Jaarstukken 2021
Tekst van het document
Verder hebben er drie initiatieven gemeld met betrekking tot het opstarten van een recreatief en/of toeristisch bedrijf. Deze hebben tot op heden niet geleid tot realisatie van plannen. Economie 11. Ondernemen mogelijk maken en stimuleren door het versterken van het vestigingsklimaat en ondernemersklimaat in het Centrum en op Ekkersrijt. Wederom een economisch jaar met twee gezichten. Door de coronamaatregelen en beperkte openstelling een moeilijk jaar voor horeca, winkels en de evenementenbranche. Desondanks is door samenwerking van OVSB en het centrumteam invulling gegeven aan diverse centrumactiviteiten en (winkel)acties, heeft de horeca kleinschalige (wandel)activiteiten georganiseerd en heeft de kermis kunnen plaatsvinden op het Raadhuisplein. Naast een veelal ondersteunende rol is geïnvesteerd in de sfeerbeleving van het centrumgebied (kerstboom, hanging baskets, decemberverlichting). Door actieve rol van gemeente in de verplaatsing van de Hema naar de Airbornestraat en verruiming van de Aldi supermarkt, zijn voorzieningen voor het centrum behouden en is een versterking van de looproute in het centrum gecreëerd. Ook is er veel inzet geleverd in het communiceren en afstemmen met ondernemers en sectoren over veranderende coronamaatregelen. Naast opzetten en uitvoeren van het lokale coronasteunfonds is ook uitvoering gegeven aan de landelijke coronasteunmaatregelen.
Tegenover de negatieve effecten van de coronamaatregelen staan gelukkig ook tal van nieuwe positieve ontwikkelingen die op Ekkersrijt hebben plaatsgevonden en een positieve bijdrage leveren aan het ondernemersklimaat. Zo is in samenspraak met de ondernemersvereniging Ekkersrijt een groenvisie ontwikkeld, zijn voor een aantal projecten subsidieverzoeken ingediend en toegekend en is het project Entree meubelboulevard Ekkersrijt gestart dat een kwalitatieve afronding van de westzijde van de boulevard behelst. Fysieke vergaderingen en bedrijfsbezoeken waren helaas beperkt mogelijk. Op gepaste wijze is overleg geweest met individuele bedrijven en met belangenorganisaties als VNO/NCW, Brainport Development en de provincie over onderwerpen als arbeidsmarkt, verkenning van een tweede aansluiting Ekkersrijt Oost en verkenning van de marktruimte voor nieuwe reclamedragers in het openbaar gebied en initiatieven met betrekking tot huisvesting arbeidsmigranten. Vanuit het aanwezige positieve vestigingsklimaat is met vastgoedeigenaren en projectontwikkelaars gesproken over herontwikkeling van diverse locaties op Ekkersrijt. Tevens zijn verzoeken tot vestiging van bedrijven van buiten de regio met interesse voor Ekkersrijt begeleid naar de economische SGE samenwerking 9voor1. 12.
Binnen de kaders van de Omgevingsvisie ontwikkelen we Ekkersrijt (voormalig Masterplan Ekkersrijt en pilot Omgevingsplan Ekkersrijt Sciencepark) door. Afgelopen jaar is gewerkt aan enkele projecten uit het Masterplan Ekkersrijt, zoals de verkenning van de 2e aansluiting en aanvragen van subsidies voor de Ecologische Verbindingszone. Daarnaast zijn de eerste voorbereidende stappen gezet om een nieuwe visie met uitvoeringsprogramma op te stellen. De voortgang ervan is vertraagd, omdat de omgevingsvisie nog moest worden afgerond.
42
13. We houden structureel overleg met de ondernemersverenigingen OVSB en OVE. Met beide ondernemersverenigingen (OVSB en OVE) en de werkgroepen Centrumteam is zeer regelmatig overleg gevoerd. De fysieke kwartaal overleggen hebben tijdelijk plaatsgemaakt voor regelmatige online en telefonische overleggen om snel te kunnen schakelen op actuele Covid-19 ontwikkelingen. Naast strategische vraagstukken zoals voorverkenning van de 2e ontsluiting Ekkersrijt, de groenvisie Ekkersrijt zijn ook concrete uitvoeringsvraagstukken besproken over aanpak parkeeroverlast en zwerfafval. Maar natuurlijk hebben vooral de coronamaatregelen en afstemming hierover de agenda’s grotendeels bepaald, waarbij veelvuldig in samenwerking gecommuniceerd is met de beide achterbannen. De gemeente neemt actief deel aan het centrumteamoverleg. Het centrumteam heeft door de lockdowns helaas een beperkt deel van haar plannen kunnen uitvoeren. Deze richtte zich vooral op ‘koop lokaal’ initiatieven zoals de geschenkbonnenactie en win/winkelacties. Het centrumteam is uitgebreid met nieuwe ondernemers en is op sterkte om plannen na opheffen van de lockdown alsnog gemaakte plannen te gaan uitvoeren.
Klimaat Voor een uitgebreide toelichting over klimaat wordt verwezen naar de algemene inleiding onder duurzaamheid en klimaat.
Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het programma zijn verbonden. Zowel de baten als de lasten worden als positieve bedragen weergegeven. Het saldo (afwijking budget 2021) wordt weergegeven als positief als het gerealiseerde bedrag hoger is dan de begroting. Bij de lasten is een positief bedrag dus een nadeel, bij de baten een voordeel. Door afronding kunnen er verschillen ontstaan omdat tellingen uit het financieel systeem komen en daarom soms afwijken. Bedragen x €1.000 Omschrijving
Primaire begroting 2021
Begroting na wijziging 2021
Realisatie 2021
Afwijking budget 2021
Lasten 0.10 Mutaties reserves
0
558
558
0
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
66
154
153
-1
3.1 Economische ontwikkeling
127
127
112
-14
3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur
16
72
17
-54
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
40
42
37
-5
3.4 Economische promotie
71
78
66
-12
7.5 Begraafplaatsen
0
0
0
0
8.1 Ruimtelijke ordening
457
1.068
1.101
33
8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)
3.294
4.235
1.852
-2.383
8.3 Wonen en bouwen Totaal Lasten
793
831
880
49
4.863
7.165
4.776
-2.389
43
Baten 0.10 Mutaties reserves
0
5.262
4.891
-371
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
211
211
481
270
3.1 Economische ontwikkeling
38
38
49
10
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
21
21
11
-10
3.4 Economische promotie
34
34
6
-28
8.1 Ruimtelijke ordening
21
21
507
485
8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)
3.372
4.235
2.746
-1.489
8.3 Wonen en bouwen
709
1.049
999
-50
Totaal Baten
4.408
10.872
9.689
-1.183
Saldo (baten -/- lasten)
-456
3.707
4.913
1.206
44
Inhoudelijke rapportages Jaarverslag bezwaarschriftencommissie en juridische zaken 2021 Bezwaarschriftencommissie Inleiding De gemeente Son en Breugel beschikt over een onafhankelijke bezwaarschriftencommissie. De bezwaarschriftencommissie adviseert de burgemeester, het college en de gemeenteraad ten aanzien van ingediende bezwaarschriften van natuurlijke personen en rechtspersonen tegen besluiten van de gemeente. Middels dit jaarverslag geeft de bezwaarschriftencommissie inzicht in het aantal door haar behandelde bezwaarschriften en in de uitgebrachte adviezen. Er wordt inzicht gegeven in hoeveel bezwaarschriften er per onderwerp zijn behandeld. Samenstelling bezwaarschriftencommissie De bezwaarschriftencommissie is een onafhankelijke commissie als bedoeld in artikel 7:13 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb). De voorzitter en de leden van de commissie zijn externen. Ze maken geen deel uit van en zijn niet werkzaam onder verantwoordelijkheid van een tot de gemeente Son en Breugel behorend bestuursorgaan. De bezwaarschriftencommissie bestaat uit de volgende personen: • de heer mr. W.A.M. Waarma, voorzitter; • de heer mr. P.A.J.S. Lathouwers, lid; • de heer mr. A.H.C.M. Spapens, lid; • de heer mr. J.F.H.M. van der Velden, lid. De commissie wordt ondersteund door een ambtelijke secretaris, mevrouw mr. M.J.M. Bellemakers.
