Bijlage II. Concept ontwerp Omgevingsvisie SKN def met bijlage 1
Tekst van het document
C
,
,
o
c n
,
,
Ladder bedrijvigheid: 1. Inbreiding op bestaande bedrijventerreinen (nog uit te geven kavels); 2. Transformatie en revitalisering van bestaande bedrijventerreinen; 3. Uitbreiding van bestaande of ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen.
Afbeelding 14 Kwantitatieve vraag-aanbodverhouding in netto hectare van 2022 tot 2040 (Behoefteraming bedrijventerreinen provincie Groningen en Stec Groep , 2023)
24
4. 3
Ruimtelijke keuzes samengevat
t e p
Wat doen we wel
Wat doen we wel
Voor de (nieuw)bouw van onze woningen gebruiken we de ladder woningbouw: 1. Hergebruik of herbestemmen van bestaande panden door onder meer functieverandering (bijv. scholen kantoorpanden); 2. Sloop en nieuwbouw op locaties of panden die geen (maatschappelijke) functie meer hebben; 3. Nieuwbouw binnen de bebouwde kom en kleinschalig aansluitend op de bebouwde kom (straatje extra); 4. Uitbreiding langs of in het bestaande lint; 5. Uitbreiding bij bestaande kernen (nieuwe wijk).
Voor uitbreiding en nieuwvestiging van bedrijven gebruiken we de ladder bedrijvigheid: 1. Inbreiding op bestaande bedrijventerreinen; 2. Transformatie en revitalisering van bestaande bedrijventerreinen; 3. Uitbreiding van bestaande of ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen.
,
C
o
c n
Verduurzamen van bedrijventerreinen: isoleren voor energieopwekking
vergroenen en
daken benutten
Faciliteren dat bedrijven (categorie 3 4 en 5) op Bedrijvenpark Stadskanaal en Dideldom die willen uitbreiden kunnen verhuizen naar Bedrijvenpark Zuid-Groningen
Verduurzamen en toekomstbestendig maken van bestaande wijken en woningen Alle gebouwen zijn volledig aardgasvrij in 2050
,
,
Alle gebouwen zijn geïsoleerd zijn tot de nationale isolatiestandaard in 2035
Uitbreiding van Bedrijvenpark Stadskanaal op locaties waar nu nog zonneparken zijn gerealiseerd
Betaalbaar
Compacte centra: horeca recreatie winkels en amusement clusteren
wonen
en
verduurzamen stimuleren (rijkssubsidies bij de inwoners te
krijgen)
,
Circulaire oplossingen toepassen bij nieuw- en verbouw vervanging en renovatie van gemeentelijke assets ,
Kijken naar de mogelijkheden om kamerverhuur tiny houses woonwagenstandplaatsen flexwonen ligplaatsen voor woonschepen mogelijkheid om niet-wonen bestemmingen om te zetten in wonen ,
,
,
,
,
en
de
Inzetten op de groei van het aanbod sociale huurwoningen
Wat doen we niet
Inzetten op behoud van bestaande en toekomstbestendige basisvoorzieningen
Aanbod van type nieuwbouwwoningen volledig overlaten aan de markt
Een plek voor alle doelgroepen: jongeren en starters ouderen en woonzorgvoorzieningen voor mensen die niet zelfstandig kunnen wonen.
Verdere verstening van de bewoonde gebieden: niet elk grasveld en elke groene structuur opheffen ten behoeve van woningbouw
Waar mogelijk stimuleren
Alle functies en voorzieningen overal en door elkaar toestaan
,
van
de realisatie
van
levensloopbestendige woningen
(inwoners corporaties) ,
Toelaten (nieuwe) losse bedrijven in buitengebiedmet uitzondering van enkel in geval van vrijkomende agrarische bebouwing (VAB) en passend in het landschap ,
Inzetten op de concentratie van eerstelijns zorg (huisarts apotheek wijkverpleging paramedici en eventueel sociale domein) in gezondheidscentra op goed bereikbare locaties ,
,
,
Toelaten van alle typen festivals en evenementen (evenementenbeleid volgt) Toelaten van bedrijven met een groot oppervlak en/of zwaardere industrie (categorie 3 4 en 5) agrofood en voedselverwerking. Dit wordt bovenregionaal gefaciliteerd op Bedrijvenpark Zuid-Groningen ,
,
25
Hoofdstuk 5 Bereikbaarheid
en
mobiliteit
De gemeente Stadskanaal moet voor iedereen op een goede manier bereikbaar zijn en blijven. Wij streven ten aanzien van bereikbaarheid en mobiliteit gemeentebreed naar een evenwicht tussen goede en duurzame bereikbaarheid , leefbaarheid , gezondheid en veiligheid. Enerzijds betekent dit het bevorderen van de ruimtelijk-economische dynamiek in de gemeente en anderzijds het versterken van de kwaliteit van de leefomgeving in de woonwijken en het buitengebied. Het verbeteren van de verkeersveiligheid voor iedere verkeersdeelnemer is daarbij een belangrijk doel , want elk verkeersslachtoffer is er één te veel.
C
o
t e p
c n LEGENDA
Bereikbaarheid en mobiliteit Gemeentegrens Provinciale weg Onderzoek optie verbinding N33 Fietsverbinding Busvervoer tussen hoofdkernen Spoorlijn Vaarverbinding Stationsgebied/OV Hub Wegen voor tractoren en logistiek Waterweg
Afbeelding 15 Een bereikbare gemeente over onder andere de weg (eigen foto , 2023)
Afbeelding 16 Visiekaart: Bereikbaarheid en mobiliteit
27
Blijham Oude Pekela
Veendam
Ommelanderwijk
Wandelen , fietsen en varen Wandelen en fietsen zijn gezond en goed voor het milieu. Goede wandel- en fietspaden zijn daarom een belangrijke voorwaarde om meer te wandelen en fietsen. Ook dragen voorzieningen om mensen te laten bewegen bij aan de vrijetijdseconomie en het aantrekkelijker maken van de regio. Wij zien daarbij dat het gebruik van elektrische fietsen de afgelopen jaren sterk is toegenomen voor een deel ter vervanging van de 5. 1
t e p Nieuwe Pekela
Wedde
,
auto.
Aantrekkelijk en veilig wandelen en fietsen is voor ons als gemeente een focusthema. In de kernen maar ook daartussen richten we ons op het verbeteren van de bestaande fietsinfrastructuur. Ons hoofdfietsnetwerk is gericht op utilitair gebruik (woon – werk woon – school) en het ontsluiten van belangrijke voorzieningen zoals winkelcentra scholen het ziekenhuis en werklocaties. Fietsen op het hoofdfietsnetwerk moet comfortabel snel direct en duidelijk herkenbaar zijn. De toename van het aantal fietsers en daarnaast de sterke toename van elektrische fietsen leiden tot grotere snelheidsverschillen op fietspaden. Daarom is er vraag naar bredere fietspaden en fietsstroken. Routes van en naar voorzieningen met name scholen moeten aantrekkelijk en sociaal veilig zijn. Voornamelijk rondom scholen krijgen de fietser en voetganger voorrang ten opzichte van de autogebruiker. Bij de herinrichting van schoolomgevingen krijgen de fietsers en voetgangers zowel in parkeergelegenheid als bereikbaarheid de beste plek. ,
,
,
,
C
,
o
Gieterveen
c n , ,
,
,
,
Op meerdere plekken zijn fietspaden niet goed onderhouden of zijn ze te smal voor het aantal gebruikers. Waar nodig verbreden we fietspaden en worden de mogelijkheden van doorfietsroutes onderzocht tussen Musselkanaal en Stadskanaal. Ook voetgangers en mindervaliden krijgen meer ruimte: voetpaden moeten vrij zijn van obstakels. Wij stellen randvoorwaarden voor kwetsbare verkeersdeelnemers zodat zij veilig van a naar b kunnen in onze gemeente. Zeker voor oudere fietsers en wandelaars geeft slecht onderhoud een verhoogd risico op letsel. Daarom krijgen fiets- en voetpaden een hogere prioritering in onderhoudsbudgetten. Uit de Omgevingseffect rapportage blijkt dat rotondes in Stadskanaal door fietsers als erg onveilig worden ervaren. Wij onderzoeken of deze rotondes ook daadwerkelijk onveilig zijn voor fietsers en welke maatregelen er vervolgens nodig zijn om de veiligheid te vergroten.
