CConstaterende datStadskanaal
Koppel je AI →
Document · PDF

Programmabegroting 2026

Raadsvergadering 10 november 2025, gemeente StadskanaalBij agendapunt: Programmabegroting31.511 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

Ook intern bevindt het gemeentelijke registratiesysteem in 2024 zich nog in een fase van implementatie, waardoor signalen mogelijk niet altijd volledig zijn verwerkt. Dit maakt dat de cijfers weliswaar positief lijken, maar vermoedelijk geen volledig beeld geven van de feitelijke veiligheidssituatie. Voor het brede terrein van criminaliteit en ondermijning is in de afgelopen jaren in Stadskanaal geen specifiek onderzoek uitgevoerd en is er ook geen integraal beleid of handhavingsplan vastgesteld dat structureel richting geeft aan de aanpak. De afgelopen twee jaar is hierin verandering gebracht: de gemeente is actief bezig met het zichtbaar maken van de aard en omvang van de problematiek, zodat we gericht en onderbouwd beleid kunnen ontwikkelen en uitvoeren. De Veiligheidsmonitor 2025 vormt een belangrijk onderdeel van het onderzoekstraject. Naar verwachting biedt deze monitor een eerste indicatie van het veiligheidsgevoel onder inwoners en de wijze waarop zij veiligheid en onveiligheid ervaren.

51

Wat doen wij daarvoor? TAAKVELDEN BESTUUR EN ONDERSTEUNING We zetten ons dagelijks in voor een gemeente waar het goed wonen, werken en recreëren is. Ondernemers, maatschappelijke partners, verenigingsleven: we werken samen aan een Stadskanaal voor de toekomst. Veel van onze opgaven spelen regionaal. We trekken daarom samen op met buurgemeenten en de Provincie Groningen. We vinden het belangrijk dat onze inwoners zich vertegenwoordigd voelen en dat zij zich betrokken voelen bij besluiten die hun woon- of leefomgeving raken. - Vanuit het actieprogramma Versterken Lokale Democratie wordt gewerkt aan betere zichtbaarheid in dorpen en wijken. - We werken met een jeugdraad en een kinderburgemeester: een mooie kans om kinderen te betrekken bij ons lokaal bestuur. - We zetten de samenwerking met het Rijk voort in RegioDeal 2.0 en geven uitgebreide invulling aan interbestuurlijke samenwerking binnen Nij Begun. Burgerzaken - In 2026 werken we aan het aanscherpen van het aanvraagproces van nieuwe reisdocumenten, met het oog op fraudebestrijding. Hierbij zetten we in op functiescheiding en technologische verbeteringen. We blijven deze ontwikkelingen volgen en passen ze waar mogelijk toe. - In 2026 blijven wij ons inzetten voor een optimale dienstverlening aan onze klanten. Dit doen wij door processen continu te verbeteren en zoveel mogelijk aan te sluiten bij de behoefte van onze klanten.

Digitalisering is belangrijk. Denk hierbij aan e-diensten waarmee online een geregistreerd partnerschap of huwelijk kan worden aangevraagd. Daarnaast blijven we toegankelijk op zowel fysiek als digitaal niveau. - Op 18 maart 2026 vinden Gemeenteraadsverkiezingen plaats. TAAKVELDEN VEILIGHEID Crisisbeheersing en brandweer - We leveren financiële en personele middelen in die functies vervullen in de lokale en regionale piketregeling die bij rampen van toepassing is. - Wij volgen de ontwikkeling van de heroriëntatie van de Veiligheidsregio Groningen (VRG) op de taken en verdeling van de budgetten op de voet en hebben daarbij aandacht voor de specifieke problemen en uitdagingen in onze eigen gemeente. De VRG geeft uitvoering aan de vastgestelde Meerjarenkoers en de Beleidsbegroting 2026. - De VRG zet aanzienlijke stappen in het flexibiliseren en het verbreden binnen het veiligheidsdomein. Tegelijkertijd wordt ingezet op integrale samenwerking tussen de verschillende sectoren. Deze stappen zijn ook nodig in het veranderende landschap van crisisbeheersing. De gemeente (als onderdeel van de gemeenschappelijke regeling) blijft actief inzetten op het verbeteren en participeren van veiligheid samen met de ketenpartners. Wel blijft hierbij aandacht voor de kosten die hiermee gepaard gaan. - De Objecten Zonder Extern Bluswater (OZEB) zijn in kaart gebracht.

Dit zijn er dermate weinig dat er geen aanvullende maatregelen in de fysieke leefomgeving aangebracht behoeven te worden. Standaard zal bij een brand bij een OZEB met twee tankautospuiten worden uitgerukt. Daarnaast in het onderhoud in beeld gebracht en voldoen wij aan onze verplichtingen op grond van de Bluswaterovereenkomst (gemeente, waterbedrijf en Veiligheidsregio). Activiteiten Omgevingsveiligheid Omgevingsveiligheid, ook wel Externe Veiligheid genoemd is onderdeel van de Omgevingswet. De Omgevingsdienst Groningen voert deels deze taken voor ons uit. Daarnaast hebben wij bepaalde aspecten opgenomen in ons Omgevingsplan en Omgevingsvisie. Dit heeft niet geleid tot ander beleid of inzicht. Wel zijn er extra taken bijgekomen in relatie tot het Register Externe Veiligheid (REV) en het controleren en in beheer nemen van de KGL (kwetsbare gebouwen en locaties). Na een inventarisatie in 2025 dienen we in 2026 beheers afspraken te gaan maken met onze ketenpartners (met name de Omgevingsdienst en Veiligheidsregio) en intern deze te borgen. 52

Openbare orde en veiligheid - Uitvoering geven aan het vastgestelde integrale veiligheidsbeleid 2025-2029. - Het beleid voor wat betreft de lokale politieprioriteiten wordt gecontinueerd: • sociale wijkproblematiek; • ondermijning (zie Knoalster Aanpak ondermijning 2024-2029); • geweldszaken inclusief huiselijk geweld; • woninginbraken en woning- en straatovervallen; • cybercriminaliteit; • jeugdaanpak; • bestrijding drugsgebruik en overmatig alcoholgebruik en daaraan gerelateerde criminaliteit en overlast. TAAKVELDEN VOLKSGEZONDHEID EN MILIEU Volksgezondheid - Vanuit de Wet publieke gezondheid voeren de gemeenten en GGD Groningen samen de meerjarenagenda Publieke Gezondheid 2023-2026 uit via jaarlijkse Dienstverleningsovereenkomsten. De focus ligt op preventie, jeugdgezondheidszorg (-9 maanden tot 19 jaar), en vroegsignalering bij jonge kinderen. - Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) stimuleert een kansrijke start voor ieder kind en een gezonde generatie in 2040, met financiering voor domein overstijgende samenwerking, sport, cultuur, preventie en sociale versterking. Voor 2026 zijn structurele middelen beschikbaar voor acht onderdelen. - Het Integraal Zorgakkoord (IZA) richt zich op toegankelijke en betaalbare zorg. In Groningen zijn regioplannen opgesteld binnen vijf actielijnen voor algemene en mentale gezondheid.

Activiteiten omvatten onder andere Welzijn op Recept, Voorzorggroepen, Verkennend gesprek, GGZ-samenwerking en ouderenzorg. - Via het netwerk Gezond Groningen werken 40 partijen samen aan regionale gezondheidsopgaven. Gemeenten ontvangen ook compensatie voor deelname. - Gezondheid is ook onderdeel van de Regio Deal Oost-Groningen 2.0, met projecten zoals AED-netwerken, JOGG en inzet van welzijnscoaches. - We werken aan een inclusieve, gezonde leefomgeving in Stadskanaal, met passende zorg dichtbij. Door betere samenwerking tussen sociaal en medisch domein, inzet op preventie en gebruik van IZA-, GALA- en Regio Deal-middelen verkleinen we gezondheidsverschillen en versterken we zorgzame gemeenschappen in de wijk, zodat inwoners sneller passende ondersteuning vinden en samen met hun netwerk en professionals werken aan duurzame oplossingen. - In de nieuwe omgevingswet spelen een gezonde leefomgeving en toegankelijkheid een belangrijke rol. Deze aspecten worden meegenomen in de verdere planvorming met betrekking tot de omgevingswet. We onderzoeken hoe dit terug kan komen in de omgevingsvisie (besluitvorming eind 2025) en in het omgevingsplan 2.0. - Onbegrepen gedrag is gedrag dat afwijkt van wat als normaal wordt gezien en dat moeilijk te verklaren of te plaatsen is. Het kan bijvoorbeeld verward, agressief of teruggetrokken gedrag zijn.