Zij maakt geen deel uit van de commissie, maar ondersteunt de commissie bij haar werkzaamheden. Werkwijze De commissie is bevoegd om te adviseren ten aanzien van alle bezwaarschriften met uitzondering van bezwaarschriften die zijn ingediend tegen besluiten die te maken hebben met belastingen en heffingen. Bezwaren over belastingen en heffingen worden behandeld door de heffingsambtenaar. Als een bezwaarschrift binnenkomt, wordt altijd eerst gekeken of het bezwaarschrift op informele wijze kan worden opgelost. Soms kan uitleg van het bestreden besluit er voor zorgen dat de bezwaren worden weggenomen. Ook kan het zijn dat er aanleiding is om tot een ander besluit te komen. Als de bezwaren blijven bestaan, wordt de bezwaarprocedure verder voortgezet. De bezwaarmaker wordt dan uitgenodigd voor een hoorzitting bij de bezwaarschriftencommissie om het bezwaar mondeling toe te lichten. Voor deze hoorzitting worden alle betrokken partijen uitgenodigd. Dit zijn veelal de bezwaarmaker(s), vertegenwoordiger van het bestuursorgaan en andere belanghebbenden zoals een vergunninghouder. De hoorzittingen zijn in de regel openbaar. Van elke hoorzitting wordt een verslag gemaakt. Na de hoorzitting brengt de bezwaarschriftencommissie advies uit. Dit advies wordt toegezonden aan het bestuursorgaan. Het bestuursorgaan neemt vervolgens een beslissing op het bezwaarschrift.
Hierbij kan het bestuursorgaan het advies van de bezwaarschriftencommissie overnemen. Het bestuursorgaan kan echter ook besluiten om af te wijken van het advies. Dit moet dan wel goed worden gemotiveerd. De beslissing op het bezwaarschrift wordt toegezonden naar de bezwaarmaker en eventuele andere belanghebbenden. Bij de beslissing op bezwaar zit het advies van de commissie en het verslag van de hoorzitting.
45
Aantal bezwaarschriften In 2021 zijn er in totaal 54 bezwaarschriften ontvangen. In onderstaand overzicht is opgenomen hoeveel bezwaarschriften er per onderwerp zijn binnengekomen. Onderwerp
Aantal
Omgevingsvergunning kappen
11
Omgevingsvergunning bouwen
9
Verkeersbesluit
8
Handhaving
6
Wet openbaarheid van bestuur
6
Participatiewet
6
Overig
2
Subsidie
1
Jeugdwet
1
Algemene verordening gegevensbescherming
1
Omgevingsvergunning uitvoeren werk
1
Wet dwangsom bij niet tijdig beslissen
1
Monumentenwet
1
Totaal
54
In onderstaand overzicht is opgenomen hoeveel bezwaarschriften er in de voorgaande jaren zijn binnengekomen. Jaar
Aantal bezwaarschriften
2018
44
2019
38
2020
37
2021
54
In 2021 zijn er meer bezwaarschriften ontvangen dan in de voorgaande jaren. Een toename is met name te zien in het aantal bezwaarschriften dat is binnengekomen tegen omgevingsvergunningen voor de activiteit kappen. Dit heeft te maken met de herinrichting van de sloot bij de Gentiaan. Hiervoor moesten een aantal bomen worden gekapt en een aantal omwonenden hebben hiertegen bezwaar gemaakt. Daarnaast is er een toename in het aantal bezwaarschriften tegen verkeersbesluiten. Het gaat hier met name om verkeersbesluiten voor het plaatsen van elektrische laadpalen.
46
Adviezen De bezwaarschriftencommissie heeft de volgende adviezen gegeven in 2021. Hierbij zitten nog 7 bezwaarschriften die in 2020 zijn ontvangen. Advies
2018
2019
2020
2021
Gegrond
1
1
0
3
Ongegrond
16
16
9
23
Niet-ontvankelijk
9
11
13
8
Geen advies
28
19
15
17
Totaal
54
47
37
51
De aantallen bij “geen advies” hebben betrekking op ingetrokken bezwaarschriften. Bezwaarschriften worden veelal ingetrokken na een bemiddelend gesprek met iemand van de vakafdeling waarin het bestreden besluit nog eens wordt toegelicht. Het komt soms ook voor dat gedurende de procedure meer informatie bekend wordt, waardoor het bestreden besluit wordt aangepast. Als dit aangepaste besluit volledig aan het bezwaar tegemoet komt, wordt het bezwaar meestal ingetrokken. Aantal hoorzittingen In 2021 is de bezwaarschriftencommissie 12 keer bijeengekomen voor hoorzittingen. Zie hieronder een overzicht van het aantal hoorzittingen per jaar. Jaar
Aantal hoorzittingen
2018
15
2019
10
2020
8
2021
12
Juridische zaken Klachten De klachtbehandeling is geregeld in Hoofdstuk 9 van de Algemene wet bestuursrecht en de Klachtenregeling gemeente Son en Breugel 2009 (hierna: de klachtenregeling). Natuurlijke personen of rechtspersonen kunnen een klacht indienen over de wijze waarop een bestuursorgaan, een lid van het college van B&W of een ambtenaar van de gemeente zich in een bepaalde gemeentelijke aangelegenheid jegens die natuurlijke persoon of rechtspersoon heeft gedragen. Dergelijke klachten worden in behandeling genomen volgens de klachtenregeling. De klachtbehandeling kent drie fasen. De eerste fase is de informele behandeling van de klacht. De informele behandeling houdt in dat er (informeel) contact op wordt genomen met de klager en wordt bekeken of het mogelijk is om de klacht op te lossen en/of de klager tevreden te stellen. Binnen de gemeente Son en Breugel wordt er veel waarde gehecht aan de informele klachtbehandeling. Het is namelijk belangrijk om met de klager in gesprek te gaan naar aanleiding van de klacht en te bekijken of er tot een oplossing kan worden gekomen. In de regel worden klachten tijdens de informele klachtbehandeling afgehandeld.
47
De tweede fase is de formele behandeling van de klacht. Daarbij worden zowel de klager als de beklaagde uitgenodigd voor een hoorzitting. Tijdens deze hoorzitting wordt gesproken over de klacht en wordt bekeken of er nog oplossingen zijn. Van de hoorzitting wordt een verslag gemaakt. Na de hoorzitting wordt er een rapport van bevindingen opgesteld door de klachtbehandelaar. Dit rapport van bevindingen gaat met een advies en eventuele aanbevelingen naar het verantwoordelijke bestuursorgaan. Vervolgens wordt er een beslissing genomen op de klacht. Nadat het verantwoordelijk bestuursorgaan een beslissing heeft genomen op de klacht is de tweede fase afgerond. De klager heeft daarna de mogelijkheid om zijn of haar klacht binnen een jaar voor te leggen aan de Nationale ombudsman. Dit betreft de derde fase van de klachtbehandeling en dit wordt ook wel de formele behandeling in tweede instantie genoemd. In 2021 zijn er 20 klachten ingediend die conform de klachtenregeling in behandeling zijn genomen. Er zijn in 2021 geen klachten formeel in tweede instantie, door de Nationale ombudsman, behandeld. Onderwerp klacht Geen reactie op meldingen
Procedure Informele klachtenprocedure
Geen reactie op meldingen
Informele klachtenprocedure
Behandeling van dossier
Informele klachtenprocedure
Onduidelijke brief
Informele klachtenprocedure
Geen reactie op meldingen
Informele klachtenprocedure
Gedraging medewerker
Niet in behandeling genomen
Gedraging medewerker
Formele klachtenprocedure (eerste instantie) Formele klachtenprocedure (eerste instantie)
Gedraging medewerker
Gedraging burgemeester
Formele klachtenprocedure (eerste instantie)
Gedraging medewerker Gedraging medewerker
Informele klachtenprocedure Informele klachtenprocedure
Afgehandeld Ja, er is gereageerd op de meldingen. De klager heeft aangegeven dat de klacht hiermee is afgehandeld. Ja, er is gereageerd op de meldingen en er is excuses aangeboden dat het lang is blijven liggen. De klager heeft aangegeven dat de klacht hiermee is afgehandeld. Ja, partijen zijn in overleg getreden en er zijn afspraken gemaakt. Ja, er is een nieuwe brief verstuurd waarin duidelijkheid is geschapen. De klager heeft aangegeven dat de klacht hiermee is afgehandeld. Ja, er is gereageerd op de meldingen. De klager heeft aangegeven dat de klacht hiermee is afgehandeld. De klacht had betrekking op een gedraging die langer dan één jaar voor indiening van het klaagschrift plaatsvond. Op grond van de klachtenregeling is daarom besloten om de klacht niet in behandeling te nemen. Ja, het college heeft een beslissing genomen op de klacht. Ja, de formele klachtenprocedure is opgestart. De klager heeft de klacht echter voor de hoorzitting ingetrokken. Ja, de formele klachtenprocedure is opgestart. De klager heeft de klacht echter voor de hoorzitting ingetrokken. Ja, de klacht is ingetrokken. Ja, partijen zijn in overleg getreden en er is uitleg gegeven op bepaalde punten. De klager heeft aangegeven dat de klacht hiermee is afgehandeld.
