Programmabegroting 2026
Tekst van het document
De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves, gedeeld door de totale baten (exclusief mutaties reserves) en uitgedrukt in een percentage. Het kengetal geeft aan welke structurele ruimte de gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of daling van de lasten daarvoor nodig is. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. Het kengetal grondexploitatie is van belang om te kunnen beoordelen of de grondexploitatie een forse impact kan hebben op de financiële positie. Het geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale geraamde baten. De waarde van de grond is het totaal van de geraamde boekwaarde van de niet in exploitatie genomen gronden en de bouwgrond in exploitatie. Het percentage geeft een indicatie van het risico, hoe lager het percentage des te geringer het risico. De belastingcapaciteit geeft inzicht in de ruimte die de gemeente heeft om financiële tegenvallers op te kunnen vangen. Het kengetal geeft weer hoe de belastingdruk in de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijke gemiddelde.
De woonlasten meerpersoonshuishouden in het begrotingsjaar worden uitgedrukt in een percentage van het landelijk gemiddelde in het jaar voorafgaand aan het begrotingsjaar.
78
BEGROTING
Beoordeling kengetallen in relatie tot de financiële positie Voor de beoordeling van de financiële positie moeten de kengetallen in samenhang worden bezien. Ze geven zodoende inzicht in de financiële weerbaar- en wendbaarheid. De kengetallen netto schuldquote en netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte geldleningen van de begroting 2026 zijn gebaseerd op het gemiddelde van de drie voorafgaande jaarrekeningen (2022 tot en met 2024). Deze kengetallen zijn in de meerjarenraming 2027-2029 gebaseerd op de geprognosticeerde balans die is opgenomen in de meerjarenraming. Op basis van bovenstaande kengetallen voor de begroting 2026 kunnen we concluderen dat onze financiële positie goed is. De solvabiliteitsratio van 47% geeft aan dat we voldoende in staat zijn om aan onze verplichtingen te voldoen. De boekwaarden van de grondexploitatie zijn reëel en kunnen naar verwachting worden terugverdiend. Het kengetal structurele exploitatieruimte is in 2026 marginaal negatief. De meerjarenraming laat hetzelfde beeld zien. Dit volgt de ontwikkeling van de meerjarige begrotingssaldi. Wanneer we het structurele tekort in het kader van onze financiële kengetallen bekijken dan is er nog belastingcapaciteit aanwezig om dit op te kunnen vangen. Daarnaast kan er worden gekeken naar andere maatregelen.
Voor incidentele tegenvallers is er incidentele weerstandscapaciteit aanwezig (zie onder weerstandsvermogen), inzet hiervan is wel van invloed op de solvabiliteitsratio.
79
BEGROTING
3. PARAGRAAF ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN Inleiding Deze paragraaf betreft het onderhoud van kapitaalgoederen in de openbare ruimte. Hierbij gaat het om wegen, riolering en water, groen en gebouwen. Deze onderwerpen komen voor in de diverse beleidsvelden. De informatie in deze paragraaf is daarmee een dwarsdoorsnede van de begroting. De kwaliteit van de kapitaalgoederen en het onderhoud ervan zijn bepalend voor het voorzieningenniveau in de gemeente. Het beleid is gericht op het uitvoeren van het noodzakelijke onderhoud en het zoveel mogelijk voorkomen van (potentieel zeer kostbaar) achterstallig onderhoud. Op 26 juni 2023 is de Nota Onderhoud Openbare Ruimte 2023-2026 vastgesteld. De nota geeft het kader weer voor de inrichting van het onderhoud en het beoogde onderhoudsniveau voor wegen, civiele kunstwerken en beschoeiingen, openbare verlichting, riolering en water, groen, speelplaatsen en gebouwen. In deze paragraaf wordt daarom niet meer ingegaan op de beleidskaders, maar wordt verwezen naar de nota. De uitvoering van de nota vindt plaats binnen de in de begroting geraamde budgetten en investeringen. De kapitaalgoederen worden met behulp van het integraal beheersysteem planmatig beheerd en onderhouden.
