1. Jaarstukken 2023

Beheersmaatregel Ziekteverzuim is opgenomen in het percentage productieve uren per medewerker. Externe inhuur gaat ten laste van de vacatureruimte of knelpuntenpot personeelskosten. Ziekteverzuim en inhuur derden wordt maandelijks in kaart gebracht. 5] Inkoop en aanbesteding 1. Als gevolg van het niet juist hanteren van de aanbestedingsplicht kan een marktpartij rechtsmiddelen aanwenden tegen een gunningsbesluit. Dit leidt tot een vertraging met financiële en juridische gevolgen. 2. Contracten kunnen stilzwijgend verlengd worden tegen ongunstige voorwaarden. Of door het niet bundelen van opdrachten worden besparingsmogelijkheden niet benut. Beheersmaatregel Na de inwerkingtreding van de Aanbestedingswet 2012 is bij de implementatie daarvan veel voorlichting gegeven, de procedure uitvoerig beschreven en checklists opgesteld. Elke inkoop gebeurt in beginsel vanuit het principe materiedeskundige (beleidsambtenaar), inkoper (Bizob). Dit is afhankelijk van de inkoopwaarde en/of potentiële risico’s die met de inkoop gepaard gaan. Vragen kunnen aan Bizob en eventueel aan de juridische adviseur gesteld worden. Inkoop en Aanbesteding is onderdeel van de verbijzonderde interne controle. Hierbij worden zowel procesgerichte (deelwaarneming) als gegevensgerichte (inkoopanalyse) controles uitgevoerd. Fouten en/of verbetervoorstellen worden teruggekoppeld.

82

Als gevolg van de gewijzigde EU-richtlijnen is de Aanbestedingswet 2012 gewijzigd. Op 18 juli 2017 is het inkoopbeleid, met inbegrip van het inkoophandboek en –procedures, vastgesteld. Daarbij zijn – overeenkomstig de landelijke en regionale lijn - de drempels voor de interne procedures vereenvoudigd waardoor het risico op het niet goed volgen van intern beleid verder is verkleind. 6] GR - Dienst Dommelvallei De samenwerking op het gebied van bedrijfsvoering en dienstverlening verloopt via de Gemeenschappelijke Regeling Dienst Dommelvallei. Omdat Dienst Dommelvallei geen eigen reserves heeft, wordt het totaal van de risico's van de dienst via de verdeelsleutel belegd bij de drie deelnemende gemeenten. Beheersmaatregel Via een begroting, jaarrekening en rapportages (Dommelvallei) worden de ontwikkelingen periodiek en intensief gevolgd. Eventuele effecten kunnen rechtstreeks verwerkt worden in de eigen begroting. Daarnaast is sprake van deelname in het bestuur van Dienst Dommelvallei. De risico's van Dienst Dommelvallei zijn, voor zover mogelijk, inzichtelijk gemaakt en beheersmaatregelen zijn geformuleerd. 7] GR - GGD Brabant Zuidoost De Gemeenschappelijke Regeling GGD Brabant Zuidoost heeft tot doel een bijdrage te leveren aan de publieke gezondheidszorg en de ambulancezorg. Op basis van de begroting wordt financieel bijgedragen.

Het onafgedekte risico, zijnde € 2.350.000, dient te worden op genomen in de eigen risicoparagraaf van de deelnemende gemeentes, herrekend naar de risicowaarde per gemeente. Beheersmaatregel Via de begroting, jaarrekening en rapportages worden de ontwikkelingen periodiek en intensief gevolgd. Eventuele effecten kunnen rechtstreeks verwerkt worden in de eigen begroting. Daarnaast is sprake van deelname in het bestuur en ambtelijk het Opdrachtgeversplatform. 8] Belastingaangifte De gemeente is aansprakelijk voor fouten in loonbelastingopgaves, Btw-aangiften, opgave Btw compensatiefonds en de WKR. Bovendien kan de gemeente aansprakelijk worden gesteld voor belastingschulden van andere bedrijven op basis van inleners of ketenaansprakelijkheid. Beheersmaatregel Om de fiscale zaken te borgen is een Taks Control Frame noodzakelijk, dit proces is nu onderhanden. Voor de toekomst is dit een ingang om tot “Horizontaal Toezicht” te komen met de Belastingdienst. Dit betekend niet dat het risico komt te vervallen. 9] Exploitatie sporthal Als de onderneming wegvalt loopt de gemeente een risico. Mochten de exploitaties niet naar verwachting verlopen dan kan de gemeente voor de Landing en de Bongerd verantwoordelijk worden gesteld om meerkosten (zoals energie) mee te financieren. Beheersmaatregel Er zijn korte lijnen met de exploitant en er vindt periodiek overleg plaats m.b.t.