48
Gedraging medewerker
Informele klachtenprocedure
Geen reactie op verzoeken
Informele klachtenprocedure
Behandeling dossier
Informele klachtenprocedure
Gebrekkige reactie meldingen
Informele klachtenprocedure
Geen reactie op brief
Informele klachtenprocedure
Gedraging medewerker Gedraging medewerker
Formele klachtenprocedure (eerste instantie) Informele klachtenprocedure
Geen reactie op meldingen
Informele klachtenprocedure
Gedraging wethouder
Informele klachtenprocedure
Ja, partijen zijn in overleg getreden en er zijn een aantal vragen beantwoord. De klagers hebben aangegeven de klacht niet door te willen zetten. Ja, partijen zijn in overleg getreden en er is een reactie gekomen op de verzoeken. Ja, partijen zijn in overleg getreden en er is tot een oplossing gekomen. Ja, er is uitgebreider gereageerd op de meldingen. De klager heeft aangegeven dat de klacht hiermee is afgehandeld. Ja, er is gereageerd op de brief en er zijn afspraken gemaakt. De klager heeft aangegeven dat de klacht hiermee is afgehandeld. Ja, na de hoorzitting is de klacht ingetrokken. Ja, na telefonisch contact heeft de klager aangegeven dat de klacht niet verder hoeft te worden behandeld. Ja, er is gereageerd op de meldingen. Daarmee is de klacht afgehandeld. Nee, de informele klachtenprocedure is afgerond. De klager moet nog laten weten of de formele klachtenprocedure moet worden opgestart. Ter info: In 2022 heeft de klager laten weten dat de klachtenprocedure niet hoeft te worden opgestart en dat de klacht is afgehandeld.
Wob-verzoeken Ingevolge de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) kan een ieder een verzoek om informatie neergelegd in documenten over een bestuurlijke aangelegenheid richten tot een bestuursorgaan. Het uitgangspunt van de Wob is dat alle overheidsinformatie openbaar is, tenzij er uitzonderingsgronden van toepassing zijn op grond van de Wob of andere wetgeving. Het afhandelen van verzoeken in het kader van de Wob kan veel tijd in beslag nemen. De informatie waar naar wordt gevraagd moet worden verzameld en er moet worden bekeken of er uitzonderingsgronden van toepassing zijn. Een beslissing op een Wob-verzoek moet binnen vier weken gerekend vanaf de dag na die waarop het verzoek is ontvangen worden genomen. Deze beslistermijn kan eenmalig gemotiveerd met vier weken worden verlengd. Zeker bij omvangrijke Wobverzoeken is de beslistermijn kort. Vanaf 1 oktober 2016 is de Wet Dwangsom en beroep bij niet tijdig beslissen niet meer van toepassing op de Wob. Dit betekent echter niet dat er niet tijdig een beslissing moet worden genomen. Bestuursorganen blijven verantwoordelijk voor een tijdige beslissing op Wobverzoeken. Als dat niet gebeurt, kan er rechtstreeks beroep worden ingesteld bij de rechter. In 2021 zijn er 23 Wob-verzoeken ontvangen. In 2020 waren dit er 8. Het aantal in 2021 is aanzienlijk meer dan in 2020.
Dit kan te verklaren zijn doordat er meerdere Wob-verzoeken zijn ingediend met betrekking tot de situatie aan de Hoberglaan. Verder is er geen specifieke verklaring gevonden. Alle Wob-verzoeken zijn binnen de beslistermijn, inclusief eventuele verlenging, afgehandeld.
49
Contractenbank In Contractenbank moeten alle contracten worden opgenomen die binnen de gemeente Son en Breugel zijn overeengekomen en waar een vervolg aan zit. Via Contractenbank kan worden bijgehouden wanneer een contract afloopt en wanneer een contract eventueel moet worden verlengd. Wanneer een contract dreigt af te lopen, wordt er een signalering gestuurd naar de betrokken medewerkers. Deze medewerkers weten dan dat het contract binnenkort afloopt en dat daar wellicht iets mee moet gebeuren. Op deze wijze beogen we de juridische – en daarmee samenhangende financiële – risico’s nog verder te verminderen. De beheerders van Contractenbank komen periodiek bijeen om de contractgegevens door te lopen en up-to-date te houden. Mandaten In het mandaatregister zijn bevoegdheden opgenomen die het college en de burgemeester gemandateerd hebben naar de organisatie. In de regel wordt mandaat verleend aan de gemeentesecretaris met de bevoegdheid tot het verlenen van ondermandaat. Als mandaat is verleend is de gemandateerde bevoegd om namens het bestuursorgaan de betreffende bevoegdheid uit te oefenen. Het mandaatregister wordt periodiek nagekeken en waar nodig aangepast. Juridisch overleg Dienst Dommelvallei De juristen van de gemeenten Son en Breugel, Nuenen c.a. en Geldrop-Mierlo en een afgevaardigde van Dienst Dommelvallei hebben periodiek over uiteenlopende (juridische) onderwerpen.
Daarnaast worden zaken besproken die door alle 4 de organisaties kunnen worden geharmoniseerd.
Jaarverslag bestuurlijke en ambtelijke integriteit 2021 Meldingen bestuurlijke integriteit In 2021 zijn geen meldingen vermoeden van integriteitsschendingen door politiek ambtsdragers, zoals bedoeld in het “Protocol vermoedens integriteitsschendingen politiek ambtsdragers gemeente Son en Breugel 2012”, ingediend. Tweejaarlijkse themabijeenkomst integriteit Volgens het in 2015 vastgestelde Beleidskader integriteit gemeente Son en Breugel vindt iedere twee jaar een themabijeenkomst integriteit plaats voor raads- burger- en collegeleden. De in 2021 beoogde bijeenkomst, in principe te organiseren door bureau Necker van Naem, is wegens de coronamaatregelen niet doorgegaan. Eem dergelijke bijeenkomt vindt bij voorkeur in fysieke vorm plaats. Gemeenteraadsverkiezingen / VOG-verklaringen Tijdens de informatiebijeenkomst in oktober 2021 rond de komende gemeenteraadsverkiezingen kwam het belang van integriteit met betrekking tot kandidaten voor het raadslidmaatschap aan de orde. Een integer bestuur is essentieel voor het goed kunnen functioneren hiervan. Hoewel dit geen garantie biedt, kan het vragen van een Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) rond de aan de verkiezingen deelnemende personen hier een bijdrage aan leveren.
Om het aanvragen hiervan te stimuleren is afgesproken dat de gemeente per aan de gemeenteraadsverkiezingen deelnemende partij de kosten van maximaal 7 VOG-verklaringen vergoedt. Van deze gelegenheid is door diverse partijen gebruik gemaakt. Meldingen vermoeden misstand Ingevolge de Regeling melding vermoeden misstand wordt jaarlijks een rapportage opgesteld over de uitvoering van deze regeling, waarin in geanonimiseerde vorm gerapporteerd wordt over het aantal en de aard van de meldingen van een vermoeden van een misstand. In 2021 zijn dergelijke meldingen niet ontvangen; nog intern noch bij het externe meldpunt, de Afdeling onderzoek van het Huis voor Klokkenluiders.
50
Maatschappelijk verantwoord inkopen
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
Paragrafen Lokale heffingen Inleiding Deze paragraaf geeft een overzicht van de diverse lokale heffingen en belastingen op hoofdlijnen.
Beleid Bij het heffen en invorderen van belastingen zijn we onder meer gebonden aan: • de Algemene Wet inzake Rijksbelastingen (AWR); • de Algemene wet bestuursrecht (Awb), (inclusief de algemene beginselen van behoorlijk bestuur); • de Invorderingswet 1990; • de Gemeentewet; • diverse uitvoeringsbesluiten. De wet geeft duidelijke kaders aan voor de heffing, invordering en kwijtschelding van gemeentelijke belastingen. Het tarievenbeleid is gebaseerd op de volgende uitgangspunten: • Geen algemene lastenstijging. De gemiddelde lasten voor de inwoners mogen niet meer toenemen dan de inflatiecorrectie. Lastenverzwaring voor inwoners blijft achterwege en indien enigszins mogelijk zullen we de tarieven van de gemeentelijke belastingen en/of leges verlagen; • Streven naar kostendekkendheid in de tariefstelling voor leges en retributies; • Het profijtbeginsel bij de overige heffingen hanteren. In overeenstemming met de beleidsuitgangspunten, bepaald in de Kadernota, worden de tarieven over 2021 als volgt aangepast: • Voor de OZB zijn de tarieven verlaagd om de waardeontwikkeling te compenseren. Daarna is de inflatiecorrectie van 2,2% toegepast.
