de caseload nog aansluit bij de formatie.

Omdat het aantal uitkeringen de laatste jaren is gedaald, is ook bekeken of de formatie ook verkleind zou moeten worden. Dit is uiteindelijk niet gebeurd omdat de consulenten juist wel meer andere taken kregen. Voor de Jeugdwet sluit de gemeente detacheringsovereenkomsten met hulpverleners op losse, individuele opdrachten. De financiering van de ingeleende hulpverleners is ondergebracht onder het programmaonderdeel inkoop hulpverlening..

8 Deze kosten zijn opgevraagd bij de gemeente, maar nog niet ontvangen ten tijde van het verschijnen van deze

rapportage.

25

Eindversie

Participatiewet Tabel 2.1.2 geeft inzicht in de formatie die beschikbaar is voor de uitvoering van de participatiewet. Er is een duidelijk verschil tussen de actuele formatie en de bezetting. Het verschil tussen de formatie en de bezetting wordt opgevuld door externe inhuur. De basis voor de formatie is de caseloadberekening. De caseload van het team Werk is als volgt berekend: 1 Fte heeft een maximale caseload van: 70 klanten van trede 3 en hoger op de p-ladder, 30 klanten op trede 2 van de p-ladder en 20 klanten op trede 1 van de p-ladder. De caseload is dus in totaal 120 personen. Uitzondering hierop zijn de specialisten rond statushouders. Zij hebben een lagere caseload aangezien deze doelgroep meer inzet vanuit de gemeente vereist. Tabel 2.1.2 Formatie Participatiewet in FTE’s P-wet

2019

2020

Formatie* Bezetting TDC Inkomen/administratie/terugvordering Overig Totaal

12,27 23,58 2 37,85

2021

Formatie* Bezetting Formatie* Bezetting

6,39 22,11 1 29,50

12,27 22,30 2 36,57

6,95 21,11 1 29,05

12,27 19,66 2 33,93

11,06 18,99 2 32,05

* Er kan een verschil zijn tussen formatie en bezetting. De formatie is wat maximaal mag worden ingevuld. De bezetting kan daar vanaf wijken; bijvoorbeeld als iemand minder wil werken dan de formatieruimte.

De caseload van het team Inkomen wordt berekend op basis van het aantal uren en soort aanvraag (Participatiewet, bijzondere bijstand en boetes). Voor een fulltimer is de caseload 110 cliënten. Eens in de zoveel tijd wordt de caseload per medewerker geëvalueerd en bijgesteld indien nodig. De huidige formatie is toereikend voor de caseload. De werkdruk en doorlooptijden verschillen tussen de teams Werk en team Inkomen. Dit is afhankelijk van het proces dat met de klant wordt doorlopen: dat kan soms korter of langer duren en de ene klant kost meer tijd in de begeleiding dan de andere. Wmo Tabel 2.1.3 geeft inzicht in de formatie die beschikbaar is voor de uitvoering van de Wmo. Tabel 2.1.3 Formatie Wmo in FTE’s exclusief teamleider (1 FTE) Wmo WMO

2019 Formatie* 10,58

Bezetting 10,58

2020 Formatie* Bezetting 10,59 10,03

2021 Formatie* Bezetting 10,59 10,59

* Er kan een verschil zijn tussen formatie en bezetting. De formatie is wat maximaal mag worden ingevuld. De bezetting kan daar vanaf wijken; bijvoorbeeld als iemand minder wil werken dan de formatieruimte .

Bij het overhevelen van de nieuwe taken vanuit de AWBZ is er een berekening gemaakt van een gemiddelde caseload per consulent. Daarop is destijds de capaciteit berekend. Per 1 september 2020 vallen ook de 2 coördinatoren Zorg & Veiligheid onder het team Wmo. Die zijn in het bovenstaande overzicht niet meegenomen. Per 1 juli 2021 gaat de gemeente Stadskanaal ook de toegang tot beschermd wonen zelf uitvoeren. Deze taak lag bij de centrumgemeente Groningen. Voor 2021 zal hier dan 0,84 fte bij gaan komen. De formatie wordt jaarlijks beschreven in een teamplan door de teamleider. Het team wordt niet gestuurd op de uitvoeringskosten. Wel dient de teamleider in de verantwoording de gerealiseerde cijfers rond instroom en dergelijke te onderbouwen. Qua functies zijn in het team Wmo in het primaire proces naast de teamleider consulenten Wmo en medewerkers van het loket Wmo actief. Zoals gezegd zijn de coördinatoren Zorg & Veiligheid ook toegevoegd aan de Wmo.

26

Eindversie

De uitvoerend medewerkers van de Wmo geven aan dat de huidige capaciteit in principe genoeg is. Wel vindt men het team kwetsbaar bij ziekte, uitval of grote veranderingen in de instroom. Een voorbeeld van het laatste is het invoeren van het abonnementstarief 9. Er was op dat moment sprake van een enorme instroom en de gemeente kwam hierdoor in de problemen met zowel het budget als de capaciteit om deze aanvragen af te handelen. Het Wmo-team heeft daarom zelf onderzocht hoe de instroom in de algemene schoonmaakvoorziening kan worden beperkt. Het team is nu aan het kijken welke structurele formatie nodig is. Bij de Wmo is er geen financiële ruimte voor een kwaliteitsmedewerker. Hierdoor is een extra kwaliteitstoets niet aanwezig. Ook is er geen vast indicatieprotocol, met uitzondering van huishoudelijke ondersteuning. De meeste voorzieningen zijn immers maatwerkvoorzieningen. De uiteindelijke indicering hangt af van de ondersteuningsvraag van de cliënt en de vaardigheden en professionaliteit van de consulent. Consulenten geven aan behoefte te hebben aan strakkere kaders en beleidsregels, zodat zij meer handvatten hebben voor de uitvoering. Ze ervaren de Wmo verordening van Stadskanaal als vrij ruim. Ook zien ze besparingsmogelijkheden op het tijdig aanvragen van een indicatie voor de Wet Langdurige Zorg (Wlz). Op dat moment stroomt een cliënt uit de Wmo.

