Bijlage II. Concept ontwerp Omgevingsvisie SKN def met bijlage 1
Tekst van het document
,
• •
,
,
,
,
C
o
,
,
,
c n
Sport en bewegen
Aangezien er geen structurele problemen ten aanzien van geurhinder zijn stellen we hiervoor geen gemeentelijk beleid op maar volgen landelijke en provinciale wet- en regelgeving. Wel gaan we verkennen welke maatregelen kunnen worden genomen om de geurhinder bij de biovergister terug te dringen. ,
Preventie en zorgvoorzieningen Als gemeente Stadskanaal werken we toe naar een gezonde generatie in 2040. Daarom zetten wij actief in op een lokale aanpak voor de gezondheid van onze inwoners. Ook maken wij ons sterk voor het openhouden van het Refaja Ziekenhuis een nadrukkelijke wens van onze inwoners. We sluiten hierbij aan op twee landelijke akkoorden: het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Beide akkoorden vormen de basis voor onze lokale aanpak op het gebied van fysieke en mentale gezondheid preventie en een gezonde sport- beweeg- en leefomgeving. Tevens willen we dat de gezondheidszorg bereikbaar en toereikend is en blijft voor onze inwoners en voor de regio. 8. 3
,
,
,
Gezondheidspreventie In ons lokale aanpak zetten we in de eerste plaats in op preventie. We willen voorzien in een sterke basisinfrastructuur voor iedere inwoner om een gezond en gelukkig leven te kunnen leiden. Wij doen dit samen met onze inwoners maatschappelijke partners en zorginstellingen.
t e p ,
waar
Wij willen onze inwoners een gezonde fysieke leefomgeving bieden die uitdaagt tot een gezonde levensstijl en uitnodigt tot bewegen en ontmoeten. Uit de enquête die we hebben gehouden onder onze inwoners blijkt ook dat zij dit een belangrijk thema vinden. Wij willen dit stimuleren door goede informatievoorziening over voeding en gezondheid en het faciliteren van sport en bewegen. Voldoende beweging verlaagt het risico op chronische ziekten als diabetes hart- en vaatziekten depressieve symptomen en bij voornamelijk ouderen botbreuken. In 2022 voldeed in Stadskanaal slechts 40% van de volwassenen aan de beweegrichtlijn en 16% van de jongeren. Als gemeente bieden we een breed sportaanbod en hebben speciale interventies om zoveel mogelijk mensen uit alle doelgroepen meer aan het bewegen te krijgen. In hoofdstuk 4 staat al dat we inzetten op een openbare ruimte die bewegen stimuleert: goede wandel- en fietspaden en beweegparken met rust- en watertappunten. Een beweegpark stimuleert diverse doelgroepen om te bewegen waarmee het meer bevat dan alleen een speelplaats of sportfaciliteiten. Het aantal beweegparken willen we uitbreiden van twee naar drie en bij elke herinrichting nemen we een beweegpark voor diverse doelgroepen in overweging. ,
,
,
,
,
“Tijdens het fietsen en wandelen zouden we graag pauzemogelijkheden hebben door middel van bijvoorbeeld bankjes om te kunnen rusten. Veel hiervan zijn verdwenen. ” meer
Door een respondent op de enquête 2023 ,
,
49
,
We zetten ons in het bijzonder in voor jongeren en ouderen. Kennismaken met verschillende sporten voldoende beweging goede motorische ontwikkeling en sociale interactie zijn belangrijk voor onze jongste inwoners. Dit begint al op jonge leeftijd terwijl sporten voor jongeren op latere leeftijd ook belangrijk is voor de sociale contacten. Bij ouderen richten we ons op vitaal oud zijn gecombineerd met een goed sociaal leven. Hierbij zetten we in op activiteiten die de zelfredzaamheid bevorderen ontmoeten en bewegen. Als gemeente faciliteren we sport- en beweeglocaties en sportverenigingen door te zorgen voor goede accommodaties en verstrekken we subsidies voor breedtesport en sport voor specifieke doelgroepen. ,
Sociale basis
,
,
,
c n
Gezonde voeding
Naast voldoende ruimte tot bewegen is gezonde voeding belangrijk om de kans op overgewicht en (chronische) ziekten te verminderen. In zowel de enquête onder onze inwoners als bij de basisschoolleerlingen kwam naar voren dat het aanbod van gezonde voeding belangrijk is. Met ketenpartners zetten we in op bewustwording en kennis van een gezonde leefstijl. Daarnaast willen we zorgen dat het aanbod van ongezonde voeding in de dagelijkse leefomgeving wordt verminderd. We zetten onder meer in op voorlichtingscampagnes over gezond leven aanbod van goed en gezond voedsel in openbare gelegenheden en op (of in de buurt van) kinderopvang scholen (sport)verenigingen en bij werkgevers en onze voedselbank. ,
C
o
,
Mentale gezondheid
,
Zorgaanbod
,
Een goede mentale gezondheid geeft meer kansen op succesvolle participatie in de samenleving en op de arbeidsmarkt. Als gemeente bieden we laagdrempelige openbare voorzieningen voor inloop en dagbesteding zetten we in op voorlichting bieden we ontmoetingsplekken voor jongeren en voor ouders en verzorgers stimuleren we activiteiten om eenzaamheid tegen te gaan. Vanuit het sociale domein werken we samen met huisartsen om onderliggende problemen (schulden eenzaamheid ongeletterdheid armoede et cetera) aan te pakken.
t e p
In de enquête kwam vanuit diverse doelgroepen naar voren dat sociale ontmoetingsplekken een belangrijk thema zijn voor onze inwoners. Inwoners van Stadskanaal hechten waarde aan het verenigingsleven en kijken naar elkaar om maar ervaren ook een terugloop in activiteiten (onder voornamelijk jongeren) en toenemende kwetsbaarheid en eenzaamheid (onder voornamelijk ouderen). Als gemeente vinden wij dit noaberschap ook belangrijk en gaan daarom inzetten op een sterke sociale basis voor iedereen: sociale samenhang bij en met elkaar en laagdrempelige toegankelijke voorzieningen waar mensen op elkaar kunnen terugvallen en meedoen in de samenleving. Daarom willen wij als gemeente kijken hoe we samen met het verenigingsleven kunnen bijdragen aan een ”huis van de wijk” passend bij wat de wijk nodig heeft een plek waar men elkaar kan ontmoeten ondersteunen en activiteiten kan ondernemen.
,
,
,
,
We zetten ons in om eerstelijns zorg (huisarts apotheek wijkverpleging paramedici en eventueel sociale domein) zo veel als mogelijk te concentreren in multifunctionele gezondheidscentra op locaties die centraal gelegen zijn in het verzorgingsgebied van de huisartsen en goed bereikbaar zijn met het openbaar vervoer. Zo is deze zorg voor inwoners onder één dak en is de afstemming tussen zorgverleners beter en kan ook de samenwerking tussen het medisch en sociaal domein (de zogenaamde ketenafspraken) beter vorm krijgen. Daarnaast zetten we ons in voor het behoud van de bestaande ziekenhuiszorg in het Refaja Ziekenhuis Stadskanaal met een brede polikliniek voor voor- en nazorg door alle specialismes geplande laag risico-operaties een basisspoedpost en een specialistisch centrum voor oogheelkunde. ,
,
,
,
,
Roken en vapen (overmatig) alcohol- en drugsgebruik passen niet bij een gezonde leefstijl en verhogen de kans op tal van lichamelijke en geestelijke ziektes. We richten ons op het verminderen van de plaatsen waar alcohol wordt aangeboden. Openbare voorzieningen worden rookvrij en we kijken naar diverse locaties of hier maatregelen kunnen worden genomen om in eerste instantie jongeren weerbaar maken tegen de verleidingen. ,
Ouderenzorg ,
In de gemeente Stadskanaal is het aantal thuiswonende ouderen ouder dan 65 jaar dat kwetsbaar is 22%. Landelijk ligt dit percentage lager: 17%. Als gevolg van de vergrijzing en het langer thuis wonen van ouderen zal het beroep op de eerste lijns-medische zorg (huisarts wijkverpleging) Welzijn Wmo en informele zorg verder toenemen. Dit vereist een goed samenspel tussen alle partijen. We zetten in op het bereikbaar houden van de zorg op het realiseren van zorgzame wijken het versterken van mantelzorgondersteuning en een toereikend aantal zorggeschikte woningen. ,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
50
,
8. 4
Ruimtelijke keuzes samengevat
Wat doen we wel ons ruimtelijk beleid houden we gaan zorgvuldig om met eventueel
In
rekening met de aandachtsgebieden nieuwe (kwetsbare) functies binnen
en
de
veiligheidscontouren
c n
Sociale veiligheid verbeteren door samenwerking en mogelijke maatregelen Nauw contact vanuit de gemeente met eigenaren het buitengebied om ondermijning tegen te gaan
van
(leegstaande) gebouwen in
Preventie en zorgvoorzieningen: realiseren van voldoende sport- en beweegaanbod zorgzame wijken voldoende ontmoetingsplekken en sociale en toegankelijke activiteiten voor iedereen
C
o
,
We maken ons sterk voor het openhouden
van
,
t e p
het Refaja Ziekenhuis Stadskanaal
Wat doen we niet
Leegstand overlaten aan huis- en grondeigenaren Roken en vapen toelaten in openbare ruimtes Eigen wet- en regelgeving
op
het gebied van geluidhinder
Toelaten van bedrijven met een zwaardere milieucategorie (categorie 3 4 en 5) op Bedrijvenpark Stadskanaal en Dideldom ,
51
Hoofdstuk 9 Totstandkoming omgevingsvisie
Het opstellen van deze omgevingsvisie is gebeurd na bestaande uit vijf verschillende fasen: 1. Voorbereiding en projectstart; 2. Kernkwaliteiten en opgaven richting 2040; 3. Ruimtelijke scenario’s; 4. Ruimtelijke dilemma’s; 5. Ruimtelijke keuzes en opstellen van de omgevingsvisie.