Tenslotte zijn de tarieven als volgt verhoogd; o OZB eigenaren woningen: verhoogd met 3,3%; o OZB gebruikers niet-woningen: verhoogd met 9%; o OZB eigenaren niet-woningen: verhoogd met 12,9%; • Leges en tarieven zijn verhoogd met de inflatiecorrectie (2,2%); • De leges en tarieven in titel 2 van de tarieventabel (omgevingsvergunningen) zijn bovenop de inflatiecorrectie verhoogd met 3%; • De tarieven voor de rioolheffing en afvalstoffenheffing zijn gebaseerd op 100% kostendekkendheid waarbij rekening is gehouden met een zo reëel mogelijke inschatting van zowel de baten- als de lastenontwikkeling binnen het meerjarenperspectief 2021-2024. Definitieve (formele) vaststelling van de diverse belastingtarieven heeft plaats gevonden door vaststelling van de belastingverordeningen tijdens de behandeling in de raadsvergadering van 11 november 2020.
Onroerendezaakbelastingen (OZB) We heffen op grond van artikel 220 van de Gemeentewet twee directe belastingen op de onroerende zaken die binnen de gemeente liggen, de zogenaamde onroerendezaakbelastingen (OZB): • Een gebruikersbelasting van degene die bij het begin van het kalenderjaar een onroerende zaak die niet in hoofdzaak tot woning dient, al dan niet krachtens eigendom, bezit, beperkt recht of persoonlijk recht gebruikt; • Een eigenarenbelasting van degene die bij het begin van het kalenderjaar van een onroerende zaak het genot heeft krachtens eigendom, bezit of beperkt recht. De tarieven voor 2021 zijn bijgesteld aan de hand van de ontwikkeling van de nieuwe WOZ-waarden zodat er sprake is van een gelijkblijvende opbrengst. De inflatiecorrectie, areaaluitbreiding en de tariefaanpassing leiden tot een hogere opbrengst.
67
Afvalstoffenheffing De gemeente is verplicht huishoudelijke afvalstoffen in te zamelen. Op grond van artikel 15.33 van de Wet milieubeheer en de Verordening afvalstoffenheffing en reinigingsrechten wordt afvalstoffenheffing geheven van degene die in de gemeente feitelijk gebruik maakt van een perceel waarvoor de gemeente verplicht is huishoudelijke afvalstoffen in te zamelen. Reinigingsrechten worden geheven van niet-woningen (bedrijven) die hebben aangegeven gebruik te maken van de inzameldienst voor huishoudelijke afvalstoffen. Het betreft hier geen bedrijfsafval. De tarieven voor afvalstoffenheffing zijn in 2021 gestegen met 33,65%.
Rioolheffing Op grond van artikel 228a van de Gemeentewet wordt een rioolheffing geheven. De rioolheffing wordt opgelegd aan de gebruiker van een eigendom van waaruit afvalwater direct of indirect via de gemeentelijke riolering wordt afgevoerd. De tarieven van de rioolheffing worden zodanig vastgesteld dat de geraamde kosten niet boven de geraamde baten uitkomen. We streven er naar dat de kosten voor 100% worden gedekt door de opbrengsten uit de heffingen. Per 1 januari 2020 is de gedifferentieerde rioolheffing ingevoerd. De differentiatie bestaat uit een afvalwater- en hemelwatercomponent. De afvalwaterheffing is een gebruikersheffing. De hemelwaterheffing is een eigenarenheffing. De hemelwaterheffing is een heffing met een vast bedrag van € 50,- voor de komende 10 jaren. Doel van de differentiatie van de rioolheffing en het invoeren van de hemelwaterheffing is om bewoners en bedrijven mee te laten werken aan het klimaatbestendig maken van hun omgeving en goed gedrag te belonen in de vorm van een financieel voordeel.
Kostendekkendheid afvalstoffenheffing en rioolheffing Op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording zijn gemeenten verplicht inzichtelijk te maken hoe bij de berekening van tarieven en heffingen wordt bewerkstelligd dat de geraamde baten de geraamde lasten niet overschrijden. De tarieven mogen dus hoogstens kostendekkend zijn. Daarnaast moeten we de beleidsuitgangspunten die ten grondslag liggen aan deze berekeningen vermelden en de manier waarop we deze uitgangspunten bij de tariefstellingen hanteren. Met onderstaande tabel verantwoorden we of de heffingen (afvalstoffenheffing en rioolheffing) inderdaad kostendekkend zijn geweest, ofwel of de werkelijke baten de gerealiseerde lasten niet hebben overschreden. Per heffing worden de totale baten en lasten en het gerealiseerde dekkendheidspercentage weergegeven. Dekkendheid rioolheffing
2021
Riolering taakveld 7.2 Beheer en onderhoud riolering
587.772
Kapitaallasten
197.655
Mutatie voorziening
-22.819
Totaal kosten riolering taakveld 7.2
762.608
Toerekenbare kosten vanuit andere taakvelden Overhead taakveld 0.4
149.022
Kwijtschelding taakveld 6.3
21.625
Straatreiniging taakveld 2.1
62.109
Watertaken taakveld 5.7
268.730
BTW taakveld 0.11
170.625
Totaal toerekenbaar
672.112
Totaal lasten
1.434.720
Opbrengst rioolheffing taakveld 7.2
1.410.813
Overige opbrengsten taakveld 7.2 Baten totaal taakveld 7.2 Dekkendheidpercentage riool
23.906 1.434.720 100%
* De omzetbelasting rekenen we conform artikel 229B van de Gemeentewet toe. Deze toerekening is het gevolg van de invoering van het Btw-compensatiefonds in 2003. Vanaf dat moment werd de Btw compensabel en werd tegelijkertijd het gemeentefonds hiervoor verlaagd.
68
Dekkendheid afvalstoffenheffing
2021
Afval taakveld 7.3 Lasten milieustraat Lasten overige afvalstromen Kapitaallasten Mutatie voorziening Totaal kosten afval taakveld 7.3
539.666 1.113.078 2.133 195.153 1.850.030
Toerekenbare kosten vanuit andere taakvelden Overhead taakveld 0.4
68.845
Kwijtschelding taakveld 6.3
40.661
BTW taakveld 0.11
296.469
Totaal toerekenbaar
405.975
Totaal lasten
2.256.005
Baten afvalstoffenheffing taakveld 7.3
1.990.591
Baten milieustraat
84.460
Baten overige afvalstromen
180.954
Baten totaal Dekkendheidpercentage afval
2.256.005 100%
Kostendekkendheid leges Wanneer de gemeente een bepaalde dienst levert, kunnen daarvoor leges worden geheven. De tarieven worden jaarlijks vastgesteld in de Tarieventabel behorende bij de Legesverordening. Net als riool- en afvalstoffenheffing moeten de tarieven dusdanig worden vastgesteld dat de geraamde baten niet boven de geraamde lasten uitkomen. De verschillende leges die worden geheven, worden in principe jaarlijks verhoogd met de daarvoor geldende inflatiecorrectie. Bij de vaststelling van een aantal tarieven, zoals voor reisdocumenten, moet rekening gehouden worden met van rijkswege gestelde maximumtarieven. Er mag geen winst gemaakt worden. Voor deze heffingen wordt gestreefd naar een 100% kostendekkend tarief. Kostendekkendheid leges Op grond van het besluit van 5 maart 2016 in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) moeten gemeenten verplicht inzichtelijk maken dat de tarieven en heffingen hoogstens kostendekkend zijn. De geraamde baten mogen de geraamde lasten niet overschrijden. Per hoofdstuk van de legesverordening 2019, is hieronder de kostendekkendheid weergegeven op basis van de gerealiseerde baten en lasten. Hoofdstukken die niet zijn opgenomen in de plaatselijke legesverordening, zijn niet opgenomen in onderstaande tabel(len).
Per titel in de legesverordening wordt gestreefd naar maximale kostendekkendheid, ondanks dat jurisprudentie de legesverordening als één geheel ziet en dus de legesverordening als geheel maximaal kostendekkend moet zijn. Tussen afzonderlijke hoofdstukken binnen een titel mag kruissubsidiëring worden toegepast. Opbrengsten uit leges van een bepaald hoofdstuk, mogen kosten binnen een ander hoofdstuk compenseren. In onderstaande overzichten zijn per hoofdstuk en per titel de totale baten, de totale lasten en het kostendekkendheidspercentage weergegeven. De lasten zijn uitgesplitst in salaris, overhead en directe lasten. Hierbij is rekening gehouden met jurisprudentie over hetgeen wel en niet aan de leges mag worden toegerekend. De salarislasten en overhead in titel 1 zijn toegerekend vanuit het taakveld 0.2 Burgerzaken. Op basis van de toegerekende salarislasten is het opslagpercentage voor de overhead bepaald.