Het team is bezig met het beoordelen van een aantal cliënten of ze een indicatie voor de Wlz zouden kunnen krijgen. De medewerkers verwachten dat de druk op de uitvoering blijft. Ouderen blijven langer thuis wonen en de langere wachttijden bij de GGZ leiden tot vormen van overbruggingszorg. Jeugd De gemeente worstelde bij de start van het toegangsmodel met de berekening van de benodigde capaciteit van het CJGV. De omvang van de klantgroep en de hoeveelheid werk bij de start was niet duidelijk. De afgelopen jaren is de huidige formatie tot stand gekomen door te sturen op het afhandelen van de aanvragen binnen de wettelijke termijnen. Voor de berekening van de caseload wordt nu al enige tijd dezelfde berekening gebruikt: 125 zaken bij Jeugd Allround en zo’n 100 zaken bij Veiligheid. Tabel 2.1.4 Formatie CJGV in FTE’s exclusief teamleider (1 FTE) CJGV Allround Veiligheid Coördinator Oggz Backoffice CJGV Preventiemedewerker Kwaliteitsmedewerker jeugd Gedragswetenschapper Overig*** Totaal

2019 Formatie* 4 4 0,89 0,5 0,89

Bezetting 4 2,67 0,89 0,67 0,89

2020 Formatie* Bezetting 4** 3,89 4 3,67 0,89 0,89 1,67 1,67 0,89 0,89

2021 Formatie* Bezetting 5,5 5,53 4 2 0,89 0,89 1,67 0,67 0,89 0,89

1

1

1

1

1

1

0,89 4,18 16,35

0,89 3,95 14,96

0,89 4,18 17,52

0,89 3,95 16,85

0,89 4,18 19,02

0,89 3,95 15,82

* Er kan een verschil zijn tussen formatie en bezetting. De formatie is wat maximaal mag worden ingevuld. De bezetting kan daar vanaf wijken; bijvoorbeeld als iemand minder wil werken dan de formatieruimte . ** Vanaf 1 juli 2020 is de formatie uitgebreid naar 5,5 fte. *** andere taken van de afdeling zijn leerplicht.

De formatie van de afdeling CJGV is de laatste jaren uitgebreid. Dit betreft de allround jeugdmedewerkers en in de backoffice. De uitbreiding van de formatie is volgens de eerder beschreven procedure aangevraagd. De financiële ruimte in de personeelsbegroting is leidend geweest voor de uiteindelijke uitbreiding. In 2019 is er een tijdelijke uitbreiding mogelijk geweest voor het team veiligheid om de doorstroming te bevorderen. De formatie is in 2020 zowel in de

9 Het abonnementstarief is een vast tarief voor de eigen bijdragen aan Wmo-voorzieningen. Hiervoor was er een

inkomensafhankelijke eigen bijdrage.

27

Eindversie

front- als backoffice verder gestegen als gevolg van de toenemende vraag. Het verschil tussen de formatie en de bezetting wordt opgevuld door externe inhuur. De kwaliteitsmedewerker bewaakt het uitvoeringsproces. Vanuit zorgaanbieders worden hulpverleners gedetacheerd bij bijvoorbeeld huisartsen als Ondersteuner Jeugd en Gezin. Deze detacheringen vallen onder de hulpverleningskosten en financieel niet onder de uitvoeringskosten van jeugd. Het zijn dus geen personeelskosten die onder het toegangsmodel vallen. Het team vindt de formatie in de front- en backoffice krap gezien de caseload en de steeds complexer wordende hulpvragen. Men geeft aan dat dit werk behoorlijke kennis van het werkveld vergt. De afdeling vindt men daarom kwetsbaar voor veranderingen als er bijvoorbeeld een collega uitvalt of weggaat. De krapte of het uitvallen van een medewerker heeft gevolgen voor de doorlooptijden en wachttijden. Ook voor cliënten vormt het verloop van consulenten een knelpunt. Vanuit de taskforce Jeugd is specifiek aandacht besteed aan het creëren van een groter kostenbewustzijn onder de consulenten. Naast het eerder genoemde screeningsoverleg zijn er herindicaties uitgevoerd en wordt er gewerkt aan een pilot algemene voorzieningen voor Jeugd 10. Dit is primair gericht op het verlagen van de programmakosten en niet zozeer op het verlagen van de uitvoeringskosten.

Ook wordt er gewerkt aan een nieuwe, aangescherpte verordening. De verordening dient consulenten meer richtlijnen en handvatten te geven over hoe ze een passende inschatting kunnen maken van de eigen kracht van de aanvrager. Daarmee biedt de verordening ook voor ouders meer duidelijkheid. Dit geldt met name voor de Pgb’s, waar veel discussie over is. De verwachting is dat de aanscherping de consulenten veel tijd en werk scheelt. Welstad signaleert dat er bij hulpvragen vanuit de netwerkorganisaties als onderwijs en jeugdgezondheidszorg steeds vaker direct wordt doorverwezen naar CJGV. Eerder kwamen deze cliënten eerst meer bij Welstad terecht. Welstad signaleert dat hiermee de druk op het CJGV ook groter wordt en de oplossingen verschuiven meer naar de tweedelijnszorg. In de ogen van Welstad past dat niet bij de transformatiegedachte en gedachte van het toegangsmodel. Dit kan overigens niet worden onderbouwd met cijfers. Welstad De formatie van Welstad wordt bepaald door de subsidieverlening vanuit de gemeente. Eén van de opdrachten voor Welstad is dat er geen wachtlijsten mogen zijn. Dit heeft direct invloed op de omvang van ieders caseload. Er is wel een risico aan verbonden: als de geleverde dienstverlening onder druk komt te staan, kunnen er wachtlijsten komen. Dit is nog niet aan de orde geweest.