Vaak speelt er onderliggende problematiek, zoals psychische aandoeningen, verslaving of sociale problemen. OGGz helpt mensen met complexe problemen die zorg mijden. De aanpak bestaat uit bemoeizorg: actief contact zoeken en zorgcoördinatie: hulp organiseren en volgen. - Per 1 januari 2026 wordt de Wet publieke gezondheid aangepast. Gemeenten worden medeverantwoordelijk voor suïcidepreventie en moeten dit opnemen in hun lokale gezondheidsbeleid, met structurele financiering en ruimte voor eigen invulling. Doel is om suïcidepreventie duurzaam en integraal aan te pakken, met aandacht voor risicogroepen, samenwerking in de wijk en publiekscampagnes. - We zetten in op behoud van ziekenhuiszorg in Refaja, acute zorg in Zuidoost-Groningen en versterking van mentale weerbaarheid én Kansrijke Start via de sociale agenda Nij Begun.

53

Wat mag het kosten? (x € 1.000) Beschrijving Lasten Baten Saldo programma

Rekening 2024 9.383 1.012

2025 9.280 989

-8.371

-8.291

2026 8.788 696

Begroting 2027 8.788 696

2028 8.788 696

2029 8.788 696

-8.092

-8.092

-8.092

-8.092

Lasten Taakvelden Bestuur en ondersteuning Bestuur Burgerzaken Taakvelden Veiligheid Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid

Baten

Saldo

2.368 1.406 3.773

687 687

-2.368 -719 -3.086

2.330 1.202 3.532

9 9

-2.330 -1.193 -3.523

Taakvelden Volksgezondheid en milieu Volksgezondheid

1.482

Totaal

8.788

-1.482 696

-8.092

Toelichting Het nadelig saldo op dit programma is ten opzichte van de begroting 2025 gedaald met € 199.000,00. Dit betreft een voordelig saldo van € 56.000,00 voor de taakvelden Bestuur en ondersteuning, een nadelig saldo van € 15.000,00 voor de taakvelden Veiligheid, en een voordeel van € 158.000,00 voor de taakvelden Volksgezondheid en milieu. Hieronder zijn per taakveld de belangrijkste ontwikkelingen genoemd. Taakvelden Bestuur en ondersteuning - Incidenteel budget strategische opgaven en ontwikkelingen 2025 - Overige ontwikkelingen Totaal taakvelden Bestuur en ondersteuning

€ € €

145.000,00 V 89.000,00 N 56.000,00 V

Taakvelden Veiligheid - Incidenteel budget bluswatervoorzieningen 2025 - Bijdrage VRG - Overige ontwikkelingen Totaal taakvelden Veiligheid

€ € € €

125.000,00 V 76.000,00 N 64.000,00 N 15.000,00 N

Taakvelden Volksgezondheid en milieu - Incidentele budgetten GIDS, vitalisering ouderen en AED’s 2025 - Overige ontwikkelingen Totaal taakvelden Volksgezondheid en milieu

€ € €

210.000,00 V 52.000,00 N 158.000,00 V

Meerjarenraming Het saldo van de meerjarenraming in de periode 2027-2029 blijft gelijk.

54

Mutaties Reserves (x € 1.000) Beschrijving

Rekening 2024

Toevoegingen Onttrekkingen

118

Saldo mutaties

118

2025

Toelichting Er zijn geen mutaties in de reserves.

55

2026

Begroting 2027

2028

2029

ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN EN ONVOORZIEN Taakvelden Bestuur en ondersteuning In dit overzicht zijn de baten en lasten van de algemene dekkingsmiddelen en het bedrag onvoorzien opgenomen. De algemene dekkingsmiddelen betreffen voornamelijk de opbrengsten uit het gemeentefonds, belastingen en uitkeringen. Deze middelen kennen, in tegenstelling tot heffingen als riool en afvalstoffen, geen vooraf bepaald bestedingsdoel. De niet vrij aanwendbare heffingen zijn, evenals specifieke uitkeringen van het Rijk, in de programma’s verantwoord.

Lasten (x € 1.000) Rekening 2024 510 780 190 195 1.675

2025 185 746 744 173 1.848

Treasury Belastingen Uitkeringen gemeentefonds Overige baten en lasten Beheer overige gebouwen en gronden Totaal Baten

Rekening 2024 1.923 8.815 105.148 41 57 115.984

Saldo

114.309

Taakvelden Treasury Belastingen Overige baten en lasten Beheer overige gebouwen en gronden Totaal Lasten

2026 127 621 758 199 1.705

Begroting 2027 127 661 832 199 1.819

2028 127 661 986 199 1.973

2029 127 661 1.044 199 2.031

2025 1.864 8.884 106.948 782 53 118.531

2026 1.842 9.150 110.202 782 49 122.025

Begroting 2027 1.820 9.373 109.845 1.365 49 122.452

2028 1.800 9.560 106.825 1.365 49 119.599

2029 1.793 9.751 107.539 1.365 49 120.496

116.684

120.320

120.633

117.626

118.465

Baten (x € 1.000) Taakvelden

Toelichting Het voordelige saldo van Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien is ten opzichte van de begroting 2025 gestegen met € 3.636.000,00. Dit betreft een voordeel op het taakveld Treasury van € 36.000,00, een voordeel op de taakvelden Onroerendezaakbelasting van € 392.000,00, een voordeel op het taakveld Uitkeringen gemeentefonds van € 3.254.000,00, een nadeel op het taakveld Overige baten en lasten van € 14.000,00 en een nadeel op het taakveld Beheer overige gebouwen en gronden van € 31.000,00. Hieronder zijn per taakveld de belangrijkste ontwikkelingen genoemd. Taakveld Treasury Ten opzichte van de begroting 2025 is de raming op dit taakveld per saldo € 36.000,00 voordeliger. - Renteresultaat € 63.000,00 V - Bespaarde rente € 74.000,00 V - Dividend € 101.000,00 N € 36.000,00 V Taakvelden Onroerendezaakbelasting Het saldo is ten opzichte van de begroting 2025 € 392.000,00 voordeliger. - Opbrengsten onroerendezaakbelasting - Incidentele budgetten WOZ, verbeterplan en mutatiedetectie 56

€ €

266.000,00 V 175.000,00 V

- Overige ontwikkelingen

€ €

49.000,00 N 392.000,00 V

Taakveld Uitkeringen gemeentefonds De uitkeringen uit het gemeentefonds is ten opzichte van de begroting 2025 met € 3.254.000,00 gestegen. - Voor de financiering van jeugdzorg wordt extra geld ontvangen/ eerdere € 1.112.000,00 V bezuinigingen worden teruggedraaid. - Indexatie uitkering gemeentefonds deze dient ter compensatie van de kostenstijging € 2.142.000,00 V ten opzichte van 2025. Dit voor zowel salaris- als materiele kosten van de gemeente. € 3.254.000,00 V Taakveld Overige baten en lasten Het saldo van dit taakveld is ten opzichte van de begroting 2025 € 14.000,00 nadeliger. Dit betreft een nadeel op reserveringen Uitkeringen gemeentefonds van € 48.000,00 en een voordeel op Algemene uitgaven van € 34.000,00. Reserveringen Uitkeringen gemeentefonds - Indexatie Wmo, demografie 2026 - Compensatie huur- en zorgtoeslag vanuit bijzondere bijstand - Overige ontwikkelingen

Algemene uitgaven - Uitkeringen voormalig personeel - Stelpost ziektevervanging - Stelpost verruimingsmaatregel subsidies - Incidentele budgetten locatieonderzoeken - Overige ontwikkelingen

€ € € €

188.000,00 N 116.000,00 V 24.000,00 V 48.000,00 N

€ € € € € €

17.000,00 V 125.000,00 N 21.000,00 V 150.000,00 V 29.000,00 N 34.000,00 V

€ €

31.000,00 N 31.000,00 N

€

3.636.000,00 V

Bedrag onvoorzien Voor onvoorziene uitgaven wordt een vast bedrag van € 10.000,00 geraamd. Taakveld Beheer overige gebouwen en gronden Het saldo ten opzichte van de begroting 2025 is € 31.000,00 nadeliger. - Overige ontwikkelingen.

