1. Jaarstukken 2023

We zijn in 2023 gestart met een meer gebiedsgerichte benadering voor klimaatadaptatie. Dit past het beste bij de opgaven van Son en Breugel. Op Ekkersrijt lopen de eerste voorbereidingen, met name via het project Grote Oogst, om verschillende opgaven met elkaar te verbinden. Verdere uitwerking is deels afhankelijk van een watersysteemstudie. In het project centrumvisie nemen we de klimaatadaptieve inrichting van het gebied mee in de planvorming. Naast het feit dat water en klimaat bij de individuele ontwikkelingsprojecten al wordt meegenomen, maken we in de gebiedsvisie Sonniuswijk al belangrijke keuzes ten aanzien van bodem en watersturend.

9. We verhogen biodiversiteit in ons buitengebied én bebouwd gebied. Inwoners koesteren onze gemeente om haar prachtige natuur, die talrijke, vaak onzichtbare diensten biedt, zoals luchtzuivering en klimaatregulatie door het opvangen van regenwater en het bieden van verkoeling. Natuur is van vitaal belang voor onze welvaart en welzijn, zowel nu als voor de toekomst. Desondanks verkeert onze natuur in zorgwekkende staat. Daarom richten we ons op het vergroten van de biodiversiteit om onze natuur veerkrachtiger te maken. We spannen ons in om landbouwgronden bij bestaande natuur om te vormen naar nieuwe natuur via grondverwerving en zelfrealisatie. En we bouwen aan een goed functionerend natuurnetwerk binnen onze gemeentegrenzen. Een goed voorbeeld van zelfrealisatie is landgoed Olen waar landbouwgronden op particulier terrein zijn ontwikkeld tot een uitbreiding van natuurgebied Mosbulten.

42

Binnen het 'Dommeldal uit de Verf'-samenwerkingsproject hebben we in 2023 prioriteit gezet op het verwerven van meer gronden en/of het aanmoedigen van zelfrealisatie. Ondanks onze inspanningen is de vooruitgang tot op heden echter beperkt gebleven. Water vasthouden Het vasthouden van regenwater op de plek waar het valt en ter plekke laten infiltreren is actueler dan ooit. In 2023 kenden we zowel een recordaantal hete dagen zonder regen, als een recordhoeveelheid neerslag. Samen met het waterschap en andere partners kijken we naar strategieën om ons buitengebied weerbaarder te maken en te beschermen tegen toekomstige weersomstandigheden. In 2023 zijn we in onze bossen begonnen met het planten van klimaatbestendige bomen en struiken. We communiceerden actief met bewoners en ondernemers om hen bewust te maken van de rol die iedereen kan spelen bij waterbeheer, zoals door het afkoppelen van regenwaterafvoeren, het installeren van regentonnen en het vergroenen van tuinen. Om bewoners meer bewust te maken van de stand van het grondwater, plaatsten we in 2023 samenwerking met het waterschap een publieksgrondwatermeter bij het Oud Meer. Al deze maatregelen dragen bij aan betere wateropvang en verhogen tevens de biodiversiteit. 10. We koesteren de landschappelijke kwaliteit en verhogen de beleving van ons landschap. Ook in 2023 waren we partner van het van Gogh Nationaal park.

In het gedachtengoed van Van Gogh hebben we bij ontwikkelingen oog voor de kwaliteiten van ons landschap en onze natuur en benutten we kansen die het landschap versterken en de biodiversiteit bevorderen. Specifiek voor de gebiedsuitwerking van Sonniuswijk hebben we met aandacht voor natuurdoelen gewerkt. Het versterken van de natuurwaarden in dit gebied is en blijft ons uitgangspunt. Economie 11. Ekkersrijt blijft een economische toplocatie binnen het Brainport ecosysteem. Om de positie van Ekkersrijt als economische toplocatie in de Brainportregio te behouden is een veelzijdige aanpak nodig. Belangrijk daarbij is de samenwerking met de verschillende partijen, die een rol spelen in de ontwikkelingen in het gebied. Belangrijke partners daarbij zijn uiteraard de ondernemers, waarmee we actief contact onderhouden. Naast de projecten en processen waar we ze bij betrekken, hebben we het afgelopen jaar weer vele individuele gesprekken met de bedrijven, vastgoedeigenaren en ontwikkelaars gevoerd. Deze gesprekken vonden plaats in het kader van zowel concrete bedrijfsplannen, het onderhouden van goede relaties en het gevoel houden met ontwikkelingen in het bedrijfsleven. Belangrijk onderdeel daarvan is de structurele samenwerking met de Ondernemersvereniging Ekkersrijt (OVE). Begin 2023 heeft de provincie Noord-Brabant onze aanvraag voor de bijdrageregeling Grote Oogst gehonoreerd.

Deze regeling is een versneller van ontwikkelingen op gebied van verduurzaming, energie en samenwerking op Ekkersrijt. Een intentieverklaring is ondertekend door gemeente, provincie, waterschap en enkele bedrijven. Daarna zijn we gelijk gestart met enkele projecten, zoals een onderzoek naar circulaire stromen bij bedrijven. Ook zijn we samen met het Brabants Mobiliteitsnetwerk gestart met de werkgeversaanpak om het gebruik van alternatieve (vervoers)modaliteiten van werknemers op Ekkersrijt te stimuleren. Gesteund door de aanpak van Grote Oogst zijn we aan de slag gegaan met netcongestie. Energie is een urgent onderwerp voor bedrijven die willen ontwikkelen. In het voorjaar hebben we, samen met OVE, een druk bezochte lunchbijeenkomst georganiseerd om ondernemers bij te praten over de problematiek en oplossingsrichtingen. In het najaar zijn we samen met enkele bedrijven en Brainport Development een traject gestart om samen te zoeken naar concrete oplossingen. We hebben de eerste stappen gezet in de verbetering van het groen op Ekkersrijt als uitvoering van de Groenvisie Ekkersrijt. Voor de Meubelboulevard is de planvorming gestart voor de vernieuwing en versterking van de groene kwaliteit van dit gebied. Dit is tegelijk een stap in de doorontwikkeling van de Meubelboulevard. In het najaar heeft de gemeenteraad ingestemd met de Regionale Detailhandelsvisie van het SGE.

Hierin is Meubelboulevard Ekkersrijt gepositioneerd als belangrijkste winkelgebied voor ‘home en living’ in de regionale detailhandelsstructuur. Dit biedt nieuwe kansrijke ontwikkelingsmogelijkheden. Op basis van de vastgestelde visie zijn we voor het Sciencepark het proces gestart om de doorontwikkeling van het gebied komende jaren concreet te maken. Dit gaan we doen samen met ondernemers en eigenaren in het gebied. Afgelopen najaar stond in het teken van het voeren van gesprekken met ondernemers en eigenaren als basis voor het vervolg.

43

Op enkele plekken op Ekkersrijt is sprake van parkeeroverlast. De maatregelen om dit op te lossen hebben we in 2023 voorbereid. 12. Een vitaal en aantrekkelijk (verblijfs)centrum, met een sterk ondernemings- en vestigingsklimaat. Wederom is geïnvesteerd in een stevige relatie met het (georganiseerde) bedrijfsleven. We hebben regelmatig afstemming met de Ondernemersvereniging Son en Breugel, het centrumteam en evenementorganisaties. Er zijn diverse (netwerk)bijeenkomsten bezocht en/of (mede)georganiseerd waaronder de Lions Ondernemersavond, bijeenkomsten van de Grote Oogst en lunchbijeenkomsten van de Ondernemersvereniging Ekkersrijt. Op de Dag van de Ondernemer is een duurzaamheidswaardering de Groene Pluim uitgereikt aan Van Eck Bedrijfshygiene. Via social media en met plaatsing van A0 borden langs de invalswegen en het centrum, hebben we de waardering en trots uitgesproken naar alle ondernemers in onze ondernemende gemeente. Het centrumteam ontwikkelt continu door. Met behulp van het centrumteam zijn aansprekende acties voor consumenten en centrumondernemers georganiseerd. Ook dit jaar is in samenwerking, het centrum in decembersfeer gebracht met muziek en een grote kerstboom op het Raadhuisplein tegenover een goed bezochte ijsbaan. Regio 13.