De concrete afspraak is dat Welstad tijdig aan de bel trekt, en dat dan in overleg met de gemeente de prioritering wordt aangepast om wachtlijsten te voorkomen. Er is geen uitbreiding van de formatie geweest, terwijl de vraag wel groter wordt. Welstad heeft het afgelopen jaar hard gewerkt aan het opschonen en actualiseren van haar dossiers. Er zijn (hernieuwde) afspraken gemaakt binnen Welstad over doorlooptijden en afsluiten van dossiers. Het registratiesysteem wordt het komende jaar geoptimaliseerd zodat ook de werkzaamheden door vrijwilligers kunnen worden vastgelegd. Bij de gemeente ziet men het belang van Welstad in. Gelet op de beperkte capaciteit vanuit de gemeente is een goede en voldoende algemene voorziening, zoals het aanbod van Welstad van groot belang. Hetzelfde geldt overigens voor andere algemene voorzieningen.

10 Binnen deze pilot integreert en versterkt de gemeente de lokaal beschikbare hoeveelheid lichte vormen

van jeugdhulp en opvoedondersteuning.

28

Eindversie

2.2. Vergelijking met andere gemeenten Onderzoeksvragen • Hoe efficiënt werkt de toegangsorganisatie vergeleken met andere gemeenten met een soortgelijk profiel, wat is de gemiddelde caseload? De gemeente vergelijkt zich niet met andere organisaties en participeert ook niet in de verschillende benchmarks die er zijn. De reden hiervoor is dat men het onvergelijkbare grootheden vindt. Er zijn grote en kleine verschillen in casuïstiek en in de inrichting van organisatie en financiën. Zoals betrokkenen aangeven: “In de bedrijfsvoering zijn wellicht overeenkomsten, maar in de inrichting van het beleid en de inrichting van de begroting en financiën zijn altijd verschillen. Kijken bij andere gemeenten is een leuk idee, maar de vraag is of dit echt wat oplevert omdat er weinig echt herkenbare dingen zijn”. De gemeente houdt wel “waarstaatjegemeente.nl” in de gaten om bepaalde cijfers en ontwikkelingen te vergelijken. Deze ontwikkelingen en vergelijken worden dan ook intern besproken. Er wordt veel samengewerkt met andere gemeenten. Bij de inkoop van Jeugdzorg en Wmo werkt de gemeente samen met andere gemeenten in de regio en is er veel samenwerking met gemeenten in de arbeidsmarktregio, bijvoorbeeld met het samenvoegen van de banenpool.

In gesprek met vergelijkbare gemeenten met een toegangsmodel komt men dezelfde vergelijkbare bewegingen en ontwikkelingen tegen ten aanzien van regie, cijfers en dashboards. In RiGG verband (Jeugdwet) zijn afspraken gemaakt over het delen van data en het onderling vergelijken: een gemeente kan in algemene zin de afwijking van de eigen gemeente ten opzichte van de regionale trends delen en daarover communiceren, maar uitlatingen over onderlinge afwijkingen tussen gemeenten worden niet gedaan.

29

Eindversie

3. Doeltreffendheid in het realiseren van de transformatiedoelen In dit hoofdstuk staan de bevindingen weergegeven ten aanzien van de volgende onderzoeksvragen. In het onderzoek is bij de interviews gevraagd naar de beelden van de sleutelpersonen ten aanzien van het realiseren van de verschillende doelstellingen. Daarnaast worden de resultaten van de enquête die is gehouden onder maatschappelijke organisaties en zorgaanbieders en onder de gemeentelijke medewerkers van de toegang meegenomen. Enquête onder professionals Van de gemeente Stadskanaal hebben we de gegevens ontvangen van in totaal 23 organisaties. Dit zijn zorgaanbieders, organisaties voor welzijn, armoedebestrijding en vrijwilligersorganisaties. Die organisaties zijn per email benaderd met een link naar de vragenlijst. Daarnaast zijn de organisaties telefonisch benaderd met de vraag of ze mee wilden werken. Dit heeft uiteindelijk geleid tot in totaal 10 ingevulde enquêtes. Dit is geen representatief beeld van alle organisaties. De uitkomsten van de enquête dienen dan ook met enige voorzichtigheid te worden geïnterpreteerd. Enquête onder medewerkers Van de gemeente Stadskanaal hebben we de gegevens ontvangen van in totaal 68 medewerkers die werkzaam zijn in de toegang van het sociaal domein. De medewerkers zijn per email benaderd met een link naar de vragenlijst.

Dit heeft uiteindelijk geleid tot in totaal 21 ingevulde enquêtes. Dit is geen representatief beeld van alle medewerkers. De uitkomsten van de enquête dienen dan ook met enige voorzichtigheid te worden geïnterpreteerd. Onderzoeksvragen • In hoeverre zijn de bovengenoemde doelen en prestaties gerealiseerd in de afgelopen 3 jaar (2018, 2019 en 2020)? • Hoe ervaren de zorgprofessionals en de ambtelijke organisatie de toegang tot de Wmo, Jeugdhulp en Participatiewet? • In hoeverre wordt elke belofte van de transformatie herkend, onderschreven en wat is de stand van zaken: a. Laagdrempelig werken; b. Integrale aanpak en maatwerk; c. Multidisciplinair werken; d. Preventie en vroegsignalering; e. Eigen regie en verantwoordelijkheid stimuleren en de potenties van de sociale basis versterken; f. Kostenefficiëntie;

3.1. Algemeen oordeel over realisatie doelstellingen Er is geen objectieve, feitelijke informatie over de mate waarin de verschillende doelstellingen worden gerealiseerd beschikbaar. De redenen hiervoor zijn dat er geen evaluatie heeft plaatsgevonden en er geen rapportages specifiek over het toegangsmodel beschikbaar zijn. Het toegangsmodel als geheel is nooit geëvalueerd en de kern is nog hetzelfde als bij de start. In de enquête onder organisaties en de gemeentelijke medewerkers is gevraagd naar een rapportcijfer per transformatiedoel. Onderstaande tabel geeft de resultaten weer.