een
uitgebreid
traject
Per fase zijn verschillende activiteiten uitgevoerd die de basis hebben gevormd voor de daaropvolgende fase en uiteindelijk tot de omgevingsvisie , zoals die nu voorligt. De tabel in hoofdstuk 9. 1 geeft weer welke activiteiten hebben plaatsgevonden. In het participatieplan (bijlage 1) staat een uitgebreide beschrijving van het hele participatieproces. In paragraaf 9. 2 en 9. 3 kijken we door naar het vervolg en het werken met deze omgevingsvisie. 9. 4 beschrijft de beleidscyclus die we volgen om de visie periodiek aan te scherpen.
C
o
c n
t e p
Afbeelding 31 Deelnemers leveren hun input tijdens het 1e Werkatelier in Theater Geert Teis (eigen foto , 2023)
53
9. 1
Activiteitenoverzicht
t e p
In elke projectfase hebben diverse activiteiten plaatsgevonden met het projectteam het college van B&W de gemeenteraad en professionele en maatschappelijke stakeholders. In onderstaand overzicht is per activiteit weergegeven wat de inhoud van iedere activiteit was welke betrokkenen hierbij aanwezig waren en welke rol zij vervulden en wanneer dit plaatsvond. ,
,
,
Activiteit
Inhoud
Projectstart: Projectteam gemeente en Royal HaskoningDHV
Kennismaking tussen beide projectteams het bespreken van het plan van aanpak de planning en de participatieactiviteiten.
•
Raadsavond (1): Plan van aanpak en participatieplan
Presentatie over en doorspreken van het plan van aanpak voor de omgevingsvisie en het bijbehorende participatieplan.
•
C
Gastlessen (1): Ubbo Emmius
Enquête:
,
,
o
Uitgebreide vragenlijst over alle relevante thema’s voor de omgevingsvisie
Gastlessen (2): Willibrordschool (Stadskanaal) Musselhorst (Musselkanaal)
Interne werksessie: Kenmerken en kernkwaliteiten
Betrokkenen
•
Datum
Projectteam Royal HaskoningDHV: voorbereiden presenteren en vastleggen input; Projectteam gemeente Stadskanaal: input leveren.
5 juli 2022
Projectteam Royal HaskoningDHV: voorbereiden presenteren en vastleggen input; Projectleiding gemeente Stadskanaal: ondersteuning projectteam; Gemeenteraad Stadskanaal: laten informeren input leveren.
14 november 2022
,
c n • •
Gastlessen over de omgevingsvisie aan de leerlingen van de Ubbo Emmius Business School.
•
On- en offline vragenlijst voor alle inwoners en bezoekers over de huidige situatie en alle relevante thema’s voor de visie. Totaal aantal respondenten: ongeveer 1000.
•
,
van
,
Projectteam gemeente Stadskanaal: voorbereiden en
8 februari 2023
presenteren.
•
Projectteam Royal HaskoningDHV: opstellen vragenlijst vastleggen input; Projectteam gemeente Stadskanaal: ondersteuning van projectteam input leveren voor en delen van de enquête; Inwoners en bezoekers gemeente Stadskanaal: input leveren over hoe zij de gemeente ervaren welke kansen en knelpunten zij zien en behoeften die zij hebben.
Februari en maart 2023
Projectteam Royal HaskoningDHV: voorbereiden presenteren en vastleggen input; Projectteam gemeente Stadskanaal: input leveren en
Februari en juni 2023
,
,
•
,
en
Gastlessen over de omgevingsvisie met leerlingen van de groepen 7 en 8 van beide basisscholen. Interactieve lessen om de visie en behoeften van leerlingen op te halen. In juni zijn praatplaten met daarop hun input gepresenteerd.
•
Gezamenlijk vaststellen van de belangrijkste thema’s kenmerkende aspecten van en in de gemeente en kernkwaliteiten van Stadskanaal voor de omgevingsvisie.
•
•
,
presenteren.
,
•
Projectteam Royal HaskoningDHV: voorbereiden presenteren en vastleggen input; Projectteam gemeente Stadskanaal: input leveren. ,
20 april 2023
54
Activiteit
Inhoud
Betrokkenen
Werkatelier I: Kernkwaliteiten
Samen met stakeholders behandelen wat kenmerkend is voor onze gemeente en over welke kernkwaliteiten we beschikken.
• •
Datum
Projectteam Royal HaskoningDHV: voorbereiden presenteren en vastleggen input; Projectleiding gemeente Stadskanaal: ondersteuning van projectteam input leveren; Professionele stakeholders (afvaardigingen van lokale en regionale overheden nuts bedrijven natuur en milieu woningcorporaties zorg en welzijn arbeidsmarkt onderwijs en gemeenteraad): input leveren door actieve deelname aan het werkatelier.
t e p
,
•
,
,
Werkatelier II: Ruimtelijke scenario’s dilemma’s en keuzes ,
C
c n
Vervolg op het werkatelier over de kernkwaliteiten. Aan de hand van de ruimtelijke scenario’s kijken naar welke ruimtelijke dilemma’s voortkomen uit de voorgelegde scenario’s en uitersten van de visie. Deze dilemma’s zijn voorgelegd en besproken om te komen tot goed onderbouwde ruimtelijke keuzes richting 2040.
•
Tot slot het derde werkatelier met maatschappelijke stakeholders als een vervolg op de dilemma’s en ruimtelijke keuzes. Het dagelijkse leven in Stadskanaal staat hierin centraal gevolgd door welke kansen zorgen en behoeften hieruit voortkomen.
•
o
Werkatelier III: Leven in Stadskanaal nu en ruimtelijke dilemma’s en keuzes
,
• •
,
,
,
,
,
Projectteam Royal HaskoningDHV: voorbereiden presenteren en vastleggen input; Projectleiding gemeente Stadskanaal: ondersteuning van projectteam input leveren; Professionele stakeholders (afvaardigingen van lokale en regionale overheden nuts bedrijven natuur en milieu woningcorporaties zorg en welzijn arbeidsmarkt onderwijs en gemeenteraad): input leveren door actieve deelname aan het werkatelier door te komen tot ruimtelijke keuzes op basis van de scenario’s en dilemma’s.
27 september 2023
Projectteam Royal HaskoningDHV: voorbereiden presenteren en vastleggen input; Projectleiding gemeente Stadskanaal: ondersteuning van projectteam input leveren; Maatschappelijke stakeholders (afvaardigingen van wijken kerkraden sportverenigingen cultuurorganisaties bewonersverenigingen gemeenteraad): input leveren door actieve deelname aan het werkatelier om te komen tot ruimtelijke keuzes op basis van de dilemma’s.
11 oktober 2023
Projectteam Royal HaskoningDHV: voorbereiden presenteren en vastleggen input; Projectleiding gemeente Stadskanaal: ondersteuning van projectteam input leveren; Gemeenteraad Stadskanaal: laten informeren actieve deelname aan ruimtelijke dilemma’s en keuzes input leveren.
7 november 2023
,
,
,
,
•
15 juni 2023
,
,
,
,
,
,
,
,
,
•
,
,
,
,
Raadsavond (2): Ruimtelijke dilemma’s
Het doornemen van de stand van zaken en het proces van de omgevingsvisie aanscherpen van de ruimtelijke keuzes die gemaakt zijn in Werkatelier III.