Door in regionaal verband samen te werken met andere overheden en organisaties dragen we bij aan een succesvolle ontwikkeling van de Brainportregio. Samenwerking binnen MRE en SGE Op het gebied van economische en ruimtelijke ontwikkeling werken we in de Metropoolregio Eindhoven (de 21 gemeenten in Zuidoost-Brabant) en het Stedelijk Gebied Eindhoven (Eindhoven, de randgemeenten en Helmond) voor verschillende thema's regionaal samen. In alle bestuurlijke en ambtelijke overleggen van zowel MRE als SGE hebben we actief deelgenomen en inhoudelijke inbreng geleverd. In het voorjaar van 2023 zijn zowel het nieuwe samenwerkingsakkoord MRE en de nieuwe samenwerkingsagenda SGE vastgesteld. Deze geven richting aan de samenwerking voor de komende vier jaar. Voor MRE was dit het startschot om de werkwijze aan te passen; de eerste stappen zijn gezet voor de benodigde versterking van de MRE-organisatie. Dit hangt samen met twee belangrijke ontwikkelrichtingen in Zuidoost Brabant, namelijk de schaalsprong enerzijds en de transitie landelijk gebied anderzijds. De schaalsprong die in Zuidoost-Brabant / de Brainportregio plaatsvindt was richtinggevend voor een groot deel van de werkzaamheden van MRE. Zo is de Ontwikkelstrategie Zuidoost-Brabant opgesteld als hulpmiddel om de juiste keuzes te kunnen maken met het oog op brede welvaart.

De werkzaamheden binnen de verschillende thema’s liggen in het verlengde van de schaalsprong en de ontwikkelstrategie. De ontwikkelingen in het landelijk gebied hangen nauw samen met de energietransitie (RES) en de ontwikkelstrategie Novex De Peel. Meest in het oog springende onderwerpen waar in het SGE samen aan gewerkt is, zijn: • het actualiseren van de bedrijventerreinprogrammering en de Kantorenbrief; • de vaststelling van een nieuwe detailhandelsvisie; • de Regionale Woondeal Zuidoost Brabant; • de uitvoering van het Afsprakenkader Wonen; • de evaluatie van de Huisvestingsverordening 2020-2023 en vaststelling van de Huisvestingsverordening 2024-2027 (gericht op urgentie); • de implementatie van de Regionale Woningbouwmonitor; • kennissessies met betrekking tot diverse thema's wonen; • inzet flexpool en woningbouwversnelling; • het uitvoeren van het Verstedelijkingsakkoord met het Rijk, en; • het opstarten van projecten in het kader van de strategie "Groots!". Dommeldal uit de verf en Van Gogh Nationaal Park We zijn al enkele jaren aangesloten bij het 'Van Gogh National Park', dat met name gericht is op het (recreatief) vermarkten van een groter natuur- en landschapsgebied binnen Brabant. In het gedachtengoed van Van Gogh hebben we bij ontwikkelingen oog voor de kwaliteiten van ons landschap en onze natuur en we benutten kansen om deze te versterken.

44

Binnen het project Dommeldal uit de Verf realiseren we de ontbrekende onderdelen in het Natuurnetwerk Brabant binnen het Dommeldal, samen met de gemeenten Nuenen, Eindhoven en Geldrop-Mierlo en waterschap De Dommel, Staatsbosbeheer en Brabants Landschap. De visie van “Dommeldal uit de Verf” hebben we geïntegreerd in de omgevingsvisie. Voor beide geldt dat we ook dit jaar weer enkele bijdragen hebben kunnen leveren aan de continue ontwikkeling van het gebied.

Bijdrage verbonden partijen aan dit programma Beveiliging Bedrijven Ekkersrijt (SBBE) De Stichting Beveiliging Bedrijven Ekkersrijt (SBBE) is een verbonden partij waarmee samen wordt gewerkt op het bedrijventerrein. De Stichting verzorgt de beveiliging van het terrein middels camera's die in het openbaar gebied hangen en een beveiligingsteam.

45

Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het programma zijn verbonden. Zowel de baten als de lasten worden als positieve bedragen weergegeven. Het saldo (afwijking budget 2023) wordt weergegeven als positief als het gerealiseerde bedrag hoger is dan de begroting. Bij de lasten is een positief bedrag dus een nadeel, bij de baten een voordeel. Door afronding kunnen er verschillen ontstaan omdat tellingen uit het financieel systeem komen en daarom soms afwijken. Bedragen x €1.000 Omschrijving

Primaire begroting 2023

Begroting na wijziging 2023

Realisatie 2023

Afwijking budget 2023

Lasten 0.10 Mutaties reserves programma 4

250

1.082

275

-807

0.3 Beheer overige gebouwen en gronden

181

281

279

-2

3.1 Economische ontwikkeling

129

113

154

41

3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur

11

81

42

-39

3.3 Bedrijfsloket en regelingen

42

41

39

-1

3.4 Economische promotie

80

88

83

-5

7.5 Begraafplaatsen 8.1 Ruimte en leefomgeving 8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen

0

0

0

0

677

1.035

724

-311

3.217

5.805

991

-4.814

904

950

997

47

5.492

9.475

3.584

-5.891

0.10 Mutaties reserves programma 4

133

316

105

-211

0.3 Beheer overige gebouwen en gronden

227

1.121

493

-628

3.1 Economische ontwikkeling

48

48

47

-1

3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur

0

10

0

-10

3.3 Bedrijfsloket en regelingen

21

21

13

-8

3.4 Economische promotie

35

35

22

-12

8.1 Ruimte en leefomgeving

22

22

48

25

3.185

5.797

1.621

-4.176

Totaal Lasten Baten

8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen

737

601

714

113

Totaal Baten

4.408

7.971

3.063

-4.908

Saldo (baten -/- lasten)

-1.084

-1.504

-522

983

46

Analyse 4. Economische en ruimtelijke ontwikkeling

I/S

Bedrag

0.3 Beheer overige gebouwen en gronden

I

-637.000

I

29.000

I

391.000

I

436.000

I

150.000

I

596.000

I

26.000

I

24.000

In 2023 is besloten om Rooijseweg 55 te verkopen, echter heeft uitvoering hiervan niet meer plaatsgevonden. 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur Werkzaamheden die zijn gestart en voorbereid in 2023 worden in 2024 afgerond. 8.1 Ruimte en leefomgeving Het budget is een samenstel van kosten voor een aantal ontwikkelingslocaties, hiermee samenhangende anterieure overeenkomsten en de Omgevingswet. Alle ontwikkelingsprojecten waar dit budget bedoeld is, zijn in 2023 niet afgerond, waardoor nog niet alle geraamde kosten zijn benut. De resterende budgetten zijn wel noodzakelijk om deze ontwikkelingsprojecten in 2024 door te kunnen zetten. Dit geldt ook voor de geraamde kosten voor de anterieure overeenkomsten, die namelijk een wettelijk vervolg zijn van de afronding van de ontwikkelingsprojecten (ook een onderdeel van dit budget). De verschillende werkzaamheden in het kader van de Omgevingswet waar dit budget bedoeld is (het 3e grote onderdeel van dit budget) zijn evenmin afgerond in 2023. Een aantal vereiste verplichtingen is in 2023 nog niet aangegaan, waardoor nog niet alle geraamde kosten zijn benut. In de meerjarenraming als onderbouwing voor het gevraagde en toegekende budget voor de Omgevingswet is aangegeven dat er in 2024 en volgende jaren nog een aantal verplichtingen aangegaan moeten worden om opdrachten te geven en de werkzaamheden te starten die wettelijk verplicht zijn.

Voor deze vervolgwerkzaamheden is het merendeel van het resterende budget noodzakelijk. Het niet aangaan van deze nieuwe verplichtingen is geen optie omdat deze samenhangen met wettelijk verplicht uit te voeren activiteiten (bv. het opstellen van het 'Omgevingsplan Son en Breugel') Hiervoor is nog het merendeel / alles van het restant bedrag voor nodig is. Het huidige budget is gebaseerd op deze nog komende verplichtingen. 8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) Het resultaat van de grondexploitaties in 2023 bedraagt € 630.177 positief, bestaande uit - een tussentijds winstneming bij grondexploitatie Sonniuspark: € 1.447.033 - extra storting in de verliesvoorziening voor de grondexploitatie Herontwikkeling Breugel: - € 682.773 - extra storting in de verliesvoorziening voor de grondexploitatie Centrum Son: - € 111.097 - een storting in de verliesvoorziening voor de grondexploitatie Akkerpad: -€ 22.986 - -/- € 202.000 is onderdeel van het verschil van € 24.000 binnen directe salarislasten en overhead hieronder. 8.3 Wonen en bouwen De inkomsten van de leges zijn hoger uitgevallen dan begroot, omdat nog net op het einde van het jaar een grote vergunning verleend kon worden. Dit ging om een legesbedrag van bijna 100.000 euro. We hadden al rekening gehouden dat deze vergunning pas in 2024 verleend kon gaan worden.