69
Baten
Salaris
Overhead
Burgerlijke stand
-12.441
28.510
27.432
435
22%
Reisdocumenten
-85.243
76.027
73.153
39.846
45%
Hoofdstuk 3
Rijbewijzen
-82.028
60.188
57.913
29.458
56%
Hoofdstuk 4
Verstrekkingen uit de Basisregistratie personen
-3.974
28.510
27.432
0
7%
Hoofdstuk 7
Bestuursstukken
-
-
-
-
Hoofdstuk 8
Vastgoedinformatie
Hoofdstuk 9
Overige publiekszaken
Hoofdstuk 10 Hoofdstuk 11
Titel 1
Algemene dienstverlening
Hoofdstuk 1 Hoofdstuk 2
Lasten
Percentage
-48
6.336
6.096
6.431
0%
-35.689
31.678
30.480
25.990
40%
Gemeentearchief
-
6.336
6.096
-
0%
Huisvestingswet
-
-
-
-
Hoofdstuk 12
Leegstandswet
-
6.336
6.096
-
Hoofdstuk 16
Kansspelen
-
9.503
9.144
-
0%
Hoofdstuk 17
Telecommunicatie
-5.548
6.336
6.096
-
45%
Hoofdstuk 18
Verkeer en vervoer
-209
9.503
9.144
313
1%
Hoofdstuk 19
Kinderopvang
-
6.336
6.096
-
0%
Hoofdstuk 20
Diversen
-5.929
19.007
18.288
971
15%
-231.110
294.604
283.468
103.445
34%
Totaal titel 1
0%
De salarislasten en overhead in titel 2 zijn (voornamelijk) toegerekend vanuit het taakveld 8.3 Wonen en Bouwen, waaronder de bouwvergunningen vallen. Ook hier is op basis van de toegerekende salarislasten de overhead bepaald. De baten en lasten binnen titel 2 van de legesverordening hebben voornamelijk betrekking op hoofdstuk 2 en 3, vandaar is vanwege de samenhang besloten alle lasten toe te rekenen aan hoofdstuk 3 binnen titel 2 en is dit niet verder uitgesplitst. Baten Titel 2
Salaris Overhead Lasten Percentage
Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving / omgevingsvergunningen
Hoofdstuk 1 Begripsomschrijvingen
-
-
-
-
Hoofdstuk 2 Schetsplan / Conceptaanvraag omgevingsvergunningen / Verzoek principebesluit
-15.407
0
0
0
Hoofdstuk 3 Omgevingsvergunning
717.158 309.677
297.971
95% 150.174
Hoofdstuk 4 Vermindering
-
-
-
-
Hoofdstuk 5 Teruggaaf
-
-
-
-
Hoofdstuk 6 Intrekking omgevingsvergunning
-
-
-
-
Hoofdstuk 7 Wijziging omgevingsvergunning als gevolg van wijziging project (vervallen)
-
-
-
-
Hoofdstuk 8 Bestemmingswijzigingen zonder activiteiten
-
-
-
-
Hoofdstuk 9 Sloopmelding (vervallen)
-
-
-
-
Hoofdstuk 10
-
-
-
-
In deze titel niet benoemde beschikking
Totaal titel 2
100%
-732.565 309.677
297.971 150.174
97%
De salarislasten en overhead in titel 3 zijn voornamelijk toegerekend vanuit het taakveld 0.2 Burgerzaken. Baten Salaris Overhead Lasten Percentage Titel 3
Dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn
Hoofdstuk 1 Horeca
-2.541
6.336
6.096
-
Hoofdstuk 3 Seksbedrijven
-
-
-
-
Hoofdstuk 4 Verbod exploiteren bedrijf zonder benodigde vergunning
-
-
-
-
Hoofdstuk 5 Marktstandplaatsen
-
6.336
6.096
-
0%
Hoofdstuk 6 Winkeltijdenwet
-
6.336
6.096
-
0%
Hoofdstuk 7 In deze titel niet benoemde vergunning, ontheffing of andere beschikking
-
3.168
3.048
-
0%
-2.541 22.175
21.336
0
6%
Totaal titel 3
20%
70
Marktgelden Marktgelden worden geheven van degene die een standplaats inneemt (of van degene aan wie een standplaats is toegewezen) op de wekelijkse warenmarkt. Marktgelden zijn afhankelijk van het aantal strekkende meters frontlengte van de standplaats. Het tarief is in 2021 verhoogd met de daarvoor geldende inflatiecorrectie (2,2%).
Precariorechten Precario is een heffing op het gebruik van gemeentegrond. Voor veel ondernemers is 2021 een economisch zwaar jaar geweest. De horeca heeft in 2021 gedurende lange tijd haar deuren gesloten moeten houden. Bij het stapsgewijs vrijgeven van de samenleving mochten in eerste instantie alleen de terrassen weer open waarbij de rendabiliteit van de horecabedrijven nog steeds onder grote druk stond. Daarom heeft de gemeente Son en Breugel, waar mogelijk, de horeca gefaciliteerd. Zo kon het oppervlak van de terrassen worden uitgebreid om de gevolgen van de 1,5m maatregel enigszins op te vangen. De uitbreiding van de terrassen is een eenmalige en tijdelijke maatregel geweest waarover geen precario verschuldigd was. Voor de reeds bestaande terrassen is eveneens besloten om de precario niet te heffen.
Kwijtscheldingen gemeentelijke belastingen Als mensen de verschuldigde belasting niet kunnen betalen (of met buitengewoon bezwaar), komen zij wellicht in aanmerking voor gehele of gedeeltelijke kwijtschelding. In het kader van de administratieve lastenverlichting voor de inwoners, toetsen we bij het inlichtingenbureau indien eerder kwijtschelding verleend is of er geen belemmering is voor het verlenen van automatische kwijtschelding. Bij geen belemmering verlenen we automatische kwijtschelding. De kwijtscheldingsregels zijn vastgelegd in de Invorderingswet 1990 en de Uitvoeringsregeling Invorderingswet 1990. De gemeente heeft, als gevolg van artikel 255 van de Gemeentewet, slechts op 2 onderdelen beleidsvrijheid: • De raad kan bepalen dat er helemaal geen dan wel gedeeltelijke kwijtschelding wordt verleend; • De raad kan regels stellen met betrekking tot de wijze waarop de kosten van bestaan in aanmerking worden genomen die er toe leiden dat in ruimere mate kwijtschelding wordt verleend. Op grond van het laatste onderdeel heeft de gemeente gekozen voor het voor 100% meenemen van de kosten van bestaan. Kwijtschelding kan worden aangevraagd voor de volgende heffingen: • OZB; • Afvalstoffenheffing; • Rioolheffing.
Overzicht tarieven 2019
2020
2021
OZB Eigenaar Woning
0,0894%
0,0881%
0,0877%
OZB Eigenaar Niet-woning
0,1506%
0,1649%
0,1898%
OZB Gebruiker Niet-woning
0,1346%
0,1407%
0,1565%
Afvalstoffenheffing 1-persoonshh
163,44
173,28
231,60
Afvalstoffenheffing meer-pers.hh
204,96
217,20
290,28
Reinigingsrechten
198,69
210,84
281,76
Rioolheffing t/m 500m3
153,00
132,60
137,28
Rioolheffing eigenaar
Nvt.
50,00
50,00
71
Vergelijking buurgemeenten In onderstaande tabel worden de eenheden gebruikt die het COELO toepast voor het bepalen van de woonlasten. Onderstaande tabel geeft inzicht in de gegevens over 2021 (afgerond op hele euro's). Son en Breugel
Nuenen
Eindhoven
Best
Geldrop-Mierlo
OZB eigenaar woning
0,0877%
0,1284%
0,10930%
0,0895%
0,0788%
OZB eigenaar niet-woning
0,1903%
0,2324%
0,30044%
0,1965%
0,1728%
OZB gebruiker niet-woning
0,1567%
0,1866%
0,22103%
0,1576%
0,1404%
Afvalstoffenheffing (*) (meerpers.huishouden)
290
402
334
299
333
Rioolheffing
137
190
156
174
194
(*): Diftar gemeenten worden door het COELO berekend op basis van vastrecht plus een gemiddeld aantal ledigingen (18 maal een grijze container van 140 liter en 7 maal een groene container van 140 liter). De aantallen van het COELO zijn gebaseerd op een landelijk gemiddelde.