30

Eindversie

Tabel 3.1.1 Rapportcijfer mate van doelrealisatie Transformatiedoel Laagdrempelig werken Integraal werken, multidisciplinair werken en maatwerk Preventie en vroegsignalering Eigen regie en verantwoordelijkheid Kostenefficiëntie

Rapportcijfer organisaties (N=5) 6,3 5,5

Rapportcijfer medewerkers (N=9) 6,3 6,2

6 6,7 6,5

5,4 5,7 4,3

Gemiddeld geven de organisaties een voldoende aan de mate van doelrealisatie per onderdeel. Alleen ten aanzien van integraal werk en maatwerk is het net aan een voldoende. Medewerkers van de gemeente geven een onvoldoende aan kostenefficiëntie en aan preventie en vroegsignalering. Er is voor dit onderdeel niet gevraagd naar een nadere toelichting op het cijfer. Het lage cijfer voor de mate van realisatie van kostenefficiëntie kan mogelijk wel verklaard worden uit het eerder geschetste beeld dat medewerkers signaleren dat er nog veel beleidsruimte in de Wmo is en het feit dat de programmakosten van de Jeugdwet enorm zijn gestegen. Er is ook gevraagd naar in hoeverre men vindt dat het doel bereikt is. Zowel organisaties als de medewerkers geven aan dat de doelen in de meeste gevallen gedeeltelijk gerealiseerd zijn. In de toelichting wordt aangegeven dat er in de ogen van sommige organisaties zeker nog meer resultaat te behalen is in samenwerking en in kostenefficiëntie.

3.2. Goede laagdrempelige zorg, dicht in de buurt In de enquête is gevraagd enkele stellingen over laagdrempelig werken te beantwoorden. In onderstaand figuur staan de resultaten van de maatschappelijke en zorgorganisaties. Figuur 3.2.1. Stellingen laagdrempelig werken maatschappelijke en zorgorganisaties (N=10) Oneens

Neutraal

De hulpverlening in Stadskanaal is zo dicht mochtelijk bij de 0% inwoner in de buurt geregeld

29%

Er zijn té veel loketten (toegangsmogelijkheden) tot zorg

33%

De inwoner weet waar hij of zij terecht kan met vragen voor hulp of ondersteuning

17%

Het is makkelijk voor inwoners om hulp te vragen

17%

Het is makkelijk voor inwoners om het juiste loket (toegangsmogelijkheid) te vinden

31

29%

Eens

71% 0%

67%

17%

66% 33%

50% 42%

29%

Eindversie

Figuur 3.2.2. Stellingen laagdrempelig werken gemeentelijke medewerkers (N=21) Oneens

Neutraal

Eens

De hulpverlening in Stadskanaal is zo dicht mochtelijk bij 5% de inwoner in de buurt geregeld

40%

Er zijn té veel loketten (toegangsmogelijkheden) tot zorg De inwoner weet waar hij of zij terecht kan met vragen voor hulp of ondersteuning Het is makkelijk voor inwoners om het juiste loket (toegangsmogelijkheid) te vinden Het is makkelijk voor inwoners om hulp te vragen

40% 22% 32% 24%

55% 25% 50%

28% 53% 71%

Dicht in de buurt Te zien is dat de zorgorganisaties en de medewerkers in het algemeen vinden dat de hulpverlening in Stadskanaal zo dicht mogelijk bij de burger is georganiseerd. Ook uit de interviews komt dit beeld. Welstad pleit ervoor om het nog dichter bij de burger te gaan organiseren. Het idee van Welstad is om één toegang per woonkern te organiseren voor alle vragen van inwoners. Dit kan een combinatie van een fysiek en een digitaal loket zijn als daar maar ondersteuning naast wordt georganiseerd. Naar hun mening zijn de loketten van de gemeente moeilijker bereikbaar voor inwoners van bepaalde kernen. Aantal loketten voor toegang Twee derde van de organisaties vindt dat er te veel toegangsmogelijkheden zijn voor burgers tot de zorg, een derde is het daar niet mee eens. Bij de gemeentelijke medewerkers zijn de meningen wat meer gelijkelijk verdeeld. Ook in de interviews is aangegeven dat er misschien wel te veel toegangsmogelijkheden zijn binnen de gemeente Stadskanaal. Of de burger zelf het juiste loket goed weet te vinden, is nooit gemeten onder de klantgroep. De geënquêteerden hebben het idee dat mensen niet altijd goed weten waar ze terecht kunnen voor welke hulpvraag. Dit geldt voor de Wmo, maar ook voor jeugd. Er kloppen regelmatig ouders aan bij het CJGV die eigenlijk een hulpvraag hebben voor een andere wet of organisatie maar niet weten waar ze terecht kunnen.

Het team Wmo investeert in goede contacten met bijvoorbeeld wijkverpleegkundigen en casemanagers dementie, zodat inwoners met hun vraag op de juiste plek terechtkomen. Aan de andere kant vermoedt men ook dat de inwoners waarschijnlijk wel weten waar ze terecht kunnen, en als ze dit niet weten, ze snel worden doorverwezen naar het loket waar ze wel moeten zijn. Dit geven medewerkers ook aan in de toelichting dat burgers snel op de goede plek komen. Een goed voorbeeld daarvan is de toegang tot de P-wet of de schuldhulpverlening. De snelle doorverwijzing volgt het principe van het toegangsmodel: de cliënt dient zo snel mogelijk op de goede plek terechtkomen onafhankelijk waar hij of zij zich meldt. Goed contact tussen de organisaties is daarbij essentieel. De maatschappelijke organisaties geven in de enquête aan dat ze niet vinden dat er te veel organisaties actief zijn in de gemeente Stadskanaal. In de toelichting wordt wel aangegeven dat voor de groep die moeite heeft mee te komen in de samenleving en bijvoorbeeld licht verstandelijk beperkten het lastiger is om het juiste loket te vinden. Aan de vindbaarheid en transparantie wordt wel gewerkt. Per 1 mei 2021 is een digitaal steunpalet uitgerold waardoor inwoners heel snel en makkelijk via internet kunnen zoeken waar ze moeten zijn met hun hulpvraag. Dit initiatief dient om de vindbaarheid van niet alleen