Buinerveen
,
De fiets- en wandelroutes zijn ook belangrijke verbindingen voor ons recreatieve netwerk. Zo kunnen onze inwoners genieten van onze natuurgebieden en recreatie op het water. De verschillende waterwegen in onze gemeente willen we aantrekkelijker maken voor recreatie. Daarin is de bereikbaarheid en toegankelijkheid ervan
Ter Apel
Legenda Gemeentelijk fietsnetwerk Missing links fietsnetwerk Recreatief fietsnetwerk Basisnetwerk hoofdfietsroute provincie
N 0
2. 000
4. 000
6. 000
Afbeelding 17 Fietsnetwerk in de gemeente (eigen bewerking , 2025)
28
belangrijk: zowel lopend op de fiets als met de auto moeten deze locaties goed bereikbaar zijn. Het stadskanaal wordt volop gebruikt voor de recreatievaart. Wij houden het kanaal toegankelijk voor gemotoriseerde recreatievaart door onderhoud van bruggen en sluizen. De zijtakken worden geschikt voor niet-gemotoriseerde vaartuigen zoals kano’s en sups. Wij willen naast de bestaande voorzieningen extra ruimte bieden aan de ontwikkelling van Toeristische Overstappunten (TOP’s): activiteiten en voorzieningen bij kruisingen tussen land en water langs (vaar)wegen bruggen en sluizen.
Het is niet realistisch om te verwachten dat het openbaar vervoernetwerk (weer) zo uitgebreid wordt als dat het geweest is. Als gemeente zetten we in op minimaal behoud van het huidige aanbod van de lijnbussen van en naar onze kernen.
,
,
,
,
,
t e p
Wij willen het gebruik van openbaar vervoerhaltes aantrekkelijker maken op de volgende manieren: • Bushaltes in de buurt van voorzieningen; • Veelgebruikte haltes inrichten als een aantrekkelijke en sociaal veilige verblijfplaats voor reizigers en voorzien van faciliteiten zoals fietsenstallingen en laadpunten; • Busroutes zo comfortabel mogelijk en snel inrichten. Bij het toepassen van snelheidsbeperkende maatregelen wordt rekening gehouden met het openbaar vervoernetwerk; • Alle haltes zijn goed en veilig bereikbaar voor fietsers en voetgangers; • Bij grotere nieuwbouwlocaties wordt samen met het OV-bureau gekeken naar de mogelijkheden om deze zo goed mogelijk te ontsluiten met een buslijn; • De komst van de trein is een basis voor een toekomstige mobiliteitshub in Stadskanaal. ,
5. 2
Openbaar vervoer en (deel)mobiliteit De toekomstige spoorverbindingen en het station Stadskanaal geven een enorme impuls aan de bereikbaarheid van Stadskanaal en alle andere kernen in de regio. In eerste instantie wordt de spoorverbinding vanuit Groningen via Veendam doorgetrokken tot aan Stadskanaal. In een later stadium wordt de Nedersaksenlijn gerealiseerd tot aan Almelo via onder meer Emmen. Op die manier wordt onze gemeente zowel richting het noorden als zuiden beter ontsloten. Het openbaar vervoersnetwerk van en naar onze gemeente is dan niet meer volledig afhankelijk van alleen busvervoer. Het treinstation bij Dideldom richten we in als een mobiliteitshub: een verkeersknooppunt waarbij de nadruk ligt op een goede aansluiting tussen verschillende vervoersmodaliteiten. Zo wordt de omgeving rondom het stationsgebied ingericht om snel en comfortabel over te stappen op de bus fiets auto taxi of vormen van duurzame (deel)mobiliteit. Op deze manier zorgt station Stadskanaal voor een betere bereikbaarheid van de hele regio en profiteren alle omliggende kernen van de spoorlijn.
C
o
c n ,
,
,
Op plekken waar de vraag naar openbaar vervoer laag is onderzoeken we welke andere manieren er zijn om de bereikbaarheid te garanderen. Hierbij kan worden gedacht aan vormen van deelmobiliteit. Het doelgroepen- en leerlingenvervoer gaan we ook verduurzamen. ,
Het openbaar vervoer in onze gemeente is de afgelopen decennia versoberd. Hierdoor staat de bereikbaarheid met het openbaar vervoer van en naar sommige kernen onder druk.
“Als je vanuit Alteveer met drie kinderen naar zwemles moet dan heb je gewoon een auto nodig” ,
Door een inwoner tijdens één van de werksessies 2024 ,
29
5. 3
Infrastructuur autowegen
De N365 N366 N374 en N378 zijn de belangrijkste verkeersaders die van naar en door onze gemeente lopen. Deze regionale verbindingen zijn voor onze gemeente van groot belang. De mogelijke verbreding van de N366 is onderwerp van gesprek als belangrijke verbinding voor forenzen en bedrijven tussen Groningen en Ter Apel. De verkeersdruk op deze weg neemt toe al zijn de effecten van de komst van de Nedersaksenlijn hierop nog niet bekend. Samen met de provincie willen we kijken wat nodig is om een goede bereikbaarheid via de N366 ook op de lange termijn te borgen ,
,
,
,
C
uur weg •
(buiten komgrenzen);
Wegen met een ontsluitende functie van wijken en centra (niet zijnde woonstraten) worden gecategoriseerd als gebiedsontsluitingswegen en zijn/worden ingericht als 50 km/uur binnen de komgrenzen en 80 km/uur buiten de komgrenzen.
c n
Uit de inventarisatie door middel van het verkeersmodel blijkt dat in de huidige verkeersstructuur in Stadskanaal twee verbindingen ontbreken. Dit zijn: • Verbinding N374 - N378; • Verbinding Atlantislaan - N33; • Verbinding N378 (Van Boekerenweg) - N34.
o
t e p
In het Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan (GVVP) 5 is een beleidslijn verkeerstructuur opgenomen. Hierin wordt onder meer ingegaan op de leefbaarheid in onze kernen en veiligheid in het verkeer voor iedere deelnemer. De belangrijkste punten daaruit op deze onderwerpen zijn: • Alle woonstraten in de gemeente zijn gecategoriseerd als erftoegangsweg en worden (op termijn) ingericht als 30 km/uur weg (binnen komgrenzen) of 60 km/
Op sommige plekken in Stadskanaal ontstaan hierdoor problemen op het gebied van leefbaarheid. Wij gaan onderzoeken of deze ontbrekende verbindingen kunnen worden gerealiseerd en waar.
Voor het vracht- en landbouwverkeer hanteren we de volgende beleidslijnen: • Het beperken van vrachtverkeer in het centrum door middel van extra laad- en losvoorzieningen; • Doorgaand vrachtverkeer wordt afgewikkeld via het provinciale wegennet; • Landbouwverkeer wordt actief gescheiden van ander verkeer zoals het ,
fietsnetwerk;
• •
Doorsnijdingen van bebouwde kommen door het hoofdroutenetwerk voor landbouwverkeer worden zoveel mogelijk voorkomen; De gemeente besteedt aandacht aan verkeerseducatie voor zowel bestuurders van landbouwvoertuigen als overige kwetsbare verkeersdeelnemers (specifiek scholieren) die in conflict met landbouwvoertuigen kunnen komen.
5. 4
Laadinfrastructuur
verdere groei van elektrische auto’s en daarmee een groeiende behoefte aan laadinfrastructuur. Hiervoor is onze laadvisie opgesteld. De laadvisie richt zich op het realiseren van een passende laadinfrastructuur voor elektrische voertuigen om de mobiliteit te verduurzamen en CO₂-uitstoot te verminderen. Er zijn verschillende typen laadinfrastructuur; publiek semipubliek en privaat. Wij voorzien
een
,
De gemeente volgt regionale en landelijke ontwikkelingen en herijkt de laadvisie regelmatig. Op dit thema werken we samen met andere gemeenten.
Afbeelding 18 Verkeer over de N366 (eigen foto , 2023) 5 Het GVVP is een beleidsdocument met daarin al het verkeers- en vervoersbeleid van de gemeente
30
Wij hanteren voor de laadinfra de “Ladder van Laden”: • Voorkeur voor laden op privaat terrein; • Gevolgd door semipubliek; • Publiek indien nodig.