Daarnaast hebben we minder uitgaven gehad op de adviezen/diensten derden. We hebben minder aanvragen binnen gehad waarop we een advies moesten vragen van bijvoorbeeld de constructeur of ODZOB. En op het werkprogramma van de ODZOB voor 2023 hebben we een teruggave gehad omdat ook hier minder werkzaamheden zijn verricht dan verwacht. 0.10 Mutaties reserves programma 4 Er zijn een aantal onttrekkingen en storting in de reserves (nog) niet nodig gebleken. Dit gaat met name om de volgende posten: - Omgevingswet (zie hiervoor toelichting 8.1 Ruimte en leefomgeving) - Bedrijfsvoering Ekkersrijt ( zie hiervoor toelichting 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur) - Storting voor de verkoop Rooijseweg 55 in de algemene reserves grondexploitatie ( zie hiervoor toelichting 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden) Kapitaallasten Zie algemene toelichting en inleiding bij programma's. Directe salarislasten en overhead Zie algemene toelichting en inleiding bij programma's. Overig

-32.000

Totaal

983.000

47

Inhoudelijke rapportages Jaarverslag bezwaarschriftencommissie en juridische zaken 2023 Bezwaarschriftencommissie Inleiding De gemeente Son en Breugel beschikt over een onafhankelijke bezwaarschriftencommissie. De bezwaarschriftencommissie adviseert de burgemeester, het college en de gemeenteraad ten aanzien van ingediende bezwaarschriften van natuurlijke personen en rechtspersonen tegen besluiten van de gemeente. Middels dit jaarverslag geeft de bezwaarschriftencommissie inzicht in het aantal door haar behandelde bezwaarschriften en in de uitgebrachte adviezen. Er wordt inzicht gegeven in hoeveel bezwaarschriften er per onderwerp zijn behandeld. Samenstelling van de bezwaarschriftencommissie De bezwaarschriftencommissie is een onafhankelijke commissie als bedoeld in artikel 7:13 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb). De voorzitter en de leden van de commissie zijn externen. Ze maken geen deel uit van en zijn niet werkzaam onder verantwoordelijkheid van een tot de gemeente Son en Breugel behorend bestuursorgaan. De bezwaarschriftencommissie bestaat uit de volgende personen: • De heer mr. W.A.M. Waarma, voorzitter; • De heer mr. P.A.J.S. Lathouwers, lid; • De heer mr. A.H.C.M. Spapens, lid; • De heer mr. J.F.H.M. van der Velden, lid. De commissie wordt ondersteund door ambtelijke secretaris, mevrouw mr. S.M.A. Glaudemans.

Zij maakt geen deel uit van de commissie, maar ondersteunt de commissie bij haar werkzaamheden. Werkwijze De commissie is bevoegd om te adviseren ten aanzien van alle bezwaarschriften, met uitzondering van bezwaarschriften die zijn ingediend tegen besluiten die te maken hebben met belastingen en heffingen. Bezwaren over belastingen en heffingen worden behandeld door de heffingsambtenaar. Als een bezwaarschrift binnenkomt, wordt altijd eerst gekeken of het bezwaarschrift op informele wijze kan worden opgelost. Soms kan uitleg van het bestreden besluit er voor zorgen dat de bezwaren worden weggenomen. Ook kan het zijn dat er aanleiding is om tot een ander besluit te komen. Als de bezwaren blijven bestaan, wordt de bezwaarprocedure voortgezet. De bezwaarmaker wordt dan uitgenodigd voor een hoorzitting bij de bezwaarschriftencommissie om het bezwaar mondeling toe te lichten. Voor deze hoorzitting worden alle betrokken partijen uitgenodigd. Dit zijn veelal de bezwaarmaker(s), vertegenwoordiger van het bestuursorgaan en andere belanghebbenden zoals een vergunninghouder. De hoorzittingen zijn in de regel openbaar. Van elke hoorzitting wordt een verslag gemaakt. Na de hoorzitting brengt de bezwaarschriftencommissie advies uit. Dit advies wordt toegezonden aan het bestuursorgaan. Het bestuursorgaan neemt vervolgens een beslissing op het bezwaarschrift.

Hierbij kan het bestuursorgaan het advies van de bezwaarschriftencommissie overnemen. Het bestuursorgaan kan echter ook besluiten om af te wijken van het advies. Dit moet dan wel goed worden gemotiveerd. De beslissing op het bezwaarschrift wordt toegezonden naar de bezwaarmaker en eventuele andere belanghebbenden. Bij de beslissing op bezwaar zit het advies van de commissie en het verslag van de hoorzitting. Aantal bezwaarschriften In 2023 zijn er in totaal 55 bezwaarschriften ontvangen. In onderstaand overzicht is opgenomen hoeveel bezwaarschriften er per onderwerp zijn binnengekomen.

48

In onderstaand overzicht is opgenomen hoeveel bezwaarschriften er in de voorgaande jaren zijn binnengekomen.

In 2023 zijn er ongeveer net zoveel bezwaarschriften ontvangen als in de direct voorgaande jaren. Inhoudelijk is er een trend te zien in het aantal bezwaarschriften dat is binnengekomen tegen het reserveren van parkeerplaatsen voor het laden van elektrische voertuigen. Dit is een ontwikkeling die in besluitvorming voorloopt op de praktijk en op veel weerstand stuit. Verder waren er in 2023 veel bezwaarschriften op grond van de wet voorkeursrecht gemeenten. Dit is een onderwerp dat in onze gemeente maar zeer incidenteel speelt.

49

Adviezen De bezwaarschriftencommissie heeft de volgende adviezen gegeven in 2023. Hierbij zitten nog 8 bezwaarschriften die in 2022 zijn ontvangen.

De aantallen bij “geen advies“ hebben betrekking op ingetrokken bezwaarschriften. Bezwaarschriften worden veelal ingetrokken na een bemiddelend gesprek met iemand van de vakafdeling waarin het bestreden besluit nog eens wordt toegelicht. Het komt soms ook voor dat gedurende de procedure meer informatie bekend wordt, waardoor het bestreden besluit wordt aangepast. Als die aangepaste besluit aan het bezwaar tegemoet komt, wordt het bezwaar meestal ingetrokken. Aantal hoorzittingen In 2023 is de bezwaarschriftencommissie 13 keer bijeengekomen voor hoorzittingen. Zie hieronder een overzicht van het aantal hoorzittingen per jaar.

Juridische zaken Klachten De klachtbehandeling is geregeld in Hoofdstuk 9 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) en de Klachtenregeling gemeente Son en Breugel 2009 (klachtenregeling). Natuurlijke personen of rechtspersonen kunnen een klacht indienen over de wijze waarop een bestuursorgaan, een lid van het college van B&W of een ambtenaar van de gemeente zich in een bepaalde gemeentelijke aangelegenheid jegens die natuurlijke persoon of rechtspersoon heeft gedragen. Dergelijke klachten worden in behandeling genomen volgens de klachtenregeling. De klachtbehandeling kent drie fasen. De eerste fase is de informele behandeling van de klacht. De informele behandeling houdt in dat er (informeel) contact wordt opgenomen met de klager om te bekijken of het mogelijk is om de klacht op te lossen en/of de klager tevreden te stellen. Binnen de gemeente Son en Breugel wordt er veel waarde gehecht aan de informele klachtbehandeling. Het is namelijk belangrijk om met de klager in gesprek te gaan naar aanleiding van de klacht en te bekijken of er tot een oplossing kan worden gekomen. In de regel worden klachten tijdens de informele klachtbehandeling afgehandeld.

50

De tweede fase is de formele behandeling van de klacht. Daarbij worden zowel de klager als de beklaagde uitgenodigd voor een hoorzitting. Tijdens deze hoorzitting wordt, in het kader van hoor en wederhoor, gesproken over de klacht. Daarnaast wordt ook bekeken of er nog oplossingen zijn. Van de hoorzitting wordt een verslag gemaakt. Na de hoorzitting wordt er een rapport van bevindingen opgesteld door de klachtbehandelaar. Dit rapport van bevindingen gaat met een advies en eventuele aanbevelingen naar het verantwoordelijke bestuursorgaan. Vervolgens wordt er een beslissing genomen op de klacht. Nadat het verantwoordelijk bestuursorgaan een beslissing heeft genomen op de klacht is de tweede fase afgerond. De klager heeft daarna de mogelijkheid om zijn of haar klacht binnen een jaar voor te leggen aan de Nationale ombudsman. Dit betreft de derde fase van de klachtbehandeling en dit wordt ook welk de formele behandeling in tweede instantie genoemd. In 2023 zijn er 27 klachten ingediend die conform de klachtenregeling in behandeling zijn genomen. Er zijn in 2023 geen klachten formeel in tweede instantie, door de Nationale ombudsman, behandeld. Zie hieronder een overzicht van de ingediende klachten in 2023. Onderwerp

Procedure

Afhandeling

Geen of weinig reactie op meldingen over verkeerssituatie, ook niet na het versturen van een herinnering

Informele klachtenprocedure

Er is contact opgenomen en de verkeerssituatie is besproken.