Ontwikkeling lokale lastendruk Jaar
2019
2020
2021
306.000
328.000
346.000
5,88%
7,19%
5,49%
OZB
274
289
303
Afvalstoffenheffing (meerpersoons)
205
217
290
Rioolheffing (gebruiker)
153
133
137
Rioolheffing (eigenaar)
0
50
50
632
689
780
4,81%
9,02%
13,21%
WOZ-waarde Wijziging WOZ-waarde
Totaal % wijziging lasten t.o.v. t-1
72
Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding In deze paragraaf geven we de financiële robuustheid van de gemeente weer. Onder weerstandsvermogen wordt in algemene zin verstaan de mogelijkheid om tegenvallers op te vangen. Het weerstandsvermogen betreft de relatie tussen: • (Beschikbare) weerstandscapaciteit: De middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt om niet begrote kosten te dekken. • Benodigde weerstandscapaciteit: Risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn voor de financiële positie van de gemeente. Het betreft risico’s die eenmalig onverwacht kunnen optreden en geen normale bedrijfsvoeringsrisico’s zijn. Coronavirus De gevolgen van de coronacrisis zijn - net als vorig jaar - zorgvuldig in kaart gebracht. De conclusie is dat er ook dit jaar geen risico's zijn voor de gemeente Son en Breugel als gevolg van de pandemie.
Beleid betreffende de weerstandscapaciteit en de risico's In de raadsvergadering van 21 maart 2013 heeft de raad de ‘Nota risicomanagement en weerstandsvermogen’ vastgesteld. In de nota wordt het beleidskader voor het weerstandsvermogen beschreven. Dit kader luidt als volgt: • De gemeenteraad wordt via de planning- en controldocumenten geïnformeerd over de 15 belangrijkste risico’s, de beschikbare weerstandscapaciteit en de ratio van het weerstandsvermogen; • De ‘Nota risicomanagement en weerstandsvermogen’ wordt als basis gehanteerd voor de opstelling van de verplicht voorgeschreven paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing in de meerjarenprogrammabegroting en de jaarrekening; • Voor de berekening van de beschikbare weerstandscapaciteit worden de onbenutte belastingcapaciteit en de stille reserves buiten beschouwing gelaten; • Uitgegaan wordt van een gewenste minimale score voor de ratio weerstandsvermogen van ‘voldoende’ (ratio > 1); • Als de ratio weerstandsvermogen door de toename van risico’s onder de 1 uitkomt, zal ofwel de beschikbare weerstandscapaciteit worden aangevuld, ofwel extra inspanningen worden gedaan om de benodigde weerstandscapaciteit terug te brengen. In deze situatie zal het college voorstellen doen aan de gemeenteraad die ervoor moeten zorgen dat het weerstandsvermogen weer op het gewenste niveau komt.
In de ‘Nota risicomanagement en weerstandsvermogen’ is uitvoerig ingegaan op het wettelijk kader, de inventarisatie van de risico’s en de weerstandscapaciteit. De beleidsconclusies zijn hierboven weergegeven. In deze jaarrekening heeft een actualisatie plaatsgevonden van de weerstandscapaciteit, de risico’s en het weerstandsvermogen.
Top 15 inventarisatie van de risico's In veel gevallen kunnen we de exacte waarde van een risico niet bepalen. Om de risico’s toch te kwantificeren werken we met klassengemiddelden. Deze klassengemiddelden leiden tot de financiële gevolgen in onderstaande tabel. De risicowaarde bepalen we vervolgens aan de hand van de volgende berekening: Risicowaarde in € = percentage ‘Kans’ x ‘Gevolg in €’ Het totaal aan risicowaarden vormt de benodigde weerstandscapaciteit. Omdat niet alle risico’s zich tegelijk manifesteren, wordt gerekend met een zekerheidspercentage van 90%. Hieronder treft u de top 15 van grootste risico's aan.
73
Risico
Kans in %
Kans in €
1. Jeugdzorg
90%
375.000
337.500
2. Externe gevolgen cybercriminaliteit/beveiligingsincident
30%
1.000.000
300.000
3. CMD algemeen
50%
375.000
187.500
4. Wolfswinkel
50%
375.000
187.500
5. Algemene uitkering gemeentefonds
70%
175.000
122.500
6. Interne gevolgen cybercriminaliteit/beveiligingsincident
70%
175.000
122.500
7. Crisisbeheersing
10%
1.000.000
100.000
Concrete
berekening
76.725
9. Vennootschapsbelasting
30%
175.000
52.500
10. Inkoop en aanbesteding
70%
75.000
52.500
11. Fiscaliteit
30%
175.000
52.500
12. Attero - compensatieovereenkomst
30%
175.000
52.500
Concrete
berekening
43.638
50%
75.000
37.500
Concrete
berekening
8. Dienst Dommelvallei
13. GGD Brabant Zuidoost 14. Verkiezingen 15. Terugkeergarantie voormalig ambtenaar
Risicowaarde
28.931
Subtotaal top 15
1.754.294
Overige risico's
424.453
Risico's onvoorzien
250.000
Totaal
2.428.747
Risico's t.b.v. zekerheidspercentage 90%
2.185.872
Twee keer per jaar worden de risico’s opnieuw geïnventariseerd en berekend. Bijzonderheden, de nieuwe risico's en de risico's die niet meer in de top 15 voorkomen worden hieronder kort toegelicht. Nieuwe risico's top 15 Ten opzichte van de meest recente risico-inventarisatie - ten tijde van de begroting 2022 - is 'Attero compensatieovereenkomst' opnieuw als risico opgenomen. Attero heeft een claim neergelegd bij een aantal gemeenten en zijn door de rechter in het ongelijk gesteld. Vervolgens is Attero in cassatie gegaan; vandaar dat het als risico voor de gemeente Son en Breugel is opgenomen. Verder is de naamgeving veranderd van een aantal risico's die nauw verband hebben met elkaar. Zo is er nu een risico 'externe gevolgen cybercriminaliteit / beveiligingsincident' en een risico 'interne gevolgen cybercriminaliteit / beveiligingsincident'. Voorheen werd dit beschreven in drie risico's 'cybercriminaliteit', 'beveiligingsincident' en 'algemene verordening gegevensbescherming'. Tenslotte hebben enkele verschuivingen plaatsgevonden binnen de top 15. Verdwenen risico's top 15 Vanwege een andere naamgeving zijn de risico's 'cybercriminaliteit', 'beveiligingsincident' en 'algemene verordening gegevensbescherming' niet meer als zodanig opgenomen in de top 15.
Teruglopen legesopbrengsten Door de invoering van de Omgevingswet, waarbij vaker vergunningsvrij of zonder een toetsing van het bouwbesluit kan worden gebouwd, lopen de legesopbrengsten terug. De vergunningsplicht wordt namelijk vervangen door een meldingsplicht, waar geen leges tegenover staan. Dit risico is in beeld, maar nog niet gekwantificeerd. Dat zal in een later stadium plaatsvinden.
74
Top 15 risico's 1. Jeugdzorg Door incidenten (crisis of gesloten jeugdzorg) of nieuwe cliënten met complexe jeugd casuïstiek bestaat het risico dat er beroep wordt gedaan op de zwaardere en duurdere jeugdzorg, zonder dat dit begroot is. Ook kunnen we achteraf geconfronteerd worden met kosten als gevolg van directe verwijzers als huis- en jeugdartsen en gecertificeerde instellingen. Deze medische verwijsroute is wettelijk ingeregeld. Een ander risico betreft de kosten van aanbieders die tot 5 jaar na inzet zorgaanbod mogen nafactureren. Deze verplichtingen zijn in kaart gebracht maar gelden voor 1 jaar, waardoor eventueel nafacturering van de andere jaren kan drukken op de lopende begroting. Tenslotte kampt de jeugdbescherming met ernstige personeelstekorten, waardoor gecertificeerde instellingen niet altijd direct de meest passende hulp in kunnen zetten. Dit kan leiden tot een langere doorlooptijd van trajecten, verergering van de problematiek en een toenemende druk op het CMD, met de financiële gevolgen van dien. Beheersmaatregel Het CMD zet samen met partners als huisartsen, jeugdarts en voorliggend veld in op vroegtijdige signalering van problemen. Ondersteuning wordt altijd zo licht als mogelijk en zo zwaar als nodig ingezet. Per 2022 geldt voor lichte, kortdurende en voor hoogcomplexe, langdurige hulpverleningstrajecten een verschillende financiering aan zorgaanbieders.