32

35%

16% 6%

Eindversie

gemeente maar ook andere lokale voorzieningen makkelijker te maken. Een eventueel verbeterpunt is dat de rol van het onderwijs in het signaleren en doorverwijzen van hulpvragen versterkt kan worden. Door intensiever samen te werken met het onderwijs kunnen jongeren sneller worden geholpen. De samenwerking met het onderwijs wordt opgepakt door de gemeente. Eenvoudig om aan te vragen De professionals en medewerkers van zowel gemeente als Welstad geven aan dat de drempel voor inwoners om naar de gemeente te stappen voor hulp laag is. Naast de gemeente spelen juist ook toegangsorganisaties als Welstad en de GGD een belangrijke rol. De maatschappelijke en zorgorganisaties geven in het algemeen ook aan dat het voor burgers relatief gemakkelijk is om hulp te vragen. De medewerkers onderschrijven dit. In de toelichting wordt aangegeven dat de digitalisering van de aanvragen wel lastig is voor sommige inwoners. Het CJGV heeft om de drempel iets te verhogen het aanvraagformulier bewust niet op de website gezet, maar deze dient telefonisch opgevraagd te worden. Tijdens dit telefoongesprek wordt een voorscreening gedaan en kan er al direct worden doorverwezen naar het voorliggend veld. Men wil hiermee de uitvoering ontlasten door (onnodige) aanvragen te voorkomen.

Deze ten opzichte van de Wmo en Participatiewet afwijkende werkwijze – daar kan de aanvraag wél digitaal worden gedaan- leidt volgens sommige zorgprofessionals en de Participatieraad tot onduidelijkheid. Dit sluit deels aan bij een ander kritiekpunt op de toegankelijkheid. Zo vindt de Participatieraad dat de communicatie vanuit de gemeente in het kader van laagdrempeligheid een stuk beter kan. Ook vindt de Participatieraad dat de gemeente of Welstad meer achter de voordeur dient te komen bij mensen. Zoals de Participatieraad het verwoordt: “Mensen moeten vaak op zoek naar hun eigen informatie. De doelgroep bestaat voor een deel uit echte Groningers die geen hulp willen”.

3.3. Integrale aanpak en maatwerk: één gezin, één plan, één regisseur. Vanuit de gemeentelijke visie en doelstellingen behoren samenwerking en de integrale en multidisciplinaire werkwijze centraal te staan in het toegangsmodel. Het toegangsmodel gaat er immers van uit dat hulpverleners hun werk doen, snel doorverwijzen naar de juiste organisatie en indien nodig de samenwerking zoeken met collega’s van andere afdelingen en/of andere externe organisaties om zo tot een goede oplossing van de hulpvragen te komen. Samenwerking algemeen Over de samenwerking met de gemeente zijn de maatschappelijke organisaties in het algemeen tevreden.

33

Eindversie

Figuur 3.3.1. Tevredenheid samenwerking maatschappelijke organisatie

Voldoende samenwerking tussen de ketenpartners onderling?

25%

25%

Voldoende samenwerking tussen de gemeente en uw organisatie?

33% Nee

Gedeeltelijk

Gedeeltelijk

Ja

Ja

67%

50%

Figuur 3.3.2. Tevredenheid samenwerking medewerkers

Voldoende samenwerking tussen gemeente en organisaties?

9%

Voldoende samenwerking tussen ketenpartners onderling?

14%

14%

27% Nee

Nee

Gedeeltelijk

Gedeeltelijk

Ja

Ja

64% 72%

Over de samenwerking tussen ketenpartners onderling zijn de ketenpartners en de medewerkers niet helemaal tevreden. Als reden hiervoor geeft men aan dat organisaties toch snel vanuit eigen belang denken. Daarnaast merkt men op dat de samenwerking erg afhankelijk is van de individuele personen. Over de samenwerking met de gemeente is men positiever. Men geeft aan dat er korte lijnen zijn en er regelmatig overleg is. Wel duurt het soms (te) lang voordat nieuwe initiatieven van de grond komen bij de gemeente. Integrale aanpak en maatwerk Uit de gesprekken blijkt dat het inzicht groeit dat voor het goed functioneren van het toegangsmodel samenwerking met andere disciplines noodzakelijk is. Zoals eerder aangegeven is de problematiek complexer dan bij de start van het toegangsmodel werd gedacht. De problematiek die bij de gemeente terechtkomt wordt steeds complexer.

34

Eindversie

De focus ligt volgens verschillende betrokkenen vervolgens te veel op de 20 procent van de hulpvragen die intensievere ondersteuning nodig hebben. De overige 80 procent zou op een andere manier behandeld kunnen worden. Maar op dit moment wordt elke hulpvrager op dezelfde manier benaderd. Vanuit verschillende invalshoeken geven betrokkene aan dat juist in de groep met de minder complexe vragen zwaardere ingrepen voorkomen kunnen worden door meer in te zetten op vroegsignalering en preventie. Vanuit Welstad komt daarbij de suggestie om meer differentiatie in een zowel individueel als een collectief aanbod aan te brengen. Dit kan worden ondersteund door een netwerk van vrijwilligers of een tijdelijke inzet door een professional. Juist de mix van verschillende financieringssoorten van bijvoorbeeld jeugdhulp en Wmo kan hierbij oplossend zijn. De gemeentelijke medewerkers signaleren dan ook dat er een groeiende behoefte is aan integrale ondersteuning en aandacht voor algemene voorzieningen. Immers, meer inzet op algemene voorzieningen aan de voorkant bij bijvoorbeeld Jeugdzorg betekent dat een hulpvraag eerder opgelost kan worden. Ook de organisaties en gemeentelijke medewerkers onderschrijven de notie dat de hulpvragen complexer worden, zo blijkt uit de onderstaande figuur. Figuur 3.3.3. Hulpvragen en voorliggende voorzieningen organisaties (N=10) en medewerkers (N=18) Oneens

Medewerker: De hulpvragen worden de laatste jaren steeds complexer

Neutraal

Eens

7% 14%

Organisaties: De hulpvragen worden de laatste jaren 0% steeds complexer Medewerker: Het voorliggend veld wordt onvoldoende gebruikt (mensen worden soms te snel naar andere zorg doorverwezen) Organisatie: Het voorliggend veld wordt onvoldoende gebruikt (mensen worden soms te snel naar andere 0% zorg doorverwezen)