De afspraak dat er nieuwe borden worden geplaatst is niet nagekomen

Informele klachtenprocedure

Er is contact opgenomen. De borden zijn alsnog geplaatst.

Parkeerplaatsen zijn niet volgens afspraak schoongemaakt

Informele klachtenprocedure

Er is contact opgenomen en de parkeerplaatsen zijn alsnog schoongemaakt.

Bij het bladvrij maken van de straten zijn de ramen vies geworden

Informele klachtenprocedure

Er is telefonisch contact opgenomen.

Informele klachtenprocedure

Er is contact opgenomen en er is uitgelegd dat het voorbeeld waar de pasfoto op staat niet door de gemeente wordt gebruikt.

Formele klachtenprocedure

Door het college is een beslissing genomen op de klacht. De klacht is ongegrond verklaard, omdat het niet mogelijk is om vast te stellen of de gedragingen zich daadwerkelijk hebben voorgedaan.

Informele klachtenprocedure

Er is contact opgenomen. Er is aangegeven dat het mogelijk is om de gemeente aansprakelijk

Er is zonder toestemming een pasfoto gebruikt

Onprofessioneel en onethisch gedrag van een ambtenaar

Bij een melding openbare ruimte is niet ingegaan op de gemelde schade

51

te stellen voor de schade. Er is drie keer contact opgenomen over de betaling van een subsidie. De subsidie is echter nog niet uitbetaald.

Informele klachtenprocedure

De subsidie is alsnog betaald.

Geen reactie op een terugbelverzoek over kwijtschelding belastingen

Informele klachtenprocedure

Er is alsnog teruggebeld.

Geen reactie op vraag over het plaatsen van een AED

Informele klachtenprocedure

De vraag is opgepakt en er is gereageerd.

Tijdens een afspraak doorgestuurd naar het CMD op het adres Europalaan 2. Hier is het CMD echter niet meer gevestigd.

Informele klachtenprocedure

Er is contact opgenomen en er is excuses aangeboden.

De werkwijze van het CMD bij de behandeling van een dossier.

Formele klachtenprocedure

Door het college is een beslissing genomen op de klacht. De klacht is gedeeltelijk gegrond verklaard, omdat er fouten zijn gemaakt en er is sprake geweest van miscommunicatie.

Er is geen terugkoppeling gegeven op een melding over overhangende takken

Informele klachtenprocedure

Er is contact opgenomen en er is een terugkoppeling gegeven.

Niet integer handelen door een ambtenaar

Informele klachtenprocedure

Er heeft een informeel gesprek plaatsgevonden en er zijn afspraken gemaakt.

Geen reactie op e-mails over beëindiging contract

Informele klachtenprocedure

Er heeft een informeel gesprek plaatsgevonden en er zijn afspraken gemaakt.

Geen vertrouwen in behandeling dossier

Informele klachtenprocedure

Er heeft een informeel gesprek plaatsgevonden en er zijn afspraken gemaakt.

Niet professioneel gedrag door een

Informele klachtenprocedure

Er is contact opgenomen. Na

52

ambtenaar

meerdere malen de voicemail te hebben ingesproken, is er echter niet meer gereageerd.

Beslissing op een aanvraag duurt te lang

Informele klachtenprocedure

De aanvraag is afgehandeld. De klacht is ingetrokken.

De wijze waarop een dossier door een medewerker is behandeld

Informele klachtenprocedure

Er is contact opgenomen en er is uitleg gegeven.

De wijze waarop een aantal meldingen openbare ruimte zijn afgehandeld

Informele klachtenprocedure

Er is meerdere keren telefonisch contact geweest. Door middel van een brief is inhoudelijk gereageerd op de klacht.

Het niet op de hoogte houden van ontwikkelingen op het gebied van de rolstoeltoegankelijkheid in een wijk van Son en Breugel

Informele klachtenprocedure

De klacht is nog niet afgehandeld.

Handelen van een ambtenaar bij het opvragen van een document

Informele klachtenprocedure

Er heeft een informeel gesprek plaatsgevonden en er zijn afspraken gemaakt.

Wijze waarop een parkeerboete is uitgeschreven

Informele klachtenprocedure

Er is contact opgenomen en er is uitgelegd dat tegen de parkeerboete bezwaar kan worden gemaakt bij het CJIB.

Uitblijven van reactie op een melding over een verkeerssituatie

Informele klachtenprocedure

De klacht is nog niet afgehandeld.

Doorsturen naar de verkeerde instantie voor het opvragen van informatie

Informele klachtenprocedure

De informatie is alsnog toegestuurd.

Niet oppakken van een melding openbare ruimte over verlichting

Informele klachtenprocedure

De melding is opgepakt. De opdracht om de verlichting aan te passen is uitgezet.

Onduidelijkheid over uitbetaling energietoeslag

Informele klachtenprocedure

Er is aangegeven wanneer de energietoeslag wordt uitbetaald.

53

Wet open overheid (Woo) Het doel van de Woo is een meer transparante en actief openbaar makende overheid. Binnen het project Wet open overheid zijn we aan de slag gegaan met de implementatie van deze wet, die per 1 mei 2022 in werking is getreden. Binnen het project staat de actieve openbaarmaking, zie hieronder, centraal. Onderdelen van de actieve openbaarmaking moeten nog in werking treden. Passieve openbaarmaking / Woo-verzoeken Ingevolge de Woo kan een ieder een verzoek om publieke informatie richten tot een bestuursorgaan of een onder verantwoordelijkheid van een bestuursorgaan werkzame instelling, dienst of bedrijf. Uitgangspunt van de Woo is dat publieke informatie vervat in een document openbaar is, tenzij er sprak is van een van de uitzonderingsgronden van artikel 5.1 van de Woo of een van de beperkingen van artikel 5.2 van de Woo. Het afhandelen van verzoeken in het kader van de Woo kan veel tijd in beslag nemen. De informatie waar naar wordt gevraagd moet worden verzameld en er moet worden getoetst of er uitzonderingsgronden van toepassing zijn. Een beslissing op een Woo-verzoek moet binnen vier weken worden genomen. Deze beslistermijn kan eenmalig gemotiveerd met twee weken worden verlengd. Zeker bij omvangrijke Woo-verzoeken is de beslistermijn kort.

Vanaf 1 oktober 2016 is de Wet dwangsom bij niet tijdig beslissen niet meer van toepassing op de Wob en daarmee ook niet van toepassing op de Woo. Dit betekent echter niet dat er niet tijdig een beslissing moet worden genomen. Bestuursorganen blijven verantwoordelijk voor een tijdige beslissing op Woo-verzoeken.

In bovenstaande grafiek is te zien dat het aantal ontvangen Woo-verzoeken licht is gedaald ten opzichte van het aantal Wob/Woo-verzoeken in de jaren 2021 en 2022. De inwerkingtreding van de Woo heeft in het jaar 2022 niet direct tot een stijging van het aantal verzoeken geleid. En ook nu op langere termijn, in het jaar 2023, niet. Er is zelfs sprake van een lichte daling. De Woo-verzoeken in 2023 hebben verder betrekking op zeer uiteenlopende onderwerpen. Dit kan te verklaren zijn door een ruime betrokkenheid en interesse van de burger in gemeentelijke processen. Verder hebben er in het jaar 2023 geen incidentele of speciale onderwerpen gespeeld die tot meer Woo-verzoeken hebben geleid. Alle Woo-verzoeken zijn binnen de beslistermijn, inclusief eventuele verlenging, afgehandeld. Actieve openbaarmaking De Woo kent de verplichting om, naast het reageren op verzoeken tot openbaarmaking, bepaalde categorieën informatie uit eigen beweging openbaar te maken. De verplichte actieve openbaarmaking treedt gefaseerd in werking.