3. Veilige woonwijken:
,
,
We stimuleren het openstellen van laadpunten op private terreinen voor algemeen publiek en faciliteren alleen het regulier laden. Snelladen laten we aan marktpartijen over. In de laadvisie is bewust geen kwantitatieve doelstelling opgenomen maar richten we ons op het faciliteren van de groeiende vraag en dus vraag gestuurd. De gemeente hanteert een strategie gebaseerd op plaatsen van laadpalen op basis van: • Aanvragen; • Strategische plaatsing op plekken waar veel vraag is; • Data-gestuurde plaatsing op plekken waar een grote vraag wordt verwacht; • Locaties om te komen tot een landelijk dekkend netwerk. ,
C 5. 5
o
Verkeersveiligheid
,
,
Bij de (her)inrichting van bushaltes en fietsroutes houden we rekening met sociale veiligheid. Dat betekent onder meer goede openbare verlichting. Dit moet bijdragen aan het verbeteren van het gevoel van veiligheid.
c n
Verkeersveiligheid is een belangrijk thema in de gemeente blijkt uit de enquête en op gastlessen op basisscholen. Naast het verbeteren van fiets- en wandelpaden zetten we ons op meer manieren in om de verkeersveiligheid te vergroten:
1. Inrichting van wegen:
t e p
Onder zowel ouders als basisschoolleerlingen leeft de wenst om veilig te kunnen spelen en bewegen in bepaalde plaatsen in hun woonwijk zoals in (woon)straten. Als gemeente willen we naast eerdergenoemde maatregelen dat kinderen kunnen spelen en bewegen op straat in de bebouwde kom.
,
Wij hebben verschillende verkeersonveilige situaties in onze gemeente in beeld. Door een andere inrichting van de weg vergroten we de verkeerveiligheid. Het gaat dan bijvoorbeeld om: • Oversteken voor langzaam verkeer veiliger inrichten; • Fietspaden verbeteren en verbreden; • Op bepaalde plekken afschalen van 50 km/u naar 30 km/u of van 80 km/u naar 60 km/u. ,
2. Educatie , voorlichting en handhaving: Naast de inrichting van de wegen is het gedrag van de weggebruikers bepalend voor de verkeersveiligheid. Met campagnes en educatie willen we doelgroepgericht mensen wijzen op het belang van goede verlichting op de fiets het gevaar van het gebruik van smartphones tijdens het rijden en gevaar van het rijden onder invloed. Daarnaast willen we meer handhaven (verkeerscontroles) om zo ook veiliger gedrag af te dwingen en de verkeersveiligheid voor andere weggebruikers te vergroten. ,
31
5. 6
Ruimtelijke keuzes samengevat
t e p
Wat doen we wel
Wat doen we niet
Behouden
en
Aanleg van nieuwe wegen naast de geplande aanleg van woonwijken
Verbeteren
van
verbeteren bestaande wegennetwerk
,
Actief inzetten op de verdubbeling van N366
het onderhoud en doorontwikkelen van het bestaande wandel- en (snel)fietsnetwerk onder meer door de aanleg van snelfietsroutes ,
In stand houden van het huidige aanbod van busvervoer in onze gemeente inzetten op duurzame alternatieven voor (deel)mobiliteit in de gemeente
en
c n
Vergroten van de verkeersveiligheid door de maximale toegestane snelheden te verlagen binnen en buiten de komgrenzen verbreding van fietspaden veilige oversteekplaatsen en campagnes over verkeersveiligheid voor betere educatie voorlichting en handhaving ,
C
Veilige woonwijken kom
o
,
kinderen: spelen
voor
,
en
bewegen
Verduurzamen doelgroepen- en leerlingenvervoer
op straat in
de bebouwde
Meer ruimte voor voetgangers en fietsers in de bebouwde omgeving en daarbuiten. Landbouwverkeer wordt waar mogelijk gescheiden van onder meer fietsverkeer ,
,
Ontwikkeling van het stationsgebied Station Stadskanaal bij Dideldom als regionale mobiliteitshub als onderdeel van de spoorlijn Groningen-Stadskanaal en op termijn de Nedersaksenlijn in samenwerking met aangrenzende gemeenten en provincie Extra ruimte bieden aan ontwikkeling van toeristische en recreatieve activiteiten nabij Toeristische Overstappunten (TOP’s) Stadskanaal: blijft open en toegankelijk onderhoud van bruggen en sluizen
voor
gemotoriseerde recreatievaart door
Volgen
en faciliteren van regionale en landelijke ontwikkelingen op het gebied van elektrificatie van voertuigen
Onderhoud
van
fietspaden prioriteren boven onderhoud van autowegen
Afbeelding 19 Uitzicht over de N366 richting de Rode Loper (eigen foto , 2023)
32
Hoofdstuk 6 Landbouw
en
landschap
Stadskanaal is naast een gemeente die van oudsher bekend staat om de maakindustrie , ook een landbouwgemeente. De landbouw is voor een groot deel bepalend voor het landschap. Een goede balans tussen een toekomstbestendige en grootschalige landbouw , ecologie en economie is op dit moment een urgent en actueel thema. Vanuit de landbouw zelf zijn initiatieven genomen om aan deze opgaven te werken , hiervoor is de stichting Innovatie Veenkoloniën opgericht. Wij zien het als onze taak om agrariërs te faciliteren bij het omschakelen naar een toekomstbestendige bedrijfsvoering maar ook om oog te houden voor de kwaliteit van het landschap en de leefomgeving. Wij realiseren ons dat de landbouw ook naar de toekomst een belangrijke landschappelijke en economische pijler blijft in onze gemeente. Als gemeente zijn wij de integrale overheid en het eerste aanspreekpunt voor de inwoners. Wij zien het als onze rol in alle ontwikkelingen in de landbouw en het landelijke gebied om de integraliteit tussen de verschillende opgaven te bewaken en bij te dragen aan een zorgvuldige afweging van belangen.
C
o
c n
t e p
Afbeelding 18 Een kenmerkend landschap: het kanaal , rechte wegen , bebouwing langs het water en agrariërs op de akkers (eigen foto , 2023)
LEGENDA Landbouw en landschap Gemeentegrens Biologische agricultuur Grootschalige agricultuur Veenlandschap Zandlandschap Eslandschap Herbebossing gebied Beeklandschap Groen open overgangsgebied Ecologische structuur Natuurontwikkeling
Afbeelding 20 Landbouw omgeving Stadskanaal (eigen foto , 2023)
Afbeelding 21 Visiekaart: Landbouw en Landschap
34
6. 1
De Veenkoloniën: grootschalige (innovatieve) landbouw in balans met bodem- en watersysteem De Veenkoloniën is en blijft een gebied voor grootschalige landbouw met de kenmerkende lange en rechte kavels. Wel spelen er opgaven op het gebied van wateren bodemkwaliteit en voldoende water. Maatregelen zijn nodig voor het herstel en het in balans houden van het natuurlijke water- en bodemsysteem. Als we het systeem overvragen dan ontstaan er knelpunten en werkt het niet meer optimaal. Dat heeft effect op de landbouw in de vorm van minder opbrengsten en dat leidt tot afname van de biodiversiteit.