Totaal taakvelden ten opzichte van begroting 2025

Heffing VPB Voor overheidsondernemingen geldt de vennootschapsbelastingplicht (VPB-plicht). Hiervoor moeten activiteiten welke een onderneming vormen jaarlijks worden geïnventariseerd en beoordeeld. In de begroting 2026 wordt geen rekening gehouden met financiële consequenties van de VPB-plicht. Voor veel van de ondernemingsactiviteiten geldt dat niet voldaan wordt aan de ondernemingscriteria, deze worden daarom niet in de VPB heffing betrokken. De overige ondernemingsactiviteiten voldoen wel aan de criteria maar zijn niet winstgevend en worden daarom eveneens niet in de heffing betrokken. Meerjarenraming Het voordelige saldo neemt in de periode 2027-2029 af met € 1.854.000,00. Dit betreft een nadeel op het taakveld Treasury van € 49.000,00, een voordeel op de taakvelden Onroerendezaakbelasting van € 560.000,00, een nadeel op het taakveld Uitkeringen gemeentefonds van € 2.663.000,00 en een voordeel op het taakveld Overige baten en lasten van € 297.000,00. Hieronder zijn per taakveld de belangrijkste ontwikkelingen genoemd. 57

Taakveld Treasury - Bespaarde rente Taakvelden Onroerendezaakbelasting - Opbrengsten onroerendezaakbelasting - Budget actualisatie basisregistratie

Taakveld Uitkeringen gemeentefonds Per saldo daalt de gemeentefondsuitkering in de periode tot en met 2029 met € 2.663.000,00. Dit betreft de volgende mutaties. - Volume acres gemeentefonds, algemene stijging. - Integratie-uitkering participatie neemt tot en met 2029 jaarlijks af. - Diverse onderwerpen jeugdzorg, hervormingsagenda/ eigen bijdrage jeugdzorg - Abonnementstarief Wmo - Overige ontwikkelingen

Taakveld Overige baten en lasten Het voordelige saldo van dit taakveld neemt in de periode van de meerjarenraming toe met € 297.000,00. Dit betreft een nadeel op reserveringen Uitkeringen gemeentefonds van € 520.0000,00 en een voordeel op Algemene uitgaven van € 817.000,00. - Indexatie Wmo, demografie - Zorgplicht bibliotheekwerk - Uitkeringen voormalig personeel - Stelpost formatie notitie Uitvoeringskracht - Stelpost abonnementstarief Wmo - Stelpost verruimingsmaatregel subsidies - Stelpost vrijval kapitaallasten - Reserveringen voor vervangingsinvesteringen

Totaal taakvelden meerjarenraming

58

€

49.000,00 N

€ € €

600.000,00 V 40.000,00 N 560.000.00 V

€ € € € € €

4.237.000,00 V 2.009.000,00 N 3.399.000,00 N 583.000,00 N 909.000,00 N 2.663.000,00 N

€ € € € € € € € €

559.000,00 N 40.000,00 V 50.000,00 V 121.000,00 N 583.000,00 V 12.000,00 N 530.000,00 V 214.000,00 N 297.000,00 V

€

1.854.000,00 N

Mutaties reserves Toevoegingen (x € 1.000) Beschrijving Treasury Overige lasten Beheer overige gebouwen en gronden Totaal toevoegingen

Rekening 2024 232 7.569 217 8.018

2025 308

308

Begroting 2026 2027 300 286

300

2028 273

2029 259

273

259

286

Onttrekkingen (x € 1.000) Beschrijving Overige baten Beheer overige gebouwen en gronden Totaal onttrekkingen

Rekening 2024 7.573 237 7.810

Saldo mutaties

2025

-208

Begroting 2027

2026

2028

2029

26 26

25 25

25 25

25 25

25 25

-282

-275

-261

-247

-234

Toelichting Het saldo van de mutaties in de reserves is ten opzichte van de begroting 2025 € 7.000,00 lager. De oorzaken zijn: Taakveld Treasury - Reserve Bijdragen in kosten activa, bespaarde rente

€

8.000,00 +

Taakveld Beheer overige gebouwen en gronden - Reserve Bijdragen in kosten activa, dekking kapitaallasten

€

1.000,00 -

Totaal mutaties reserves

€

7.000,00 +

Meerjarenraming Het saldo van de mutaties in de reserves daalt in de periode 2027-2029 met € 41.000,00. De oorzaak is: Taakveld Treasury - Reserve Bijdragen in kosten activa, bespaarde rente

€

41.000,00 +

Totaal mutaties reserves meerjarenraming

€

41.000,00 +

59

OVERZICHT OVERHEAD Overhead betreft de apparaatskosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Apparaatskosten zijn alle personele en materiële kosten die verbonden zijn aan het functioneren van de organisatie, exclusief griffie en bestuur. De personeelskosten die betrekking hebben op het primaire proces zijn aan de programma’s toegerekend. De personeelskosten en overige kosten die betrekking hebben op overhead zijn in dit overzicht verantwoord. Beleidsindicatoren

1 2 3 4 5

Indicator Formatie Bezetting Apparaatskosten Externe inhuur Overhead

Eenheid fte per 1.000 inwoners fte per 1.000 inwoners euro per inwoner % %

2025* 9,0 7,7 973 0,5 9,1

2026 9,2 8,3 1.040 0,7 9,2

*Beleidsindicatoren primitieve begroting 2025

Toelichting 1. De toegestane formatie op basis van het formatieplan per 1.000 inwoners. 2. Het aantal fte dat werkzaam is per 1.000 inwoners. 3. De apparaatskosten in euro per inwoner. 4. De kosten voor externe inhuur als percentage van de totale personeelskosten. 5. De overheadkosten als percentage van de totale lasten in de begroting (exclusief toevoegingen reserves). Toerekening van overhead aan tarieven De kosten van overhead worden niet toegerekend. Voor de berekening van tarieven voor lokale heffingen kan de overhead echter wel extracomptabel worden meegenomen. Het opslagpercentage hiervoor wordt jaarlijks bij de begroting vastgesteld, berekend op basis van de verhouding van de geraamde kosten van overhead tot de geraamde personeelskosten van het primaire proces. Het opslagpercentage op de primaire personeelskosten in de tarieven komt voor de begroting 2026 dan op 81,6. In de opbouw van de tarieven die zijn opgenomen in de paragraaf Lokale heffingen, is met dit percentage rekening gehouden.

60

Lasten (x € 1.000) Beschrijving Salarissen en overige personele kosten Overige kosten Totaal Lasten

Rekening Begroting 2024 2025 8.058 9.712 4.813 4.968 12.871 14.680

2026 9.788 4.889 14.677

2027 9.788 4.895 14.683

2028 9.788 4.895 14.683

2029 9.788 4.895 14.683

2026

2027

2028

2029

Baten (x € 1.000) Beschrijving Salarissen en overige personele kosten Overige kosten Totaal Baten Saldo

Rekening Begroting 2024 2025 5 40 19 45 19 12.826

14.661

7 7

7 7

7 7

7 7

14.670

14.676

14.676

14.676

Toelichting Het overzicht betreft de kosten van overhead. Hieronder wordt het verschil in de totale apparaatskosten (de personele kosten die betrekking hebben op het primaire proces en de overheadkosten) ten opzichte van de begroting 2025 toegelicht. Bij de programma’s wordt volstaan met een verwijzing naar deze toelichting.

Totale apparaatskosten De totale apparaatskosten bedragen in 2026 per saldo afgerond € 33,4 miljoen (begroting 2025 € 32,1 miljoen inclusief wijzigingen). Hiervan heeft € 28,5 miljoen betrekking op salarissen en overige personele kosten (inclusief uitbreiding formatie notitie uitvoeringskracht) en € 4,9 miljoen op overige budgetten. Van het totaal is € 18,7 miljoen rechtstreeks op de programma’s en algemene dekkingsmiddelen verantwoord. Op het overzicht Overhead is € 14,7 miljoen verantwoord (inclusief mutaties reserves). Op Algemene dekkingsmiddelen is een stelpost van € 650.000,00 opgenomen voor vergoeding van de personele inzet voor Nij Begun. Salarissen + overige personele kosten Programma’s en Algemene dekkingsmiddelen Overzicht overhead Mutaties reserves overhead Totaal

Overig budgetten

18.738 9.788 28.526

Totaal

18.738 4.882 -12 4.870

14.670 -12 33.396

Het nadelige verschil met de begroting 2025 bedraagt per saldo € 1.279.000,00. Dit betreft een stijging van salaris- en overige personele kosten van € 1.345.000,00 en een daling van overige budgetten van € 66.000,00. De voornaamste oorzaken van de stijging van de salarissen en overige personele kosten zijn: - Ontwikkelingen in de personeelsformatie, notitie uitvoeringskracht € 608.000,00 N - Loonstijgingen en overige ontwikkelingen in de personeelsformatie € 1.205.000,00 N - Inhuur personeel van derden € 801.000,00 V - Overige personeelskosten € 333.000,00 N € 1.345.000,00 N De ontwikkelingen in de formatie worden deels gedekt door (vervallen) budgetten op de programma’s. 61

De daling van de overige budgetten betreft de volgende mutaties. - Informatievoorziening en automatisering - Huisvesting - Voorzieningen personeel - Overige ontwikkelingen

€ € € € €

Totaal apparaatskosten ten opzichte van begroting 2025

100.000,00 V 58.000,00 V 67.000,00 N 25.000,00 N 66.000,00 V

€ 1.279.000,00 N

Het nadeel op de apparaatskosten wordt (deels) gecompenseerd uit het nominale deel van het accres 2026 in de algemene uitkering uit het gemeentefonds.