Door keuzes te maken in het uit te voeren onderhoud en het koppelen van kwalitatieve en kwantitatieve gegevens aan kostenindicatoren worden maatregelen en planningen gegenereerd in de vorm van een meerjarenprogramma. Hierdoor zijn wij in staat om gemeentelijke eigendommen duurzaam in goede staat te houden op het vastgestelde ambitieniveau. Wegen Het beheer van wegen bestaat in hoofdlijnen uit twee vormen van onderhoud: - regulier onderhoud; - groot onderhoud. Regulier onderhoud Dit zijn de activiteiten die tot de dagelijkse werkzaamheden behoren van de beheerorganisatie zoals vegen, kleine reparaties aan verhardingen, klein herstelwerk, belijning en het herstraten van een deel van de weg. In de begroting 2026 is hiervoor € 1.000.000,00 geraamd. Groot onderhoud Grotere, planmatige maatregelen met als doel de structurele achteruitgang van een object te vertragen en weer aan de technische richtlijnen te laten voldoen valt onder groot onderhoud. De werkzaamheden zijn ingrijpend van aard en periodiek op een groot deel van de weg. Voorbeelden zijn het herstraten van een weg en het aanbrengen van nieuwe asfaltdeklagen. Projectmatig onderhoud is het groot onderhoud dat plaatsvindt op basis van het beheerprogramma GBI. De kosten voor groot onderhoud kunnen sterk variëren van jaar tot jaar. Om pieken te voorkomen wordt de gemiddelde onderhoudsbehoefte over vier jaren vastgesteld.
In de begroting 2026 is € 952.000,00 geraamd voor groot onderhoud aan wegen. Op hoofdroutes (wegen met een ontsluitingsfunctie hoge verkeersbelasting) wordt preventief onderhoud uitgevoerd omdat deze wegen het meest gevoelig zijn voor schades als gevolg van verkeersbelasting in combinatie met weersinvloeden. Dit zijn vooral asfaltwegen. Op alle overige wegen (woonstraten en wegen in het buitengebied met een lage verkeersbelasting) wordt curatief onderhoud uitgevoerd. Dat wil zeggen: alleen het noodzakelijk onderhoud als dat uit oogpunt van verkeersveiligheid noodzakelijk is. 80
BEGROTING
Na voorbereiding in 2025 wordt in Musselkanaal gelijk met de aanpak van de riolering in de Frans Nanningstraat (gedeelte) en in de Hanne Bruininghstraat het straatwerk vernieuwd. Op de kruisingen Navolaan-Dargveen en Navolaan-Grauwveen worden oversteekplaatsen gerealiseerd. Gelijktijdig wordt groot onderhoud aan de asfaltverharding uitgevoerd. Na Stadskanaal-Noord (fase 1) wordt aan de Poststraat en Handelsstraat het fietspad aangepakt (fase 2). Het kruispunt Exloërweg/Sluisstraat en de Badstraat/Kruisstraat worden verkeersveiliger gemaakt. Civiele kunstwerken De onderhoudsbehoefte voor alle civiele kunstwerken (bruggen, beschoeiing en kademuren) voor de langere termijn wordt bepaald op basis van het beheerprogramma GBI. In de begroting 2026 is voor civiele kunstwerken € 449.000,00 geraamd voor dagelijks onderhoud, inspectiekosten en storingen. Voor structurele lasten van noodzakelijk vervangingen ten behoeve van de veiligheid en de werking van beweegbare bruggen is een reservering opgenomen. De investeringsruimte voor 2026 bedraagt € 378.000,00. Voor vervanging van slechte beschoeiingen/damwanden met een restlevensduur van maximaal twee jaar wordt in 2026 nog gewerkt met de eerder beschikbaar gestelde middelen voor vervangingsinvesteringen. Openbare verlichting Van het areaal aan openbare verlichting is begin 2026 alles voorzien van ledverlichting.
Daarna wordt begonnen met vervanging van de eerste led-armaturen. Voor 2026 is hiervoor een bedrag van € 368.000,00 beschikbaar. Voor de onderhoudskosten (dagelijks onderhoud, storingen en remplace) is in de begroting 2026 € 101.000,00 geraamd. Riolering en water Voor het dagelijks onderhoud van het riool is een budget van € 1.157.000,00 beschikbaar. Hiervoor wordt jaarlijks een gedeelte van het riool geïnspecteerd en gereinigd en de gemalen onderhouden. De kosten voor het vervangen of repareren van riolering worden uit het beheerssysteem gegenereerd. De bedragen zijn gebaseerd op inspectiegegevens en/of ouderdom van de riolering. Hiervan is vastgesteld dat het voor vervangingen om een bedrag van ruim € 2 miljoen gaat. De vervangingen kunnen over meerdere jaren uitgesmeerd worden. Voor overige knelpunten worden op basis van assetmanagement, risico gestuurd en toekomstgericht rioolbeheer keuzes gemaakt. Voor de vervangingen was afgerond nog € 0,9 miljoen beschikbaar, in de Kadernota Financieel Perspectief 2023-2033 is voor de periode 2023-2026 aanvullend € 1,1 miljoen beschikbaar gesteld. Voor 2026 gaat het om € 165.000,00. Groen Het groenonderhoud wordt uitgevoerd op basis van de onderhoudsniveaus die zijn beschreven in de Kadernota Kwaliteit Openbare Ruimte, beeldkwaliteit bestekken en de kwaliteitscatalogus van de CROW.