Door deze differentiatie in financiering kan beter gestuurd worden op de duur, intensiteit en daarmee de kosten van behandelingen. De situatie onder de gecertificeerde instellingen voor jeugdbescherming wordt regionaal gemonitord. Er wordt een verbeteraanpak opgesteld om de zorg voor de meest kwetsbare kinderen te kunnen waarborgen. 2. Externe gevolgen cybercriminaliteit / beveiligingsincident Naast de interne gevolgen - die genoemd worden bij risico 6 - loopt de organisatie ook het risico op mogelijk externe gevolgen. Onzorgvuldige omgang met persoonsgegevens en overtredingen van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) kunnen leiden tot aansprakelijkheidsstellingen van getroffenen of boetes van de privacytoezichthouder. Een boete wegens onzorgvuldig handelen met de privacy van inwoners zou bovendien leiden tot grote imagoschade. Het risico is aanwezig op extra kosten die voortvloeien uit boete Autoriteit Persoonsgegevens, imagoschade, aansprakelijkheidstellingen als gevolg van cybercriminaliteit/beveiligingsincidenten, waaronder datalekken. Beheersmaatregel De CISO, Privacybeheerder en FG organiseren acties om het bewustzijn rondom cybercriminaliteit en beveiligingsincidenten binnen de organisaties te verhogen. Tevens worden medewerkers actief herinnerd aan de gedragscodes omtrent computergebruik en privacywetgeving.
Ook worden organisatorische maatregelen getroffen zoals het inrichten van een governancestructuur, informatiebeveiligings- en gegevensbeschermingsbeleid, inrichten van autorisaties en beschrijven van werkprocessen. Gemeenten zijn in 2015 aangesloten bij de IBD VNG en hebben de BIG (Baseline Informatieveiligheid Gemeenten) als norm voor hun informatieveiligheid ingevoerd. De BIG is vervangen door de BIO (baseline Informatiebeveiliging Overheid), waarbij eigenaarschap en risico analyse centraal staan. De IBD adviseert ons bepaalde maatregelen te treffen. Die voeren wij, voor zover op ons van toepassing, door.
75
3. CMD algemeen In 2019/2020 is door K2 een onderzoek naar het CMD gedaan. In de rapportage (april 2020) zijn diverse problemen blootgelegd en aanbevelingen gedaan. Twee van de aanbevelingen zijn in 2020 opgepakt, de analyse naar de 10% duurste casussen en het opstellen van een nieuwe visie op het CMD. Dat laatste is opgepakt door een Raadswerkgroep en heeft geleid tot een door de raad vastgesteld visiedocument waarbij de bedoeling van het CMD is geherformuleerd. De aanbevelingen van K2 inclusief de hernieuwde visie leiden tot een verandertraject. Uit dit traject vloeien personele en financiële consequenties voort. De financiële gevolgen zijn geraamd op € 230.500 en opgenomen in de meest actuele begroting. Verder is er in het 4e kwartaal 2021 een uitvoeringsplan geconcipieerd wat gebruikt wordt om meer grip te krijgen op de verschillende processen en procedures. We gaan er vanuit dat het verandertraject leidt tot een reductie van de uitgaven en het beroep op de voorzieningen. Het verandertraject en het opvolgen van de aanbevelingen kost echter tijd, we hebben geen garanties dat de aanpak daadwerkelijk leidt tot kostenbesparing en we zien nog steeds een ontwikkeling van toenemende vraag. Daarnaast brengen de coronamaatregelen met zich mee dat het lastig te meten is wat de structurele gevolgen zullen zijn van de opgevolgde aanbevelingen.
Beheersmaatregel Het verandertraject moet leiden tot een integrale aanpak waarin we de aanbevelingen in samenhang laten terugkomen, om zo de slagingskans zo groot mogelijk te maken. We blijven monitoren en anticiperen op de trends waaronder de stijgende hulpvraag. We betrekken daarbij de medewerkers en de netwerkpartners van het CMD bij het opvolgen van de aanbevelingen waaronder de uitwerking van de visie. Tegelijkertijd blijven we onze inwoners adequaat ondersteunen bij hun hulpvraag. Dat vraagt het nodige van de medewerkers binnen het CMD. De formatie moet daarbij op orde zijn om zowel het verandertraject goed te kunnen doorlopen als ook onze inwoners adequaat te ondersteunen. 4. Wolfswinkel Meerjarig gezien is er geen sluitende exploitatie van de begraafplaats. Hierdoor is een negatief eigen vermogen ontstaan. De gemeente loopt het risico dat de stichting begraafplaats en uitvaartcentrum Wolfswinkel niet in staat is aan haar aflossingsverplichting te voldoen. Beheersmaatregel Er is meerjarig gezien geen sluitende exploitatie van de begraafplaats geweest. De realisatie van een crematorium wordt onderzocht om een sluitende exploitatie te realiseren. De gemeente is voor 50% deelgenoot in de stichting en heeft voor de gebouwen exploitatieleningen verstrekt. De jaarlijkse rente en aflossing lasten bedragen € 30.000,- per jaar.
Daarnaast is de onderhoudsvoorziening van de panden op de begraafplaats niet op het niveau om het noodzakelijke onderhoud uit te voeren. 5. Algemene uitkering gemeentefonds Via circulaires wordt de gemeente tweemaal per jaar geconfronteerd met aanpassingen vanuit het gemeentefonds. De afspraak tussen het Rijk en de gemeenten is 'samen de trap op, samen de trap af'. Indien het Rijk bezuinigt, wordt er ook minder geld in het gemeentefonds gestort. Deze schommelingen in de algemene uitkering kunnen problemen veroorzaken voor het sluitend krijgen van de begroting. Op de hoogte van de algemene uitkering kan geen invloed worden uitgeoefend. Er is al geruime tijd discussie over de aanpassing van het huidige verdeelmodel. De rijksoverheid is verantwoordelijk voor een nieuw verdeelstelsel dat gepland staat voor 2023. De VNG heeft echter begin 2022 met grote meerderheid een resolutie aangenomen waarin wordt aangegeven dat het advies van de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) opgevolgd moet worden en dat er een uitlegbaar en stabiel verdeelmodel moet komen. Ook pleit de VNG voor meer geld voor de gemeenten, ‘de koek” moet groter. Op basis van de laatste berekeningen (augustus 2021) is het verdeeleffect voor de gemeente Son en Breugel afgerond € 750.000 (€ 45,- per inwoner) nadelig. Er zal met een ingroeipad van maximaal € 15,- per inwoner per jaar gewerkt gaan worden.
Beheersmaatregel De algemene uitkering maakt integraal onderdeel uit van de begroting. De schommelingen worden op het eerst volgende moment binnen de exploitatie verwerkt om deze sluitend te houden. 6. Interne gevolgen cybercriminaliteit / beveiligingsincident De organisatie kan geconfronteerd worden met cybercriminaliteit en/of met een beveiligingsincident. Recente voorbeelden, de IBD en incidenten in het land (bijvoorbeeld Hof van Twente) laten zien dat de kans hierop toeneemt. De gevolgen kunnen enorm zijn.
76
Cybercriminaliteit is criminaliteit met ICT als middel én doelwit. Cybercriminaliteit is veelvoorkomend. Aan de ene kant wordt ICT steeds complexer, en aan de andere kant blijkt uit de benchmark dat we onder het gemiddelde zitten qua middelen. Beveiligingsincident is een inbreuk op de beveiliging, waarbij de beschikbaarheid, de integriteit of de vertrouwelijkheid van informatie in gevaar is of kan komen. Een beveiligingsincident kan ook onbewust worden veroorzaakt. De IBD geeft in het dreigingsbeeld 2021-2022 duidelijk het signaal af, dat de kans op beveiligingsincidenten toeneemt. Een ambtenaar, bestuurder of raadslid kan bedoeld of onbedoeld informatie verschaffen waar een kwaadwillende zijn voordeel mee kan doen (en de desbetreffende organisatie gedupeerd achterblijft). Informatie rond bestemmingsplannen, aanbestedingen, persoonsgegevens of veranderende regels kan zeer waardevol zijn. Het risico is aanwezig dat er extra kosten gemaakt moeten worden, die voortvloeien uit de inzet van extra mensen en ICT-middelen als gevolg van cybercriminaliteit/beveiligingsincidenten, waaronder datalekken. Voorbeelden zijn de inzet voor de afhandeling van het phishingincident, het invoeren van 2-factorauthenticatie en de uren van ICT t.b.v. het mitigeren van de risico's door de kwetsbaarheid Log4J.
Beheersmaatregel Er worden technische maatregelen genomen, zoals 2FA (two-factor authentication) en MDM (mobile device management). 7. Crisisbeheersing Iedere gemeente kan te maken krijgen met incidenten, die de status van een crisis krijgen. Deze kunnen plaatsvinden zowel in het fysieke als het sociale domein. Ook kunnen crises lokaal, regionaal of bovenregionaal van karakter zijn. Beheersmaatregel Door adequate maatregelen kunnen de effecten van een crisis zo veel mogelijk beperkt worden. Lokale, regionale en landelijke crisisorganisaties voorzien daarin, met name door crisiscoördinatie en organisatie. Goede eenduidige informatievoorziening, opleidingen en oefenen zijn daarbij randvoorwaarden voor succes. Implementatie van verbeterpunten uit evaluaties zorgt steeds voor verdere professionalisering van de crisisorganisatie. Daarnaast wordt ruim ingezet op preventie en preparatie om aan de voorkant crises te voorkomen. De inrichting van de crisisorganisatie wordt geactualiseerd. Leerpunten uit de coronacrisis en de uitgangspunten van de visie op crisisbeheersing worden hierin meegenomen. Er wordt vorm gegeven aan een nog professionelere multidisciplinaire organisatie. Veiligheidsregio’s Brabant-Zuidoost en Brabant-Noord en de Politie Oost-Brabant werken hierin nauw samen.