de exploitatie. Daarnaast wordt, met het oog op de exploitatie van de nieuwe Bongerd, een adequaat beheermodel opgesteld waarbij het streven is met de beheerder nieuwe exploitatie- en beheerafspraken overeen te komen. 10] Verzekeren Er kan sprake zijn van onder- en/of oververzekering. Ook kan de gemeente financiële of materiële schade oplopen waarvoor ze niet verzekerd is. Beheersmaatregel Jaarlijks wordt de verzekeringsportefeuille in overleg met een adviseur beoordeeld.

83

Weerstandscapaciteit in cijfers De beschikbare weerstandscapaciteit is de verzamelterm van al die bronnen waaruit niet voorziene financiële tegenvallers bekostigd kunnen worden.

Beschikbare weerstandscapaciteit Incidentele weerstandscapaciteit Primair Secundair

Peildatum 31-12-2023

Algemene reserve

3.000.000

Reserve vrije bestedingsruimte

6.487.123

Stille reserves Totaal incidentele weerstandscapaciteit

p.m. 9.487.123

Structurele weerstandscapaciteit Primair

Post onvoorzien

80.000

Totaal structurele weerstandscapaciteit

80.000

Totaal beschikbare weerstandscapaciteit

9.567.123

Er is veel meer incidentele capaciteit beschikbaar dan structurele capaciteit. De structurele capaciteit kan in principe jaarlijks worden vrijgemaakt voor financiële tegenvallers. De incidentele capaciteit kan slechts eenmaal worden aangesproken en kan pas na aanvulling weer worden gebruikt om volgende tegenvallers op te vangen.

Weerstandsvermogen Er wordt uitgegaan van een gewenste minimale score voor de ratio weerstandsvermogen van ‘voldoende’ (ratio ≥ 1). Deze verhouding wordt als volgt bepaald: Ratio weerstandsvermogen = Beschikbare weerstandscapaciteit / Benodigde weerstandscapaciteit € 9.567.123 / € 1.575.862 = 6,07 Wij concluderen dat het weerstandsvermogen van de gemeente met een weerstandsratio van 6,07 goed is. Ontwikkeling weerstandsvermogen De onderstaande grafiek laat de ontwikkeling van de weerstandsratio zien, inclusief de prognose voor de komende jaren. Voor de prognose gaan we uit van gelijk blijvende benodigde weerstandscapaciteit. Voor de beschikbare weerstandscapaciteit gaan we uit van de meerjarenramingen. Met een weerstandsratio van 6,07 is het weerstandsvermogen van Son en Breugel goed. Ook voor de komende jaren blijft de ratio op een goed niveau gehandhaafd.

84

Financiële kengetallen Kengetallen geven inzicht in bepaalde onderdelen van de begroting of de balans en kunnen bijdragen aan het beoordelen van de financiële positie van de gemeente. De combinatie van de kengetallen geven een indicatie over de financiële positie van de gemeente. Daarnaast bieden kengetallen de mogelijkheid om gemeenten onderling te vergelijken. Een individueel kengetal zegt weinig over hoe de financiële positie van de gemeente moet worden beoordeeld. De kengetallen moeten in samenhang bekeken worden, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een beeld geven van de financiële positie van de gemeente. Een kengetal, of de ontwikkeling van een kengetal, is een weerspiegeling van het gevoerde beleid. Voor de provincie als toezichthouder hebben de kengetallen een signaleringswaarde. Ze kunnen worden betrokken bij het krijgen van een completer inzicht in de financiële situatie en risicopositie van een gemeente. De volgende financiële kengetallen moeten in de paragraaf weerstandsvermogen opgenomen worden: • netto schuldquote; • netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen; • solvabiliteitsratio; • grondexploitatie; • structurele exploitatieruimte; • belastingcapaciteit. De toezichthouder hanteert geen normering, maar maakt gebruik van onderstaande signaleringswaarden. Waarderingscijfer

Minst risicovol

Neutraal

Meest risicovol

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

<90

90-130

>130

Solvabiliteitsratio

>50

20-50

<20

Grondexploitatie

<20

20-35

>35

Structurele exploitatieruimte

>0

0

<0

Belastingcapaciteit

<95

95-105

>105

Zie voor de onderlinge verhouding van de kengetallen bij conclusie.