Er is in 2026 € 4.377.000,00 beschikbaar voor het groenonderhoud. Van dit budget wordt het groen langs wegen (bermen/bermsloten € 508.000,00), groenonderhoud sportvelden (€ 232.000,00), baanonderhoud sportvelden (€ 367.000,00) en het groen in de wijken inclusief het groen bij scholen en zwembaden (€ 3.269.000,00) onderhouden.
81
BEGROTING
Speelplaatsen In de begroting 2026 is voor het onderhoud van speelplaatsen € 168.000,00 opgenomen. Voor een bijdrage in de vorm van renovatie of vernieuwing van speeltoestellen op schoolpleinen met openbaar toegankelijke speelplaatsen is een budget van € 15.000,00 beschikbaar. Gebouwen Met behulp van het beheerprogramma voor gebouwen wordt het noodzakelijke reguliere onderhoud aan gebouwen bepaald. Het reguliere onderhoud bestaat uit onder andere het schilderen en kleine reparaties. Op basis van de vastgestelde kwaliteitsniveaus zijn de beschikbare middelen (€ 491.000,00) voldoende voor het reguliere onderhoud. Voor structurele lasten van noodzakelijke vervangingen is een reservering opgenomen. De investeringsruimte voor 2026 bedraagt € 82.000,00.
82
BEGROTING
4. PARAGRAAF FINANCIERING Het financieringsstatuut geeft de infrastructuur voor het uitvoeren van de treasuryfunctie. De paragraaf financiering geeft de beleidsplannen voor de treasuryfunctie in de komende jaren en de concrete beleidsplannen voor het begrotingsjaar in het bijzonder. Deze paragraaf is bij uitstek het instrument voor het sturen en beheersen van, verantwoorden over en toezicht houden op de treasuryfunctie. De wet financiering decentrale overheden (fido) is een belangrijk wettelijke kader voor de financieringsfunctie van de gemeenten. Er is dagelijks aandacht voor het liquiditeitenbeheer van onze gemeente, periodiek wordt de samenstelling van de leningenportefeuille bekeken. Door middel van het analyseren van de structurele geldstromen wordt gestuurd op het doen van betalingen in relatie met (verwachte) ontvangsten. Kasgeldlimiet en renterisiconorm Voor het beheersen van renterisico's gelden twee richtlijnen. Het gaat hierbij in de eerste plaats om de kasgeldlimiet en in de tweede plaats om de renterisiconorm. Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet geeft de limiet aan voor de vlottende schuld van een gemeente. Onder vlottende schuld worden onder andere begrepen geldleningen met een looptijd van korter dan één jaar en schulden in rekeningen-courant verminderd met onder andere contante gelden en tegoeden in rekeningen-courant.
De kasgeldlimiet wordt bepaald door een (bij ministeriële regeling vastgesteld) percentage van de totale begroting van de gemeente bij aanvang van het jaar. Zodra een gemeente met de omvang van de vlottende middelen deze grens structureel overschrijdt, ontstaat een verplichting de omvang van de vlottende middelen te verlagen. Dit is mogelijk door vlottende middelen te vervangen door een langlopende geldlening. Voor 2026 bedraagt het begrotingstotaal € 159,8 miljoen. Het percentage is vastgesteld op 8,5. Dit betekent dat de kasgeldlimiet voor onze gemeente in 2026 € 13,6 miljoen bedraagt. Dit is dus het maximum dat de gemeente in 2026 aan vlottende schuld mag hebben. Renterisiconorm De renterisiconorm heeft als doel het renterisico bij herfinanciering te beheersen. De renterisiconorm houdt in, dat de jaarlijks verplichte aflossingen en de renteherzieningen niet meer mogen bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. Voor onze gemeente betekent dit een absolute norm van € 32,0 miljoen. Deze norm is voor onze gemeente ruim voldoende met een leningenportefeuille van € 46,5 miljoen (raming per 1 januari 2026) waarvan de jaarlijkse aflossing € 3,1 miljoen bedraagt. Daarnaast zijn in de leningenportefeuille geen leningen meer opgenomen met een mogelijkheid tot renteherziening. In de volgende tabel is het renterisico bepaald voor de komende vier jaren.