• •
,
,
•
,
,
55
Activiteit
Inhoud
Betrokkenen
Interne werksessie: Ruimtelijke keuzes
Verder aanscherpen van de ruimtelijke keuzes die gemaakt zijn in Werkatelier III en tijdens de Raadsavond (2) met beide projectteams.
•
Doornemen van de stand van zaken van de omgevingsvisie het doorlopen participatieproces en de planning tot afronding.
•
Presentatie aan college van B&W: Stand van zaken en ruimtelijke keuzes
•
,
•
C
Interne werksessies concept omgevingsvisie
Presentatie aan college van B&W: Eindversie omgevingsvisie
Projectteam Royal HaskoningDHV: voorbereiden presenteren en vastleggen input; Projectteam gemeente Stadskanaal: input leveren.
10 januari 2024
Projectteam Royal HaskoningDHV: voorbereiden presenteren en vastleggen input; Projectleiding gemeente Stadskanaal: ondersteuning van projectteam input leveren; College B&W: laten informeren input leveren.
30 januari 2024
,
o
,
c n
Verder aanscherpen van de ruimtelijke keuzes die gemaakt zijn in Werkatelier III en bij Raadsavond (2).
• • •
Diverse werksessies waarin stap voor stap de visieteksten en kaarten worden opgesteld en doorgenomen. Per sessie worden diverse delen van de visie behandeld en aangescherpt.
•
Presentatie van de omgevingsvisie met ruimte voor vragen en de laatste aanpassingen vanuit de bestuurders.
•
•
•
t e p ,
,
•
Raadsavond (3): Aanscherping ruimtelijke keuzes
Datum
Projectteam Royal HaskoningDHV: voorbereiden presenteren en vastleggen input; Projectleiding gemeente Stadskanaal: input leveren ondersteuning van projectteam; Gemeenteraad Stadskanaal: laten informeren actieve deelname aan het uitwerken van de ruimtelijke dilemma’s en aanscherping van keuzes.
12 februari 2024
Projectteam Royal HaskoningDHV: uitwerken van de omgevingsvisie en bijbehorende kaarten; Projectleiding gemeente Stadskanaal: input leveren voor de visie en reviewen van de gedeelde conceptteksten en -kaarten.
Maart tot en met november 2024
Projectteam Royal HaskoningDHV: voorbereiden presenteren en vastleggen input; Projectleiding gemeente Stadskanaal: ondersteuning van projectteam input leveren; College B&W: laten informeren input leveren.
17 december 2024
Projectteam Royal HaskoningDHV: voorbereiden beantwoording van vragen; Projectleiding gemeente Stadskanaal: voorbereiden beantwoording van vragen.
Q2 en Q3 2025
,
,
,
,
•
Inloopavonden
Inloopavonden belangstellenden.
• •
,
,
,
56
9. 2
Omgevingseffectrapport (OER) •
een
•
plan of programma kaderstellend is dit is het geval
of programma voldoende gedetailleerde regels bevat over de inhoud voorbereiding en (praktische) uitvoering van projecten; Het plan of programma regels bevat die handelen over ligging aard omvang ,
C
o
,
en
,
omgevingseffectrapportage (OER)
Significante negatieve effecten op instandhoudingsdoelen van Natura-2000-gebieden kunnen op voorhand niet worden uitgesloten en daarom is er een ‘passende beoordeling’ opgesteld en verwerkt in de OER. In het OER worden naast de traditionele milieuthema’s ook economische en sociale thema’s beoordeeld voor de beleidsuitspraken in de omgevingsvisie. Op basis van de effectbeoordeling van de beleidsuitspraken is de omgevingsvisie aangescherpt en zijn aanbevelingen gedaan voor vervolgbesluiten. Het OER (zie bijlage 2) wordt tegelijk met de Ontwerp Omgevingsvisie ter inzage gelegd. ,
,
de leefomgeving: met behulp van het beoordelingskader is een ‘foto’ van Stadskanaal gemaakt waarin de huidige situatie en autonome ontwikkelingen (vastgesteld) voor elk beoordelingsaspect in beeld zijn gebracht;
•
Foto
•
Effectbeoordeling: de effectbeoordeling van de omgevingsvisie is gedaan op basis
,
gebruiksvoorwaarden van projecten; die regels moeten van belang zijn voor mogelijk optredende milieugevolgen. Voor puur indicatieve plannen geldt dat deze niet als kaderstellend gezien wordt. Omdat deze omgevingsvisie kaderstellend is is voor Stadskanaal de mer-procedure doorlopen. Het eindproduct van deze procedure is in het geval van een omgevingsvisie en
Opstellen beoordelingskader: het beoordelingskader vormt de basis voor de foto van de leefomgeving en de effectbeoordeling. De beoordelingsaspecten in het beoordelingskader zijn de belangrijkste graadmeters voor de kwaliteit van de gemeente Stadskanaal;
c n ,
wanneer: • Het plan •
Opstellen en delen kennisgeving voornemen: 6 het kennisgeving voornemen is opgesteld met daarin de stappen van een OER het onderzoek en relatie met de omgevingsvisie. Deze is gedeeld met meerdere stakeholders; ,
Hiervoor gelden twee sporen: • Het plan of programma is kaderstellend; • Voor het plan of programma is een passende beoordeling nodig. De wet beschrijft wanneer
t e p
Doorlopen stappen in de mer-procedure
Waarom een OER voor Stadskanaal? Deze omgevingsvisie beschrijft onze ambities richting 2040 met duidelijke ruimtelijke keuzes. De Omgevingswet schrijft voor in welke gevallen voor een plan of programma de procedure voor de milieueffectrapportage (mer) doorlopen moet worden.
van
de beleidsuitspraken die in de visie staan. Voor elk beoordelingsaspect is aangegeven of er kansen zijn op positieve effecten of risico’s op negatieve effecten; van
•
Passende beoordeling: dit is beschrijving van het effect van de beleidsuitspraken in de visie op de omliggende Natura 2000-gebieden;
•
Het OER: in het OER worden alle stappen die zijn gezet in het kader van de merprocedure bijeen gevoegd. Er is ook een analyse gedaan of alle plannen in de ruimte passen en of de beleidsuitspraken bijdragen aan het halen van de ambities in de omgevingsvisie.
Deze stappen hebben geholpen de visie aan te scherpen. De uitwerking hiervan staat in bijlage 2.
6 Normaliter vormt de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) het officiële startpunt van de mer-procedure. Omdat de gemeente Stadskanaal al een eind op weg was met het uitwerken van de Omgevingsvisie toe het OER-proces begon , bleek het opstellen van de NRD achterhaald.
57
9. 3
Vooruitblik op het vervolg Onze omgevingsvisie legt de toekomstplannen voor 2040 van onze gemeente vast. De visie vertelt de hoofdlijnen van het beleid en de ontwikkelingen. De omgevingsvisie biedt houvast voor het koesteren van onze kernkwaliteiten en beschrijft hoe we omgaan met onze opgaven. De ontwikkelrichtingen uit de omgevingsvisie helpt ons om de balans te vinden tussen het gebruiken en beschermen van de leefomgeving. Omdat de omgevingsvisie een hoog schaalniveau heeft kunnen we de kernkwaliteiten opgaven en ambities goed met elkaar combineren. Maar als we de ambities uit de omgevingsvisie concreter gaan uitwerken dan kan het duidelijk worden op welke plekken het oplossen van opgaven met elkaar schuurt. Hierbij is het leidende principe dat nieuwe initiatieven en projecten niet ten kosten mogen gaan van onze huidige gemeentelijke kernkwaliteiten. Een kleine plaatselijke afname van een kernkwaliteit kan geoorloofd zijn als we hiermee bijdragen aan een zwaarwegend maatschappelijk belang. Deze afweging is in elke situatie anders en zullen we dus per geval beoordelen. ,
,
,
,
C
o
c n ,
Het ontwikkelen van onze leefomgeving gaat dus verder dan deze omgevingsvisie. Het is daarom goed om te kijken hoe de omgevingsvisie straks doorwerkt in ander beleid. Hoe kan een initiatief straks tot stand komen? Wie waarborgt de kwaliteit? Hoe werken we aan onze ontwikkelrichtingen? De Omgevingswet biedt verschillende instrumenten om uitvoering aan de omgevingsvisie te geven. Voor de juiste inzet van de instrumenten is het van belang stil te staan bij de rol die we als gemeente hierin willen en kunnen vervullen dit noemen we de ‘rolverdeling’ of ‘sturingsfilosofie’. ,
t e p
In het onderstaande schema benoemen we vier rollen die we als gemeente kunnen aannemen. In elke rol gaan we anders om met de wijze waarop we initiatieven sturen of ondersteunen. Wij kunnen de nadruk leggen op het behalen van resultaten of op het creëren van randvoorwaarden. Ook maken we onderscheid in de betrokkenheid van de samenleving en de ambities van de gemeente.