Meerjarenraming overhead De kosten van overhead stijgen in de periode van de meerjarenraming per saldo met € 6.000,00. Dit betreft de volgende mutaties. - Overige ontwikkelingen € 6.000,00 N Totaal mutaties overhead meerjarenraming

€

6.000,00 N

Mutaties reserves Onttrekkingen (x € 1.000) Beschrijving

Rekening 2024

2025

Begroting 2027

2026

2028

2029

Salarissen en overige personele kosten Overige kosten Totaal onttrekkingen

82 82

13 13

12 12

12 12

12 12

12 12

Saldo mutaties

82

13

12

12

12

12

Toelichting De onttrekkingen aan de reserves zijn € 1.000,00 lager dan in de begroting 2025. De oorzaak is: Overige kosten - Reserve Bijdragen in kosten activa, dekking kapitaallasten

€

1.000,00 -

Totaal mutaties reserves

€

1.000,00 –

62

Paragrafen

BEGROTING

1. PARAGRAAF LOKALE HEFFINGEN De gemeente heeft naast de uitkeringen van het Rijk meer inkomsten nodig om op verschillende terreinen uitgaven te kunnen doen. Daarom heffen wij belastingen. Deze kunnen wij indelen in algemene heffingen en bestemmingsheffingen. De algemene heffingen zijn onroerendezaakbelastingen en toeristenbelasting. De gemeente is vrij in de besteding van deze middelen. Bestemmingsheffingen zijn bestemd om bepaalde kosten te dekken. Bestemmingsheffingen zijn bijvoorbeeld de afvalstoffenheffing, de rioolheffing en leges voor paspoorten, rijbewijzen, omgevingsvergunningen en andere diensten. a. Geraamde inkomsten onroerendezaakbelastingen afvalstoffenheffing rioolheffing begrafenisrechten toeristenbelasting marktgelden lig- en stagelden Spoordok liggelden centrum Stadskanaal leges burgerzaken leges omgevingsvergunningen leges overige vergunningen

€ 9.131.400,00 € 4.143.000,00 € 3.427.600,00 € 65.700,00 € 173.000,00 € 56.400,00 € 33.800,00 € 20.200,00 € 363.000,00 € 461.000,00 € 62.400,00

b. Beleid ten aanzien van de lokale heffingen Uitgangspunt voor het tarievenbeleid bij afvalstoffenheffing, rioolheffing, marktgelden en de tarieven voor lig- en stagelden is een kostendekking van 100%. De geraamde opbrengsten van deze heffingen zijn daarom gelijk aan het saldo van de geraamde baten en lasten, waar van toepassing vermeerderd met toe te rekenen kosten overhead en berekende btw. c. Overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen Hieronder zijn diverse heffingen op hoofdlijnen toegelicht. Waar van toepassing is een kostenonderbouwing toegevoegd. Onroerendezaakbelastingen De opbrengst van de onroerendezaakbelastingen is ten opzichte van 2025 met 2% trendmatig verhoogd, daarnaast is op grond van de vastgestelde verruimingsmaatregelen in de Kadernota Financieel Perspectief 2023-2033 voor 2026 een extra verhoging van 1% doorgevoerd. De verwachte opbrengst is in 2026 € 265.900,00 hoger dan geraamd in 2025. Bij de berekening van de tarieven voor 2026 wordt rekening gehouden met de resultaten van de herwaardering van alle WOZ-objecten naar het waarde niveau op 1 januari 2025. Als de herwaarderingswerkzaamheden zijn afgerond doen wij een voorstel over de tarieven voor 2026. Afvalstoffenheffing Op basis van Diftar (differentiatie tarieven) wordt naast een vast bedrag per huishouden (vastrecht) afzonderlijk een belasting geheven voor het aanbieden van de afvalcontainers.

De tarieven voor het variabele deel van de afvalstoffenheffing worden gedifferentieerd naar het soort container (grijs of groen) en het volume (240 of 140 liter). Het Diftar-systeem wordt voor vrijwel alle laagbouwwoningen toegepast. Bewoners van de zogenoemde hoogbouw moeten gebruikmaken van ondergrondse verzamelcontainers. Het aanbod van afval wordt door middel van een pasje per huishouden geregistreerd. Van deze huishoudens wordt naast het vastrecht ook een belasting geheven voor het aanbieden van afval. De aanslag voor 63

BEGROTING

het variabele deel wordt vastgesteld op basis van het aantal inworpen van afval in de ondergrondse container. Jaarlijks wordt beoordeeld of een deel van de egalisatiereserve Afvalstoffenheffing via een incidentele verlaging van het vastrechttarief aan de belastingbetaler kan worden teruggegeven. De verwachte omvang van de egalisatiereserve Afvalstoffenheffing bedraagt per 1 januari 2026 € 291.900,00. Wij stellen voor de omvang van de reserve te handhaven als buffer voor het opvangen van mogelijke incidentele nadelen en voor 2026 kostendekkende tarieven te handhaven. In onderstaande tabel is een overzicht gegeven van de geldende tarieven voor 2025 en de tarieven voor 2026 berekend op basis van de begroting 2026. Soort Vast tarief

Tarief 2025 € 160,00

Tarief 2026 € 175,00

Per aanbieding: - container restafval 140 liter - container restafval 240 liter - container gft-afval 140 liter - container gft-afval 240 liter

€ € € €

6,00 8,60 3,30 4,60

€ € € €

6,40 9,50 3,60 5,00

Per inworp: - verzamelcontainer

€

2,20

€

2,45

De meest voorkomende combinatie bestaat uit een container van 240 liter voor restafval en een container van 140 liter voor gft-afval. Het beeld is als volgt: Soort Vast tarief Container restafval Container gft-afval Totaal

Aanslag 2025 € 160,00 " 68,80 " 23,10 € 251,90

Aanslag 2026 € 175,00 " 76,00 " 25,20 € 276,20

Uitgangspunt bij bovenstaande berekening is dat de minicontainer van 240 liter voor restafval in 2026 8 keer (begroting 2025: 8 keer) wordt aangeboden en de minicontainer van 140 liter voor gft-afval 7 keer (begroting 2025: 7 keer). Voor verzamelcontainers: Soort Vast tarief Verzamelcontainer Totaal

Aanslag 2025 € 160,00 " 61,60 € 221,60

Aanslag 2026 € 175,00 " 88,20 € 263,20

Voor de berekening van een gemiddelde aanslag voor het gebruik van een verzamelcontainer gaan wij in 2026 uit van 36 inworpen per jaar (begroting 2025: 28 keer). De tarieven voor de afvalstoffenheffing worden definitief door u vastgesteld met de vaststelling van de belastingverordeningen voor 2026. Kostenonderbouwing van de afvalstoffenheffing Uitgangspunt is dat de totale opbrengst van de afvalstoffenheffing gelijk is aan het saldo van alle baten en lasten voor het uitvoeren van alle taken binnen het kader van afval (100% kostendekking). 64

BEGROTING

Het betreft baten en lasten die direct het gevolg zijn van de afvaltaken van de gemeente. Het gaat daarbij onder andere om het huis-aan-huis laten inzamelen en laten verwerken van de verschillende afvalstromen, het geven van gelegenheid grofvuil in te leveren en te laten verwerken en afgedankte spullen in te leveren en aan te bieden via het kringloopcentrum. Voor de heffing van de afvalstoffenheffing is uitgegaan van de totale (netto) kosten vermeerderd met btw. De toegerekende lasten van Verkeer en vervoer betreffen zwerf- en clandestien vuil, de toegerekende lasten van Inkomensregelingen betreffen het geraamde bedrag voor kwijtscheldingen (zie e. Kwijtscheldingsbeleid). De wijze van toerekenen van de kosten van overhead is toegelicht in het Overzicht overhead in het programmaplan. Op rekeningbasis worden mogelijke overschotten toegevoegd aan de reserve Afvalstoffenheffing, tekorten worden (voor zover mogelijk) onttrokken aan deze reserve. De opbrengst van de afvalstoffenheffing is als volgt opgebouwd. Baten/Lasten DIRECTE BATEN/LASTEN AFVAL Direct toegerekende lasten Afval Directe baten Afval, exclusief heffingen Direct toegerekende lasten Verkeer en vervoer Direct toegerekende baten Verkeer en vervoer Direct toegerekende lasten Inkomensregelingen