De renterisiconorm is gerelateerd aan enkel het begrotingsjaar.
83
BEGROTING
Berekening renterisiconorm (bedragen x € 1.000) 2025 Renteherzieningen Aflossingen Renterisico
2026
0 3.100 3.100
Berekening renterisiconorm Begrotingstotaal 2026 Percentage regeling Renterisiconorm
159.800 20 32.000
Toetsing renterisico aan norm Renterisico Renterisiconorm Ruimte onder de norm
3.100 32.000 28.900
2027
0 3.100 3.100
2028
0 3.100 3.100
0 3.100 3.100
Schatkistbankieren Decentrale overheden zijn verplicht hun overtollige middelen in de schatkist aan te houden. In geval van overtollige middelen is er wel sprake van een drempelbedrag dat buiten de schatkist mag worden gehouden. Het drempelbedrag is gedefinieerd als een gemiddeld bedrag per kwartaal. Dat betekent dat het gemiddelde van het bedrag aan overtollige middelen dat een decentrale overheid gedurende het kwartaal dagelijks buiten de schatkist heeft aangehouden niet boven het drempelbedrag mag liggen. Deze drempel is vastgesteld op 2% van het jaarlijkse begrotingstotaal. Het drempelbedrag voor onze gemeente bedraagt voor 2026 € 3,2 miljoen (2% van € 159,8 miljoen). Financieringsbehoefte Vaste geldleningen De stand van de opgenomen geldleningen wordt begin 2026 geraamd op € 46.500.000,00. De rentelasten hiervoor bedragen € 928.000,00. Dit betekent een gemiddelde rente van 2,00%. In de tijd weggezet ziet de samenstelling van de leningenportefeuille er als volgt uit: Geldgever Nv BNG Nv BNG Nv BNG Nv BNG Nv BNG Aegon Investment Nv BNG Nv BNG * Totaal
Laatste aflossing 2030 2030 2030 2033 2037 2042 2044 2045 2050
Hoofdsomprognose per 1 januari 2026 € 700.000,00 € 1.000.000,00 € 2.000.000,00 € 1.600.000,00 € 4.800.000,00 € 6.800.000,00 € 7.600.000,00 € 12.000.000,00 € 10.000.000,00 € 46.500.000,00
Rente %
Vervroegd aflosbaar per
3,55 3,80 3,72 4,56 3,68 1,38 1,28 0,299 3,50
n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.
* langlopende lening in verband met verwachte financieringsbehoefte
Investeringen worden voor zover mogelijk gefinancierd met eigen middelen (interne financiering). Op basis van de boekwaarde per 1 januari 2026 van de investeringen is 58% gefinancierd met eigen vermogen en voorzieningen. Dit betekent dus dat 42% gefinancierd wordt met externe middelen. 84
BEGROTING
De langlopende leningen worden in jaarlijks gelijke termijnen (lineair) afgelost. De jaarlijkse aflossingen worden vanaf 2026 geraamd op € 3,1 miljoen. Het totaalbedrag van de aflossingen wordt niet jaarlijks geherfinancierd. Op basis van geraamde boekwaarden van de totale activa en de financieringsmiddelen per 1 januari 2025 is er sprake van een financieringstekort van € 0,6 miljoen. Onze gemeente hanteert een systeem van totaalfinanciering. Het eventueel aantrekken van een vaste geldlening is afhankelijk van de ontwikkelingen in de financieringsbehoefte, de vaste financieringsmiddelen en de liquiditeitspositie. Rente Onderstaand schema geeft een overzicht van de (netto)rentelasten, het renteresultaat en de wijze waarop de rente wordt toegerekend. Renteschema
a.
Percentage 2,00%
b.
Rentelasten langlopende financiering Rentelasten kortlopende financiering Rentebaten
c.
Saldo rentelasten en rentebaten Rente grondexploitatie
€ "
854.700,00 4.900,00-/-
Saldo toe te rekenen externe rente
€
849.800,00
d1. Rente eigen vermogen d2. Rente over voorzieningen
€ " "
928.100,00 16.100,00 89.500,00-/-
€ 1.165.300,00 " 137.100,00
Totaal toe te rekenen rente
2,03%
€ 2.152.300,00
e.
Toegerekende (omslag)rente
2,00%
€ 2.127.400,00-/-
f.