Rolverdeling en sturingsfilosofie De sturingsfilosofie gaat over de rolverdeling tussen de gemeente en de samenleving. Deze is de afgelopen jaren veranderd. In onze complexe en snel veranderende samenleving zijn inwoners steeds vaker goed geïnformeerd en betrokken. Visies en plannen zijn niet langer een mededeling maar ook een uitnodiging om samen te werken en mee te denken. Als gemeente zoeken we naar de juiste balans tussen hoe we initiatieven kunnen ondersteunen en hoe we de kwaliteit van onze leefomgeving waarborgen. ,
Afbeelding 32 Schema met verschillende posities die de overheid kan aannemen (eigen bewerking Royal HaskoningDHV , 2020 naar Van der Steen e.a. , 2004)
58
Gemeente voert uit: Dit gaat bijvoorbeeld over de aanleg van fietspaden en het veilig inrichten van gemeentelijke wegen. Het realiseren van kwalitatief goed en voldoende openbaar groen en het nemen van klimaat adaptieve maatregelen in de openbare ruimte zijn ook voorbeelden van gemeente voert uit.
middellange termijn maken we omgevingsprogramma’s. Een omgevingsprogramma helpt bij het realiseren van de ontwikkelrichtingen uit de omgevingsvisie.
t e p
Wanneer maken we een omgevingsprogramma?
Wij maken een omgevingsprogramma als dit wettelijk verplicht is of bij een meerjarige belangrijke en/of ingewikkelde opgave. Bijvoorbeeld wanneer er vanuit de politiek prioriteit wordt gegeven aan een bepaald onderwerp als er meerdere (type) maatregelen nodig zijn of als de opgave een grote invloed heeft op de samenleving of onze fysieke leefomgeving. ,
Gemeente leidt vanuit regels: Dit gaat om regels die worden opgenomen om bepaalde functies mogelijk te maken of te verbieden. Voorbeelden zijn op te stellen regels over geluid maar ook het aanwijzen van woningbouwlocaties en het beschermen van de groene long van Stadskanaal. Regels worden uitgewerkt in het Omgevingsplan en verordeningen. ,
C
,
o
,
,
c n
Gemeente werkt samen: Op tal van terreinen werken we als gemeente samen met andere overheden bedrijven organisaties en individuele inwoners. Voor het landelijk gebied zijn wij bijvoorbeeld op bepaalde aspecten zoals grondwaterstanden en herinrichting een stakeholder. Ten aanzien van de ontwikkelingen rond station Stadskanaal en de campus werken we samen met tal van andere partijen om deze ontwikkelingen te realiseren. ,
,
Gemeente ondersteunt en faciliteert: Wij ondersteunen en faciliteren onze inwoners bijvoorbeeld bij het verduurzamen van hun woningen en tuinen. Dit kan met geld maar vaak ook met advies en ondersteuning bij subsidieaanvragen. Verder faciliteren we het toepassen van regels en denken mee om gewenste ontwikkelingen mogelijk te maken.
In aanvulling op de wettelijke vereisten worden gehanteerd voor nieuwe omgevingsprogramma’s: •
•
•
de volgende
uitgangspunten
De omgevingsprogramma’s moeten aansluiten bij de omgevingsvisie. Dat houdt in dat het programma inhoud geeft aan de opgaven of ontwikkelrichtingen uit de omgevingsvisie en rekening houdt met de kernkwaliteiten van de gemeente; De omgevingsprogramma’s maken de ontwikkelrichtingen uit de omgevingsvisie meer concreet door het stellen van (meetbare) doelen voor de korte- en middellange termijn. Door middel van monitoring van het programma controleren we of de doelen worden behaald; De omgevingsprogramma’s kunnen verdieping en detaillering aanbrengen op een bepaald thema of gebied maar moeten wel bijdragen aan de onderlinge afstemming met andere thema’s of gebieden; De omgevingsprogramma’s worden gemaakt met behulp van participatie. Dit betekent dat het omgevingsprogramma een kans biedt aan de samenleving andere overheden en marktpartijen om betrokken te zijn bij het maken van het programma en om vervolgens bij te dragen aan de doelenstellingen van het ,
9. 4
Instrumenten en omgevingsprogramma’s De Omgevingswet bestaat uit zes instrumenten: • Omgevingsvisie; • Omgevingsprogramma; • Omgevingsplan; • Algemene Rijksregels; • Omgevingsvergunningen; • Projectbesluit. Hieronder vertellen we meer over het omgevingsprogramma. Informatie andere instrumenten is te lezen op Informatiepunt Leefomgeving.
Uitgangspunten
•
programma; •
De omgevingsprogramma’s beschrijven wat de rolverdeling (sturingsfilosofie) is en wie het programma vaststelt (het college van burgemeesters en wethouders of de
gemeenteraad). over
de
De omgevingsvisie omvat alle thema’s die te maken hebben met de fysieke leefomgeving en is gericht op de lange termijn. Voor de uitvoering op korte en 59
,
Omgevingsprogramma’s gemeente Stadskanaal De komende jaren werken aan programma’s waarbij we nu denken aan de volgende thema’s: Wonen Landschap en Erfgoed (recreatie) Gezondheid Warmteprogramma Leefbaarheid en voorzieningen Energie en duurzaamheid Economie en bedrijvigheid en op termijn programma (duurzame) mobiliteit. ,
,
,
,
,
,
4.
9. 5 Beleidscyclus en monitoring Beleidscyclus De Omgevingswet maakt het verplicht om beleid te monitoren en te evalueren. Hiermee wordt duidelijk of de uitwerking van het beleid ook daadwerkelijk bijdraagt aan het verbeteren van de kwaliteit van de leefomgeving. Hiervoor maken we gebruik van een beleidscyclus:
C
Terugkoppeling: Met behulp van monitoring en evaluatie reflecteren we op de behaalde resultaten. Uit de terugkoppeling blijkt of bijstelling van de beleidsdoelen of het anders inzetten van de instrumenten nodig is om de ambities te halen. Daarna gebruiken we de reflectie voor de volgende beleidscyclus.
c n
o
t e p
3. Uitvoering: Wij passen concrete besluiten en regels toe. Dat doen wij niet alleen als gemeente Haaksbergen. Juist de uitvoering van activiteiten en projecten door initiatiefnemers staat in deze stap centraal.
Monitoring
In stap 4 van de beleidscyclus (Terugkoppeling) gebruiken we monitoring. Wij letten op of de ambities en doelen uit de omgevingsvisie worden behaald dat noemen we monitoring. Dit helpt ons om goede en snelle besluiten te nemen. Monitoring doen we aan de hand van onze omgevingseffectrapportage(OER)en check op nieuw beleid. Ook de omgevingsprogramma’s helpen bij de monitoring. Een voorbeeld hiervan is een programma wonen. Hiermee monitoren we elk jaar hoeveel woningen en wat voor woningen er in elk dorp gerealiseerd zijn. Wij gebruiken zoveel mogelijk informatie die openbaar toegankelijk is. Een voorbeeld hiervan is de informatie die de GGD beschikbaar stelt. De GGD meet regelmatig de mening van inwoners op onderwerpen zoals gezondheid en veiligheid. ,
.
Actualisering van de omgevingsvisie De omgevingsvisie is gericht op de lange termijn met een stip op de horizon in 2040. Doordat de omgevingsvisie voornamelijk op hoofdlijnen een toekomstvisie schetst zal deze niet snel verouderen. Wel is het mogelijk dat de monitoring of nieuwe ontwikkelingen vragen om een aanpassing van de omgevingsvisie. ,
Omdat we nu nog niet weten hoe de situatie in onze leefomgeving er over een enkele jaren uit ziet kiezen we er als gemeente voor om onze omgevingsvisie zo actueel mogelijk te houden. Wij gaan uit van bijstelling van de omgevingsvisie eens per vier jaar gelijktijdig met de instelling van een nieuwe gemeenteraad. Het actualiseren van de omgevingsvisie kan door bijvoorbeeld het toevoegen van een nieuwe ambitie of door het geven van duidelijkere kaders op een bepaald onderwerp. Hieruit kan ook volgen dat een programma moet worden aangepast. Of dat een nieuw programma moet worden opgestart. ,
Afbeelding 33 Beleidscyclus omgevingsvisie (eigen bewerking , 2024)
1. Beleidsontwikkeling: ronden we af met
Het opstellen het vaststellen
van van
de Omgevingsvisie. Deze stap de Omgevingsvisie Haaksbergen.