79%

100%

27%

33%

27%

45%

67%

Een deel van de gemeentelijke medewerkers is het niet eens met de stelling dat het voorliggend veld onvoldoende wordt gebruikt. Uit de gesprekken en de toelichting blijkt dat de gemeentelijke medewerkers vinden dat de onderlinge samenwerking tussen afdelingen beter kan. Men wijt dit deels aan het feit dat de verschillende pijlers fysiek elders zijn gehuisvest. Men verwacht dat als de teams dichter bij elkaar zouden zitten, men elkaar ook gemakkelijker weet te vinden. Betrokkenen vragen zich daarbij wel af of de ervaren afstand tussen afdelingen alleen zit in de huisvesting of ook in de cultuur. Ook vanuit Welstad wordt dit aangegeven. Ook Welstad loopt tegen de verkokering in de gemeentelijke pijlers aan. De integrale werkwijze komt hierdoor niet goed uit de verf. Welstad signaleert ook dat het toegangsmodel te veel naar de 2e lijn is verschoven: vragen worden in toenemende mate ‘gemedicaliseerd en geïndiceerd’. Welstad mist daarin ook korte lijnen met de uitvoering11. Ook in de enquête is gevraagd naar integrale aanpak en maatwerk. De resultaten hiervan staan in de onderstaande figuren.

11 Overigens heeft Welstad de opdracht gekregen dat er in de werkwijze geen regulier overleg op

uitvoerend niveau met de gemeente mag zijn.

35

Eindversie

Figuur 3.3.4. Stellingen integrale aanpak maatschappelijke en zorgorganisaties (N=9) Oneens

Neutraal

Eens

Mijn organisatie zoekt de samenwerking in de uitvoering op als 0% het nodig is

100%

De gemeente zoekt de samenwerking in de uitvoering op als het 0%13% nodig is

87%

Maatwerk staat centraal in de toegang tot zorg0% 17%

83%

Wij hebben voldoende mogelijkheden om maatwerk te kunnen bieden Cliënten worden door de verschillende samenwerkingsverbanden ook echt beter geholpen

22% 0% 13%

78%

24%

63%

De integrale aanpak staat centraal in de toegang tot de zorg0%

50%

50%

De lijnen zijn kort tussen de uitvoerende organisaties in de 0% gemeente Stadskanaal

50%

50%

Met de huidige manier van samenwerking worden cliënten ook echt beter geholpen (bijv. door snelle doorverwijzingen) Alle organisaties zoeken eventueel de samenwerking en eventuele doorverwijzing op Alle organisaties hebben dezelfde werkwijze en visie voor het doorverwijzen van cliënten

14%

43% 38%

43% 38%

75%

24% 12% 13%

Uit de enquête blijkt dat organisaties van zichzelf vinden dat ze de samenwerking in de uitvoering actief opzoeken. Tegelijkertijd is men minder positief over de mate waarin andere organisaties de samenwerking opzoeken. Organisaties vinden dat maatwerk centraal staat in de toegang tot zorg en in iets mindere mate ook de integrale aanpak. Verder valt op dat 75 procent van de organisaties die de enquête hebben ingevuld, aangeven dat de werkwijze en visie voor het doorverwijzen van cliënten tussen de organisaties verschilt. Ook aan de gemeentelijke medewerkers zijn de stellingen voorgelegd, zoals is te zien in figuur 3.3.5.

36

Eindversie

Figuur 3.3.5. Stellingen integrale aanpak gemeentelijke medewerkers (N=21) Oneens

Neutraal

De gemeente zoekt de samenwerking in de uitvoering op als het nodig is

6%

Maatwerk staat centraal in de toegang tot zorg 0% Mijn organisatie zoekt de samenwerking in de uitvoering op als het nodig is Cliënten worden door de verschillende samenwerkingsverbanden ook echt beter geholpen De lijnen zijn kort tussen de uitvoerende organisaties in de gemeente Stadskanaal De integrale aanpak staat centraal in de toegang tot de zorg Met de huidige manier van samenwerking worden cliënten ook echt beter geholpen (bijv. door snelle doorverwijzingen) Wij hebben voldoende mogelijkheden om maatwerk te kunnen bieden Alle organisaties zoeken eventueel de samenwerking en eventuele doorverwijzing op Alle organisaties hebben dezelfde werkwijze en visie voor het doorverwijzen van cliënten

Eens 24%

71%

33%

67%

6%

31%

8%

63%

38% 24%

54% 29%

47%

24%

41%

35%

20%

47%

33%

27%

55% 53%

18% 33%

82%

13% 18% 0%

De medewerkers zijn het minst positief over het actief opzoeken van de samenwerking van organisaties en dat organisaties dezelfde werkwijze en visie hebben. Wel vindt van de gemeente zelf dat ze de samenwerking in de uitvoering opzoeken als het nodig is. Vanuit alle pijlers is men van mening dat er voor de integrale en multidisciplinaire hulpverlening het belangrijk is dat er meer geschakeld en samengewerkt wordt tussen hulpverleners. Integraal en multidisciplinair werken gebeurt wel, maar de vraag is of dit op de meest efficiënte manier gebeurt. Een quote: “Hulpverleners weten vaak niet van elkaar dat ze hulp geven aan hetzelfde huishouden”. Picknicktafels De werking van de Picknicktafels is nog niet geëvalueerd door de gemeente. In de interviews en in de enquête is gevraagd naar het functioneren van deze Picknicktafels. Uit de interviews komt naar voren dat vanuit de gemeente de constatering is dat deze werkwijze in toenemende mate wordt gehanteerd. Er zijn echter geen cijfers aanwezig om dit te onderbouwen. In de enquête onder medewerkers en onder organisaties is gevraagd naar het functioneren van de Picknicktafels. Uit de enquête blijkt dat medewerkers de Picknicktafel van toegevoegde waarde vinden en leidt tot betere resultaten, zorg en samenwerking. De Picknicktafels worden niet structureel georganiseerd.