Renteresultaat
0,02%
€
24.900,00
Renteresultaat Om een reëel beeld van de investeringslasten te geven berekenen wij rente over de interne financieringsmiddelen (eigen vermogen en voorzieningen). Het gehanteerde percentage in de begroting 2026 is 2,0. Op grond van de voorgeschreven systematiek van de BBV wordt het rentepercentage voor de bespaarde rente bepaald aan de hand van het gewogen gemiddeld rentepercentage op vreemd vermogen (2,00). Op basis van de geraamde rentelasten in verhouding tot de boekwaarde van de investeringen per 1 januari is de renteomslag 2,03%. Hierdoor is aan de programma’s en Algemene dekkingsmiddelen € 25.000,00 te weinig rente toegerekend. Dit renteresultaat is opgenomen op Algemene dekkingsmiddelen.
85
BEGROTING
Samenvatting Toegerekende rentelasten grondexploitatie Toegerekende rentelasten investeringen Bespaarde rente (eigen vermogen en voorzieningen) Renteresultaat Netto (externe) rentelasten
€ € € € €
Bedrag 5.000,00 2.127.000,00 -1.302.000,00 25.000,00 855.000,00
Rentevisie De rentevisie is te definiëren als: de toekomstverwachting van renteontwikkelingen op basis van rentebepalende factoren om financiering- en beleggingsbeleid uit te voeren. De rentebepalende factoren vormen het zwaartepunt in deze definitie. De factoren zijn zeer divers en voor het juist analyseren en interpreteren van deze factoren is gespecialiseerde kennis nodig. Op het moment dat binnen onze organisatie besluiten moeten worden genomen over langlopende financiering of belegging stellen wij, indien nodig, op basis van informatie van deskundigen een korte rentevisie vast als basis voor het handelen op dat moment.
86
BEGROTING
5. PARAGRAAF GRONDBELEID Nota Grondbeleid De raad heeft de nota grondbeleid 2017-2020 vastgesteld op 27 februari 2017. In deze nota staan de uitgangspunten voor het uitvoeren van het grondbeleid. In 2026 wordt een nieuwe nota Grondbeleid voorbereid en aan de raad aangeboden. Hierin zal een voorstel worden opgenomen over de voortzetting van de lopende projecten en het toekomstige uitgifteen aankoopbeleid van de gemeente. Hierbij houden we rekening met de bevindingen uit het onderzoek van de rekenkamer. Totdat een nieuwe nota grondbeleid wordt vastgesteld door de raad, wordt het huidige grondbeleid uit de bestaande nota voortgezet. Dit houdt in dat er gewerkt wordt met een situatief grondbeleid. Dat wil zeggen dat per locatie gekozen kan worden tussen: - actief aankopen; - wachten tot kansen zich voordoen (passief grondbeleid); - samenwerken met marktpartijen; - ontwikkelingen overlaten aan de markt. Het situatieve grondbeleid maakt het mogelijk om op veranderende (markt)omstandigheden in te spelen. Gezien de bevolkingsprognose en ontwikkeling van de woningmarkt heeft de grondexploitatie zich tot op heden vooral tot de uitgifte van kavels voor woningbouw gericht.
In het kader van de veranderende vraag vanuit de markt en veranderende bevolkingsprognoses heeft de gemeente vanuit het project versnellen woningbouw een aantal specifieke projecten gestart waarbij de rol van de gemeente verder strekt dan slechts kaveluitgifte door het onder andere mogelijk maken en begeleiden van projectmatige woningbouw. Beoogd is om dit mee te nemen in de nieuwe op te stellen nota grondbeleid en zodoende hierop robuust en toekomstbestendig beleid te formuleren. Hieronder wordt per woningbouwproject een stand van zaken gegeven en wordt ingegaan op de verwachtingen voor de toekomst. Blauwe Kamer, Alteveer Op deze locatie heeft de gemeente nog twee kavels in de verkoop. Schoolstraat 63 (voormalig De Badde), Musselkanaal Op deze locatie zijn twee bouwkavels gerealiseerd. Er wordt een verlaging van de prijs per m2 van de kavels overwogen. De verwachting is dat de kavels in 2027 verkocht zullen zijn. Prins Hendriklaan/Wilhelminalaan, Stadskanaal Op deze locatie zijn negen bouwkavels gerealiseerd. De verwachting voor de verkoop van de kavels is gunstig. Omvang strategisch grondbezit Op 1 januari 2026 heeft de gemeente afgerond 2 ha grond beschikbaar voor woningbouw- en bedrijfslocaties, 1 ha is bestemd voor woningbouw en 1 ha voor bedrijvigheid. De boekwaarde van de grondexploitatie per 1 januari 2026 wordt geraamd op € 283.000,00.