Een goed getrainde organisatie die expertise betrekt waar nodig, zal door adequaat ingrijpen de effecten van incidenten zo veel mogelijk kunnen beperken. Met de transities is de gemeente verantwoordelijk geworden voor veel zorgtaken. Hierdoor kan de gemeente vaker partij zijn wanneer een crisis in het sociale domein zich voordoet. Met de Coronacrisis is bevestigd dat een ongekende crisis realiteit kan worden. Een pandemie is al langer gekwalificeerd als een risico met grote waarschijnlijkheid en mogelijk catastrofale gevolgen. Ook voor de toekomst zullen we hier rekening mee moeten houden. 8. Dienst Dommelvallei De samenwerking op het gebied van bedrijfsvoering en dienstverlening verloopt via de Gemeenschappelijke Regeling Dienst Dommelvallei. Op basis van de vastgestelde begroting van Dienst Dommelvallei wordt financieel bijgedragen aan de dienst. Hierbij zijn ook aannames gemaakt met betrekking tot te realiseren efficiency. Omdat Dienst Dommelvallei geen eigen reserves heeft worden de risico’s van de dienst betrokken bij de risicowaarde van de drie deelnemende gemeenten. Beheersmaatregel Via een begroting, jaarrekening en rapportages (Dommelvallei) worden de ontwikkelingen periodiek en intensief gevolgd. Eventuele effecten kunnen rechtstreeks verwerkt worden in de eigen begroting. Daarnaast is sprake van deelname in het bestuur van Dienst Dommelvallei.
De risico's van Dienst Dommelvallei zijn, voor zover mogelijk, inzichtelijk gemaakt en beheersmaatregelen zijn geformuleerd. 9. Vennootschapsbelasting Met ingang van 1 januari 2016 is de Wet modernisering Vpb-plicht overheidsondernemingen in werking getreden. Dit houdt in dat jaarlijks een fiscale aangifte moet worden ingediend. Eerst wordt een voorlopige aangifte gedaan, gevolgd door de definitieve. Voor het beginjaar 2016 is inmiddels een definitieve aanslag ontvangen.
77
Beheersmaatregel Verdere vervolgstappen vooruitlopend op het oordeel van de Belastingdienst op het afstemmingsverzoek kunnen nog niet worden genomen. 10. Inkoop en aanbesteding De volgende risico's hebben betrekking op inkoop en aanbesteding: 1. Als gevolg van het niet juist hanteren van de aanbestedingsplicht kan een marktpartij rechtsmiddelen aanwenden tegen een gunningsbesluit. Dit leidt tot een vertraging met financiële en juridische gevolgen; 2. Niet rechtmatige inkopen kunnen bovendien leiden tot een afkeurende verklaring (rechtmatigheid) bij de jaarrekening. Hierdoor bestaat de kans op negatieve publiciteit; 3. Contracten kunnen stilzwijgend verlengd worden tegen ongunstige voorwaarden. Of door het niet bundelen van opdrachten worden besparingsmogelijkheden niet benut. Beheersmaatregel Na de inwerkingtreding van de Aanbestedingswet 2012 is bij de implementatie daarvan veel voorlichting gegeven, de procedure uitvoering beschreven en checklists opgesteld. Elke inkoop gebeurt in beginsel vanuit het principe materiedeskundige (beleidsambtenaar), inkoper (Bizob). Dit is afhankelijk van de inkoopwaarde en/of potentiële risico’s die met de inkoop gepaard gaan. Vragen kunnen aan Bizob en eventueel aan de juridische adviseur gesteld worden. Inkoop en Aanbesteding is onderdeel van de verbijzonderde interne controle.
Hierbij worden zowel procesgerichte (deelwaarneming) als gegevensgerichte (inkoopanalyse) controles uitgevoerd. Fouten en/of verbetervoorstellen worden teruggekoppeld. Als gevolg van de gewijzigde EU-richtlijnen is de Aanbestedingswet 2012 gewijzigd. Op 18 juli 2017 is het inkoopbeleid, met inbegrip van het inkoophandboek en -procedures, vastgesteld. Daarbij zijn overeenkomstig de landelijke en regionale lijn - de drempels voor de interne procedures vereenvoudigd waardoor het risico op het niet goed volgen van intern beleid verder is verkleind. 11. Fiscaliteit De gemeente is aansprakelijk voor fouten in loonbelastingopgaves, Btw aangiften, opgave Btw compensatiefonds en de WKR. Bovendien kan de gemeente aansprakelijk worden gesteld voor belastingschulden van andere bedrijven op basis van inleners of ketenaansprakelijkheid. Beheersmaatregel Met het oog op de ontwikkelingen rondom 'Horizontaal Toezicht' met de Belastingdienst wordt er gewerkt aan een 'Tax Control Framework'. Dit betekent niet dat het risico komt te vervallen. 12. Attero-compensatieovereenkomst Formeel hebben de gewesten in Brabant een contract met Attero over het verbranden van afval. In dit contract is een minimum-hoeveelheid opgenomen. Vanaf 2011 is deze minimum hoeveelheid niet aangeleverd door de gewesten gezamenlijk. Attero heeft geclaimd over 2015 t/m jan 2017.
Er is een uitspraak gedaan door een arbitragecommissie en de gemeenten zijn daarin in het ongelijk gesteld. Er is een factuur van 6.1 miljoen als naheffing gestuurd naar de MRE. Deze factuur is door het MRE betaald. Inmiddels is vanuit de VvC een procedure gestart bij het Gerechtshof om het vonnis te vernietigen. In de tussenliggende periode wordt dit bedrag nog niet verrekend met de gemeenten. Over die verrekening bestaat namelijk binnen het MRE onenigheid tussen de gemeenten. De nietdiftar-gemeenten staan op het standpunt dat zij het tekort niet hebben veroorzaakt en dus ook hiervoor niet gaan betalen. Op dit moment is dus nog niet aan te geven hoe de kosten verdeeld gaan worden over de gemeenten. Ook binnen de gewesten bestaat overigens nog onenigheid over de verdeling van de kosten. De discussie hierover wordt verschoven tot na de definitieve uitspraak over de vernietigingsprocedure. Inmiddels heeft de rechter Attero in het ongelijk gesteld, maar Attero is in cassatie gegaan. Zolang dat loopt, blijft er dan ook een risico voor de gemeenten bestaan (weliswaar met een geringe kans). Beheersmaatregel De berekening van het te betalen bedrag is arbitrair want het gaat uit van solidariteit, terwijl je ook een heel andere invalshoek kan gebruiken, zoals daadwerkelijke minderlevering van restafval.
78
13. GGD Brabant Zuidoost De Gemeenschappelijke Regeling GGD Brabant Zuidoost heeft tot doel een bijdrage te leveren aan de publieke gezondheidszorg. Op basis van de begroting wordt financieel bijgedragen. Binnen de Gemeenschappelijke Regeling zijn gemeenten alleen verantwoordelijk voor de taken op het gebied van de publieke gezondheidszorg. De zorgverzekeraars zijn verantwoordelijk voor de bekostiging van de ambulancezorg. De gemeenten zijn dan ook voor een deel van het onafgedekte risico van € 1.950.000 verantwoordelijk. Beheersmaatregel Via de begroting, jaarrekening en rapportages worden de ontwikkelingen periodiek en intensief gevolgd. Eventuele effecten kunnen rechtstreeks verwerkt worden in de eigen begroting. Daarnaast is sprake van deelname in het bestuur en ambtelijk het Opdrachtgeversplatform. 14. Verkiezingen In de meerjarenraming is rekening gehouden met de regulier te verwachten verkiezingen. In het geval extra verkiezingen worden uitgeschreven wordt een financieel risico gelopen. Beheersmaatregel Dit is niet beïnvloedbaar. Als sprake is van tussentijdse verkiezingen zal de gemeente deze moeten organiseren. 15. Terugkeergarantie voormalig ambtenaar Met de voormalig coördinator CMD is een terugkeergarantie afgesproken. Beheersmaatregel Wegens politiek ambt elders geldt er een terugkeergarantie voor de voormalig coördinator CMD.