54

Er is een project opgestart voor de actieve openbaarmaking op grond van de Wet open overheid. Hierbij werken we samen met de gemeenten Nuenen c.a. en Geldrop-Mierlo en met Dienst Dommelvallei. In 2023 is vooral aandacht besteedt aan de categorieën die actief openbaar moeten worden gemaakt. Daarnaast is bekeken op welke manier documenten actief openbaar gemaakt kunnen worden. In 2024 worden hier verder stappen in gezet. Juridische kwaliteitszorg Binnen de gemeente Son en Breugel is aandacht voor de juridische kwaliteit van onze producten en diensten zodat aan elk risico een bewuste keuze ten grondslag ligt. Bij juridische kwaliteitszorg gaat het om de vraag naar de organisatie van de juridische functie, over de kwaliteit van de governance en het risicomanagement. De essentie van juridische kwaliteitszorg is niet alleen de inhoud, maar ook de organisatorische vormgeving én de cultuur die ervoor zorgen dat de juiste inhoud wordt geleverd. Hieronder worden enkele voorbeelden gegeven om een indruk te geven wat we in 2023 hebben gedaan aan juridische kwaliteitszorg: • Contractenbank In Contractenbank moeten alle contracten worden opgenomen die binnen de gemeente Son en Breugel zijn overeengekomen en waar een vervolg aan zit. Via Contractenbank kan worden bijgehouden wanneer een contract afloopt en wanneer een contract eventueel kan worden verlengd.

Wanneer het contract dreigt af te lopen, wordt een signalering gestuurd naar de betrokken medewerkers. Deze medewerkers weten dan dat het contract binnenkort afloopt en dat daar wellicht iets mee moet gebeuren. Op deze wijze beogen we de juridische – en daarmee samenhangende financiële – risico’s nog verder te verminderen. De beheerders van de Contractenbank komen periodiek bijeen om de contractgegevens door te lopen en upto-date te houden en om duidelijke afspraken te maken over de verwerking van de contractgegevens in het beheersysteem. • Mandaatregister In het mandaatregister zijn bevoegdheden opgenomen die het college en de burgemeester gemandateerd hebben naar de organisatie. In 2023 is het mandaatregister twee keer geactualiseerd. Dit om er voor te zorgen dat we een actueel mandaatregister hebben. • Juridisch overleg Eén keer in de zes weken vindt er een intern juridisch overleg plaats. Hierbij bespreken de juristen binnen de organisatie de actuele ontwikkelingen, jurisprudentie en lopende casussen. Ook wordt besproken welke opleidingen en cursussen mogelijk interessant zijn. Daarnaast is er één keer in de vier weken een overleg tussen de juristen van de gemeenten Son en Breugel, Nuenen c.a. en Geldrop-Mierlo en een afgevaardigde van Dienst Dommelvallei. Tijdens dit overleg wordt gesproken over juridische onderwerpen die binnen Dienst Dommelvallei spelen.

Daarnaast worden zaken besproken die door alle vier de organisaties kunnen worden geharmoniseerd. • Informatiepagina Juridische zaken op social intranet Op social intranet (de interne intranet-pagina) is een pagina aangemaakt voor Juridische zaken. Op deze pagina is informatie over veel uiteenlopende juridische onderwerpen te vinden. • Aandacht voor juridische kwaliteitszorg In 2023 is het document ‘Juridische kwaliteitszorg gemeente Son en Breugel’ opgesteld. Dit document is zowel door het MT als door het college vastgesteld. Met dit document wordt onderschreven dat er aandacht is voor juridische kwaliteit. Zo is afgesproken dat er op wordt toegezien dat juridisch adviseurs tijdig worden ingeschakeld en dat in de college- en raadsvoorstellen aandacht wordt besteed aan de juridische risico’s.

55

Jaarverslag bestuurlijke en ambtelijke integriteit 2023 Meldingen bestuurlijke integriteit In 2023 zijn geen meldingen vermoeden van integriteitsschendingen door politiek ambtsdragers ingediend, zoals bedoeld in het “Protocol vermoedens integriteitsschendingen politiek ambtsdragers gemeente Son en Breugel 2012”. Tweejaarlijkse themabijeenkomst integriteit Volgens het in 2015 vastgestelde Beleidskader integriteit gemeente Son en Breugel vindt iedere twee jaar een themabijeenkomst integriteit plaats voor raads- burger- en collegeleden. In het eerste kwartaal van 2023 heeft in samenwerking met de Taskforce-RIEC Brabant-Zeeland een bijeenkomst plaatsgevonden over ondermijning en integriteit. Meldingen vermoeden misstand Ingevolge de Regeling melding vermoeden misstand wordt jaarlijks een rapportage opgesteld over de uitvoering van deze regeling, waarin in geanonimiseerde vorm gerapporteerd wordt over het aantal en de aard van de meldingen van een vermoeden van een misstand. In 2023 zijn dergelijke meldingen niet ontvangen; nog intern noch bij het externe meldpunt, de Afdeling onderzoek van het Huis voor Klokkenluiders.

56

Maatschappelijk verantwoord inkopen

57

58

59

60

61

62

63

64

65

66

67

68

69

70

71

72

Paragrafen Overeenkomstig het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten zijn hieronder de volgende paragrafen opgenomen: 1. Lokale heffingen 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing 3. Onderhoud kapitaalgoederen 4. Financiering 5. Bedrijfsvoering 6. Verbonden partijen 7. Grondbeleid 8. Wet open overheid 9. Beleidsindicatoren

73

Lokale heffingen Inleiding Deze paragraaf geeft een overzicht van de diverse lokale heffingen en belastingen op hoofdlijnen.

Beleid Bij het heffen en invorderen van belastingen zijn we onder meer gebonden aan: • de Algemene Wet inzake Rijksbelastingen (AWR); • de Algemene wet bestuursrecht (Awb), (inclusief de algemene beginselen van behoorlijk bestuur); • de Invorderingswet 1990; • de Gemeentewet; • diverse uitvoeringsbesluiten. De wet geeft duidelijke kaders aan voor de heffing, invordering en kwijtschelding van gemeentelijke belastingen. Het tarievenbeleid is gebaseerd op de volgende uitgangspunten: • Geen algemene lastenstijging. De gemiddelde lasten voor de inwoners mogen niet meer toenemen dan de inflatiecorrectie. Lastenverzwaring voor inwoners blijft achterwege en indien enigszins mogelijk zullen we de tarieven van de gemeentelijke belastingen en/of leges verlagen; • Streven naar kostendekkendheid in de tariefstelling voor leges en retributies; • Het profijtbeginsel bij de overige heffingen hanteren. In overeenstemming met de beleidsuitgangspunten, bepaald in de begroting, zijn de tarieven over 2023 als volgt aangepast: • Bij de OZB is 2,20% inflatiecorrectie toegepast.

Bij de berekening van het tarief is rekening gehouden met de WOZ-waardeontwikkeling; • Leges en tarieven zijn verhoogd met de inflatiecorrectie (2,20%); • De tarieven voor de rioolheffing is gebaseerd op 100% kostendekkendheid waarbij rekening is gehouden met een zo reëel mogelijke inschatting van zowel de baten- als de lastenontwikkeling binnen het meerjarenperspectief 2023-2026. • Voor afval is niet van 100% kostendekkendheid uitgegaan maar van 94%. De tarieven voor de afvalstoffenheffing zijn verhoogd met gemiddeld 12,2%. Definitieve (formele) vaststelling van de diverse belastingtarieven vond plaats door vaststelling van de belastingverordeningen tijdens de behandeling in de raadsvergadering van 9 november 2022.

Onroerendezaakbelastingen (OZB) We heffen op grond van artikel 220 van de Gemeentewet twee directe belastingen op de onroerende zaken die binnen de gemeente liggen, de zogenaamde onroerendezaakbelastingen (OZB): • Een gebruikersbelasting van degene die bij het begin van het kalenderjaar een onroerende zaak die niet in hoofdzaak tot woning dient, al dan niet krachtens eigendom, bezit, beperkt recht of persoonlijk recht gebruikt; • Een eigenarenbelasting van degene die bij het begin van het kalenderjaar van een onroerende zaak het genot heeft krachtens eigendom, bezit of beperkt recht. De tarieven voor 2023 zijn bijgesteld aan de hand van de ontwikkeling van de nieuwe WOZ-waarden en er is een inflatiecorrectie van 2,20% toegepast.

Afvalstoffenheffing De gemeente is verplicht huishoudelijke afvalstoffen in te zamelen. Op grond van artikel 15.33 van de Wet milieubeheer en de Verordening afvalstoffenheffing en reinigingsrechten wordt afvalstoffenheffing geheven van degene die in de gemeente feitelijk gebruik maakt van een perceel waarvoor de gemeente verplicht is huishoudelijke afvalstoffen in te zamelen. Reinigingsrechten worden geheven van niet-woningen (bedrijven) die hebben aangegeven gebruik te maken van de inzameldienst voor huishoudelijke afvalstoffen. Het betreft hier geen bedrijfsafval. Om de afvalstoffenheffing kostendekkend te hebben in 2023 is een tariefstijging gehanteerd voor een 1-persoonshuishouden met € 51 per jaar van € 231,60 naar € 282,60 en voor een meerpersoonshuishouden met € 64 per jaar van € 290,28 naar € 354,24.