C
o
Een andere opgave is de hoeveelheid organische stof in de bodem. Deze parameter is belangrijk voor de waterdoorlatendheid van de bodem. Hierdoor kan neerslag gemakkelijk infiltreren (sponswerking) maar is ook een vereiste voor een rijk bodemleven (bodemfauna schimmels en bacteriën). Vanuit gebiedsprocessen die door de provincie zijn gefaciliteerd zijn allerlei initiatieven naar voren gekomen om hier samen aan verder te werken. Wij willen als gemeente agrarische ondernemers faciliteren bij deze innovaties en een toekomstbestendige bedrijfsvoering. Dit betekent dat we meedenken over en voorwaarden scheppen voor de gewenste innovaties en toekomstbestendige ontwikkelingen en bezien of deze mogelijk zijn binnen de bestaande (ruimtelijke) kaders en wetgeving. ,
,
t e p ,
,
,
,
c n
De kwaliteit van de bodem en het grond-/oppervlaktewater worden beïnvloed door het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen en meststoffen. De uitdagingen in het gebied liggen in het verminderen van deze hulpstoffen om af- en uitspoeling te voorkomen. Onder de noemer precisielandbouw lopen er in het gebied pilots om ervaring op te doen met het doel alleen de plant zelf te voorzien van de benodigde hulpstoffen en de omgeving niet te belasten. Een ander spoor waaraan gewerkt wordt is de rassenveredeling. Door de veredeling worden rassen resistenter gemaakt tegen ziekten maar vindt ook selectie plaats op droogtegevoeligheid waarbij ingespeeld wordt op klimaatverandering. Ook wordt gekeken naar de teelt van nieuwe gewassen die kunnen dienen als grondstof voor biobased bouwen zoals hennep. ,
Daarom staan we in het open landschap buiten de bestaande agrarische bebouwing geen uitbreiding van schuren van in totaal groter dan 2 hectare toe. Wel is uitbreiding van stallen toegestaan om meer leefruimte voor dieren te realiseren. Op het gebied van mest is het streven om de opslag op eigen kavel te realiseren. Dat kan in de vorm van bijvoorbeeld een mestbassin een mestsilo of mestplaten. Wanneer er op de eigen kavel geen ruimte is kunnen we als gemeente afwijken van bestaande regelgeving. De opslag van mest op een veldkavel die niet aansluit op de eigen kavel solitaire opslag genoemd is op dit moment nog onwenselijk. Wij volgen hierbij de ontwikkelingen op landelijk en provinciaal niveau. De teelt van gewassen met een grote negatieve invloed op bodem- en waterkwaliteit en/of volksgezondheid willen we tegengaan zoals bollen- en lelieteelt waar veel gewasbeschermingsmiddelen bij worden gebruikt. Daarom staan we als gemeente onder meer bollenteelt waar veel gewasbeschermingsmiddelen bij worden gebruikt niet toe. Dit wordt nader uitgewerkt in beleid en regels. ,
Voor het op peil houden van het watersysteem in de Veenkoloniën vindt zomers aanvoer van oppervlaktewater plaats via het IJsselmeer. Dit gebeurt via een uitgebreid stelsel van waterwegen en gemalen. In droge zomers heeft maximale aanvoer plaatsgevonden en blijkt het IJsselmeer over voldoende water te beschikken. Naar de toekomst is dit geen garantie en zal er meer water in het gebied vastgehouden moeten worden. Adaptief peilbeheer is één van de mogelijke manieren om hier invulling aan te geven. Door het veranderen van de droogleggingsnorm en het waterpeil te verhogen hebben in langere perioden van droogte de gewassen minder snel last van watertekort. In afbeelding 22 op de volgende pagina zijn drie typen van peilbeheer weergegeven en welke effecten deze hebben voor de landbouwgronden. Onderzoek naar deze mogelijkheden is noodzakelijk om een goed beeld te krijgen. Dit ligt in eerste instantie bij het waterschapwaterschap Hunze en Aa’s en de provincie Groningen. ,
,
,
In onze gemeente vindt vooral akkerbouw en in mindere mate veeteelt plaats. Een goede balans tussen aanwezigheid van beide landbouwsectoren is belangrijk voor het sluiten van de (nutriënten)kringloop. Groei van de (intensieve) veehouderij op ons grondgebied vinden we maatschappelijk en landschappelijk niet wenselijk vanwege het potentiële effect op milieu gezondheid en ook natuurdoelen en woonfuncties. ,
,
35
6. 3
Boerenerf van de toekomst
Onderdeel
van
t e p
toekomstbestendige bedrijven in de landbouw is
een
duurzame
bedrijfsvoering. Wij willen ruimte bieden voor innovatie op het erf. De opwek en het opslaan van groene energie voor eigen bedrijfsvoering is hierbij belangrijk. Wij willen energieopslag faciliteren door middel van batterijen en (kleinschalige) waterstofproductie om het netwerk te ontlasten en ruimte te bieden voor zon op daken op bedrijfs- en schuurdaken en erfmolens tot een maximale hoogte van 20 meter , mits goed
C
o
landschappelijk ingepast. Wij volgen hierin de ontwikkelingen vanuit de provincie en wegen dit indien nodig op een later moment opnieuw af. Veel agrariërs beschikken over veel vierkante meters onbenut dakoppervlak wat in veel gevallen geschikt is voor zonnepanelen. Dit kan mogelijk in combinatie met bijvoorbeeld de opwek van energie uit wind door een erfmolen te plaatsen waardoor agrariërs zelfvoorzienend worden. Om de opgewekte stroom te kunnen bewaren kijken we onder welke voorwaarden batterijopslag mogelijk is. Vanwege de toegenomen druk op ons watersysteem en drinkwaterbeschikbaarheid willen we samen met Waterschap Hunze en Aa’s en Drinkwaterbedrijf Groningen kijken naar mogelijkheden om regenwater op te vangen en te gebruiken voor bijvoorbeeld beregening van het areaal. Wij willen hiervoor een lokale adaptatiestrategie opstellen met daarin maatregelen om het drinkwaterverbruik te verminderen.
c n
,
,
In het buitengebied en op het boerenerf staan we kleinschalige bedrijvigheid toe die past in het gebied zoals agrarische bedrijven met eventueel boerderijwinkels of campings. Daarnaast willen we vrijkomende agrarische bebouwing (VAB) en kavels die hun functies verloren hebben in het landelijk gebied passend herbestemmen. Wij willen zo voorkomen dat boerderijen en bijbehorende erven in verval raken en hun aantrekkelijkheid verliezen of dat er ondermijnende activiteiten plaatsvinden. Het kan bijvoorbeeld gaan om wonen of kleinschalige bedrijvigheid. Tot slot willen we verkennen of verruiming van woonzorglocaties en/of recreatie hier mogelijk is.
Afbeelding 22 Peilbeheer in de gemeente
,
6. 2 Zandgronden: landbouw in lijn met de kleinschalige structuur van het landschap Op de oude zandgronden in de Veenkoloniën en in Westerwolde zijn landbouwpercelen relatief klein en is de afwisseling groot. Dit willen we zo houden en we zien toe op wat we wel en niet toelaten aan ruimtelijke ontwikkelingen. Hier is ruimte voor toekomstbestendige en natuurinclusieve landbouw. De landschapsstructuur vertaalt zich ook naar de bouwmogelijkheden van agrarische bedrijven. Recreatie landschaps- en natuurbeheer zijn daarmee kansrijke neventakken bij een agrarisch bedrijf. Door neventakken kan de agrarische bedrijfsvoering meer extensief zijn. Ook op zandgronden speelt de opgave om water vast te houden omdat aanvoer van voldoende IJsselmeerwater niet gegarandeerd kan worden.
,
,
,
,
36
6. 4
Landschap: behouden en versterken Onze historie is nog zichtbaar in het landschap. Dit willen we nog beter laten zien en benadrukken in onze gemeente. Oude landschappelijke en cultuurhistorische erfgoedstructuren willen we behouden beschermen en waar mogelijk in ere herstellen. Voorbeelden hiervan zijn de lintstructuren in de Veenkoloniën de natuur rond het beschermd dorpsgezicht Smeerling en de bossen en essen rondom Onstwedde. De groene lintstructuren dragen ook bij nieuwe uitbreidingen bij aan de karakterisering van het landschap. Als gemeente werken we aan nieuw beleid op erfgoed om dit verder vorm te geven en uit te dragen. Uit de enquête blijkt ook dat onze inwoners trots zijn op deze identiteit het cultuurhistorisch erfgoed en het landschap in onze gemeente. Dit willen we beter benutten als recreatieve trekpleister zodat het landschap en de voorzieningen onze inwoners uitnodigt om in te bewegen en toeristen om te verblijven in onze gemeente. ,
,
,
,
,
C
o
c n
“De openheid en het landelijke karakter van onze gemeente moet behouden blijven” Door een respondent op de enquête 2023 ,
,
t e p
De Veenkoloniën zijn open wat betekent dat we voorzichtig moeten zijn met het toestaan van nieuwe ontwikkelingen omdat ze van grote afstand te zien zijn en het landschap blijvend veranderen. Ontwikkelingen in het buitengebied moeten aansluiten bij de kernwaarden van onze gemeente en landschappelijk goed in te passen zijn anders staan we ze in principe niet toe. Daarom staan we niet meer grootschalige zonnevelden en windparken toe op agrarische grond anders dan in de Regionale Energiestrategie (RES) afgesproken. De zandgronden kennen kleinschalige structuur waarin toekomstige ontwikkelingen moeten passen bij deze schaal en de kenmerken van het gebied. ,
,
,
Afbeelding 23 Landbouw Stadskanaal en omgeving (eigen foto , 2023)
37
6. 5
Ruimtelijke keuzes samengevat
t e p
Wat doen we wel
Wat doen we niet
Zandgrond: landbouw in lijn met (kleinschalige) structuur van het landschap Veenkoloniën: grootschalige (innovatieve) landbouw
Groei van de intensieve veehouderijen op ons grondgebied. Wel is uitbreiding van stallen toegestaan om meer leefruimte voor dieren te realiseren
Landbouw in balans met de natuurlijke systemen (bodem en water sturend)
Leegstand en verpaupering
kiezenbeleid)
Passend herbestemmen van vrijkomende agrarische bebouwing (VAB) en kavels die hun functies verloren hebben in het landelijk gebied Cultuurhistorie in het landschap versterken
,
C
en
c n
zoals lintbebouwing en –structuur behouden en ,
o
klimaatadaptieve maatregelen koppelen
aan
Grote schuren en uitbreiding van agrarische bebouwing (tot 2 hectare toegestaan) in het open landschap buiten de bestaande agrarische bebouwing Meer grootschalige zonnevelden en windparken op agrarische grond anders dan in de RES afgesproken
het bestaande
op
eigen kavel bijvoorbeeld met ,
een
mestbassin
,
Toestaan van bollenteelt waar veel gewasbeschermingsmiddelen bij worden gebruikt. Dit wordt nader uitgewerkt in beleid en regels
watersysteem en combineren met natuur- en landschapsontwikkeling
Streven naar opslag van mest mestsilo of mestplaten
bestaande bebouwing in het buitengebied (rotte
Ingrepen die de grootschalige openheid van het Veenkoloniale landschap met het bijbehorende watersysteem en de -structuren aantasten
Opstellen van een lokale adaptatiestrategie met maatregelen om drinkwaterverbruik te verminderen Waterberging
van
,
Meedenken over en voorwaarden scheppen voor innovaties en toekomstbestendige ontwikkelingen in de landbouw (binnen de wettelijke kaders) Faciliteren energieopslag door middel van batterijen en waterstof om netwerk te ontlasten en ruimte te bieden voor zon op daken goed landschappelijk ingepast ,
Ruimte voor teelt duurzaam grondstoffen voor biobased bouwen (o. a. hennep)
38
Hoofdstuk 7 Natuur
,
groen
en
recreatie
De natuur in Nederland staat onder druk. Planten- en diersoorten verdwijnen , terwijl we natuur steeds belangrijker vinden. Onze gemeente wordt gewaardeerd om de hoeveelheid groen. Dit komt nadrukkelijk naar voren uit de enquête onder onze inwoners. Daarin geven zij aan dat een aantrekkelijke natuur en een groene omgeving uitnodigt om in te bewegen en te ontspannen. Natuur willen we net als het landschap en de cultuurhistorie zo goed mogelijk beleefbaar maken voor inwoners , bezoekers en toeristen. Als gemeente willen we de natuur , de biodiversiteit en het groen beschermen en versterken.