85

Uitgangspunten Voor de kolommen realisatie is uitgegaan van de balans zoals opgenomen in de betreffende jaarrekening. De kengetallen voor de begroting 2023 zijn afkomstig uit de meerjarenbegroting 20232026. De kengetallen voor 2024 tot en met 2026 zijn afkomstig uit de meerjarenbegroting 2024-2027. Omschrijving

Realisatie

Begroting

2021

2022

2023

2023

2024

2025

2026

11%

28%

49%

72%

110%

119%

131%

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

8%

24%

46%

72%

106%

115%

127%

Solvabiliteitsratio

72%

57%

49%

46%

32%

31%

29%

Grondexploitatie

-19%

-18%

-13%

-11%

0%

4%

7%

Netto schuldquote

Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit

3%

1%

-5%

2%

1%

2%

0%

101%

105%

95%

89%

93%

93%

93%

86

Hieronder volgt per kengetal een korte toelichting. Netto schuldquote

De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Om inzicht te verkrijgen in hoeverre er sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven (netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen). Solvabiliteitsratio

Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente. De mate van weerbaarheid geeft in combinatie met de andere kengetallen een indicatie over de financiële positie van een gemeente.

87

Grondexploitatie

De afgelopen jaren is gebleken dat grondexploitatie een forse impact kan hebben op de financiële positie van een gemeente. Indien gemeenten leningen hebben afgesloten om grond te kopen voor een (toekomstige) woningbouwproject, hebben zij een schuld. Bij de beoordeling van een dergelijke schuld is het van belang om te weten of deze schuld kan worden afgelost wanneer het project wordt uitgevoerd. Van de opbrengst van de verkochte gronden kan immers de schuld worden afgelost. Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten. Structurele exploitatieruimte

Voor de beoordeling van de financiële positie is het ook van belang te kijken naar de structurele baten en structurele lasten. Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en structurele lasten en deze worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van een lening) te dekken.

88

Belastingcapaciteit

De belastingcapaciteit geeft inzicht in de mate waarin bij het voordoen van een financiële tegenvaller in het volgende begrotingsjaar deze kan worden opgevangen of dat er ruimte is voor nieuw beleid. Om deze ruimte te kunnen weergeven is een ijkpunt nodig. In dit geval landelijk gemiddelde tarieven. Voor de gemeenten wordt de belastingcapaciteit gerelateerd aan de hoogte van de gemiddelde woonlasten (OZB, rioolheffing en reinigingsheffing). Naast de OZB wordt tevens gekeken naar de riool- en afvalstoffenheffing, omdat de heffing niet kostendekkend hoeft te zijn, maar ook lager mag worden vastgesteld. Conclusie Netto schuldquote (zowel gecorrigeerd als niet gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen). De hoogte van dit kengetal wordt voor de gemeente Son en Breugel beïnvloed door een aantal oorzaken: • De boekwaarde van de bouwgronden in exploitatie zijn de afgelopen jaren gedaald. In 2023 ten opzichte van 2022 is de boekwaarde wel gestegen. • Investeringen voor: o Diverse strategische grondaankopen o Van den Elsenstraat o BuitensteBinnen o Gezamenlijke uitbreiding voor de Bloktempel en de Ruimte o Braecklant o Dommelhuis o Sporthal de Bongerd • Eind 2023 loopt er in tegenstelling tot eind vorig jaar nog een kasgeldlening van € 10.000.000,-

89

Solvabiliteitsratio In 2023 is de boekwaarde van de activa gestegen als gevolg van met name bovenstaande investeringen en is het eigen vermogen licht gedaald. Het kengetal is hierdoor gedaald. Grondexploitatie Dit kengetal is in 2023 minder negatief geworden omdat er onder andere kosten voor het woonrijp maken Sonniuspark zijn gemaakt. Daarnaast is de verwachting dat de grondexploitaties herontwikkeling centrum Breugel en centrum Son meer verlieslatend zijn waardoor dit een negatieve invloed heeft op dit kengetal. Structurele exploitatieruimte Het kengetal is negatief. Dit betekent dat alle structurele lasten, inclusief de kapitaallasten van de geraamde investeringen, niet opgevangen worden binnen een structureel sluitende jaarrekening. Belastingcapaciteit Het landelijk gemiddelde van het kengetal voor de belastingcapaciteit wordt jaarlijks op 100% gesteld. De lasten voor OZB, de afvalstoffen- en rioolheffing zijn in 2023 lager dan het landelijke gemiddelde.