Uitspraken uit de Omgevingsvisie maken we 2. Beleidsdoorwerking: concreet met de instrumenten van de Omgevingswet (in bijvoorbeeld een omgevingsprogramma of het omgevingsplan 2. 0 of een vervolg daarop).
,
,
,
60
LEGENDA Gemeentegrens Inbreidingslocaties en herontwikkeling Ruimte voor onderwijs / innovatie Stationsgebied/OV-Hub Bestaande kern Uitbreiding dorpslint Inbreiding dorpslint Bedrijventerrein Zoekgebied zonne-energie Zoekgebied zonne-energie en wonen Bestaand zonneveld Ecologische structuur ` Groen open overgangsgebied Regionale spoorzone ontwikkeling Uitfasering milieucategorieën Recreatie fietsroutes en verbindingen Snelfietsroute/ Doorfietsroute Grootschalige recreatie Kettingwijk Natuurontwikkeling Pagediep Natuurontwikkeling Zandlandschap Eslandschap Herbebossing gebied Beeklandschap Samenwerkende kernen
LEGENDA Wonen en bedrijvigheid Gemeentegrens Inbreidingslocaties en herontwikkeling Ruimte voor onderwijs / innovatie Stationsgebied Bestaande kern Uitbreiding dorpslint Inbreiding dorpslint Bedrijventerrein Zoekgebied zonne-energie Zoekgebied zonne-energie en wonen Bestaand zonneveld Voorzieningen Groen open overgangsgebied Regionale spoorzone ontwikkeling 3&4
Uitfasering milieucategorieën
LEGENDA Bereikbaarheid en mobiliteit Gemeentegrens Provinciale weg Onderzoek optie verbinding N33 Fietsverbinding Busvervoer tussen hoofdkernen Spoorlijn Vaarverbinding Stationsgebied/OV Hub Wegen voor tractoren en logistiek
LEGENDA Landbouw en landschap Gemeentegrens Biologische agricultuur Grootschalige agricultuur Veenlandschap Zandlandschap Eslandschap Herbebossing gebied Beeklandschap Groen open overgangsgebied Ecologische structuur Natuurontwikkeling
LEGENDA Natuur , groen en recreatie Gemeentegrens Recreatie in het eslandschap Vliegveld Waterrecreatie Smeerling (monument) Ecologische structuur Recreatie fietsroutes en verbindingen Snelfietsroute/ Doorfietsroute Grootschalige recreatie Kettingwijk Natuurontwikkeling Natuurontwikkeling Pagediep Zandlandschap Eslandschap Herbebossing gebied Beeklandschap
LEGENDA Veiligheid en gezondheid Gemeentegrens Ziekenhuis / Gezondheidscentrum Complementaire maatschappelijke en zorg functies Sportvoorziening Lawaaisportcentrum !
30
Veiligheidscontour bedrijventerrein 30 km/u in de kernen Veiligheidscontour Zuid-Groningen Samenwerkende kernen
Blijham Oude Pekela
Veendam
Ommelanderwijk Nieuwe Pekela Wedde
Gieterveen
Buinerveen
Ter Apel
Legenda Gemeentelijk fietsnetwerk Missing links fietsnetwerk Recreatief fietsnetwerk
N
Basisnetwerk hoofdfietsroute provincie 0
2. 000
4. 000
6. 000
Rapport
Participatieverslag Omgevingsvisie Stadskanaal Klant:
Gemeente Stadskanaal
Referentie:
BI6497-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
Status:
S0/P01. 01
Datum:
30 januari 2025 HASKONINGDHV NEDERLAND B. V.
Euvelgunnerweg 25A 9723 CV Groningen Mobility & Infrastructure Trade register number: 56515154 Telefoon: Email: Website:
Titel document: Sub titel: Referentie: Status: Datum:
348 53 00
info@rhdhv.com
royalhaskoningdhv.com
Omgevingsvisie
Stadskanaal Bl6497-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001 P01.01/S0 30 januari 2025 Omgevingsvisie Stadskanaal BI6497
(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) NN
Opgesteld
Click here to enter text.
EN
Gecontroleerd door:
(geanonimiseerd) |
Datum:
30 januari 2025
Goedgekeurd
88
Participatieverslag
Projectnaam: Projectnummer: puteurs):
door:
+31
door:
Datum:
Classificatie
Projectgerelateerd
Behoudens
andersluidende
afspraken
openbaar gemaakt of worden gebruikt
met de
Opdrachtgever,
voor een
HaskoningDHV Nederland B.V. aanvaardt geen anders dan jegens de Opdrachtgever.
ander doel dan enkele
mag niets uit dit document worden verveelvoudigd of waarvoor het document is vervaardigd.
verantwoordelijkheid of aansprakelijkheid
voor
dit document,
Let op: dit document bevat mogelijk persoonsgegevens van medewerkers van HaskoningDHV Nederland B.V. Voordat publicatie plaatsvindt (of anderszins openbaarmaking), dient dit document te worden geanonimiseerd of dient
toestemming te worden verkregen om dit document regelgeving anonimiseren niet toestaat. 30
januari
2025
PARTICIPATIEVERSLAG
met persoonsgegevens
te publiceren. Dit hoeft niet als wet- of
BI6497-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
Inhoud
1
Inleiding
3
2
Totstandkoming omgevingsvisie
3
3
Stakeholdersanalyse
7
4
Participatie
9
4. 1 4. 2 4. 3 4. 4
(Mee)beslissen
9 12 17 18
Meedoen Meedenken Meeweten
Bijlagen Rapport 1
Bijlage 1. Stakeholdersanalyse
2
Bijlage 2: Presentatie Raadsavond 7-11-2023
3
Bijlage 3: uitwerking stellingen Raadsavond 7-11-2023
4
Bijlage 4: presentatie college 30-01-2024
5
Bijlage 5: uitkomsten werksessie projectgroep 20-04-2023
6
Bijlage 6: Uitkomsten enquête
1
Inleiding
Participatie en de bijbehorende communicatie was een belangrijk onderdeel van het proces om te komen tot de omgevingsvisie Stadskanaal. Participatie is ingezet als middel om de kwaliteit van de oplossingsrichtingen te vergroten door verschillende perspectieven kennis en creativiteit te betrekken. ,
,
In het participatietraject voor de Omgevingsvisie Stadskanaal hebben we gewerkt vanuit de gouden regels voor participatie (zie figuur 1). De werkwijze en de uit te voeren activiteiten zijn beschreven in het participatieplan dat door de projectgroep is opgesteld en ter informatie naar het college en de raad is gestuurd. In dit verslag staat welke activiteiten hiervoor zijn uitgevoerd en welke uitkomsten en resultaten dat heeft opgeleverd.
30 januari 2025
PARTICIPATIEVERSLAG
BI6497-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
Figuur 1 Gouden regels voor succesvolle participatie
Doel participatie Hoewel participatie een verplicht onderdeel is van de Omgevingswet hebben we het participatietraject vooral gedaan omdat we het zelf echt belangrijk vinden. De omgevingsvisie geeft aan hoe we willen omgaan met de (fysieke) leefomgeving welke functies we waar wel en niet toestaan. En welke ambities we hebben voor de toekomst van de gemeente. Dit raakt direct aan de belangen van inwoners en andere stakeholders zoals bedrijven en maatschappelijke organisaties. We vinden het daarom belangrijk om meningen en ideeën te horen. Het is aan de gemeenteraad om uiteindelijk een brede belangenafweging te maken en de definitieve omgevingsvisie vast te stellen. Het doel van de participatie voor de omgevingsvisie was in het participatieplan als volgt geformuleerd: ,
,
Zoveel mogelijk inzichten en invalshoeken verzamelen om zo tot de ‘meest optimale’ en een zo breed mogelijk gedragen omgevingsvisie te komen.