74

De raad heeft de keuze gemaakt om de afvalstoffenheffing voor 94% kostendekkend te laten zijn

Rioolheffing Op grond van artikel 228a van de Gemeentewet wordt een rioolheffing geheven. De rioolheffing wordt opgelegd aan de gebruiker van een eigendom van waaruit afvalwater direct of indirect via de gemeentelijke riolering wordt afgevoerd. De tarieven van de rioolheffing worden zodanig vastgesteld dat de geraamde kosten niet boven de geraamde baten uitkomen. We streven er naar dat de kosten voor 100% worden gedekt door de opbrengsten uit de heffingen. Per 1 januari 2020 is de gedifferentieerde rioolheffing ingevoerd. De differentiatie bestaat uit een afvalwater- en hemelwatercomponent. De afvalwaterheffing is een gebruikersheffing. De hemelwaterheffing is een eigenarenheffing. De hemelwaterheffing is een heffing met een vast bedrag van € 50,-. Doel van de differentiatie van de rioolheffing en het invoeren van de hemelwaterheffing is om bewoners en bedrijven mee te laten werken aan het klimaatbestendig maken van hun omgeving en goed gedrag te belonen in de vorm van een financieel voordeel.

Kostendekkendheid afvalstoffenheffing en rioolheffing Op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording zijn gemeenten verplicht inzichtelijk te maken hoe bij de berekening van tarieven en heffingen wordt bewerkstelligd dat de geraamde baten de geraamde lasten niet overschrijden. De tarieven mogen dus hoogstens kostendekkend zijn. Daarnaast moeten we de beleidsuitgangspunten die ten grondslag liggen aan deze berekeningen vermelden en de manier waarop we deze uitgangspunten bij de tariefstellingen hanteren. Met onderstaande tabel verantwoorden we of de heffingen (afvalstoffenheffing en rioolheffing) inderdaad kostendekkend zijn geweest, ofwel of de werkelijke baten de gerealiseerde lasten niet hebben overschreden. Per heffing worden de totale baten en lasten en het gerealiseerde dekkendheidspercentage weergegeven. Dekkendheid rioolheffing

2023

Riolering taakveld 7.2 Beheer en onderhoud riolering

708.643

Kapitaallasten

238.633

Mutatie voorziening

10.533

Totaal kosten riolering taakveld 7.2

957.809

Toerekenbare kosten vanuit andere taakvelden Overhead taakveld 0.4

210.087

Kwijtschelding taakveld 6.3

25.003

Straatreiniging taakveld 2.1

109.589

Watertaken taakveld 5.7

92.359

BTW taakveld 0.11

161.138

Totaal toerekenbaar

598.175

Totaal lasten

1.555.986

Opbrengst rioolheffing taakveld 7.2

1.530.906

Overige opbrengsten taakveld 7.2 Baten totaal taakveld 7.2 Dekkendheidpercentage riool

25.080 1.555.986 100%

* De omzetbelasting rekenen we conform artikel 229B van de Gemeentewet toe. Deze toerekening is het gevolg van de invoering van het Btw-compensatiefonds in 2003. Vanaf dat moment werd de Btw compensabel en werd tegelijkertijd het gemeentefonds hiervoor verlaagd.

75

Dekkendheid afvalstoffenheffing

2023

Afval taakveld 7.3 Lasten milieustraat Lasten overige afvalstromen Kapitaallasten Mutatie voorziening

739.964 1.749.341 3.425 -99.196

Storting voorziening compensatie Attero Totaal kosten afval taakveld 7.3

2.393.534

Toerekenbare kosten vanuit andere taakvelden Overhead taakveld 0.4

113.309

Kwijtschelding taakveld 6.3

49.730

BTW taakveld 0.11*

379.021

Totaal toerekenbaar

542.060

Totaal lasten

2.935.594

Baten afvalstoffenheffing taakveld 7.3

2.316.887

Baten milieustraat Baten overige afvalstromen Baten totaal Dekkendheidpercentage afval

213.930 228.733 2.759.550 94%

* De omzetbelasting rekenen we conform artikel 229B van de Gemeentewet toe. Deze toerekening is het gevolg van de invoering van het Btw-compensatiefonds in 2003. Vanaf dat moment werd de Btw compensabel en werd tegelijkertijd het gemeentefonds hiervoor verlaagd.

Kostendekkendheid leges Wanneer de gemeente een bepaalde dienst levert, kunnen daarvoor leges worden geheven. De tarieven worden jaarlijks vastgesteld in de Tarieventabel behorende bij de Legesverordening. Net als riool- en afvalstoffenheffing moeten de tarieven dusdanig worden vastgesteld dat de geraamde baten niet boven de geraamde lasten uitkomen. De verschillende leges die worden geheven, worden in principe jaarlijks verhoogd met de daarvoor geldende inflatiecorrectie. Bij de vaststelling van een aantal tarieven, zoals voor reisdocumenten, moet rekening gehouden worden met van rijkswege gestelde maximumtarieven. Er mag geen winst gemaakt worden. Voor deze heffingen wordt gestreefd naar een 100% kostendekkend tarief. Kostendekkendheid leges Op grond van het besluit van 5 maart 2016 in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) moeten gemeenten verplicht inzichtelijk maken dat de tarieven en heffingen hoogstens kostendekkend zijn. De geraamde baten mogen de geraamde lasten niet overschrijden. Per hoofdstuk van de legesverordening 2022, is hieronder de kostendekkendheid weergegeven op basis van de gerealiseerde baten en lasten. Hoofdstukken die niet zijn opgenomen in de plaatselijke legesverordening, zijn niet opgenomen in onderstaande tabel(len).

Per titel in de legesverordening wordt gestreefd naar maximale kostendekkendheid, ondanks dat jurisprudentie de legesverordening als één geheel ziet en dus de legesverordening als geheel maximaal kostendekkend moet zijn. Tussen afzonderlijke hoofdstukken binnen een titel mag kruissubsidiëring worden toegepast. Opbrengsten uit leges van een bepaald hoofdstuk, mogen kosten binnen een ander hoofdstuk compenseren. In onderstaande overzichten zijn per hoofdstuk en per titel de totale baten, de totale lasten en het kostendekkendheidspercentage weergegeven. De lasten zijn uitgesplitst in salaris, overhead en directe lasten. Hierbij is rekening gehouden met jurisprudentie over hetgeen wel en niet aan de leges mag worden toegerekend. De salarislasten en overhead in titel 1 zijn toegerekend vanuit het taakveld 0.2 Burgerzaken. Op basis van de toegerekende salarislasten is het opslagpercentage voor de overhead bepaald.

76

Baten

Salaris

Overhead

Lasten

Percentage

Titel 1

Algemene dienstverlening

Hoofdstuk 1

Burgerlijke stand

-22.211

30.618

29.384

3.123

35%

Hoofdstuk 2

Reisdocumenten

-100.834

81.648

78.357

45.780

49%

Hoofdstuk 3

Rijbewijzen

-77.384

64.638

62.033

30.709

49%

Hoofdstuk 4

Verstrekkingen uit de Basisregistratie personen

-9.110

30.618

29.384

0

15%

Hoofdstuk 8

Vastgoedinformatie

0

6.804

6.530

1.166

0%

Hoofdstuk 9

Overige publiekszaken

-24.822

34.020

32.649

16.989

30%

Hoofdstuk 10

Gemeentearchief

0

6.804

6.530

0

0%

Hoofdstuk 11

Huisvestingswet

0

0

0

0

0%

Hoofdstuk 12

Leegstandswet

0

6.804

6.530

0

0%

Hoofdstuk 16

Kansspelen

0

10.206

9.795

0

0%

Hoofdstuk 17

Telecommunicatie

-83.120

6.804

6.530

0

623%

Hoofdstuk 18

Verkeer en vervoer

-201

10.206

9.795

0

1%

Hoofdstuk 19

Kinderopvang

0

6.804

6.530

0

0%

Hoofdstuk 20

Diversen

-4.042

20.412

19.589

300

10%

-321.724

316.386

303.636

98.067

45%

Totaal titel 1

De salarislasten en overhead in titel 2 zijn (voornamelijk) toegerekend vanuit het taakveld 8.3 Wonen en Bouwen, waaronder de bouwvergunningen vallen. Ook hier is op basis van de toegerekende salarislasten de overhead bepaald. De baten en lasten binnen titel 2 van de legesverordening hebben voornamelijk betrekking op hoofdstuk 2 en 3, vandaar is vanwege de samenhang besloten alle lasten toe te rekenen aan hoofdstuk 3 binnen titel 2 en is dit niet verder uitgesplitst. Baten Titel 2