C
o
c n
Afbeelding 24 Ruimte om van de natuur te genieten en te bewegen in het bos langs de open velden (eigen foto , 2023)
t e p
LEGENDA Natuur , groen en recreatie Gemeentegrens Recreatie in het eslandschap Vliegveld Waterrecreatie Smeerling (monument) Ecologische structuur Recreatie fietsroutes en verbindingen Snelfietsroute/ Doorfietsroute Grootschalige recreatie Kettingwijk Natuurontwikkeling Natuurontwikkeling Pagediep Zandlandschap Eslandschap Herbebossing gebied Beeklandschap
Afbeelding 25 Visiekaart: Natuur , groen en Recreatie
40
7. 1
Groen in de openbare ruimte
7. 2
Een groene en uitnodigende openbare ruimte is belangrijk voor onze inwoners van jong tot oud. Dit is nadrukkelijk naar voren gekomen in de enquête en de gastlessen die we op basisscholen gehouden hebben. Het uitgangspunt van ons als gemeente is dat groen bij elke ruimtelijke ontwikkeling een rol moet spelen vanaf het begin van elk planproces. ,
Natuurontwikkeling
t e p
Achteruitgang van de gebieden met natuur in onze gemeente willen we voorkomen. Daarom hebben we aandacht voor stilte- en donkertegebieden. Door gebieden met elkaar te verbinden willen we de natuurwaarden versterken. Onze gemeente heeft diverse natuurgebieden met ecologische waarden en een grote biodiversiteit zoals het Eiken- en Vledderbos in Stadskanaal het Horstenerbos in Musselkanaal het voedselbos ten oosten van Onstwedde bij Ter Wupping de Kanaalstreek (natuurgebied) en het beekdal van de Mussel Aa bij onder meer Ter Wupping. Wij kiezen hier bewust voor natuurbehoud: in deze gebieden staat de natuur op één en is geen extra ruimte voor woningbouw of bedrijvigheid. Dit is ook in lijn met provinciaal beleid. Voor het versterken en verbinden van het natuurnetwerk in de regio is in onze gemeente de Mussel Aa in beeld (zie afbeelding 25 met de visiekaart: Natuur groen
,
,
Daarvoor maken we gebruik van vier bouwstenen: • Groen en identiteit – versterk het gemeentelijke karakter; • Groen en leefbaarheid – prettig wonen recreëren en samenkomen en een gezondere omgeving voor bewoners; • Groen en natuur – vergroot de biodiversiteit verbinden en beschermen van groenzones (‘Groennetwerk Stadskanaal’) natuurvriendelijk groenbeheer en monitoring natuurlijke kwaliteit; • Groen en klimaat – verharding zoveel mogelijk vervangen voor groenelementen water vasthouden in vijvers of op grasvelden tijdens hete zomers zorgt groen voor verkoeling groen voor verbetering van de luchtkwaliteit. ,
,
,
,
C
,
o
,
c n en
,
,
Vanuit het Pagedal loopt een groenstructuur door het stedelijk gebied van Stadskanaal tot aan het centrum. Deze ‘groene long’ zorgt ervoor dat ook voor de inwoners die in het verstedelijkte gebied wonen openbaar groen altijd dichtbij is. De groene long houden we groen en daarin staan we geen uitbreiding van het bebouwd oppervlak toe tenzij een uitbreiding op andere wijze kan worden gecompenseerd. ,
,
,
Verbindingszone Mussel Aa: Richting het zuiden zien we kansen voor het versterken en verbinden van onze natuur in het beekdal van de Mussel Aa met onder meer de Hondsrug. Een deel van dit beekdal is tussen Onstwedde en Sterenborg/Ter Wupping al ingericht maar het riviertje loopt stroomopwaarts in gekanaliseerde vorm door vanaf de N366 tot aan Kopstukken bij Mussel. Een verbinding tussen de Mussel Aa en het kanaal en eventueel oostelijker met het NNN-gebied draagt bij aan de versterking van landschappelijke en natuurlijke waarden en de verbreding van het huidige NNN. Het hele NPLG-gebied Westerwolde (veel groter dan alleen het deel in Stadskanaal) is aangewezen als zoekgebied voor 280 hectare extra bos. ,
Groenblauw: natuur voor iedereen
,
recreatie):
,
Groen krijgt een functie en waarde door hier in de openbare ruimte meer aandacht voor te hebben en te beheren aan de hand van de opgestelde bouwstenen. Door één of meerdere functies toe te kennen aan het groen worden de gebruiksmogelijkheden en -intensiteit vergroot en wordt de potentie van het groen meer benut.
Wij willen als gemeente een actieve bijdrage leveren aan het vergroten van de ecologie en biodiversiteit en de verbinding tussen groen en blauw. Deze willen we versterken omdat een gezond bodem- en watersysteem bijdraagt aan een aantrekkelijke natuur voor mensen planten en dieren en nuttig is om water te bergen. Initiatieven door inwoners en bedrijven om groen aan te leggen in tuinen in plaats van tegels en het planten van inheemse bomen willen we meer gaan faciliteren. Meer groen en bomen draagt bij aan een betere biodiversiteit zorgt voor meer schaduw en verkoeling houdt water vast en slaat CO2 op.
,
,
,
,
Het is in de eerste plaats een provinciale taak om de bovenstaande verbindingszone te realiseren. In ons ruimtelijke beleid houden we hier rekening mee zodat er geen extra knelpunten ontstaan voor het realiseren van de verbindingszones. Als het actueel wordt dan denken we als partner mee over de inrichting van de gebieden. Als gemeente zetten we ons in om deze verbinding te realiseren. ,
Natuurbegraven Ook op andere manieren kijken we naar natuurontwikkeling met aandacht en waardering voor natuur en landschap. De toenemende vraag naar natuurbegraven is hier een voorbeeld van. Als gemeente willen we ruimte bieden aan de ontwikkeling van maximaal één natuurbegraafplaats door een privaatrechtelijk rechtspersoon. De
41
verbindingszones aansluitend op de kernen zijn in beeld als mogelijke locatie. de wettelijke eisen hebben we als gemeente een afwegingkader om overlast Naast en conflicten met andere functies (zoals woningbouw en recreatie) zoveel mogelijk te voorkomen.
uitvoeringsagenda. In hoofdstuk 4 staat meer beschreven in hoofdstuk 6 over het langer vasthouden van water.