30 januari 2025
PARTICIPATIEVERSLAG
BI6497-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
2
2
Totstandkoming omgevingsvisie
Voor het opstellen van de omgevingsvisie hebben we vijf fasen doorlopen: 1. Voorbereiding en projectstart 2. Kernkwaliteiten en opgaven richting 2040 3. Ruimtelijke scenario’s 4. Ruimtelijke dilemma’s 5. Ruimtelijke keuzes en opstellen van de omgevingsvisie Per fase hebben we diverse activiteiten uitgevoerd die de basis hebben gevormd voor de vervolgstap en de uiteindelijke visie zoals die nu voorligt. Onderstaand geven we van elke processtap een fasebeschrijving en welk product daaruit voorgekomen is. ,
,
Fase 1: Voorbereiding en projectstart Het proces om te komen tot een omgevingsvisie voor onze gemeente is in juni 2022 gestart. De projectteams vanuit onze gemeente en Royal HaskoningDHV hebben de planning en de projectdoelen vastgesteld tijdens de startbijeenkomst. Ook hebben we tijdens de startbijeenkomst de vervolgstappen besproken zoals weergegeven in figuur 2. Hierna is begonnen met het ophalen van relevante informatie en een analyse van het bestaande beleid van de gemeente. Vanuit diverse gesprekken met beleidsambtenaren uit diverse domeinen hebben we gezamenlijk in beeld gebracht welk huidig beleid belangrijk is voor de omgevingsvisie. Welke ontwikkelingen zowel landelijk als regionaal spelen en welke beleidsdocumenten nuttig zijn voor de bureaustudie. Deze documenten zijn doorgenomen om de belangrijkste punten mee te kunnen nemen voor het vervolg. ,
Producten van deze fase: ▪ Plan van aanpak Participatieplan inclusief een presentatie aan de gemeenteraad ▪ ▪ Startnotitie met daarin de bureaustudie en een analyse van de relevante beleidsdocumenten. ,
Figuur 2 Schematisch overzicht van de stappen om te komen tot de omgevingsvisie (eigen bewerking , 2024)
30 januari 2025
PARTICIPATIEVERSLAG
BI6497-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
3
Fase 2: Kernkwaliteiten en opgaven richting 2040 In fase 2 hebben we de kernkwaliteiten van onze gemeente vastgesteld. Hierbij hebben we gekeken naar kwaliteiten die kenmerkend zijn voor onze gemeente op ruimtelijk en sociaal vlak. En wat de belangrijkste thema’s en opgaven zijn richting 2040. Hiervoor hebben we gebruik gemaakt van de kennis en ervaringen van veel verschillende doelgroepen om een zo goed mogelijk beeld te krijgen van onze gemeente. In eerste instantie hebben we met het projectteam vanuit de gemeente Stadskanaal en Royal HaskoningDHV een interne werksessie gehouden om de belangrijkste thema’s vast te stellen en een aantal kernkwaliteiten uit te werken. Deze gegevens zijn gebruikt in een eerste Werkatelier (zie de foto in figuur 3). Met diverse professionele stakeholders zijn in die sessie de kernkwaliteiten aangescherpt. Daarna zijn de kernkwaliteiten verder aangevuld met de antwoorden op de enquête (online en op papier) onder onze inwoners. Respondenten kregen hierin de ruimte om hun positieve punten aan te dragen en suggesties te delen over verschillende onderwerpen die relevant zijn voor deze visie. Ook hebben we gastlessen gegeven in groep 7/8 van de Musselhorst in Musselkanaal en groep 8 van de Willibrordschool in Stadskanaal (zie
figuur 4). Producten van deze fase: Kaart met kernkwaliteiten van de gemeente Stadskanaal ▪ ▪ Resultaten enquête enquête (online en op papier) onder inwoners en bezoekers Praatplaten van de gastlessen op de Musselhorst en Willibrordschool. ▪ Kernkwaliteiten en relevante opgaven en ontwikkelingen richting 2024 in beeld en op kaart ▪ ,
Figuur 3 Deelnemers leveren hun bijdrage tijdens het 1e Werkatelier in Theater Geert Teis (eigen foto , juni 2023)
30 januari 2025
PARTICIPATIEVERSLAG
BI6497-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
4
Fase 3: Ruimtelijke scenario’s Uit de kernkwaliteiten in fase 2 zijn een aantal bouwstenen omschreven. Deze bouwstenen hebben de basis gevormd voor de ruimtelijke scenario’s die tijdens het tweede Werkatelier zijn behandeld. Samen met professionele stakeholders hebben we getekend op kaart en gediscussieerd over welke kansen knelpunten ontwikkelingen en behoeften deze scenario’s zouden opleveren. Door het denken in drie scenario’s werden onderlinge afhankelijkheden van elke scenario in beeld gebracht. In ieder scenario lag het zwaartepunt van de focus op een paar bouwstenen waardoor bepaalde thema’s leidend waren en andere juist minder aan bod kwamen.
,
,
,
Producten van deze fase: ▪ Ruimtelijke dilemma’s ▪ Relevante kansen knelpunten ,
,
opgaven en ontwikkelingen in beeld en op kaart aangescherpt
Figuur 4 Leerlingen van groep 8 van de Willibrordschool in Stadskanaal denken mee over de omgevingsvisie (eigen foto , februari 2023)
Fase 4: Ruimtelijke dilemma’s In de vierde fase is gekeken naar vragen die gesteld werden als gevolg van de scenario’s: als we voor deze scenario gaan op deze locatie? Welke gevolgen heeft dat? En welke kansen en knelpunten brengt dit met zich mee? Deze vragen hebben we bewaard tot meerdere ‘dilemma op dinsdag’-sessies. Hierin hebben we voor diverse thema’s dilemma’s voorgelegd aan professionele stakeholders in het derde Werkatelier en voor de gemeenteraad. Met elkaar werd nagedacht over de keuzes per dilemma en wat goed is voor Stadskanaal. Het was daarbij niet relevant welke keuze er werd gemaakt. Het ging juist om de reden achter de keuze. Door middel van deze scenario’s de dilemma’s en uiteindelijk de onderbouwde keuzes hebben we de concept omgevingsvisie met bijbehorende kaarten uitgewerkt. ,
30 januari 2025
PARTICIPATIEVERSLAG
BI6497-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
5
Producten van deze fase: ▪ Ruimtelijke keuzes ▪ Concept omgevingsvisie en visiekaarten Fase 5: Ruimtelijke keuzes en het opstellen en vaststellen van de omgevingsvisie De dilemma’s en de uiteindelijke keuzes en oplossingen hiervoor hebben de richting voor Stadskanaal in 2040 bepaald. De onderbouwing voor de ruimtelijke keuzes zijn in een vierde Werkatelier met maatschappelijke partners en daarna met de gemeenteraad verder aangescherpt. Hierin is gekeken naar het dagelijkse leven in het Stadskanaal van nu gevolgd door welke kansen zorgen en behoeften hieruit voortkomen. ,
,
Alle gegevens en inzichten uit de doorlopen projectfasen zijn samengevoegd tot één verhaal en samenhangend plan met onze ambities richting 2040 en daarna. Wij als gemeente team vanuit Royal HaskoningDHV en vooral onze inwoners en de professionele en maatschappelijke stakeholders hebben daaraan bijgedragen. De omgevingsvisie is uitgewerkt op basis van ruimtelijke keuzes verdeeld over vijf thema’s en onderbouwd met tekst en visiekaarten. Hiervoor hebben diverse interactieve werksessies plaatsgevonden met de projectteams van de gemeente Stadskanaal en Royal HaskoningDHV. Zo zijn de visieteksten en kaarten stap voor stap opgesteld doorgenomen en aangescherpt met deze Omgevingsvisie als eindresultaat. ,
,
,
,
30 januari 2025
PARTICIPATIEVERSLAG
BI6497-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
6
Stakeholdersanalyse
3
Bij aanvang van het project Omgevingsvisie Stadskanaal is een stakeholdersanalyse gemaakt. In de analyse hebben we gebruik gemaakt van de aanpak strategisch omgevingsmanagement (SOM). Dit is erop gericht om in goede synergie met de verschillende stakeholders te komen tot een gedragen eindproduct. Niet iedere stakeholder hoeft op eenzelfde wijze te worden betrokken. We onderscheiden daarom verschillende participatieniveaus te weten meebeslissen meedoen meedenken en meeweten (zie Figuur ,
,
,
5).
Figuur 5 De participatieladder
Onderaan de participatieladder staat meeweten. Dit houdt in dat stakeholders van informatie worden voorzien over resultaten en daarover vragen kunnen stellen zonder actief bij te dragen aan het proces. Dit kan bijvoorbeeld via een inloopbijeenkomst of nieuwsbrief. Een trapje hoger in de participatieladder staat meedenken. Meedenkers krijgen de mogelijkheid om actief mee te denken vanuit hun ervaringen kennis ,
en kunde op gerichte momenten in het proces.
Meedoen betekent bijdragen aan de uitvoering van een project in dit specifieke geval de totstandkoming van de omgevingsvisie. Tot slot zijn de mensen die meebeslissen bevoegd om besluiten te nemen en financiële middelen vrij te maken voor de uitvoering. ,
Uitkomsten stakeholderanalyse Op basis van documenten en gesprekken met de projectgroep is breed geïnventariseerd welke stakeholders een belang (kunnen) hebben in de omgevingsvisie. Deze stakeholders zijn vervolgens ingedeeld in verschillende categorieën en kenmerken.