Salaris Overhead Lasten Percentage

Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving / omgevingsvergunningen

Hoofdstuk 1 Begripsomschrijvingen Hoofdstuk 2 Schetsplan / Conceptaanvraag omgevingsvergunningen / Verzoek principebesluit Hoofdstuk 3 Omgevingsvergunning

0

0

0

0

0%

-7.871

-

-

-

0%

731.876 307.923

295.513

99% 135.050

Hoofdstuk 4 Vermindering

-

-

-

-

0%

Hoofdstuk 5 Teruggaaf

0

0

0

0

0%

Hoofdstuk 6 Intrekking omgevingsvergunning

0

0

0

0

0%

Hoofdstuk 8 Bestemmingswijzigingen zonder activiteiten

0

0

0

0

0%

Hoofdstuk 10

0

0

0

0

0%

295.513 135.050

100%

In deze titel niet benoemde beschikking

Totaal titel 2

-739.747 307.923

De salarislasten en overhead in titel 3 zijn voornamelijk toegerekend vanuit het taakveld 0.2 Burgerzaken. Baten Salaris Overhead Lasten Percentage Titel 3

Dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn

Hoofdstuk 1 Horeca

-1.732

6.804

6.530

0

13%

Hoofdstuk 3 Seksbedrijven

0

0

0

0

0%

Hoofdstuk 4 Verbod exploiteren bedrijf zonder benodigde vergunning

0

0

0

0

0%

Hoofdstuk 5 Marktstandplaatsen

0

6.804

6.530

0

0%

Hoofdstuk 6 Winkeltijdenwet

0

6.804

6.530

0

0%

Hoofdstuk 7 In deze titel niet benoemde vergunning, ontheffing of andere beschikking

0

3.402

3.265

0

0%

-1.732 23.814

22.855

0

4%

Totaal titel 3

77

Marktgelden Marktgelden worden geheven van degene die een standplaats inneemt (of van degene aan wie een standplaats is toegewezen) op de wekelijkse warenmarkt. Marktgelden zijn afhankelijk van het aantal strekkende meters frontlengte van de standplaats. Het tarief is in 2023 verhoogd met de inflatiecorrectie.

Precariorechten Precario is een heffing op het gebruik van gemeentegrond. Het tarief is in 2023 verhoogd met de inflatiecorrectie en is er precarioheffing toegepast.

Kwijtscheldingen gemeentelijke belastingen Als mensen de verschuldigde belasting niet kunnen betalen (of met buitengewoon bezwaar), komen zij wellicht in aanmerking voor gehele of gedeeltelijke kwijtschelding. In het kader van de administratieve lastenverlichting voor de inwoners, toetsen we bij het inlichtingenbureau indien eerder kwijtschelding verleend is of er geen belemmering is voor het verlenen van automatische kwijtschelding. Bij geen belemmering verlenen we automatische kwijtschelding. De kwijtscheldingsregels zijn vastgelegd in de Invorderingswet 1990 en de Uitvoeringsregeling Invorderingswet 1990. De gemeente heeft, als gevolg van artikel 255 van de Gemeentewet, slechts op 2 onderdelen beleidsvrijheid: • De raad kan bepalen dat er helemaal geen dan wel gedeeltelijke kwijtschelding wordt verleend; • De raad kan regels stellen met betrekking tot de wijze waarop de kosten van bestaan in aanmerking worden genomen die er toe leiden dat in ruimere mate kwijtschelding wordt verleend. Op grond van het laatste onderdeel heeft de gemeente gekozen voor het voor 100% meenemen van de kosten van bestaan. Kwijtschelding kan worden aangevraagd voor de volgende heffingen: • OZB; • Afvalstoffenheffing; • Rioolheffing. In 2023 is 80 keer op verzoek kwijtschelding verleend en 96 keer automatisch kwijtschelding verleend.

Overzicht tarieven 2021

2022

2023

OZB Eigenaar Woning

0,0877%

0,0841%

0,0754%

OZB Eigenaar Niet-woning

0,1898%

0,1969%

0,1954%

OZB Gebruiker Niet-woning

0,1565%

0,1623%

0,1610%

Afvalstoffenheffing 1-persoonshh

231,60

231,60

266,64

Afvalstoffenheffing meer-pers.hh

290,28

290,28

325,80

Reinigingsrechten

281,76

339,00

345,00

Rioolheffing woningen (afgekoppeld)

137,28

141,96

149,76

Rioolheffing woningen (niet-afgekoppeld)

187,28

191,96

199,76

Vergelijking buurgemeenten In onderstaande tabel worden de eenheden gebruikt die het COELO toepast voor het bepalen van de woonlasten. Onderstaande tabel geeft inzicht in de gegevens over 2023 (afgerond op hele euro's). Son en Breugel

Nuenen

Eindhoven

Best

Geldrop-Mierlo

OZB eigenaar woning

0,0754%

0,1061%

0,09153%

0,0805%

0,0645%

OZB eigenaar niet-woning

0,1954%

0,2392%

0,29512%

0,2092%

0,1787%

OZB gebruiker niet-woning

0,1610%

0,1920%

0,21170%

0,1681%

0,1452%

Afvalstoffenheffing (*) (meerpers.huishouden)

326

275

241

339

292

Rioolheffing

200

140

187

182

199

78

(*): Diftar gemeenten worden door het COELO berekend op basis van vastrecht plus een gemiddeld aantal ledigingen (18 maal een grijze container van 140 liter en 7 maal een groene container van 140 liter). De aantallen van het COELO zijn gebaseerd op een landelijk gemiddelde.

Ontwikkeling lokale lastendruk Jaar WOZ-waarde Wijziging WOZ-waarde

2021

2022

2023

346.000

379.000

442.000

5,49%

9,54%

16,62%

OZB

303

319

333

Afvalstoffenheffing (meerpersoons)

290

290

326

Rioolheffing (gebruiker)

137

142

150

Rioolheffing (eigenaar)

50

50

50

Totaal

780

801

859

13,21%

2,69%

7,24%

% wijziging lasten t.o.v. t-1

79

Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding Deze paragraaf geeft inzicht in de financiële positie van de gemeente Son en Breugel. Hiervoor beschrijven en waarderen we de risico's. Vervolgens zetten we het totaal aan risico's af tegen de aanwezige weerstandscapaciteit. Voor wat betreft het beleid over weerstandsvermogen en risicobeheersing hanteren we de uitgangspunten van de 'Nota Risicomanagement en Weerstandsvermogen'. Als laatste worden de financiële kengetallen gepresenteerd.

Beleid betreffende de weerstandscapaciteit en de risico's In de raadsvergadering van 21 maart 2013 heeft de raad de ‘Nota risicomanagement en weerstandsvermogen’ vastgesteld. In de nota wordt het beleidskader voor het weerstandsvermogen beschreven. Dit kader luidt als volgt: • De gemeenteraad wordt via de planning- en controldocumenten geïnformeerd over de 15 belangrijkste risico’s, de beschikbare weerstandscapaciteit en de ratio van het weerstandsvermogen; • De ‘Nota risicomanagement en weerstandsvermogen’ wordt als basis gehanteerd voor de opstelling van de verplicht voorgeschreven paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing in de meerjarenprogrammabegroting en de jaarrekening; • Voor de berekening van de beschikbare weerstandscapaciteit worden de onbenutte belastingcapaciteit en de stille reserves buiten beschouwing gelaten; • Uitgegaan wordt van een gewenste minimale score voor de ratio weerstandsvermogen van ‘voldoende’ (ratio > 1); • Als de ratio weerstandsvermogen door de toename van risico’s onder de 1 uitkomt, zal ofwel de beschikbare weerstandscapaciteit worden aangevuld, ofwel extra inspanningen worden gedaan om de benodigde weerstandscapaciteit terug te brengen. In deze situatie zal het college voorstellen doen aan de gemeenteraad die ervoor moeten zorgen dat het weerstandsvermogen weer op het gewenste niveau komt.

In de ‘Nota risicomanagement en weerstandsvermogen’ is uitvoerig ingegaan op het wettelijk kader, de inventarisatie van de risico’s en de weerstandscapaciteit. De beleidsconclusies zijn hierboven weergegeven. Top 10 Er is een selectie gemaakt van 10 in plaats van 15 risico's die extra aandacht verdienen. De impact van de risico's buiten de top 10 op de benodigde weerstandscapaciteit is beperkt. De risico's buiten de top 10 worden via de verzameling "Overige risico's" wel meegenomen in de berekening van de weerstandsratio.