90

Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding In deze paragraaf gaan we in op het beheer en onderhoud van het groen (openbaar groen), grijs (wegen en openbare verlichting) en blauw (riolering; gemalen en grondwater). Een rationeel beheer en onderhoud van dergelijke kapitaalgoederen is gebaat bij geautomatiseerde beheersystemen die tijdig de gewenste informatie verschaffen in het noodzakelijke onderhoud en de daarmee samenhangende kosten. Vandaar dat we in deze paragraaf ingaan op de huidige stand van zaken van deze systemen.

Wegen en weginspectie Beleid Son en Breugel werkt met een wegenbeheersysteem. Op basis van tweejaarlijkse inspecties actualiseren we de basisgegevens binnen dit systeem. Het huidig areaal aan verhardingen is te verdelen in: • Elementenverhardingen: ca. 670.000 m2 • Asfaltverhardingen: ca. 470.000 m2 Uitgangspunt van het onderhoud aan de gemeentewegen is dat die voldoet aan de kwaliteitsnormen van het CROW (Centrum voor onderzoek en regelgeving in de grond-, weg- en waterbouw en verkeerstechniek). Het onderhoudsniveau van wegen is kwaliteitsniveau C. In de CROW-kwaliteitscatalogus wordt dit omschreven als matig. Het onderhoudsniveau van trottoirs is B (kwaliteit: voldoende). Algemeen In de eerste helft van 2022 is de aanbesteding doorlopen om tot een beheerplan groen en grijs te komen. Het bureau met de uiteindelijke beste prijskwaliteitverhouding had tijdens de aanbesteding al aangegeven dat het bij eventuele gunning de werkzaamheden pas later in 2022 op kon starten. Gezien het feit dat dit bureau als beste is beoordeeld en we de kwaliteit van de beheerplannen belangrijker vinden dan de opleverdatum, hebben we geaccepteerd dat de plannen pas in het eerste kwartaal van 2024 vastgesteld kunnen worden. Beleidsplan Naam

Periode

Vastgesteld in de raad

Beheerplan wegen

2016-2020

Commissie GZ: 6 januari 2016

Planning vaststelling nieuw beleidsplan 2024

Uitgangspunten De kosten voor noodzakelijke reconstructies c.q. vervangingen van wegverhardingen worden niet in de reguliere onderhoudsbegroting meegenomen. Aan de hand van de weginspecties wordt hiervoor zo nodig een afzonderlijk voorstel aan het college en de gemeenteraad voorgelegd. Jaarlijks onderhoudsbudget In onderstaande tabel staan de beschikbare budgetten voor het groot onderhoud exclusief de eigen uren. Financieel

2023

Raming groot onderhoud asfaltverhardingen en klinkerwegen

479.945

Realisatie groot onderhoud asfaltverhardingen en klinkerwegen

507.662

Verschil

-27.717

Naast bovenvermelde bedragen voor het groot onderhoud is € 182.247,- besteed aan klein onderhoud. Onderdeel van deze kosten is het versneld ophogen van het onderhoudsniveau van de trottoirs. Eind 2023 is nog € 361.976,- in de egalisatiereserve wegen beschikbaar.

91

Onderhoudsbehoefte Op basis van de globale visuele inspectie en een maatregelentoets wordt jaarlijks de onderhoudsbehoefte bepaald. De inspectieresultaten geven aan waar onderhoud noodzakelijk is en met een maatregelentoets bepalen we wat er exact moet gebeuren om het areaal op niveau te houden. Achterstallig onderhoud Er is geen sprake van achterstallig onderhoud.

Openbare verlichting Beleid Aan de hand van het beheersysteem worden jaarlijks de onderhoud- en vervangingsinvesteringen inzichtelijk gemaakt en opgenomen in de begroting. Uitgangspunt is dat de installatie voldoet aan de landelijke richtlijnen (NPR 13201-1). Duurzame openbare verlichtingsinstallatie De openbare verlichting in Son en Breugel is zijn geheel voorzien van energiezuinige led-armaturen. Dit geldt inmiddels ook voor aanstralers van het oude raadhuisje en de kerktoren in Son. Het onderhoudscontract is in 2022 aanbesteed en meerjarig gegund. Beleidsplan Naam

Periode

Beleidsnota openbare verlichting

N.v.t.