-3.467.100 306.200 -42.500 30.000 -175.000

INDIRECTE LASTEN Toe te rekenen kosten overhead Afval Berekende BTW Afval Totalen

-230.200 -564.400 -4.143.000

Opbrengst

4.143.000

In %

100

Rioolheffing Met de rioolheffing, gebaseerd op artikel 228a van de Gemeentewet, kan de gemeente kosten verhalen die verband houden met de nakoming van de zorgplichten die de gemeente heeft voor afvalwater en voor hemel- en grondwater. De basis voor de rioolheffing zijn de kosten die in het gemeentelijke basisrioleringsplan (BRP) zijn opgenomen. De rioolheffing wordt geheven van eigenaren van percelen die direct of indirect zijn aangesloten op de gemeentelijke riolering. Onder aansluiting op de riolering wordt niet uitsluitend de aanwezigheid van een afvoerbuis verstaan. De belasting wordt ook geheven voor verwerking van hemel- en grondwater dat niet via een afvoerbuis aan de gemeente wordt aangeboden. Wij onderscheiden twee tarieven. Een tarief voor een perceel (een roerende of onroerende zaak of een zelfstandig gedeelte daarvan) en een tarief voor een garagebox die een zelfstandig WOZ-object vormt. Voor de rioolheffing worden kostendekkende tarieven gehanteerd. Op basis van de begroting 2026 is het tarief voor 2026 voor een woning berekend op € 210,00 (begroting 2025: € 196,00) en voor een garagebox op € 26,00 (begroting 2025: € 24,00). De verwachte omvang van de egalisatiereserve Riolering bedraagt per 1 januari 2026 € 329.500,00. De tarieven voor de rioolheffing worden definitief door u vastgesteld met de vaststelling van de belastingverordeningen voor 2026. 65

BEGROTING

Kostenonderbouwing van de rioolheffing Uitgangspunt is dat de totale opbrengst van de rioolheffing gelijk is aan het saldo van alle baten en lasten voor het uitvoeren van alle taken binnen het kader van riolering (100% kostendekking). Het betreft baten en lasten die direct het gevolg zijn van de taken van gemeenten om het rioolstelsel voldoende kwalitatief en kwantitatief in stand te houden. Het gaat daarbij zowel om de infrastructuur als de dagelijkse werking van het riool. Voor de heffing van de rioolheffing is uitgegaan van de totale (netto) kosten vermeerderd met btw. De toegerekende lasten van Verkeer en vervoer betreffen 20% van de totale veegkosten van straten, wegen en fietspaden. Door vegen wordt onder andere voorkomen dat straatvuil in het riool terechtkomt waardoor verstoppingen worden voorkomen en de onderhoudskosten uiteindelijk lager uitvallen. De toegerekende lasten van Inkomensregelingen betreffen het geraamde bedrag voor kwijtscheldingen (zie e. Kwijtscheldingsbeleid). De wijze van toerekenen van de kosten van overhead is toegelicht in het Overzicht overhead in het programmaplan. Op rekeningbasis worden mogelijke overschotten toegevoegd aan de egalisatiereserve Riolering, tekorten worden (voor zover mogelijk) onttrokken aan deze reserve. De opbrengst van de rioolheffing is als volgt opgebouwd.

Baten/Lasten DIRECTE BATEN/LASTEN Direct toegerekende lasten Riolering Directe baten Riolering, exclusief heffingen Direct toegerekende lasten Verkeer en vervoer Direct toegerekende lasten inkomensregeling

-2.783.400 50.300 -44.200 -1.000

INDIRECTE LASTEN Toe te rekenen kosten overhead Riolering Berekende BTW Riolering Totalen

-273.400 -375.900 -3.427.600

Opbrengst

3.427.600

In %

100

Begrafenisrechten Voor de uitgifte van graven en het algemeen onderhoud op de gemeentelijke begraafplaatsen heffen wij rechten in de vorm van een jaarlijkse aanslag (aflopend) en afkoopsommen voor 25 jaar (bij uitgifte) of 10 jaar (bij verlenging). De afkoopsommen worden in een voorziening gestort, jaarlijks wordt respectievelijk 1/25e deel en 1/10e deel van de voorziening ingezet ter dekking van de geraamde onderhoudslasten van de begraafplaatsen. Er is daarom in het begrotingsjaar geen directe relatie tussen de dekking van de onderhoudslasten en de hoogte van de berekende tarieven voor uitgifte en onderhoud. Daarnaast worden rechten geheven voor het begraven van lijken of het plaatsen van asbussen en voor de uitvoering van andere specifieke taken en dienstverlening door of namens de gemeente. Hiervan is een kostenonderbouwing opgenomen. Bij de vaststelling van de Verordening op de heffing en de invordering van begrafenisrechten voor 2026 wordt een voorstel voor aanpassing van de tarieven gedaan. Kostenonderbouwing van de rechten voor het begraven De geraamde opbrengst is totaal € 65.700,00, hiervan heeft € 62.300,00 betrekking op de opbrengst van de rechten voor het begraven. Het heffen van de begrafenisrechten voor het begraven van lijken of plaatsen van asbussen is niet 100% kostendekkend. De geraamde lasten betreffen vooral de kosten 66

BEGROTING

van grafdelven. De geraamde opbrengst wordt bepaald op basis van prijsindexatie en ontwikkelingen in werkelijke opbrengsten in voorgaande jaren. De kostendekkendheid in het begrotingjaar is 77%. Baten/Lasten DIRECTE BATEN/LASTEN Direct toegerekende lasten begravingen

-62.000

INDIRECTE LASTEN Toe te rekenen kosten overhead begravingen Totalen

-18.700 -80.700

Opbrengst

62.300

In %

77

Toeristenbelasting Het tarief voor de toeristenbelasting is € 1,50 per persoon per overnachting. Wij verwachten in het jaar 2026 115.000 overnachtingen. Wij stellen voor het tarief voor de toeristenbelasting voor 2026 ongewijzigd vast te stellen op € 1,50 per persoon per overnachting. Marktgelden In onze gemeente worden in Stadskanaal en Musselkanaal wekelijks markten gehouden. Voor de markt in Stadskanaal geldt als maatstaf van heffing de oppervlakte van de standplaats en voor de markt in Musselkanaal is de frontbreedte van de standplaats de maatstaf van heffing. De tarieven voor het marktgeld worden berekend op basis van de werkelijke bezetting van de markten. Om de geraamde kosten van de markten te verhalen moeten de tarieven voor 2026 ten opzichte van 2025 worden verhoogd. Bij de vaststelling van de verordening Marktgeld Stadskanaal voor 2026 wordt een voorstel voor aanpassing van de tarieven gedaan. Kostenonderbouwing van de marktgelden Uitgangspunt bij het in rekening brengen van de marktgelden volgens de voorgestelde tarieven is dat de opbrengst van de marktgelden maximaal 100% bedraagt van het begrote saldo van de baten en lasten die het exploiteren van de weekmarkten in Stadskanaal en Musselkanaal met zich meebrengen.