Dit betreft bouwgrond in exploitatie (€ 243.000,00) en overige gronden (€ 40.000,00). Verder heeft de gemeente 68 ha grond in bezit waarvoor geen stellige en reële verwachting bestaat dat deze in de toekomst worden bebouwd, 53 ha hiervan wordt verpacht. De geraamde boekwaarde van deze gronden bedraagt € 2,1 miljoen. 87
BEGROTING
Onderhanden werken Voor de gebieden waarvoor exploitatieopzetten zijn vastgesteld en waarvan de exploitatie nog loopt, zijn de grondexploitaties in 2025 geactualiseerd. Weerstandsvermogen In de nota Grondbeleid is voorgesteld om voor de grondexploitatie een afzonderlijk weerstandsvermogen aan te houden. Wij brengen hiermee de risico's in beeld. De ratio is bepaald op 1,15 (zie de paragraaf weerstandsvermogen). Voor het risico wordt een percentage van 10% gehanteerd van de totale omvang van onderhanden werk en overige gronden. Op basis van de gegevens per 1 januari 2026 levert dit het volgende beeld op: Grondexploitatie
Algemene reserve grondexploitatie
Omvang reserves €
Omvang risico's €
Ratio reserves/ risico's
Vastgestelde ratio
15,1
1,15
Ruimte t.o.v. de norm
422.000
Risico onderhanden werk en overige gronden, 10%*
28.000
422.000
28.000
* van de boekwaarde per 1 januari 2026 van € 283.000,00.
88
339.000
BEGROTING
6. PARAGRAAF VERBONDEN PARTIJEN Inleiding Stadskanaal heeft zowel bestuurlijke als financiële belangen in 14 verbonden partijen. Dit zijn er twee minder dan in de begroting voor het jaar 2025. De vennootschappen Publiek Belang Electriciteitsproductie BV en CSV Amsterdam BV zijn opgeheven in 2025. Bij verbonden partijen gaat het om gemeenschappelijke regelingen, aandeelhouderschap, deelname aan stichtingen waarbij zowel een bestuurlijk als een financieel belang aanwezig is. In deze paragraaf zijn de belangrijkste ontwikkelingen per verbonden partij weergegeven. Gemeenschappelijke regelingen Naam Verbonden Partijen Programma Bestuurlijk belang
Financieel belang Voornemens 2026
Naam Verbonden Partijen Programma Bestuurlijk belang
Financieel belang Financiële kengetallen Voornemens 2026
Bestuursacademie Noord-Nederland Deelnemers aan de gemeenschappelijke regeling BANN, waaronder de gemeente Stadskanaal Dienstverlening De gemeenschappelijke regeling BANN is na de fusie met de Bestuursacademie Oost-Nederland omgevormd tot een vangnetvoorziening voor na de privatisering doorlopende werkgeversverplichtingen. In de begroting van 2026 is geen bijdrage geraamd. -
Gemeenschappelijk Regeling GGD Groningen (voorheen PG&Z) Alle 10 Groninger gemeenten Dienstverlening Met ingang van 2025 is de RIGG verzelfstandigd en spreken we niet meer van de PG&Z maar van GGD Groningen. Vanuit de Wet publieke gezondheid, andere wetgeving en vanuit AMvB’s op het gebied van de publieke (jeugd)gezondheidszorg werken de tien gemeenten samen binnen de GGD Groningen. De GGD is de uitvoerende organisatie ten aanzien van de publieke gezondheidszorg en het (doen) organiseren van zorg aan de bevolking. Dit in samenwerking met de veiligheidsregio/GHOR. De GGD heeft de taak te zorgen voor de bescherming en bevordering van de gezondheid van de Groninger burgers. De Inwonersbijdrage aan de GGD Groningen is voor 2026 geraamd op € 1.121.617,00 Eigen vermogen 1-1 € 141.000,00 / 31-12 € 206.000,00 Vreemd vermogen 1-1 € 6.475.000,00 / 31-12 € 6.475.000,00 In 2026 zet GGD Groningen in op versterking van jeugdgezondheidszorg, onder andere via het programma Nu Niet Zwanger en de inzet van een centrale zorgverlener voor kinderen met overgewicht. De infectieziektebestrijding wordt uitgebreid met een vaccinatieregiecentrum en samenwerking binnen Noord-Nederland. Gemeenten worden intensiever ondersteund bij lokaal gezondheidsbeleid, met aandacht voor mentale gezondheid, leefomgeving en aardbevingsimpact.