Vastgesteld in de raad

Planning vaststelling nieuw beleidsplan

6-okt-16 N.v.t.

Uitgangspunten Kwalitatief goede openbare verlichting waarbij de verkeersveiligheid, sociale veiligheid, leefbaarheid en duurzaamheid als speerpunten gelden. Voldoen aan de landelijke richtlijnen. Jaarlijks groot onderhoudsbudget In onderstaande tabel zijn de bedragen voor het onderhoud van de verlichting weergegeven, exclusief kleine reparaties en eigen uren. Financieel

2023

Raming onderhoud openbare verlichting

68.566

Realisatie onderhoud verlichting

74.223

Verschil

-5.657

Achterstallig onderhoud Er is geen achterstallig onderhoud.

Civieltechnische kunstwerken Beleid De brug Dommelpas is dermate versleten dat groot onderhoud niet meer mogelijk is. Op basis van het definitieve ontwerp dat in 2021 is opgesteld is een quick-scan flora en fauna uitgevoerd, waaruit bleek dat aanvullend onderzoek noodzakelijk was voor vleermuizen en de gele kwikstaart. Dit onderzoek is afgerond en de brug en het gebied eromheen is geen verblijfplaats aangetroffen van vleermuizen en gele kwikstaart. De nieuwe brug wordt in 2024 aangelegd. De huidige brug wordt periodiek gecontroleerd op veiligheidsaspecten zodat voetgangers en fietsers deze veilig kunnen gebruiken. In 2024 stellen we een Meerjarenonderhoudsplan (MJOP) en beleidskaders op voor de civiele kunstwerken. Die worden verwerkt in de begroting. Beleidsplan Naam

Periode

Vastgesteld in de raad

MJOP civieltechnische kunstwerken

n.v.t.

n.v.t.

Planning vaststelling nieuw beleidsplan 2024

Uitgangspunten De MJOP's worden opgesteld om de civiele kunstwerken op een efficiënte en effectieve wijze in stand en veilig te houden. De wijze waarop wordt in beleidskaders vastgesteld en in de MJOP opgenomen.

92

Jaarlijks onderhoudsbudget c.q. investeringsmiddelen In onderstaande tabel zijn de bedragen voor het onderhoud van de civiele kunstwerken weergegeven, exclusief kleine reparaties. Financieel

2023

Raming onderhoud civiele kunstwerken

21.912

Realisatie onderhoud civiele kunstwerken

15.415

Verschil

6.497

In de raming van 2023 is een bedrag opgenomen voor het opstellen van het Meerjarenonderhoudsplan (MJOP) civiele kunstwerken. Dit bedrag van € 15.000,- is niet volledig besteed in 2023 vanwege ondercapaciteit voor begeleiding van dit plan. Het opstellen en uitvoering geven aan dat deze MJOP in 2024 wordt opgepakt. Naast bovenstaande bedragen voor het reguliere onderhoud is er ook een investeringskrediet beschikbaar gesteld voor de bruggen Planetenlaan en Dommelpas. Het investeringskrediet voor de brug Planetenlaan is inmiddels afgesloten. Achterstallig onderhoud Er is sprake van achterstallig onderhoud aan de brug Dommelpas. Deze brug wordt zo spoedig mogelijk vervangen. Volgens de huidige planning in 2024.

Groenvoorzieningen Beleid In 2021 is het Groenbeleidsplan vastgesteld. Dit plan is in 2023 vertaald naar een concept integraal Groen-grijsbeheerplan. Dit traject is in de conceptfase en ronden we in 2024 af. Beleidsplan Naam

Periode

Groenbeleidsplan 2021

2013-2023

Vastgesteld in de raad

Planning vaststelling nieuw beleidsplan

25-nov-21 2024 (gedeeltelijke herziening)