Bij de bezetting van de markten wordt gelet op een evenwichtig marktaanbod waardoor bij de marktkooplieden draagvlak wordt gecreëerd voor het tarief dat in rekening wordt gebracht. Baten/Lasten DIRECTE BATEN/LASTEN MARKTEN Direct toegerekende lasten Markten Directe baten Markten, exclusief marktgelden INDIRECTE LASTEN Toe te rekenen kosten overhead Markten Totalen

Opbrengst

In %

-53.155

-3.245 -56.400

56.400

100

Lig- en stagelden Spoordok De gemeentelijke jachthaven Spoordok in Musselkanaal is aangelegd voor de vaarrecreatie. Ook is een camperplaats aanwezig. Bij de jachthaven zijn voorzieningen aangebracht, waar de vaar- en camperrecreanten gebruik van kunnen maken. De gebruiker van een vaartuig is voor het innemen van een ligplaats liggeld verschuldigd, voor het gebruik van een camperplaats is stageld verschuldigd. We gaan uit van 200 overnachtingen voor ligplaatsen (begroting 2025: 210) en 2.100 overnachtingen voor staplaatsen (begroting 2025: 2.100). 67

BEGROTING

Op basis van kostendekkendheid zijn de tarieven voor 2026 dan als volgt: - € 1,45 per strekkende meter boot per nacht (begroting 2025: € 1,40) voor een ligplaats (afgerond op hele meters met een minimum van € 10,00 per boot per nacht); - € 14,70 per overnachting (begroting 2025: € 14,50) voor een staplaats. De tarieven worden definitief door u vastgesteld met de vaststelling van de verordening Liggelden en stagelden in het Spoordok in Musselkanaal voor 2026. Kostenonderbouwing van de lig- en stagelden Spoordok De kosten hebben betrekking op de exploitatie van de jachthaven en de camperstandplaatsen. De tarieven zijn 100% kostendekkend. De toegerekende lasten van Verkeer en vervoer betreffen onderhoud van het terrein. Baten/Lasten DIRECTE BATEN/LASTEN LIG- EN STAGELDEN Direct toegerekende lasten Directe baten, exclusief lig- en stagelden Direct toegerekende lasten Verkeer en vervoer

-28.400 500 -2.900

INDIRECTE LASTEN Toe te rekenen vermogenskosten Totalen

-3.000 -33.800

Opbrengst

33.800

In %

100

Liggelden centrum Stadskanaal De gebruiker van een vaartuig is voor het innemen van een ligplaats aan het Stadskanaal in het centrum van Stadskanaal liggeld verschuldigd. We gaan voor de begroting 2026 uit van 1.050 overnachtingen (2025: 1.100). Op basis van kostendekkendheid is het tarief voor 2026 dan € 1,66 per strekkende meter boot per nacht (2025: € 1,60) voor een ligplaats (afgerond op hele meters met een minimum van € 10,00 per boot per nacht). Het liggeld is verschuldigd voor de inname van een ligplaats aan het Stadskanaal in het centrum en voor het verstrekken door de gemeente van diensten in het kader van de liggeldverordening. De tarieven worden definitief door u vastgesteld met de vaststelling van de Liggeldverordening centrum Stadskanaal voor 2026.

68

BEGROTING

Kostenonderbouwing van de liggelden Centrum Stadskanaal De kosten hebben betrekking op de aanlegvoorzieningen en faciliteiten in het centrum van Stadskanaal. De tarieven zijn 100% kostendekkend. De toegerekende lasten van Verkeer en vervoer betreffen het onderhoud van steigers. Baten/Lasten DIRECTE BATEN/LASTEN LIGGELDEN Direct toegerekende lasten Directe baten, exclusief lig- en stagelden Direct toegerekende lasten Verkeer en vervoer

Opbrengst

In %

-19.100 2.800 -3.900

INDIRECTE LASTEN Totalen

-20.200

20.200

100

Liggeld woonschepenlocaties Voor de woonschepenlocaties in Stadskanaal en Musselkanaal is in 2016 de "Liggeldverordening woonschepenlocaties 2017" vastgesteld. In deze verordening is het tarief voor het liggeld vastgesteld op € 301,50 per jaar. De tarieven van de volgende legesopbrengsten worden definitief door u vastgesteld met de vaststelling van de Legesverordening voor 2026. Leges burgerzaken De leges van burgerzaken worden geheven krachtens de Legesverordening (i.c. titel 1) die jaarlijks door uw raad in december wordt vastgesteld. Het grootste deel van de legesopbrengst bestaat uit de legesheffing voor reisdocumenten en rijbewijzen. Daarnaast worden er leges geheven wegens verstrekkingen uit de Basisregistratie Personen. Kostenonderbouwing leges burgerzaken Het uitgangspunt voor de toerekening van lasten bij dit onderdeel is dat de verhouding tussen de werkzaamheden van burgerzaken die wel en niet onder de legesheffing vallen 50% bedraagt. Het dekkingspercentage valt ten opzichte van de begroting 2025 (32%) lager uit door een stijging van de toegerekende personeelskosten. Baten/Lasten DIRECTE BATEN/LASTEN Direct toegerekende lasten leges Burgerzaken

Opbrengst

In %

363.000

28

-793.000

INDIRECTE LASTEN Toe te rekenen kosten overhead leges Burgerzaken Totalen

-526.000 -1.319.000

Leges omgevingsvergunningen Een omgevingsvergunning kan worden afgegeven voor diverse activiteiten waaronder bouwvergunningen. De werkzaamheden voor het verstrekken van bouwvergunningen worden in eigen beheer uitgevoerd.

69

BEGROTING

Kostenonderbouwing leges omgevingsvergunningen Niet alle geraamde kosten kunnen in leges worden omgezet. Er zijn bouwvergunningen die van rechtswege verstrekt moeten worden en waarvoor geen leges in rekening kunnen worden gebracht. Daarnaast zijn er bouwvergunningen waarvan niet alle onderdelen in rekening kunnen worden gebracht en zijn er initiatieven en projecten waarvoor na intensief vooroverleg uiteindelijk geen bouwaanvraag wordt gedaan. Hierdoor is de kostendekkendheid lager dan 100%. Het dekkingspercentage valt ten opzichte van de begroting 2025 (34%) lager uit. Dit is met name het gevolg van de stijging van de personeelskosten. Baten/lasten DIRECTE BATEN/LASTEN Direct toegerekende lasten Bouwvergunningen en vrijstellingsprocedures

Opbrengst

In %

-880.200

INDIRECTE LASTEN Toe te rekenen kosten overhead Bouwvergunningen en vrijstellingsprocedures Totalen

-575.300 -1.455.500

461.000

32

Leges overige vergunningen Dit betreft legesopbrengsten voor vergunningen APV en bijzondere wetten, inritten en straatwerk nutsbedrijven. d. Lokale lastendruk Door het hanteren van gedifferentieerde tarieven voor de afvalstoffenheffing (Diftar) is het bedrag van deze heffing niet voor elk huishouden gelijk. Naast het vastrecht is een belasting verschuldigd voor elke containerlediging of inworp in een ondergrondse container. Voor het bepalen van de lokale lastendruk gaan wij uit van een gemiddeld aantal ledigingen van de meest voorkomende combinatie van een container van 240 liter voor restafval en een container van 140 liter voor gft-afval. Voor de onroerendezaakbelastingen wordt uitgegaan van de gemiddelde aanslag per woning. Bij het vaststellen van de verordening onroerendezaakbelasting voor 2025 is de gemiddelde aanslag per woning voor 2025 berekend op € 369,00. Voor 2026 wordt uitgegaan van € 369,00 + 3% = € 380,05. Voor 2026 is de volgende indicatie van de lokale lastendruk te geven: Onroerendezaakbelastingen Afvalstoffenheffing Rioolheffing Totaal

€ " " €

2025 369,00 263,80 196,00 828,80

€ " " €

2026 380,05 276,20 210,00 866,25

De belastingdruk is een gemiddelde en kan voor individuele huishoudens nogal verschillen. Gemiddeld verwachten wij voor 2026 een verhoging van de belastingdruk met 4,52%. De landelijke gemiddelde woonlasten voor meerpersoonshuishoudens in 2025 zijn € 1.052,00. e. Kwijtscheldingsbeleid Het kwijtscheldingsbeleid van onze gemeente is ruimhartig. Aan particulieren kan onder bepaalde voorwaarden gehele of gedeeltelijke kwijtschelding worden verleend van afvalstoffenheffing, onroerendezaakbelasting (ozb), rioolheffing en leges voor reisdocumenten en rijbewijzen. Bij de berekening van de betalingscapaciteit spelen de kosten van bestaan een belangrijke rol. Onze gemeente hanteert voor de kosten van bestaan de maximaal wettelijk toegestane norm. Dit is een 70

BEGROTING

bedrag van maximaal 100% van het normbedrag zoals vastgesteld in het kader van de Participatiewet (bijstandsnorm). Voor personen die de pensioengerechtigde leeftijd hebben of ouder zijn geldt een vast normbedrag. Wij ramen het kwijt te schelden bedrag voor de afvalstoffenheffing (vastrecht + variabel deel) op € 175.000,00, voor de rioolheffing op € 1.000,00 en voor de onroerendezaakbelasting (eigenaren van woningen) op € 1.000,00. Voor kwijtschelding van leges reisdocumenten en rijbewijzen is respectievelijk € 6.500,00 en € 1.000,00 geraamd

71

BEGROTING

f.