groene
,
,
C
c n
o
Ook in de inrichting van openbaar
binnen het bebouwde gebied verbinden we (natuurlijke) groenzones met elkaar door het aanplanten van bomen en laanbeplanting zodat planten en dieren in verbinding staan en zich makkelijker kunnen verspreiden. In ons groenbeleid is opgenomen hoe we omgaan met maaien en snoeien van openbaar groen op een dusdanige manier dat dit geen negatieve impact heeft op de biodiversiteit. Ook maken we als gemeente geen gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. groen
Zoals in 4. 1 staat beschreven richten we ons op het isoleren van woningen en andere gebouwen. Daarbij nemen we maatregelen om diersoorten te beschermen zoals vleermuizen en gierzwaluwen. In samenwerking met de provincie stellen we een soortenmanagementplan (SMP) op. Hiermee krijgen we inzicht in welke soorten waar zitten en welke maatregelen nodig zijn om deze soorten te beschermen. ,
Klimaatadaptatie en water en bodem sturend In 2018 zijn Nederlandse overheden in het Bestuursakkoord Klimaatadaptatie overeengekomen om zich voor te bereiden op de gevolgen van klimaatverandering. De ambitie is om Nederland tegen 2050 klimaatbestendig en water-robuust te maken. Dit akkoord is nationaal uitgewerkt in het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) een gezamenlijk initiatief van gemeenten waterschappen provincies en het Rijk. In de regio werken we samen met andere overheden aan de klimaatopgaven. De kwetsbaarheden zijn onderzocht via klimaatstresstesten en risicodialogen. Op basis hiervan zijn regionale ambities vastgesteld en wordt gewerkt aan een regionale ,
t e p ,
Het ministerie van LNV heeft als doel gesteld dat het landelijk gebied ‘groenblauw dooraderd’ zal zijn in 2050. Dit betekent dat alle kleinere stukken bos natuurvriendelijke oevers kruidenrijke bermen houtsingels en hagen en dergelijke tezamen 10% van het oppervlak van een gebied beslaan. In de Veenkoloniën ligt ook een opgave voor meer groenblauwe dooradering. De groenblauwe dooradering zorgt voor meer verbinding van natuurgebieden en versterking van de biodiversiteit. Voor de realisatie van deze opgave wordt eerst gekeken naar de gronden van de overheden en pas daarna naar realisatie op landbouwgrond.
,
klimaat- adaptatie en
Vrijetijdseconomie en recreatie De vrijetijdseconomie met recreatie en toerisme is van belang voor onze gemeente en de regio. Het levert werkgelegenheid op zorgt er verder voor dat voorzieningen in stand blijven en draagt bij aan een positief imago. Wij zetten in op het realiseren in stand houden en verbeteren van onze infrastructuur en routenetwerken. Hieronder vallen fiets- en wandelroutes door de natuur en vaarroutes over water met bijbehorende voorzieningen en faciliteiten. Zoals benoemd in hoofdstuk 5 willen we op dit thema meer ruimte bieden aan de ontwikkeling van Toeristische Overstappunten (TOP’s). Daarom willen we meer gaan samenwerken in en met de regio op onder meer het gebied van regiomarketing en willen wij als gemeente goede voorwaarden scheppen om samen met de markt het aantal overnachtingen en overnachtingslocaties te vergroten. Dit geeft een goede impuls aan onze horeca cultuur recreatie winkels en verder amusement. Deze sectoren willen we clusteren zodat deze elkaar kunnen versterken en we herkenbare en levendige centra hebben. Dit doen we onder meer door de centra van Stadskanaal en Musselkanaal te verbinden met het kanaal en spoordok in Musselkanaal. Theater Geert Teis is hierin belangrijk en blijft een belangrijke culturele trekpleister in onze gemeente. 7. 3
Biodiversiteit
,
over
,
,
,
,
, ,
In de regio willen we het aantal overnachtingen in 2030 verdubbelen ten opzichte van de periode 2015-2019. Op dit moment is er in de regio geen tekort aan overnachtingsmogelijkheden maar bij verdere groei is ook een groei van het aantal bedden gewenst. Initiatief voor het realiseren van aanvullende overnachtingscapaciteit ligt bij de markt. Wij willen de mogelijkheden gaan verruimen voor het starten of uitbreiden van bijvoorbeeld bed & breakfasts kleinere campings en hotels. Wij kiezen ervoor om geen nieuwe grootschalige recreatie toe te laten buiten de bestaande plannen voor grootschalige recreatie aan de Kettingwijk. Daar staan we ook geen andere ruimtelijke bestemmingen toe. Ons landelijk gebied is vooral geschikt voor kleinschalige recreatie en overnachting wat goed aansluit bij de kernkwaliteiten. ,
,
,
,
,
42
Ruimte bieden aan de ontwikkeling
maximaal één natuurbegraafplaats Bodem en water is sturend bij ontwikkelingen in de openbare ruimte
,
Onze natuur moet meer kunnen worden beleefd zowel op land als water. Dit geldt ook voor bijvoorbeeld Smeerling dat veel toeristen trekt. Vanuit zowel de enquête als de gastlessen op de basisscholen blijkt dat onder onze inwoners en bezoekers er behoefte is om te recreëren of bewegen in de natuur maar ook met voldoende zitmogelijkheden langs routes en in de natuur. Dit moet voor iedereen aantrekkelijk en toegankelijk zijn. Dit zorgt voor ontspanning en draagt bij aan fysieke en mentale gezondheid. Beeklandschappen willen we aantrekkelijker maken zodat we meer kleinschalige recreatiemogelijkheden hebben op en langs het water. Bij de voorzieningen voor fietsers wandelaars en vaarrecreanten houden we rekening met de natuurwaarden zodat deze geen (grote) negatieve gevolgen ondervinden van recreatie activiteiten en voorzieningen. In hoofdstuk vijf is al aangegeven dat fiets- en wandelpaden prioriteit krijgen in het onderhoud. Voor de langere termijn gaan we het fietsnetwerk nog uitbreiden met enkele ontbrekende schakels. ,
C
,
o
,
van
Beekdalen inzetten voor waterberging en vasthouden van water in geval van hoog water opvangen in de vorm van natuur-/ buffergebieden
c n ,
,
t e p
Wat doen we wel
Door een respondent op de enquête 2023
,
Ruimtelijke keuzes samengevat
7. 4
“Kijk naar arrangementen voor toeristen en een nieuw toeristisch informatiepunt. Bijvoorbeeld een kanoverhuur of waterfietsen bij de Pageplas kan interessant zijn”
Verbeteren van onze vrijetijdseconomie: het realiseren in stand houden en verbeteren van onze infrastructuur en routenetwerken meer regiomarketing en goede voorwaarden scheppen om samen met de markt het aantal overnachtingen en -locaties te vergroten ,
,
Verruimen van de mogelijkheden voor het starten of uitbreiden van bijvoorbeeld B&B’s kleinere campings en hotels ,
Actieve rol in beschermen en versterken van natuur Meer aandacht voor en trots op het verleden: vertellen van het verhaal omgeving en de Veenkoloniën
van
de
Aandacht voor stilte- en donkertegebieden
Tot slot is er in onze gemeente een vliegveld Vliegveld Stadskanaal. Deze heeft nu en in de toekomst een recreatieve functie. ,
Wat doen we niet Ingrepen die ten koste gaan erfgoed in de Kanaalzone)
van
het cultuurhistorisch erfgoed (bijv. industrieel
Toelaten grootschalige verblijfsrecreatie (o. a. pretparken bungalowparken) en toerisme toelaten buiten de bestaande plannen voor grootschalige recreatie in de Kettingwijk ,
Bebouwing toelaten in de groene long in Stadskanaal zonder natuur te compenseren
43
Hoofdstuk 8 Veiligheid
en
gezondheid
Het is één van onze kerntaken om veiligheidsrisico’s voor onze inwoners te beperken en onze leefomgeving veilig in te richten. Paragraaf 8. 1 beschrijft hoe we als gemeente invulling geven aan onze rol ten aanzien van omgevingsveiligheid en sociale veiligheid. In 8. 2 behandelen we de (milieu)aspecten van een gezonde leefomgeving.
t e p
Op het gebied van gezondheid is ons streven: beter voorkomen , dan genezen. Ten aanzien van zowel fysieke als mentale gezondheid hebben we een opgave , omdat de gezondheidscijfers in Stadskanaal ver onder het landelijk gemiddelde scoren. In 8. 3 beschrijven wij wat we de komende jaren preventief gaan doen om gezondheidsproblemen te verminderen en mensen te ondersteunen om zoveel mogelijk jaren in goede gezondheid te leven.
C
o
c n
LEGENDA Veiligheid en gezondheid Gemeentegrens Ziekenhuis / Gezondheidscentrum Complementaire maatschappelijke en zorg functies Sportvoorziening Lawaaisportcentrum !