Uitgangspunten Het hoofddoel van het groenbeleidsplan is om een samenhangend beleid en beheer van het openbaar groen voor de gemeente te realiseren. Dit naar tevredenheid van bewoners en bedrijven, maar met een verschuiving van cultuurlijk groen naar natuurlijk groen. Jaarlijks onderhoudsbudget We onderhouden de volgende arealen: • gazons/gras: 391.000 m2 • bermen: 523.000 m2 • hagen: 27.000 m2 • bosplantsoen: 359.000 m2 • wijkbossen: 426.000 m2 • bomen: 19.000 stuks. In onderstaande tabel wordt het meerjarenbudget voor het onderhoud aan het openbaar groen weergegeven. Het gaat om de bestekken voor de verschillende arealen. Financieel

2023

Raming exploitatie openbaar groen

525.027

Realisatie exploitatie openbaar groen

615.749

Verschil

-90.722

Naast de reguliere onderhoudsbudgetten is voor de uitvoering van het groenbeleidsplan € 132.162 ,gereserveerd. Eind 2023 is nog € 57.719,- beschikbaar. Deze middelen zetten we de komende jaren in voor de uitvoering van het groenbeleid. Financieel

2023

Raming besteding uit reserve

42.681

Besteding uit reserve

26.437

Verschil

16.244

93

Achterstallig onderhoud Er is geen sprake van achterstallig onderhoud.

Riolering Beleid Het gemeentelijk beleid is vastgelegd in het Programma Water en Riolering 2023-2027 (PWR). Er zijn vier gemeentelijke zorgplichten: zorgplicht voor stedelijk afvalwater, zorgplicht voor hemelwater, zorgplicht voor grondwater en de zorgplicht voor beheer en onderhoud van de riolering. Daarnaast hebben we in het PWR maatregelen opgenomen die voortvloeien uit de Kader Richtlijn Water (KRW). Het 'rioleringsplan' geeft inzicht in de bestaande infrastructuur en benodigde reconstructies en vervangingen binnen het stelsel. Het is tot stand gekomen op basis van een theoretische/strategische benadering ofwel de economische levensduur van de riolering binnen het databestand. Programma Water en riolering 2023-2027 Op 22 juni 2023 is het PWR 2023-2027 vastgesteld door de gemeenteraad. In dit programma is een overzicht opgenomen van de te nemen verbetering- en vervangingsmaatregelen. Hieraan zijn tevens de financiële consequenties gekoppeld. We hebben aandacht geschonken aan acties die ondernomen moeten worden in het kader van klimaatverandering waarbij grote droge periodes worden afgewisseld met forse natte periodes. Aandacht voor hittestress en wateroverlast zijn dan ook belangrijke aandachtspunten. De financiële gevolgen vormen de basis voor het vaststellen van een kostendekkende rioolheffing.

Samenwerking binnen de afvalwaterketensystemen (OAS) cluster Eindhoven Binnen het samenwerkingsverband worden maatregelen genomen om de waterkwaliteit van de Dommel en de zij-beken te laten voldoen aan de Europese Kader Richtlijn Water (KRW). De KRWrichtlijn is opgesteld om te zorgen dat de kwaliteit van grond- en oppervlaktewater in Europa uiterlijk 2027 op een goed niveau is en blijft. Voor het stroomgebied van de Boven-Dommel en de zij-beken werken de betrokken partijen (gemeenten, waterschap De Dommel, Provincie en Brabant Water) samen in het Klimaatportaal Zuidoost Brabant. Beleidsplan Naam

Periode

Programma Water en Riolering 2023 - 2027

2023 - 2027

Vastgesteld in de raad 22-jun-23

Planning vaststelling nieuw beleidsplan 2027

Jaarlijks groot onderhoudsbudget c.q. investeringsmiddelen In onderstaande tabel staan de kosten voor het onderhoud aan het rioolstelsel. Daarnaast zijn er kosten voor onder andere planvorming, kapitaallasten en interne uren. De vervangingsinvesteringen zijn gebaseerd op het gemeentelijk rioleringsplan en zijn opgenomen op het activiteitenplan. Financieel

2023

Raming onderhoudskosten riolering

510.500

Realisatie onderhoudskosten riolering

328.054

Verschil

182.446

Achterstallig onderhoud Er is geen sprake van achterstallig onderhoud.