Overzicht belastingverordeningen

-

Verordening onroerendezaakbelastingen Stadskanaal 2025 Verordening afvalstoffenheffing Stadskanaal 2025 Verordening rioolheffing Stadskanaal 2025 Verordening begrafenisrechten Stadskanaal 2025 Verordening toeristenbelasting Stadskanaal 2021 Verordening marktgeld Stadskanaal 2025 Lig- en stageldverordening Spoordok Musselkanaal 2023 Liggeldverordening centrum Stadskanaal 2025 Liggeldverordening woonschepenlocaties 2017 Verordening Leges 2025 Verordening Kwijtschelding gemeentelijke belastingen Stadskanaal 2024

72

Datum vaststelling 9 december 2024 9 december 2024 9 december 2024 9 december 2024 14 december 2020 9 december 2024 19 december 2022 9 december 2024 19 december 2016 9 december 2024 11 maart 2024

BEGROTING

2. PARAGRAAF WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING Algemeen Bij het weerstandsvermogen gaat het om de mate waarin de gemeente in staat is middelen vrij te maken om substantiële tegenvallers op te vangen, zonder dat dit betekent dat (de uitvoering van) het beleid veranderd moet worden. Het weerstandsvermogen hangt samen met de robuustheid van de begroting: een precies sluitende begroting zonder weerstandsvermogen betekent dat bij iedere tegenvaller een probleem (incidenteel of structureel) ontstaat. Een financiële buffer in de vorm van weerstandsvermogen is daarom noodzakelijk. De omvang van deze buffer is afhankelijk van de risico’s die de gemeente loopt. Het gaat hierbij om risico’s van materieel belang waarvoor geen maatregelen zijn getroffen. Het instrument om het weerstandsvermogen te beheersen is risicomanagement, een continu proces gericht op het opmaken van een actueel risicoprofiel. Het risicoprofiel moet vervolgens worden afgezet tegen de aanwezige weerstandscapaciteit. Deze paragraaf geeft het weerstandsvermogen weer gebaseerd op de ramingen in de begroting en de risico’s van de gemeente zoals bekend bij het opstellen van de begroting. Daarnaast zijn financiële kengetallen opgenomen. Er is onderscheid tussen incidentele en structurele weerstandscapaciteit.

Bij de incidentele weerstandscapaciteit gaat het vooral om de omvang van de algemene reserves en bestemmingsreserves (eigen vermogen) en de incidentele risico’s. Met structurele weerstandscapaciteit worden middelen bedoeld die permanent ingezet kunnen worden om tegenvallers met structurele financiële effecten op te vangen. Kaderstelling De kaderstelling voor het huidige beleid met betrekking tot het weerstandsvermogen is vastgelegd in artikel 11 van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). In de paragraaf wordt tenminste opgenomen: - een inventarisatie van de weerstandscapaciteit; - een inventarisatie van de risico’s van materieel belang; - het beleid omtrent weerstandscapaciteit en risico’s; - een kengetal voor de: • netto schuldquote; • netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen; • solvabiliteitsratio; • grondexploitatie; • structurele exploitatieruimte; • belastingcapaciteit. - een beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie. Beoordeling weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen is zeer dynamisch omdat binnen de gemeente beleid wordt uitgevoerd, besluiten worden genomen, nieuwe externe regelgeving van kracht wordt en nieuw beleid wordt geformuleerd en vastgesteld. Dynamiek in risico’s betekent dat de benodigde weerstandscapaciteit kan fluctueren.

Daarom wordt voor de omvang van de weerstandscapaciteit een norm gehanteerd waarbij de verhouding tussen de beschikbare capaciteit en de benodigde capaciteit wordt uitgedrukt in de ratio weerstandscapaciteit: Beschikbare capaciteit Benodigde capaciteit (af te dekken risico’s) 73

BEGROTING

De ratio is bepaald op 1,15. Hierbij worden geen maatregelen getroffen zolang de ratio boven de 1 blijft. Wanneer de ratio > 1,3 blijkt te zijn betekent dit dat de weerstandscapaciteit meer dan voldoende is. Indien de ratio < 1 blijkt te zijn moet worden overwogen of er maatregelen nodig zijn. Hierbij liggen de mogelijkheden tussen het niet uitvoeren van beleid met een bepaalde risicostructuur tot het vastleggen van middelen om de minimale weerstandscapaciteit te vergroten. In het kader van de benodigde weerstandscapaciteit wordt de ondergrens van de Algemene reserve gerelateerd aan de benodigde weerstandscapaciteit. Deze capaciteit wordt bepaald door het totaal van de financieel gekwalificeerde risico’s te vermenigvuldigen met een ratio van 1,15. Voor 2026 betekent dit dat de Algemene reserve op basis van het totaal van de gekwalificeerde risico’s van € 3,9 miljoen daarom afgerond minimaal € 4,5 miljoen (€ 3,9 miljoen x 1,15) moet bedragen. Bij het vaststellen van het algemene weerstandsvermogen wordt geen rekening gehouden met risico’s op het gebied van grondexploitatie en reserves die betrekking hebben op grondexploitatie. Hiervoor wordt een afzonderlijk weerstandsvermogen aangehouden. Weerstandsvermogen (incidenteel) (x € 1.000) 1 januari 2026

31 december 2026

Beschikbare weerstandscapaciteit (a) Benodigde weerstandscapaciteit (b)

€ 29.200 € 4.250

€ 29.200 € 3.900

Weerstandsvermogen (a-b) Ratio weerstandscapaciteit (a/b)

€ 24.950 6,87

€ 25.300 7,49

Op basis van een beschikbare incidentele weerstandscapaciteit van € 29,2 miljoen is de ratio per 31 december 2026 7,49. Uitgaande van de vastgestelde ratio van 1,15 betekent dit dat de beschikbare capaciteit voldoende is voor de dekking van de lopende risico’s. Beschikbare weerstandscapaciteit (a) De beschikbare incidentele weerstandscapaciteit wordt gevormd door het eigen vermogen (reserves). De Algemene reserve is vrij besteedbaar. De rentebaten zijn echter wel als structureel dekkingsmiddel aangemerkt. Inzet van de Algemene reserve heeft een structureel effect op de exploitatie. Beklemde bestemmingsreserves zijn in beginsel niet vrij besteedbaar. Aangezien u de vastgestelde bestemming van de overige bestemmingsreserves kunt veranderen behoren deze reserves tot de weerstandscapaciteit. Het wijzigen van de bestemming van deze reserves heeft wel direct gevolgen voor het lopende beleid aangezien de bestemmingsreserves op grond van door u vastgesteld beleid zijn ingesteld. Reservepositie (x € 1.000) Omvang Algemene reserve Omvang bestemmingsreserves Beklemde reserves: Bestemmingsreserve Verkoop aandelen Essent Bestemmingsreserve Bijdragen in kosten activa Beschikbare weerstandscapaciteit (a)

1 januari 2026 31 december 2026 € 15.900 € 15.900 " 42.300 " 41.600 € 58.200 € 57.500 " " €

14.00015.00029.200

74

" " €

14.00014.30029.200

BEGROTING

De geraamde beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt per 31 december 2026 € 29,2 miljoen en blijft daarmee gelijk. Aan de bestemmingsreserves wordt geen rente (inflatiecorrectie) toegevoegd, dit beïnvloedt de toereikendheid van deze reserves. De beschikbare weerstandscapaciteit neemt daarnaast af door inzet van de reserves. Benodigde weerstandscapaciteit (b) Risico’s die van materiële betekenis zijn maken deel uit van het weerstandsvermogen. Wij brengen risico’s met een financieel belang van € 300.000,00 of meer in beeld. Borgstellingen geldleningen De gemeente Stadskanaal waarborgt voor de volgende geldleningen de betaling van rente en aflossing of fungeert als achtervang. Geldleningen aan woningbouwcorporaties De financiële risico's die aan deze garanties zijn verbonden, zijn overgedragen aan de Stichting Waarborgfonds Sociale Woningbouw. De gemeente en het Rijk blijven ieder wel voor 50% op achtervang aanspreekbaar. Deze achtervang is gerelateerd aan de omvang van het waarborgfonds. Door de omvang van het fonds en de financiële constructie is het risico voor de gemeente gering. Mocht de gemeente echter wel worden aangesproken op de achtervang, dan zal dit in de vorm van het verstrekken van een renteloze lening zijn. Deze lening zal dan worden opgenomen als risico.