Inspecties op kinderopvang, Wmo-voorzieningen en hygiëne worden voortgezet en aangepast aan nieuwe wetgeving. Intern richt de GGD zich op ICTontvlechting, kwaliteitsborging en versterking van communicatie en bedrijfsvoering. 89
BEGROTING
Naam Verbonden Partijen Programma Bestuurlijk belang
Financieel belang
Financiële kengetallen Voornemens 2026
Veiligheidsregio Groningen (VRG) Alle 10 Groninger gemeenten Dienstverlening Binnen de Veiligheidsregio Groningen (VRG) werken de 10 Groninger gemeenten samen op het gebied van brandweerzorg, crisisbeheersing en rampenbestrijding. De totale gemeentelijke exploitatiebijdrage voor 2026 van de gemeente Stadskanaal bedraagt € 2.278.326,00 en is als volgt samengesteld: • Brandweer: € 2.126.533,00 • Crisisbeheersing: € 43.096,00 • Gemeentelijke Kolom Groningen: € 78.824,00 • GHOR: € 29.873,00 De Veiligheidsregio Groningen (VRG) streeft naar een stabiel en houdbaar financieel meerjarenperspectief voor de organisatie en de deelnemende gemeenten, ondanks landelijke en regionale ontwikkelingen die druk zetten op de begroting, zoals stijgende kosten, nieuwe wettelijke taken en onzekerheden rond rijksbijdragen. Eigen vermogen 1-1: € 10.322.000,00 / 31-12: € 10.730.000,00 Vreemd vermogen 1-1: € 45.045.000,00 / 31-12: € 60.540.000,00 In 2026 zet de VRG belangrijke stappen in de uitvoering van de visie Brandweerzorg 2030 en de visie Crisisbeheersing 2024-2028. Er wordt verder gewerkt aan: • De doorontwikkeling van paraatheid, vakbekwaamheid en netwerkvorming binnen de brandweer. • De verdere implementatie van de doctrine crisisbeheersing en versterking van de crisisorganisatie.
• Het strategisch vastgoedbeleid, waaronder de planvorming voor alle 39 kazernes en de nieuwbouw van de kazerne met kantoren aan de Bornholmstraat en het oefen- en vakbekwaamheidscentrum aan de Winschoterweg (ontwerpfase). • Verduurzaming van het vastgoed en het wagenpark, met inzet op de reductie van CO₂- en duurzame bedrijfsvoering. • Het realiseren van de jaarlijkse dotatie van € 100.000,00 aan de voorziening FLO tot en met 2045, conform de meerjarenafspraken.
90
BEGROTING
Naam Verbonden Partijen Programma Bestuurlijk belang
Financieel belang Financiële kengetallen Voornemens 2026
Naam Verbonden Partijen
Programma Bestuurlijk belang
Financieel belang
Omgevingsdienst Groningen (ODG) Alle 10 Groninger gemeenten en de provincie Groningen Leefbaarheid De Omgevingsdienst Groningen verzorgt vanaf 1 november 2013 voor de Groninger gemeenten en de provincie Groningen (afhankelijk van gemaakte afspraken) de uitvoering van vergunningverlening-, toezicht- en handhavingstaken op het gebied van milieu, en adviestaken in het kader van de Ruimtelijke Ordening en Omgevingsveiligheid. Het belangrijkste doel van de ODG is het verhogen van de kennis en daarmee het verhogen van de kwaliteit van het werk en het realiseren van efficiencyvoordelen. Zij werkt in opdracht van de tien Groninger gemeenten en de provincie Groningen. De exploitatiebijdrage aan de ODG voor 2026 bedraagt € 1.091.000,00. Eigen vermogen 1-1 € 428.000,00 / 31-12 € 428.000,00 Vreemd vermogen 1-1 € 4.875.000,00 / 31-12 € 5.053.000,00 In 2026 werkt de ODG, net als in eerdere jaren aan het versterken van de robuustheid van de organisatie, die zich vertaalt in stabiliteit van de dienstverlening. Er wordt uitvoering gegeven aan het Organisatieplan 2024-2029, inclusief de daarin opgenomen ontwikkelagenda. Daarin is onder andere sprake van werving en selectie van personeel. Men gaat aan de slag met informatie gestuurd werken. Daarnaast zal de uitvoering van energietaken en een betere Product- en Dienstencatalogus (PDC) doorontwikkeld worden.