Gebouwen Beleid Op dit moment hebben we geen beleidsplan voor gebouwen. In 2022 is er een onderzoek gestart naar het inrichten van het accommodatiebeleid in de organisatie. In 2023 zijn we gestart met het opstellen van accommodatiebeleid voor een termijn van 4 jaar (20242028), met een doorkijk (programmering) van 20 jaar. Dit is een intensief proces. Voor het vergaren van ontbrekende data / gegevens, is veel en intensief onderzoek en overleg nodig. En ook het vertalen van deze gegevens naar beleid en beheerplannen vraagt veel tijd en energie. We brengen de onderhoudscondities waarin accommodaties verkeren in kaart. Vervolgens stellen we per accommodatie scenario's (plannen) op voor de toekomst, met daarbij een financiële doorberekening (die worden opgenomen/geborgd in het MJOB gemeentelijke gebouwen).

94

In het 2e kwartaal van 2023 hebben we een kwartiermaker aangesteld om de programmering van het accommodatiebeleid gestalte te gaan geven. Dit proces is in het 4e kwartaal van 2023 overgedragen aan een nieuwe medewerker die in de rol van beleidsmedewerker accommodaties is gestart. De beleidsmedewerker accommodaties heeft dit proces in 2023 verder vormgegeven. Dit heeft geresulteerd in een besluit in het 4e kwartaal 2023 om het opstellen van accommodatiebeleid om te gaan vormen naar het opstellen van Accommodatie Plannen (AP) met daarnaast "vastgoedbeleid". In deze vorm worden de Accommodatie Plannen gelijkwaardig aan het Integraal Huivestingsplan (IHP). Het gaat in beide gevallen om plannen en ze zijn afgeleid (of gaan afgeleid worden) van het (nog nader vast te stellen) vastgoedbeleid. De Accommodatie Plannen en het vastgoedbeleid worden in 2024 vastgesteld. Gemeentelijke gebouwen algemeen Er is in 2023 planmatige onderhoud (o.a. schilderwerkzaamheden en vervangingen van installaties) , reparatie- en klachtenonderhoud (dagelijks onderhoud) uitgevoerd aan diverse gemeentelijke gebouwen. Brandweerkazerne (combigebouw) Per 2024 kopen we de brandweerkazerne gelegen aan de Rooijseweg 1 in Son aan en komt het in eigendom van de gemeente Son en Breugel. De huurovereenkomst is met terugwerkende kracht met als ingangsdatum op 1 februari 2023 geactiveerd.

Het aankoopbedrag is vastgelegd (in een notariële akte) op € 939.014,- de huurprijs is vastgesteld op € 56.886,- per jaar. Gemeentehuis (bloembak) In het 3e kwartaal van 2023 hebben we opdracht verstrekt om de bloembak (met monumentstatus) geheel te slopen en vervolgens weer op te bouwen. Onder andere na aanleiding van bezwaren uit de raad hebben we deze opdracht op hold gezet, om vervolgens de mogelijkheden te onderzoeken om de bloembak te renoveren (zonder inboeting van kwaliteit), met als doel kosten te besparen. Dit krijgt zijn vervolg - verdere uitwerking van het plan van aanpak en de uitvoering van de werkzaamheden - in 2024. Dommelhuis In 2023 zijn in het Dommelhuis diverse restpunten uitgevoerd (o.a. aanpassing aan de hoofdentree) en zijn er een aantal aanpassingen doorgevoerd om geluids- en comfortklachten op te lossen. Per saldo is circa € 180.000,- excl. BTW uitgegeven om alle restpunten en wenselijke en/of noodzakelijke aanpassingen door te voeren. Voormalige Vestzaktheater Bij het (voormalige) Vestzaktheater zijn in het 4e kwartaal van 2023, 2 gehuurde tijdelijke accommodaties permanent verwijderd, waardoor de huurkosten van deze tijdelijke accommodaties zijn komen te vervallen. Beleidsplan Naam

Periode

MJOP gebouwen

N.v.t.

Vastgesteld in de raad

Planning vaststelling nieuw beleidsplan 2-dec-15

2024

Uitgangspunten Periodiek moeten de bestaande meerjarenonderhoudsprogramma’s (MJOP’s) worden geactualiseerd met het beleidsplan als uitgangspunt, zodat planning en uitvoering in een lijn blijven en de kosten/budgetten actueel blijven. Een MJOP wordt opgesteld voor alle gemeentelijke gebouwen die op de huidige wijze in stand worden gehouden en waarvoor geen nieuwbouw in de planning staat. Het nieuwe MJOP komt beschikbaar in het 1 kwartaal van 2024. Jaarlijks onderhoudsbudget c.q. investeringsmiddelen Financieel Dotatie voorziening

2023 93.162

Besteding uit voorziening

16.595

Saldo voorziening per 31-12

947.197

Een overvol uitvoeringsprogramma voor de gebouwenbeheerder, in combinatie met het onverwacht uitvallen van de gebouwenbeheerder, hebben er voor gezorgd dat de uitvoering van een aantal planmatige maatregelen en projecten vertraging op hebben gelopen. Hierdoor heeft de beoogde afronding / oplevering niet in 2023 plaats kunnen vinden.