30 januari 2025
PARTICIPATIEVERSLAG
BI6497-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
7
In figuur 6 staat een visuele weergave van de stakeholderanalyse. De volledige analyse is te vinden in de bijlage van dit rapport. De stakeholdersanalyse is tijdens het opstellen voorgelegd aan de projectgroep omgevingsvisie van de gemeente Stadskanaal. De door hun voorgestelde aanvullingen zijn verwerkt in de deze versie.
Figuur 6 Stakeholders en hun rol richting de omgevingsvisie Stadskanaal
30 januari 2025
PARTICIPATIEVERSLAG
BI6497-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
8
4
Participatie
Dit hoofdstuk beschrijft de acties die vanuit het participatietraject zijn uitgevoerd. Daarbij zijn meteen de belangrijkste uitkomsten beschreven.
4. 1
(Mee)beslissen
Gemeenteraad en college van burgemeester en wethouders De raad en het college besluiten over de inhoud en ruimtelijke keuzes die in de definitieve omgevingsvisie staan uitgewerkt. De gemeenteraad stelt de Omgevingsvisie uiteindelijk vast.
Samen met college en raad hebben we doorlopend stappen gezet om de huidige situatie goed in beeld te brengen en de visie vorm te geven. Een belangrijk onderdeel daarvan was onder meer de dilemma’s die voorlagen: welke keuze maken we voor onze openbare ruimte? Met zowel college als raad hebben we hiervoor meermaals ‘over de lijn’ gedaan om hun keuzes en onderbouwing daartoe inzichtelijk te krijgen. Zo hebben we keuzes voorgelegd over de thema’s wonen (inbreiding of uitbreiding gemeentelijke sturing of marktwerking) bedrijvigheid (nieuwe bedrijventerreinen of uitbreiden bestaande terreinen) openbaar vervoer (grotere kernen goed of kleine kernen (bijna) niet bereikbaar) ruimte (natuurontwikkeling of een intensieve agrarische sector) voorzieningen (regionale voorzieningen geconcentreerd in Stadskanaal of elke kern met basisvoorzieningen) en gezondheid (verbeteren van gezondheid of beschermen van gezondheid). Hieruit kwamen diverse inzichten naar voren die een plek hebben gekregen in de visie zoals: ,
,
,
,
,
,
▪
Wonen: Kijk eerst naar inbreiding van bestaande wijken en kernen als het niet anders kan dan pas uitbreiden. En dan bij voorkeur aan de randen. Let op genoeg groen in woonwijken. Als gemeente kunnen we faciliteren en kaders stellen op basis van behoeften van onze inwoners maar de uitvoering ligt bij de markt. Bedrijvigheid: De Nedersaksenlijn biedt kansen kijk eerst naar bestaande bedrijventerreinen zoals Bedrijvenpark Stadskanaal en Zuid-Groningen voordat nieuwe worden aangelegd. Daarnaast: cluster waar mogelijk zwaardere bedrijven op bedrijventerrein Zuid-Groningen. Openbaar vervoer: De gemeente is hierin niet leidend maar wil zich er hard voor maken dat alle kernen goed bereikbaar blijven. Deelmobiliteit en belbussen kunnen alternatieve opties zijn. Ruimte: Kijk goed naar wat past per deelgebied en ondergrond. Voorbeelden zijn: biologisch en natuurinclusief op zandgronden en grootschalig op de veengronden. Meer grootschalige en/of intensieve agrarische bedrijfsvoering past niet. Voorzieningen: Elke kern moet beschikken over een aantal basisvoorzieningen (onderwijs huisarts) maar de gemeente kan niet alle dagelijkse voorzieningen overal in stand houden. Gezondheid: Het is al een basistaak om te handhaven dat bedrijven overlast beperken en schadelijke uitstoot vermijden. Daarnaast willen we als gemeente gezond leven en bewegen stimuleren en ,
,
▪
,
,
,
,
,
▪ ▪
▪ ▪
,
,
,
faciliteren. De verantwoordelijk wethouder en een afvaardiging van de raad was aanwezig bij de werkateliers.
9
Activiteit
Inhoud
Raadsavond (1): Plan van aanpak en participatieplan
Presentatie over en doorspreken van het plan van aanpak voor de omgevingsvisie en het bijbehorende participatieplan aan de gemeenteraad. Dit was een interactieve sessie , waarbij ruimte was voor discussie en om een bijdrage te leveren voor een gedragen onderbouwing. De verantwoordelijk wethouder heeft de presentatie geopend.
Betrokkenen
▪
▪ ▪
▪
Werkatelier I: Kernkwaliteiten
Samen met stakeholders behandelen wat kenmerkend is voor onze gemeente en over welke kernkwaliteiten we beschikken. De verantwoordelijk wethouder heeft het werkatelier geopend. Verder was een afvaardiging van de gemeenteraad aanwezig om deel te nemen aan de interactieve sessie.
Werkatelier II: Ruimtelijke scenario’s , dilemma’s en keuzes
Vervolg op het werkatelier over de kernkwaliteiten. Met de ruimtelijke scenario’s kijken naar welke ruimtelijke dilemma’s voortkomen uit de voorgelegde scenario’s en uitersten van de visie. Deze dilemma’s zijn voorgelegd en besproken om te komen tot goed onderbouwde ruimtelijke keuzes richting 2040. De verantwoordelijk wethouder heeft het werkatelier geopend. Verder was een afvaardiging van de gemeenteraad aanwezig om deel te nemen aan de interactieve sessie.
Werkatelier III: Leven in Stadskanaal nu en ruimtelijke dilemma’s en keuzes
Tot slot het derde werkatelier met maatschappelijke stakeholders als een vervolg op de dilemma’s en ruimtelijke keuzes. Het dagelijkse leven in Stadskanaal staat hierin centraal. Gevolgd door welke kansen , zorgen en behoeften hieruit voortkomen. De verantwoordelijk wethouder heeft het werkatelier geopend. Verder was een afvaardiging van de gemeenteraad aanwezig om deel te nemen aan de interactieve sessie.
▪
▪
▪
▪
▪
▪
▪
▪
Datum
Projectteam Royal HaskoningDHV: voorbereiden , presenteren en vastleggen bijdragen Projectleiding gemeente Stadskanaal: ondersteuning van projectteam Gemeenteraad Stadskanaal: laten informeren , input leveren
14 november 2022
Projectteam Royal HaskoningDHV: voorbereiden , presenteren en vastleggen bijdragen Projectleiding gemeente Stadskanaal: ondersteuning van projectteam , bijdrage leveren Professionele stakeholders (afvaardigingen van lokale en regionale overheden , nuts , bedrijven , natuur en milieu , woningcorporaties , zorg en welzijn , arbeidsmarkt , onderwijs en gemeenteraad): bijdrage leveren door actieve deelname aan het werkatelier
15 juni 2023
Projectteam Royal HaskoningDHV: voorbereiden , presenteren en vastleggen bijdragen Projectleiding gemeente Stadskanaal: ondersteuning van projectteam , bijdrage leveren Professionele stakeholders (afvaardigingen van lokale en regionale overheden , nuts , bedrijven , natuur en milieu , woningcorporaties , zorg en welzijn , arbeidsmarkt , onderwijs en gemeenteraad): bijdrage leveren door actieve deelname aan het werkatelier door te komen tot ruimtelijke keuzes op basis van de scenario’s en dilemma’s
27 september 2023
Projectteam Royal HaskoningDHV: voorbereiden , presenteren en vastleggen bijdragen Projectleiding gemeente Stadskanaal: ondersteuning van projectteam , bijdrage leveren Maatschappelijke stakeholders (afvaardigingen van wijk- en kerkraden , sportverenigingen , cultuurorganisaties , bewonersverenigingen , gemeenteraad): bijdrage leveren door actieve deelname aan het werkatelier om te komen tot ruimtelijke keuzes op basis van de dilemma’s
11 oktober 2023
10
Raadsavond (2): Ruimtelijke dilemma’s
Presentatie aan college van B&W: Stand van zaken en ruimtelijke keuzes
Het doornemen van de stand van zaken en het proces van de omgevingsvisie aanscherpen van de ruimtelijke keuzes die gemaakt zijn in Werkatelier III samen met de gemeenteraad. Dit was een interactieve sessie , waarbij ruimte was voor discussie en om een bijdrage te leveren voor een gedragen onderbouwing. De verantwoordelijk wethouder heeft de presentatie geopend. Doornemen van de stand van zaken van de omgevingsvisie , het doorlopen participatieproces en de planning tot afronding. Dit was een interactieve sessie waarbij ruimte was voor vragen en het leveren van bijdragen vanuit het college.