Werkvoorzieningsschap de Kanaalstreek (Wedeka) Aan de GR Wedeka Bedrijven neemt een vijftal gemeenten deel. Op basis van de huidige formatie-verdeling is de bijdrage voor 2026 als volgt: Stadskanaal (42,5%), Veendam (24,2%), Westerwolde (17,5%), Borger-Odoorn (9,1%) en Midden-Groningen(6,7%). Participatie Het Algemeen bestuur van Wedeka wordt gevormd door een vertegenwoordiging, naar rato van het aantal medewerkers van Wedeka, van de colleges van de vijf deelnemende gemeenten. Het dagelijks bestuur van Wedeka bestaat uit de vijf wethouders (portefeuillehouders) van deze gemeenten. Het voorzitterschap van het bestuur ligt bij de gemeente Stadskanaal. Wedeka heeft de opdracht om mensen met een arbeidshandicap een passende werkomgeving bieden en/of begeleiding bieden indien de werkomgeving bij een reguliere werkgever is. Dit gebeurt in het kader van de wet Sociale Werkvoorziening (WSW). Wedeka voorziet vanaf 2015 ook in het organiseren van beschut werk voor inwoners met een indicatie hiervoor. Naast de WSW en het organiseren van beschut werk kunnen ook deelnemers aan re-integratietrajecten bij Wedeka worden geplaatst voor het opdoen van werkervaring en werk-fittrajecten. De totale bijdrage aan Wedeka bedraagt in 2026 € 19.748.000,00 Hiervan wordt € 18.068.000,00 ontvangen van het Rijk als integratie-uitkering Sociaal Domein (o.b.v.
meicirculaire 2025) welke bijdrage door de gemeente wordt doorbetaald. Het andere deel bedraagt € 1.680.000,00 en komt voor rekening van de gemeente als bijdrage in het begrote exploitatietekort. 91
BEGROTING
Financiële kengetallen
Voornemens 2026
Naam Verbonden Partijen Programma Bestuurlijk belang
Financieel belang Financiële kengetallen
Voornemens 2026
Daarnaast wordt met ingang van 2026 (door Stadskanaal als grootste gemeente van het samenwerkingsverband) een zgn. impulsbudget van het Rijk ontvangen met als doel om gemeenten en sociaal ontwikkelbedrijven toekomstbestendig te maken. Dit budget bedraagt €245.000,00. Gegevens begroting 2026 Wedeka: Eigen vermogen 01-01 € 7.491.000,00 / 31-12 € 8.766.000,00 Vreemd vermogen 01-01 € 8.523.000,00 / 31-12 € 7.586.000,00 Met de invoering van de Participatiewet in 2015 werd de toegang tot de Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) afgesloten en werd ook de toegang tot de Wajong beschikbaar voor een zeer beperkte groep, dit heeft gevolgen voor de sociale werkbedrijven zoals we die vanuit het verleden kennen. Het kabinet wil nu toe naar een toekomstbestendige infrastructuur van sociaal ontwikkelbedrijven. Sociaal ontwikkelbedrijven vormen voor gemeenten een belangrijke pijler om inwoners die niet bij reguliere werkgevers kunnen werken, een baan te bieden. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de rol en positie van de sociaal ontwikkelbedrijven. Samen met Wedeka zullen de gemeenten van de GR Wedeka de komende jaren werken aan deze doorontwikkelingen. Vanuit de overheid zijn hiervoor impulsgelden voor beschikbaar gesteld. Samenwerkingsverband afvalstoffenverwijdering Oost- en ZuidoostGroningen (SOZOG) Gemeenten Midden-Groningen, Oldambt, Stadskanaal en Veendam.
Leefbaarheid Samenwerking op het gebied van verwijdering van afval. Het accent ligt op het afsluiten van afvalverwerkingscontracten en afvalinzamelingscontracten. De gemeentelijke bijdrage voor het jaar 2026 bedraagt € 8.915,00. Eigen vermogen 1-1 € 0,00 / 31-12 € 0,00 Vreemd vermogen 1-1 € 12.705,00 / 31-12 € 13.080,00 Het exploitatieresultaat wordt met de deelnemende gemeenten afgerekend. Belangrijke zaken in 2026 zijn: - De (ambtelijke) samenwerking van SOZOG met de Drentse Markerein gemeenten continueren. - De gemeente Pekela maakt vanaf 1 januari 2026 geen deel meer uit van de Gemeenschappelijke Regeling SOZOG. - In 2026 zal het onderwerp "De toekomst van het SOZOG", met betrekking tot de samenwerking, nog op de agenda van het Algemeen Bestuur (AB) staan. Mede vanwege de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2026. - In 2026 zal de aanbestedingsprocedure lopen voor de verwerking van het rest- en grof huishoudelijk restafval vanaf 1 januari 2028. - Voor 1 juli 2026 zullen de SOZOG-gemeenten een besluit genomen moeten hebben voor het al dan niet verlengen van de overeenkomst voor de verwerking van het GFT-afval.
92