Geldleningen aan eigenaren van particuliere woningen Het Waarborgfonds Eigen Woningen verstrekt Nationale Hypotheek Garantie (NHG) voor aankoop en verbetering van woningen aan particulieren. Daarmee worden voor de geldgevers de risico’s beperkt en profiteren de geldnemers van een lagere rente. Met het waarborgfonds is een overeenkomst gesloten waarin de achtervang voor bestaande leningen van particulieren is geregeld. De achtervangfunctie (de gemeenten samen met het Rijk) kan door het waarborgfonds worden aangesproken, in de vorm van renteloze leningen, als het garantievermogen te laag is. Geldleningen aan instellingen voor ouderenhuisvesting Het schuldrestant van de leningen aan zorginstellingen die werkzaam zijn in onze gemeente wordt per 1 januari 2026 geraamd op € 2.543.000,00 en per 31 december op € 2.246.000,00. Het financiële risico van deze leningen ligt volledig bij de gemeente. Uitgangspunt is dat eventuele nieuwe leningen aan zorginstellingen door deze instellingen worden ondergebracht bij de stichting Waarborgfonds voor de zorgsector (Wfz). Geldleningen aan overige instellingen Het schuldrestant van de leningen aan het Noorderpoortcollege wordt per 1 januari 2026 geraamd op totaal € 62.000,00 en per 31 december is de schuldrestant nihil. Het financiële risico van deze leningen ligt bij de gemeente.

Vorderingen Blijversleningen Het totaal van verstrekte blijversleningen wordt per 1 januari 2026 geraamd op € 50.000,00. Het financiële risico van deze leningen is gedekt doordat de financiering niet hoger kan zijn dan 80% van de WOZ-waarde van de woning (waarde hypotheek en blijverslening tezamen).

75

BEGROTING

Het financiële risico bij gedwongen verkoop wordt daardoor beperkt. Bij consumptieve leningen wordt er, naast een hoofdelijke aansprakelijkheid, een maximumleeftijd gesteld van 75 jaar om het risico op niet terugbetalen te beperken. Duurzaamheidsleningen Het totaal van verstrekte duurzaamheidsleningen wordt per 1 januari 2026 geraamd op € 1.200.000,00. Het financiële risico van deze leningen is niet gedekt. Startersleningen Het totaal van verstrekte startersleningen wordt per 1 januari 2026 geraamd op € 2.550.000,00. Het financiële risico wordt gedekt doordat startersleningen (als 2e hypotheek) onder de zekerheidsstelling van de Nationale Hypotheek Garantie (NHG) vallen en daarmee geborgd zijn. Indirect loopt de gemeente wel (beperkt) risico door de achtervangfunctie voor het Waarborgfonds Eigen woningen die de NHG verstrekt (zie onder borgstellingen geldleningen). Overige risico’s Dividend De geraamde dividendopbrengst op de aandelen van Enexis NV en NV Bank Nederlandse Gemeenten bedraagt totaal € 450.000,00. Bij de ramingen van dividend geldt dat er geen garanties zijn voor de daadwerkelijke realisering. Hersanering voormalig gasfabriekterrein Het risico hersanering vml gasfabriekterrein kan worden afgevoerd.

De werkzaamheden zijn nog niet afgerond, maar het is onwaarschijnlijk dat er zich nog een juridisch risico zal manifesteren die nog een voortvloeisel is van het oorspronkelijk risico. Diversen In algemene zin loopt de gemeente risico’s met betrekking tot de volgende onderwerpen: - planschadeclaims; - fiscale wet- en regelgeving; - wachtgeldverplichtingen. Totaal risico’s (x € 1.000) 1 januari 2026 € 2.600 " 1.200 " 450 € 4.250

Gewaarborgde geldleningen Vorderingen Overige risico's Benodigde weerstandscapaciteit (b)

76

31 december 2026 € 2.250 " 1.200 " 450 € 3.900

BEGROTING

Weerstandsvermogen (structureel) De meerjarenraming vertoont in 2029 een structureel begrotingstekort van € 196.000,00. Weerstandscapaciteit De structurele weerstandscapaciteit wordt bepaald door structurele begrotingsoverschotten en/of maatregelen die structurele middelen genereren om tegenvallers met structurele financiële effecten op te kunnen vangen. Structurele begrotingsoverschotten Begrotingsoverschotten maken deel uit van het weerstandsvermogen. Een positief saldo van de laatste schijf van de meerjarenraming wordt aangemerkt als structurele weerstandscapaciteit. De meerjarenraming vertoont in 2029 een nadelig saldo. Raming onvoorzien Jaarlijks nemen wij volgens voorschrift een bedrag voor onvoorzien op in de begroting. Voor onvoorziene uitgaven wordt een vast bedrag van € 10.000,00 geraamd. Formeel kan deze raming tot de structurele weerstandscapaciteit worden gerekend omdat de omvang van deze verplichte raming niet is voorgeschreven. Belastingcapaciteit Gemeenten zijn vrij in het vaststellen van de onroerendezaakbelasting (OZB) tarieven. Daarbij gelden geen absolute of relatieve limieten. De gemiddelde lastendruk over 2025 voor huishoudens met een eigen woning in onze gemeenten was € 828,80. Landelijk was in 2025 de gemiddelde lastendruk voor een huishouden € 1.052,00.

Voor het genereren van structurele middelen, met als doel een positief effect op de structurele weerstandscapaciteit, kunnen de OZB-tarieven (boven) trendmatig verhoogd worden. Ten opzichte van 2025 is een trendmatige verhoging van 2% van de opbrengst OZB verwerkt. Daarnaast is op grond van de vastgestelde verruimingsmaatregelen in de Kadernota Financieel Perspectief 2023-2033 voor de jaren 2025 en 2026 een extra verhoging van 1% doorgevoerd. Structurele bezuinigingen Nieuwe ombuigingsmaatregelen kunnen als structurele weerstandscapaciteit worden aangemerkt voor zover dit tot (verdere) begrotingsoverschotten leidt. Risico’s Sociaal domein Binnen het sociale domein lopen wij met name bij de uitvoering van de taken financiële risico’s. Deze worden vooral veroorzaakt door het open-einde karakter van de regelingen. Jeugdzorg De afgelopen jaren is de roep om fundamentele hervorming van de jeugdhulp in Nederland sterker geworden. Dit heeft geleid tot de ontwikkeling van twee samenhangende beleidslijnen: de Hervormingsagenda Jeugd en het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming. De Groninger gemeenten hebben afgesproken om als robuuste regio gezamenlijk invulling te geven aan de landelijke ontwikkelingen en regionale bewegingen in het jeugdhulplandschap.

Hiervoor is de regionale ontwikkelagenda en beleidskader ‘langjarig perspectief transformatie jeugdhulplandschap in Groningen’ opgesteld. De inzet van deze ontwikkelagenda is om in onderlinge samenhang, stap voor stap het jeugdhulplandschap per segment verder te transformeren. Dit betreft de basishulp jeugd en gezin, de aanvullende hulp, de hoogspecialistische hulp en de schaarse voorzieningen die regionaal en landelijk worden ingekocht. De gemeente Stadskanaal is gestart met de voorbereidingen voor het lokaal contracteren van de basis jeugdhulp inclusief het versterken van de toegang. Parallel hieraan wordt eind 2025 de regionale aanbesteding voor Hoogspecialistische jeugdhulp opgestart. 77

BEGROTING

Financiële kengetallen Kengetallen: Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte geldleningen Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte Grondexploitatie Belastingcapaciteit

Rekening 2024 17%

Begroting 2025 28%

Begroting 2026 22%

2027 12%

Meerjarenraming 2028 2029 8% 6%

14%

25%

18%

8%

4%

3%

47%

50%

47%

45%

44%

45%

5,9%

1,53%

-0,04%

0,10%

-1,08%

0,02%

0,3% 82%

0,1% 82%

0,5% 82%

-0,2% 82%

-0,4% 82%

0,0% 82%

Algemene toelichting De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. De hoogte van de schuld die de gemeente kan dragen hangt in belangrijke mate af van de hoogte van de inkomsten. Het kengetal geeft de netto schuld als aandeel van de inkomsten uitgedrukt in procenten. Het kengetal wordt zowel inclusief als exclusief alle verstrekte geldleningen berekend. Hiermee wordt in beeld gebracht wat het aandeel van de verstrekte geldleningen is en betekent voor de schuldenlast. Een netto schuldquote tussen 0% en 100% wordt als normaal beschouwd, boven 100% is er weinig leencapaciteit over. Voor een gemeente geldt als indicatie voor een zeer hoge schuld een maximale norm van 130%. De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan zijn financiële verplichtingen te voldoen. Het kengetal drukt het eigen vermogen uit als percentage van het balanstotaal. Normaal bevindt de ratio van een gemeente zich tussen 20% en 70%. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente. Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele baten en lasten.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Stadskanaal&id=a733a686-8440-4636-bdcf-705f737bfefe