Uit de gesprekken met medewerkers en uit de opmerkingen bij de enquête blijkt dat medewerkers zich ervan bewust zijn dat de inschatting om wel of geen Picknicktafel bijeen te roepen subjectief is. Er is wel een algemeen protocol, maar er zijn geen duidelijke richtlijnen of afspraken. Zoals eerder aangegeven wordt er bij cliënten met minder zware problematieken soms nog teveel in eilandjes gewerkt. Men geeft aan dat bij zwaardere en meervoudige problematiek er wel altijd wordt geschakeld via de Picknicktafel. Vanuit Welstad wordt aangegeven dat zij naar hun mening niet altijd op de juiste wijze of onterecht niet ingeschakeld worden door de gemeente. Uit de enquête blijkt dat behalve Welstad veel organisaties de werkwijze van Picknicktafels helemaal niet kennen.

37

Eindversie

Figuur 3.3.6. Stellingen Picknicktafels medewerkers (N=12) Oneens

Neutraal

Eens

De picknicktafeloverleggen zijn een goede toevoeging 0% voor ons werkproces

25%

75%

Het picknicktafeloverleg heeft echt toegevoegde waarde 0%

25%

75%

Door de picknicktafeloverleggen worden cliënten sneller 0% doorverwezen Het picknicktafeloverleg leidt tot een (betere) integrale 0% aanpak Het picknicktafeloverleg leidt tot betere samenwerking 0% tussen verschillende organisaties Het picknicktafeloverleg leidt tot betere zorg voor onze 0% cliënten De picknicktafeloverleggen vinden niet vaak genoeg plaats De picknicktafeloverleggen verlopen gestructureerd.

38%

63%

38%

63%

38%

63%

38%

63%

27%

18%

17%

Er is structureel een picknicktafeloverleg.

55% 67%

83%

In de gesprekken hebben medewerkers aangegeven voldoende ruimte voor verbetering te zien. In het algemeen denkt men dat door een beter uitgeschreven protocol en een goede registratie van de Picknicktafels het minder subjectief wordt en er meer inzicht komt in de werking van de tafels. Bij het CJGV is met de invoering van de screening en het overleg met de Wmo over standaardsituaties al wel een verdere stap gemaakt in het professionaliseren en protocolleren. Daarnaast wordt het eerdere genoemde digitaal regiesysteem dat halverwege 2022 in gebruik genomen gaat worden als oplossing genoemd.

3.4. Persoonlijke ontwikkeling van de consulent Alle uitvoerende medewerkers zijn bij de start van het toegangsmodel geschoold op alle drie de pijlers en alle hulpvragen. Hiermee is vormgegeven aan de T-shaped professional12. De teamleiders hebben de taak om de verbinding tussen pijlers te behouden, evenals de verbinding met voorliggende organisaties. Door wisseling van medewerkers zijn er nieuwe collega’s die niet precies weten waar ze inwoners naartoe kunnen sturen. Betrokkenen merken op dat bijscholing over het toegangsmodel periodiek nodig is. Dit is echter niet gebeurd. Naar de mening van de betrokkenen dient de gemeente er actiever op toe te zien dat consulenten en mensen in de frontlinie ook echt kennis hebben van het model en mogelijkheden tot verwijzing en samenwerking. Consulenten moeten leren en durven door te schakelen naar een ander domein. Scholing in de systeemgerichte benadering (één gezin, één plan, één regisseur ) is daarbij nodig. Deze systeembenadering is nu nog niet genoeg aanwezig en belemmert daarmee ook de transformatie.

3.5. Preventie en vroegsignalering Preventie is in het toegangsmodel van belang om de doorstroom naar 2 e-lijns zorg te voorkomen. Alle gemeentelijke betrokkenen en externe organisaties geven aan dat dit van groot belang is. Aan de medewerkers en de organisaties is een aantal stellingen voorgelegd in de enquête rond preventie en vroegsignalering.

12 Een professional die in de breedte van het sociaal domein is opgeleid

38

17% 8% 8%

Eindversie

Figuur 3.5.1. Preventie en vroegsignalering medewerkers (N=14) organisaties (N=10) Medewerkers Oneens

Medewerkers Neutraal

Medewerkers Eens

Organisaties Oneens

Organisaties Neutraal

Organisaties Eens

De zorg- en maatschappelijke organisaties die werken in de gemeente krijgen van de gemeente de ruimte om preventie en 11%11% vroegsignalering vorm te geven

78%

11%11%

78%

Het is lastig om inwoners zo vroeg mogelijk in beeld te krijgen 0% 27%

73%

0% 27%

73%

Wij proberen om inwoners zo vroeg mogelijk in beeld te krijgen. 0% 36%

64%

0% 36%

64%

De gemeente geeft zelf voldoende aandacht aan preventieve 10% activiteiten Er is voldoende samenwerking tussen gemeente en organisaties als 0% het gaat om vroegsignalering

60%

De zorg- en maatschappelijke organisaties die werken in de gemeente voorkomen dat inwoners doorstromen naar een 13% tweedelijns voorziening De zorg- en maatschappelijke organisaties die werken in de gemeente doen voldoende om inwoners met een hulpvraag zo 22% vroeg mogelijk in beeld te krijgen De gemeente doet voldoende om inwoners met een hulpvraag zo 9% vroeg mogelijk in beeld te krijgen Er is voldoende samenwerking tussen alle organisaties als het gaat om vroegsignalering De inwoners worden vroeg genoeg bereikt door de zorg- en 0% maatschappelijke organisaties die werken in de gemeente

50%

25%

63%

40%

10%

40%

0%

25% 13%

56%

22%

73%

18% 9%

63%

89%

22%

50%

40%

60%

40%

63%

56%

22%

73%

18%

13% 25%

11% 0%

63%

89%

Leeswijzer: van de medewerkers is 78% het eens met de stelling dat de gemeente voldoende ruimte geeft aan de maatschappelijke en zorgorganisaties om preventie en vroegsignalering vorm te geven. Van de organisaties (zwarte cijfers in de figuur) is ook 78% het ermee eens. Uit de enquête blijkt dat de gemeentelijke medewerkers en organisaties vinden dat organisaties voldoende ruimte krijgt op preventie en vroegsignalering vorm te geven. Ook over de samenwerking is men tevreden. Men vraagt zich wel af of de inwoners wel vroeg genoeg bereikt worden en of alle doelgroepen wel in beeld zijn. Een suggestie voor verbetering is dat meer overleg binnen het netwerk zou kunnen helpen bij vroeg signalering elkaar sneller kunnen vinden. Doordat er veel wisseling in medewerkers is het soms lastig de juiste persoon te bereiken. De gemeente is actief bezig met preventie en vroegsignalering. In de pijlers zijn er verschillende voorbeelden die worden genoemd. Rondom schuldhulpverlening geeft men aan dat Welstad hier erg sterk in is. Ook de inkomensconsulenten (die schulden signaleren) en Lefier zijn actief bezig met preventie en vroegsignalering. Vanuit het team Werk wordt op scholen al geprobeerd om kwetsbare jongeren op te vangen en de doorstroom van school naar werk zo makkelijk mogelijk te maken.