Top 10 inventarisatie van de risico's In veel gevallen kunnen we de exacte waarde van een risico niet bepalen. Om de risico's toch te kwantificeren werken we met klassengemiddelden. Deze klassengemiddelden leiden tot de financiële gevolgen in de onderstaande tabel. De risicowaarde bepalen we vervolgens aan de hand van de volgende berekening: Risicowaarde (€) = Kans (%) x Gevolg (€) Het totaal aan risicowaarden vormt de benodigde weerstandscapaciteit. Omdat niet alle risico’s zich tegelijk manifesteren rekenen we hierbij met een zekerheidspercentage van 90%. Hoewel zorgvuldig is geprobeerd om alle risico’s in beeld te brengen, kan het voorkomen dat een risico niet is opgenomen. Zoals eerder genoemd is risicomanagement een dynamisch proces en voortschrijdend inzicht zorgt voor een steeds vollediger beeld. Het is onmogelijk en onwenselijk om te sturen op alle geïdentificeerde risico’s. Door de risico’s te kwantificeren wordt de lijst geordend. Op deze manier ligt de focus op de risico’s die de grootste impact op de organisatie hebben. Zowel de kans dat een risico zich manifesteert als de impact die het risico met zich meebrengt moet worden bepaald.

80

Er wordt een inschatting gemaakt van de waarschijnlijkheid dat het risico daadwerkelijk optreedt. Vervolgens wordt een inschatting gemaakt van het bedrag dat de gemeente kwijt is indien het risico optreedt. Het kwantificeren van risico’s is een proces van taxeren en inschatten en heeft daarmee altijd in bepaalde mate een subjectief karakter. Risico (bepaling risicowaarde)

Jaarrekening 2023

Begroting 2024

Jaarrekening 2022

1. Jeugdzorg (90% x 375.000)

€ 337.500

€ 337.500

2. Cyberrisico's (50% x 375.000)

€ 187.500

-

3. Algemene uitkering gemeentefonds (70% x 175.000)

€ 122.500

€ 122.500

4. Continuïteit bedrijfsvoering (70% x 175.000)

€ 122.500

-

5. Inkoop en aanbesteding (70% x 175.000)

€ 122.500

€ 122.500

€ 37.500

6. GR - Dienst Dommelvallei (exact bedrag)

€ 67.815

€ 71.775

€ 71.775

7. GR - GGD Brabant Zuidoost (exact bedrag)

€ 52.870

€ 41.400

€ 41.400

8. Belastingaangifte (30% x 175.000)

€ 52.500

€ 52.500

€ 52.500

9. Exploitatie sporthal (30% x 175.000)

€ 52.500

€ 7.500

10. Verzekeren

€ 52.500

Subtotaal top 10

€ 1.170.685

Overige risico's + risico's onvoorzien

-

€ 450.000 € 122.500 -

€ 7.500 -

€ 580.273

Totaal

€ 1.750.958

Risico's t.b.v. zekerheidspercentage 90%

€ 1.575.862

Twee keer per jaar worden de risico’s opnieuw geïnventariseerd en berekend. Ten opzichte van de begroting 2024 is de totale risicowaarde toegenomen. De risicowaarde van het risico Exploitatie sporthal is verhoogd. Continuïteit bedrijfsvoering en Verzekeringen zijn nieuwe risico's in de top 10. Tot deze jaarrekening was het risico Cyberrisico's gesplitst in twee verschillende risico's. Namelijk interne- en externe gevolgen. De splitsing zorgde voor onduidelijkheid, omdat de aanleiding voor beide risico's gelijk was. Bovendien worden in het nieuwe dreigingsbeeld van de IBD alle gevolgen benoemd, waardoor de splitsing niet meer nodig is.

Top 10 risico's 1] Jeugdzorg Door incidenten (crisis, gesloten jeugdzorg, jeugdbescherming) of door instroom van cliënten met hoogcomplexe casuïstiek bestaat het risico dat er een beroep wordt gedaan op de zwaardere, duurdere en langdurige jeugdzorg. Ook kunnen we achteraf geconfronteerd worden met kosten voor zorg als gevolg van directe verwijzingen door medische verwijzers (waaronder huisartsen en jeugdartsen). Deze medische verwijsroute is wettelijk ingeregeld. Beheersmaatregel Het CMD zet samen met partners als huisartsen, jeugdarts en voorliggend veld in op vroegtijdige signalering van problemen. Ondersteuning wordt altijd zo licht als mogelijk en zo zwaar als nodig ingezet. Per 2022 geldt voor lichte, kortdurende en voor hoogcomplexe, langdurige hulpverleningstrajecten een verschillende financiering aan zorgaanbieders. Bij de jeugdzorg gaat het veelal om incidenten, waar slechts ten dele op gestuurd kan worden. CMD en partners proberen de vroegsignalering van casussen waar jeugdzorg nodig is te intensiveren. 2] Cyberrisico's Het dreigingsbeeld Informatiebeveiliging Nederlandse Gemeenten (IBD) is hét handvat om informatiebeveiliging up-to-date te houden. Het geeft inzicht in de belangrijkste bedreigingen en ontwikkelingen en adviseert over prioriteiten.

In het dreigingsbeeld 2023-2024 concludeert de IBD onder andere dat er: - meer ransomware met destructieve gevolgen voorkomt; - steeds meer en ernstigere kwetsbaarheden in software voorkomen; - gevaren die voorkomen in de keten uit het zicht zijn. Cyberrisico’s hebben impact en kunnen leiden tot reputatie- en imagoschade. Ook gemeente Son en Breugel heeft waardevolle informatie te verliezen of kan schade lijden als informatie niet meer beschikbaar is.

81

Beheersmaatregel In verschillende lagen van de organisatie zijn risicoworkshops gehouden. Hierbij zijn het ambitieniveau voor informatiebeveiliging en privacy, de top 3 van informatiebeveiligings- en privacyrisico’s en de kritische processen bepaald. Hiermee is een eerste basis gelegd voor het management en bestuur om prioriteitstelling en sturing op informatiebeveiliging en privacy mogelijk te maken. 3] Algemene uitkering gemeentefonds Via circulaires wordt de gemeente tweemaal per jaar geconfronteerd met aanpassingen vanuit het gemeentefonds. In 2022 is besloten om twee belangrijke wijzigingen in de indexering van de algemene uitkering door te voeren. Ten eerste wordt vanaf 2026 niet langer via de normeringssystematiek ('samen de trap op, samen de trap af') geïndexeerd. Daarmee vervalt de koppeling aan de rijksuitgaven. Het accres wordt wel bijgesteld als gevolg van jaarlijkse loon- en prijsontwikkelingen. Ten tweede geldt dat het volumedeel van het accres voor de periode tot en met 2025 is vastgezet op de stand van de meicirculaire 2022. Door het vastzetten van het volumedeel van het accres zijn er bij zowel het Rijk als de gemeenten veel minder budgettaire schommelingen dan voorheen. Dit betekent dat de accresstanden voor deze jaren slechts nog wijzigingen als gevolg van loon- en prijsontwikkelingen. Het verdeelmodel zal nog verder verbeterd worden.

Hiertoe is een onderzoekagenda opgesteld. Deze onderzoekagenda bevat onderzoeken naar de maatstaf centrumfunctie (stapeling problematiek sociaal domein), naar de Overige Eigen Middelen (OEM) en naar de maatstaf eenpersoonshuishoudens. De eerste twee onderzoeken (centrumfunctie/stapeling problematiek sociaal domein en de Overige Eigen Middelen) zijn inmiddels opgestart en de uitkomsten worden in 2024 verwacht. Het onderzoek naar de maatstaf eenpersoonshuishoudens is inmiddels afgerond en dat geeft op dit moment geen aanleiding voor aanpassingen van het verdeelmodel. De schommelingen in de algemene uitkering kunnen problemen veroorzaken voor het sluitend krijgen van de begroting. Op de hoogte van de algemene uitkering kan geen invloed worden uitgeoefend. Beheersmaatregel De algemene uitkering maakt integraal onderdeel uit van de begroting. De schommelingen worden op het eerst volgende moment binnen de exploitatie verwerkt om deze sluitend te houden. 4] Continuïteit bedrijfsvoering Er is een aantal factoren dat een risico vormt voor de continuïteit van de bedrijfsvoering, zoals: moeilijk kunnen invullen van vacatures a.g.v. krapte op de arbeidsmarkt, werkdruk, personele wisselingen, ziekteverzuim, inzet van externen. Deze risico's kunnen leiden tot vertraging in de bedrijfsvoering. Daarnaast kan het leiden tot hogere kosten door externe inhuur.