Raadsavond (3): Aanscherping ruimtelijke keuzes
Presentatie aan de raad over de huidige stand van zaken van de visie en ruimtelijke keuzes. Hierbij lag de focus op het verder aanscherpen van de ruimtelijke keuzes die gemaakt zijn in Werkatelier III en bij Raadsavond (2). Dit was een interactieve sessie , waarbij ruimte was voor discussie en om een bijdrage te leveren aan een gedragen onderbouwing. De verantwoordelijk wethouder heeft de presentatie geopend.
Presentatie aan college van B&W: Eindversie omgevingsvisie
Presentatie van de omgevingsvisie met ruimte voor vragen en de laatste aanpassingen vanuit de bestuurders. Alle ruimtelijke keuzes zijn doorgenomen , om de visie op hoofdlijnen , waar nodig , aan te kunnen scherpen.
▪
▪
▪
▪
▪
▪
▪
▪
▪
▪
▪
▪
▪
Raadsavond (4): Bespreken Ontwerp Omgevingsvisie
Presentatie aan de gemeenteraad , samen met de verantwoordelijk wethouder , om inzicht te geven in het gevolgde participatie- en schrijfproces , de ruimtelijke keuzes en de onderbouwing daarvan in de omgevingsvisie.
▪
▪
Projectteam Royal HaskoningDHV: voorbereiden , presenteren en vastleggen bijdragen Projectleiding gemeente Stadskanaal: ondersteuning van projectteam , bijdrage leveren Gemeenteraad Stadskanaal: laten informeren , actieve deelname aan ruimtelijke dilemma’s en keuzes , bijdrage leveren
7 november 2023
Projectteam Royal HaskoningDHV: voorbereiden , presenteren en vastleggen bijdragen Projectleiding gemeente Stadskanaal: ondersteuning van projectteam , bijdrage leveren College B&W: laten informeren , bijdrage leveren
30 januari 2024
Projectteam Royal HaskoningDHV: voorbereiden , presenteren en vastleggen bijdragen Projectleiding gemeente Stadskanaal: ondersteuning van projectteam , bijdrage leveren Gemeenteraad Stadskanaal: laten informeren , actieve deelname aan het uitwerken van de ruimtelijke dilemma’s en aanscherping van keuzes
12 februari 2024
Projectteam Royal HaskoningDHV: voorbereiden , presenteren en vastleggen bijdragen Projectleiding gemeente Stadskanaal: ondersteuning van projectteam , bijdrage leveren College B&W: laten informeren , bijdrage leveren voor aanpassingen aan de keuzes
17 december 2024
Projectteam Royal HaskoningDHV: voorbereiden , presenteren en vastleggen bijdragen Projectleiding gemeente Stadskanaal: voorbereiden , bijdrage leveren , ondersteuning van projectteam , presenteren Gemeenteraad Stadskanaal: laten informeren , actieve deelname aan de discussie over de inhoud van de visie en de uiteindelijke uitwerking van de ruimtelijke keuzes
17 maart 2025
11
4. 2
Meedoen
Projectgroep De projectgroep voor de omgevingsvisie bestond uit beleidsmedewerkers van gemeente Stadskanaal. De projectgroep heeft een actieve bijdrage gehad in het opstellen van tussenproducten en meedenken in het proces. Periodiek zijn voortgangsoverleggen gehouden. In een werksessie op 20 april 2023 (zie figuur 7) is met de werkgroep bepaald wat de belangrijkste thema’s zijn die moeten terugkomen in de enquête en uiteindelijke visie (zie bijlage 5). In het laatste stadium bij het schrijven van de Omgevingsvisie zijn alle hoofdstukken doorgenomen en aangescherpt door leden van de projectgroep. ,
,
Figuur 7 Intern werkatelier met de projecgroep: waar moet onze omgevingsvisie over gaan?
Werkateliers: ontwerpend onderzoek De inhoudelijke uitwerking van de thema’s van de omgevingsvisie is gedaan tijdens drie werkateliers. In deze ateliers zijn de resultaten van eerdere participatie en onze bureaustudie gekoppeld aan de inhoudelijke thema- en gebiedskennis van de stakeholders in de categorie meedoen. Tijdens deze sessies zijn alle thema’s op inhoud behandeld is het dagelijks leven in Stadskanaal in woord en beeld gevat en is gekeken naar ruimtelijke dilemma’s en uiteindelijke keuzes hierin richting 2040. ,
Met behulp van kaarten van de gemeente hebben we de huidige kernkwaliteiten van de gemeente in beeld gebracht. Deze kwaliteiten hebben geleid tot een drietal scenario’s. Door het denken in drie scenario’s werden onderlinge afhankelijkheden van elke scenario in beeld gebracht (zie figuur 8). In ieder scenario lag het zwaartepunt van de focus op een paar bouwstenen. Daardoor waren bepaalde thema’s leidend en kwamen andere juist minder aan bod. De drie scenario’s waarmee werd gewerkt waren: Agrarisch-landelijk gebied: ruimte aan agrarische activiteiten behoud van openheid en focus op ▪ inbreiding van centra kleinschalige bebouwing langs de linten en kernen met afzonderlijke voorzieningen. Natuur en recreatie: natuurlijke en ecologische verbindingen zijn leidend gezonde leefomgeving met ▪ ruimte voor recreatie en beweging in de natuur op en langs het water beperkte ruimte voor woningbouw en samenwerkende kernen. ▪ Verstedelijking: uitbreiding aan kernen levendige kernen en ontwikkelingen rondom het toekomstige station innovatie in het landelijk gebied en een robuust infra- en ov-netwerk tussen alle kernen. ,
,
,
,
,
,
,
12
Kanaalzone
Figuur 8 Uitwerking van de drie scenario's
Deze scenario’s en gesprekken daarover hebben geleid tot vragen en de ruimtelijke dilemma’s beschreven bij ‘(Mee)beslissen’.
,
zoals
Gastlessen groepen 7 en 8 Voor de groepen 7 en 8 van basisschool de Musselhorst in Musselkanaal en groep 8 van de Willibrordschool in Stadskanaal hebben we een Gastles Omgevingsvisie gegeven. Dit vonden we belangrijk omdat de visie bepalend is voor hoe hún leefomgeving eruit gaat zien over 15-20 jaar. Het doel was kinderen informeren over de omgevingsvisie en ideeën ophalen hoe kinderen aankijken tegen bijvoorbeeld het opwekken van duurzame energie in hun gemeente. Kinderen hebben doorgaans een hele andere kijk op de wereld als volwassenen. ,
De uitkomsten van de schoolworkshop zijn samengevat op een poster dat vervolgens aan de scholen is aangeboden (zie figuur 9). ,
13
Figuur 9 De posters voor beide basisscholen met uitkomsten van de gastlessen
14
Activiteit
Inhoud
Betrokkenen
Projectstart projectteam gemeente en Royal HaskoningDHV
Kennismaking tussen beide projectteams , het bespreken van het plan van aanpak , de planning en de participatieactiviteiten.
▪
Gastlessen (1) Ubbo Emmius Stadskanaal
Gastlessen over de omgevingsvisie aan de leerlingen van de Ubbo Emmius Business School te Stadskanaal
Gastlessen (2) Willibrordschool (Stadskanaal) en Musselhorst (Musselkanaal)
Gastlessen over de omgevingsvisie met leerlingen van de groepen 7 en 8 van beide basisscholen. Interactieve lessen om de visie en behoeften van leerlingen op te halen. In juni zijn praatplaten met daarop hun bijdrage gepresenteerd.
Interne werksessie Kenmerken en kernkwaliteiten
Voor de omgevingvisie gezamenlijk vaststellen van: ▪ De belangrijkste thema’s; ▪ Kenmerkende aspecten van en in de gemeente; ▪ Kernkwaliteiten van Stadskanaal.
Projectteam Royal HaskoningDHV: voorbereiden , presenteren en vastleggen bijdragen Projectteam gemeente Stadskanaal: bijdrage leveren
5 juli 2022
▪
Projectteam gemeente Stadskanaal: voorbereiden en presenteren
8 februari 2023
▪
Projectteam Royal HaskoningDHV: voorbereiden , presenteren en vastleggen bijdrage Projectteam gemeente Stadskanaal: bijdrage leveren en presenteren
Februari en juni 2023
Projectteam Royal HaskoningDHV: voorbereiden , presenteren en vastleggen bijdragen Projectteam gemeente Stadskanaal: bijdrage leveren
20 april 2023
Projectteam Royal HaskoningDHV: voorbereiden , presenteren en vastleggen bijdragen Projectleiding gemeente Stadskanaal: ondersteuning van projectteam , bijdrage leveren Professionele stakeholders (afvaardigingen van lokale en regionale overheden , nuts , bedrijven , natuur en milieu , woningcorporaties , zorg en welzijn , arbeidsmarkt , onderwijs en gemeenteraad): bijdrage leveren door actieve deelname aan het werkatelier