In de uitvoering van de Wmo in Stadskanaal hebben consulenten de opdracht om bij een hulpvraag ook te kijken of deze in het voorliggend veld of in het eigen netwerk kan worden opgelost. De consulenten begeleiden cliënten regelmatig naar andere maatregelen en hulpverlening buiten de gemeente om. Het uiteindelijke doel is om te voorkomen dat mensen

39

25%

13%

11%

Eindversie

onnodig (opnieuw) instromen bij de gemeente, terwijl er andere, voorliggende voorzieningen zijn. Bij de Jeugdwet is preventie en vroegsignalering met name een taak van de voorliggende organisaties. Die organisaties signaleren de hulpvraag en leiden deze vervolgens indien nodig naar de gemeente. CJGV geeft aan dat de samenwerking goed verloopt. Welstad speelt hier bijvoorbeeld een rol bij scholen en huisartsen worden ondersteund door een Ondersteuner Jeugd en Gezin (OJG-er). De inzet van de OJG-er werkt volgens alle betrokkenen goed: problematieken kunnen vroegtijdig gesignaleerd, opgelost of doorverwezen worden. Hierin wordt veel winst behaald, zowel inhoudelijk in de hulpverlening als financieel. De gemeente heeft echter geen zicht op de hulpvragen die bij deze medewerkers binnenkomen en worden opgelost. Dit kan leiden tot dubbel werk voor de gemeente. Voor de samenwerking rond preventie en vroegsignalering vinden betrokken gemeentelijke medewerkers en organisaties de schaal van Stadskanaal een voordeel. Er kan niet alleen met de uitvoering, maar ook met de wethouder en externe partners als Welstad en de GKB snel geschakeld worden. Inwoners komen snel in beeld. Een betrokkene stelt daarbij: “Geconstateerd kan worden dat Stadskanaal groot genoeg is om zware problematiek te hebben en klein genoeg om elkaar goed te vinden. Dit geldt ook voor de ketenpartners”.

Ook hier wordt de OJG-er als voorbeeld aangehaald. Nu bij alle huisartsen een Ondersteuner Jeugd en Gezin zit, zien de huisartsen de problematiek duidelijk en vroegtijdig en is de huisarts verbonden als toegangspoort met de gemeente. Ook op de gecertificeerde instellingen 13 krijgt de gemeente via samenwerkingsafspraken steeds meer grip. De hulpverlening van deze gecertificeerde instellingen loopt nu nog buiten de gemeente om. Het doel van de samenwerking is dat de gemeente kan bijdragen waar mogelijk. Raadsleden geven aan dat rond vroegsignalering signalen gemist kunnen worden doordat organisaties in het voorliggend veld te veel langs elkaar heen werken en niet met elkaar (kunnen) overleggen. Door verminderde sociale controle kennen mensen elkaar niet meer zo goed. Vroegsignalering dient dus niet te veel georganiseerd te worden uit een gevoel van ‘ons kent ons’: dat past niet meer in de samenleving. De overheid zal in de ogen van de raad actiever op zoek moeten.

3.6. Eigen regie en verantwoordelijkheid stimuleren en de potenties van de sociale basis versterken Het belang van eigen regie en verantwoordelijkheid wordt door iedereen onderschreven. Bij Wmo, Jeugdwet en Participatiewet wordt volgens betrokkenen standaard gekeken naar de eigen regie van de cliënt. Zo wordt bij het team Werk altijd gekeken naar wat een cliënt zelf kan doen, zoals het schrijven van een sollicitatiebrief. Het team weet uit ervaring dat wanneer de klant eigen regie heeft en zelf de verantwoordelijkheid heeft, de motivatie groter is. Daardoor is de kans op een succesvolle en duurzame uitstroom groter. Bij team Inkomen is het ook afhankelijk van de situatie van de cliënt. Sommige cliënten hebben meer hulp nodig dan anderen. Welstad kijkt bij de hulpvraag altijd naar eigen regie en eigen kracht. De meeste betrokkenen vinden het belangrijk de inwoner eigen regie en verantwoordelijkheid te geven. Inwoners kunnen zelf meer dan ze denken, is de gedachte. Wel worstelt men met de mate waarin cliënten regie kunnen voeren. Er zijn daarover geen duidelijke regels beschreven en dus is het deels afhankelijk van de hulpverlener. Daarbij past de notitie van een betrokkene: “Juist om de eigen regie te kunnen houden is het ook belangrijk om de toegang tot de gemeente en het voorliggend veld makkelijker te maken, zodat mensen niet alleen bij zorginstellingen terechtkomen”.

13 Gecertificeerde instellingen worden van overheidswege gecertificeerd om maatregelen in het kader van de

jeugdreclassering en jeugdbescherming te mogen uitvoeren. Het gaat hier bijvoorbeeld om Jeugdbescherming Noord.

40

Eindversie

In de enquête is ook gevraagd naar eigen regie en verantwoordelijkheid. Figuur 3.6.1. Eigen regie en verantwoordelijkheid maatschappelijke en zorgorganisaties (N=8) Oneens

Neutraal

Eens

Mijn organisatie kijkt altijd eerst naar wat de 0% hulpvrager zelf nog kan

100%

Inwoners kunnen zelf meer dan ze denken 0% 22% Inwoners doen liever een beroep op 1e of 2e lijns zorg dan dat ze het proberen zelf op te lossen of bij… De gemeente overschat de zelfredzaamheid van haar inwoners

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Stadskanaal&id=a17c360b-e9c5-46f5-8c96-4fbee259f92c