30
Veiligheidscontour bedrijventerrein 30 km/u in de kernen Veiligheidscontour Zuid-Groningen
Samenwerkende kernen
Afbeelding 26 Een veilige en gezonde leefomgeving , ook voor onze jongste inwoners (eigen foto , 2023)
Afbeelding 27 Visiekaart: Veiligheid en gezondheid
45
8. 1 Veiligheid Omgevingsveiligheid ,
,
,
C
o
Bij omgevingsveiligheid wordt gesproken over wordt gemaakt tussen drie Een onderscheid aandachtsgebieden. Aandachtsgebieden zijn gebieden die soorten gevaren voor de onvoldoende omgeving: beschermd zonder aanvullende maatregelen zijn •tegen de gevaren die in (brand); de omgeving kunnen optreden. Warmtestraling Dat •betekent dat zich , bij een Overdruk (explosie);ongeval levensbedreigende situaties voor personen in gebouwen kunnen voordoen.
Concentratie
Ontmoetingsplekken en omkijken naar elkaar zijn van belang van jong tot oud en onderdeel van het noaberschap. Dit kwam ook naar voren tijdens de verschillende werksessies met stakeholders uit de enquête en de gastlessen op basisscholen. Sociale veiligheid is essentieel voor een gemeente waarin iedereen zich thuis kan voelen. Onder de term sociale veiligheid verstaan wij de bescherming of het zich beschermd voelen tegen gevaar dat veroorzaakt wordt door of dreigt van de kant van menselijk handelen in de openbare ruimte. Over het algemeen kan worden gesteld dat onze gemeente ten aanzien van sociale veiligheid iets slechter scoort dan het provinciaal gemiddelde. Dit komt naar voren uit de jaarlijkse Veiligheidsmonitor van het CBS. Het veiligheidsgevoel onder inwoners wordt getoetst aan drie parameters: 1. Onveiligheidsgevoelens: meting van hoe onveilig mensen zich voelen in de buurt; 2. Onveiligheidsperceptie: meting van hoe de omvang van criminaliteit wordt ,
,
c n
Omgevingsveiligheid (eerder bekend onder de naam externe veiligheid) gaat over de risico’s voor de leefomgeving alsomgevingsveiligheid gevolg van een ongeval bij de opslag , hetgesproken productie aandachtsgebieden. van gevaarlijke stoffen. transport en de over Bij wordt effecten van gevaarlijke activiteiten voor de omgeving staat hierbij centraal. Het Aandachtsgebieden beperken van mogelijke zijn gebieden die zonder aanvullende maatregelen onvoldoende Risicobronnen zijn onder andere autosnelwegen , spoorlijnen , vaarwegen en buisleidingen voor het beschermd zijn tegen de Ook gevaren die in omgeving kunnen optreden. betekent van gevaarlijke transport stoffen. bedrijven die degrote hoeveelheden gevaarlijke stoffenDatgebruiken of dat zichvallen , bij hieronder. een ongeval levensbedreigende om zichzelf personen in gebouwen produceren Voor inwoners is het bijna nietsituaties mogelijk voor tegen deze risico’s te beschermen daarom is dit een belangrijke overheidstaak. kunnen envoordoen.
•
t e p
Sociale veiligheid
Omgevingsveiligheid (eerder bekend onder de naam externe veiligheid) gaat over de risico’s voor de leefomgeving als gevolg van een ongeval bij de opslag het transport en de productie van gevaarlijke Vertrouwelijk stoffen. Het beperken van mogelijke effecten van gevaarlijke activiteiten voor de omgeving staat hierbij centraal. Risicobronnen zijn onder andere autosnelwegen spoorlijnen vaarwegen en buisleidingen voor het transport van gevaarlijke stoffen. Ook bedrijven die grote hoeveelheden gevaarlijke stoffen gebruiken of produceren vallen hieronder. Voor inwoners is het bijna 8. 1 niet mogelijk Veiligheidom zichzelf tegen deze risico’s te beschermen en daarom is dit een belangrijke overheidstaak. Omgevingsveiligheid
giftige stoffen in de lucht
(gifwolk). wordt gemaakt tussen drie soorten onderscheid de omgeving: Afbeelding 28 Aandachtsgebieden Warmtestraling (brand); Overdruk (explosie); In het Omgevingsplan staan wat de aandachtsgebieden zijn ten aanzien van Concentratie giftige stoffen in de lucht (gifwolk). omgevingsveiligheid ten aanzien van de gevaren 28). Voorzijnmaatregelen In het Omgevingsplan staat (zie aandachtsgebieden omgevingsveiligheid. Voor wat afbeelding ten aanzien van explosie gemeente dat endoen door kan van brandten enaanzien van kan gevaren van brand voorschriftengebieden maatregelen de de explosie de gemeente dat doen aan doorte aan te wijzen. en bestaande zeer gebouwen voorschriftengebieden Voor nieuwezeer kwetsbare gebouwen is het aanwijzen wijzen. Voor nieuwe en bestaande kwetsbare is het aanwijzen van van een voorschriftengebied verplicht. een verplicht.
ervaren;
3. Vermijdingsgedrag: meting van hoe vaak mensen het eigen gedrag situaties in de buurt in verband met onveiligheid.
aanpassen aan
Door sociale ontmoetingsplekken in wijken te behouden aanwezig te zijn in de wijken en op wijkniveau samen te werken met partnerorganisaties krijgen we zicht op de plekken die als onveilig worden ervaren. In samenwerking kan dan worden bepaald of en welke maatregelen nodig zijn zoals betere straatverlichting of handhavend optreden. ,
,
,
Een
gevaren voor
voorschriftengebied
In ons ruimtelijk beleid houden we rekening met de aandachtsgebieden en gaan zorgvuldig om met In onsnieuwe ruimtelijk beleid rekening met de aandachtsgebieden en eventueel (kwetsbare) functieshouden binnen de we veiligheidscontouren. zorgvuldig met eventueel gaan om nieuwe (kwetsbare) functies binnen de Sociale veiligheid veiligheidscontouren. Ontmoetingsplekken en omkijken naar elkaar zijn van belang , van jong tot oud en onderdeel van het noaberschap. Dit kwam ook naar voren tijdens de verschillende werksessies met stakeholders , uit de enquête en de gastlessen op basisscholen. Sociale veiligheid is essentieel voor een gemeente waarin iedereen zich thuis kan voelen. Onder de term sociale veiligheid verstaan wij de bescherming of het zich beschermd voelen tegen gevaar dat veroorzaakt wordt door of dreigt van de kant van menselijk handelen in de openbare ruimte. Over het algemeen kan worden gesteld dat onze gemeente ten aanzien van sociale veiligheid iets slechter scoort dan het provinciaal gemiddelde. Dit komt naar voren uit de jaarlijkse Veiligheidsmonitor van het CBS. Het veiligheidsgevoel onder inwoners wordt getoetst aan drie parameters: van
mensen
Ook in onze gemeente is ondermijning een serieus groot maatschappelijk probleem. Bij ondermijning maken criminelen gebruik van legale bedrijven en diensten. Hierdoor raken boven- en onderwereld met elkaar verweven waardoor normen vervagen. De criminaliteit zorgt voor nadelige maatschappelijke effecten zowel sociale economische als morele effecten. Als gemeente werken we samen met partners om ondermijning tegen te gaan. De samenwerking spitst zich toe op een viertal aspecten: • Verder verbeteren van de informatiepositie zodat we beschikken over een actueel ondermijningsbeeld; • Vergroten van de weerbaarheid: bestuurlijk ambtelijk en van inwoners en ondernemers; ,
,
,
,
46
•
•
Intensiveren van de lokale en regionale aanpak omdat criminele activiteiten gemeentegrenzen overschrijden en uniforme regels en beleidskaders helpen bij de bestrijding; Verminderen van georganiseerde criminaliteit met behulp van bestuurlijke strafrechtelijke en fiscale instrumenten. ,
,
Een belangrijke basis voor de ruimtelijke afweging in het kader van het aspect geluid is vastgelegd in de Omgevingswet. Deze wet biedt geluidgevoelige gebouwen (zoals woningen) bescherming tegen geluidhinder van wegverkeerlawaai spoorweglawaai en industrielawaai. Als het geluid bij nieuwe geluidgevoelige gebouwen lager is of gelijk aan de standaardwaarde zijn er vanuit het aspect geluid bezien geen bezwaren. Als de standaardwaarde wordt overschreden kan dat alleen als: • Het aantoonbaar niet mogelijk is om geluidbeperkende maatregelen te treffen bijvoorbeeld vanwege technische bezwaren of te hoge kosten; • De grenswaarde niet wordt overschreden; • Gemotiveerd kan worden dat sprake is van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat bijvoorbeeld doordat de nieuwe woning ook beschikt over een geluidluwe gevel waar het geluid wél aan de standaardwaarde voldoet en aan die zijde waar de geluidgevoelige ruimtes (woon- en slaapkamer) zijn gesitueerd. Veel gemeenten hebben lokaal beleid waarin is opgenomen in welke situaties het woon- en leefklimaat als aanvaardbaar wordt beoordeeld. We werken nader beleid uit met onder andere geluidproductieplafonds (GPP’s) tot die tijd geldt de Wet geluidhinder.
t e p ,
,
,
Vanuit de gemeente hebben we contact met eigenaren van vrijkomende agrarische bebouwing en (leegstaande) gebouwen in het buitengebied. Het doel is deze mensen weerbaar te maken tegen de verleidingen van criminele activiteiten eventueel te horen wat er speelt en te laten zien dat de overheid oog heeft voor de situatie. Daarnaast faciliteren we zoals in 6. 3 beschreven de transformatie van vrijkomende (agrarische) bebouwing. Leegstand leidt namelijk vaker tot het ontplooien van illegale activiteiten. ,
,
c n
,
8. 2 Gezonde leefomgeving Luchtkwaliteit
C De
o
luchtkwaliteit voldoet overal aan de wettelijk grenswaarden voor fijnstof en stikstofdioxide. De verwachting is dat de wettelijke grenswaarden worden aangescherpt maar ook na de aanscherping valt de luchtkwaliteit in Stadskanaal naar verwachting binnen de voorgestelde wettelijke kaders. Naast de wettelijke grenswaarden zijn er ook advieswaarden van de WHO ten aanzien van de luchtkwaliteit die uitgaan van wat er nodig is voor een gezonde leefomgeving. De bebouwde kern van Stadskanaal voldoet niet aan de WHO-grenswaarde ten aanzien van fijnstof. Op en direct langs de N366 is de hoeveelheid stikstofdioxide boven de grenswaarde van de WHO. Dit komt door de uitstoot van het verkeer op de weg. ,
,
,
,
Voor bestaande geluidgevoelige gebouwen of gebieden geldt dat het geluid in beginsel niet mag toenemen als gevolg van de wijziging van een weg of spoorweg. Daarnaast hebben gemeenten en provincies een monitoringsverplichting waarmee ervoor wordt gezorgd dat het geluid niet zomaar hoger kan worden dan het nu al is. Onder meer Bedrijvenpark Stadskanaal heeft een geluidszone (zie afbeelding 29). ,
De verwachting is dat door technologische ontwikkelingen de luchtkwaliteit richting 2040 verder verbetert. We zien toe op de geldende wet- en regelgeving monitoren de luchtkwaliteit en onderzoeken bij achteruitgang van de luchtkwaliteit welke maatregelen effectief zijn om de luchtkwaliteit (op specifieke plaatsen) te verbeteren. ,
Geluidshinder Geluiden in de omgeving kunnen een grote bijdrage leveren aan de beleving van de leefomgeving en het woonplezier. Te veel geluid is vaak onwenselijk of zelfs schadelijk. Gezondheidseffecten als slaapverstoring gehoorschade risico op hart- en vaatziekten of verminderd prestatievermogen en leerproblemen bij kinderen willen we uiteraard zoveel mogelijk voorkomen. ,
,
47
en.
We
zetten ons in om de spoorlijn zover mogelijk van de
kanaal Geluidszone
terrein Wet is els die er bij
,
van
C
ifieke
t e p ,
ons
met p) te rdere enpark huizen
.
In onze gemeente hebben we twee specifieke geluidsbronnen: 1. Een lawaaisportcentrum met een bijbehorende geluidzone bestaande uit een motorcrossterrein en een kartbaan. Rondom het regionaal motorsportcentrum is een geluidzone aanwezig (zie afbeelding 30); 2. Vliegveld Stadskanaal een zogeheten MLA-vliegveld (Micro Light Aircraft 2-persoons vliegtuigen met een gewicht tot 450 kg).
c n
o
,
Afbeelding 30 Contourenkaart lawaaisportcentrum (Gemeente Stadskanaal)
Voor het lawaaisportcentrum nodig.
en
vliegveld Stadskanaal is geen aanvullend beleid
Afbeelding 29 Locatie bedrijvenpark Stadskanaal met geluidszone
Belangrijke bronnen van geluidshinder zijn: 1. Gemeentelijke en provinciale wegen. In Stadskanaal zijn er nu geen bijbehorende geluidzone motorcrossterrein en structurel problemenbestaande ten aanzien uitvaneenverkeerslawaai van deze wegen; 2. Railverkeer. Lawaai van spoor wordt actueel nu Stadskanaal een dagelijkse al motorsportcentrum is een geluidzone aanwezig; spoorverbinding krijgt met Groningen en later ook Emmen. We zetten ten MLA-vliegveld Light vliegtuigen (Micro ons in om de spoorlijn zoverAircraft mogelijk , 2-persoons van de bebouwing aan te leggen; 3. Bedrijvenpark Stadskanaal is een industrieterrein , waarvoor op grond van de Wet geluidhinder een geluidzone is vastgesteld (zie afbeelding 29). Deze zone en alle regels die daar onder de Wet geluidhinder bij hoorden blijven gelden tot ons toekomstige beleid ten aanzien van geluid is vastgesteld. ,
Om in de toekomst conflicten met woningbouw (Tweede Boerendiep) te voorkomen willen we zwaardere categorie bedrijven (categorie 3 4 en 5) op Bedrijvenpark Stadskanaal en Dideldom faciliteren om te verhuizen naar Bedrijvenpark ZuidGroningen. ,
Geurhinder Er zijn een aantal (bekende) bronnen in de gemeente waar in meer of mindere mate sprake is van geurhinder. Dit zijn: • Een biovergister nabij de bebouwde kom aan de Van Boekerenweg. Deze biovergister is vanwege een warmteleiding naar het Refaja Ziekenhuis Stadskanaal op korte afstand gesitueerd van woonbebouwing. Hierdoor is een situatie ontstaan die aandacht behoeft voor wat betreft de geursituatie; • Op bedrijventerrein Dideldom is een grote broodfabriek gevestigd met een geuremissie. Door de aard van de geur worden er geen geurklachten ontvangen vanuit de omgeving; • Op het industrieterrein Vleddermond onderdeel van bedrijvenpark Stadskanaal is sinds jaren een composteringsbedrijf gevestigd. De geuremissie van dit bedrijf is vergund en daarbij getoetst in overeenstemming met de bijzondere regeling van de Nederlandse emissie Richtlijn (versie 2009); ,
,
48
•
Verder staat
er in Westerwolde op Bedrijventerrein Zuid-Groningen een grote aardappelzetmeel en aardappeleiwit geproduceerd wordt. De grote fabriek berekende geurcontouren blijken niet realistisch. Hetzelfde geldt voor Ten Kate Vetten een fabrikant van natuurlijke vetten en proteïnes. Er zijn geen gevallen van ernstige geurhinder bekend; Afvalverwerkers hierover zijn meermaals klachten binnengekomen met betrekking tot geuroverlast; In de gemeente Stadskanaal bevindt zich een aantal veehouderijen. Veehouderijen zijn mogelijke bronnen voor geurhinder en daarom gelden voor veehouderijen regels met betrekking tot aan te houden afstanden tot voor geurhinder gevoelige objecten zoals woningen. De gemeente Stadskanaal is gelegen binnen een nietconcentratiegebied zoals bedoeld in de wet geurhinder en veehouderij. Voor geurgevoelige objecten die onderdeel uitmaken van een andere veehouderij gelden niet de maximale geurbelastingen maar de minimale afstanden van 100 meter binnen de bebouwde kom en 50 meter buiten de bebouwde kom.
Daaronder vallen diverse onderwerpen zoals het terugdringen van gezondheidsachterstanden door het stimuleren van gezond gedrag het realiseren van een gezonde fysieke leefomgeving die uitdaagt tot een gezonde levensstijl en uitnodigt tot bewegen en ontmoeten. Ook het versterken van de sociale basis in alle wijken een goede samenwerking tussen professionele en informele zorg het versterken van de mentale weerbaarheid inzet op vitaal oud worden en op onderliggende determinanten van een slechte gezondheid zoals armoede en laaggeletterdheid behoren hiertoe. Voor al deze opgaven werken we samen met partijen uit diverse domeinen en in een regionale preventie-infrastructuur. ,