95

Onderhoudsbehoefte Op basis van de uitgevoerde conditiemetingen (visuele inspectie, conform de NEN 2767) en een maatregelentoets, wordt jaarlijks de onderhoudsbehoefte bepaald. De inspectieresultaten geven aan waar onderhoud noodzakelijk is en met een maatregelentoets bepalen we wat er exact moet gebeuren om het gemeentelijk vastgoed op het wenselijke niveau (NEN 2767, conditiescore 3) te houden. Achterstallig onderhoud Momenteel is sprake van verantwoord uitgesteld onderhoud, onder andere doordat geplande renovaties uitgesteld zijn vanwege herontwikkelingen en/of nieuwbouw. Het uitgestelde onderhoud wordt betrokken bij het opstellen van de Accommodatie Plannen (AP) en de actualisatie van het MJOP in 2024.

Speeltoestellen Uitgangspunten Uitgangspunt is dat de speeltuinen voldoen aan de veiligheidseisen van het attractie- en speeltuinenbesluit. Elk jaar worden de speeltoestellen gecontroleerd door een externe partij en eventuele tekortkomingen worden hersteld. Jaarlijks onderhoudsbudget c.q. investeringsmiddelen In onderstaande tabel wordt het meerjarenbudget voor het onderhoud aan de speelvoorzieningen. Dit budget omvat onder andere onderhoud, inspectie kleine vervangen en schoonmaak van de speelvoorzieningen. Financieel

2023

Raming onderhoud speeltoestellen

59.171

Realisatie onderhoud speeltoestellen

38.855

Verschil

20.316

Achterstallig onderhoud Er is geen sprake van achterstallig onderhoud.

96

Financiering Inleiding De paragraaf financiering in de begroting en de jaarstukken is in het BBV en in de wet Fido verplicht gesteld. Financiering is de manier waarop wij de benodigde geldmiddelen aantrekken en (tijdelijke) overtollige geldmiddelen beleggen. Dit gebeurt binnen de wettelijke kaders van het BBV en de wet Fido. Naast deze wetgeving geldt voor de gemeente een Treasurystatuut. Dit statuut bevat regels om de financieringsfunctie te sturen, beheersen en controleren. De bedragen in onderstaande tabellen moeten vermenigvuldigd worden met € 1.000,-. Door de afronding op duizendtallen kunnen er afrondingsverschillen ontstaan. Conform het nieuwe BBV moet deze paragraaf inzicht geven in de rentelasten en -baten, het renteresultaat, de financieringsbehoefte en de wijze waarop rente wordt toegerekend aan investeringen, grondexploitaties en projecten. Toerekening aan de taakvelden is gedaan met de rentepercentages die hieronder zijn genoemd.

Interne- en externe ontwikkelingen De ECB heeft in 2023 een strak monetair beleid gevoerd en de rentetarieven vijf keer verhoogd. De EMU-tekortruimte voor gemeenten in 2023 is vastgesteld op -/- 0,27% BBP. De individuele EMU-referentiewaarde voor Son en Breugel is voor 2023 vastgesteld € 1.732.000,-. Dit betreft geen norm, maar een indicatie van het aandeel dat de gemeente in de gezamenlijke tekortnorm heeft. Omschrijving

2023

1 Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves

-788

2 Mutatie (im)materiële vaste activa

-9.583

3 Mutatie voorzieningen

-247

4 Mutatie voorraden (incl. bouwgronden in exploitatie)

-1.550

5 Verwachte boekwinst bij verkoop effecten en verwachte boekwinst bij verkoop (im)materiële vaste activa

0

EMU-saldo

-12.168

De renteberekening voor activa mag conform BBV 25% afwijken op basis van begroting en werkelijkheid. De bouwgrondexploitaties wordt bij de jaarrekening op werkelijke basis toegerekend. Renteschema

Begroting

Realisatie

Bespaarde rente over voorziening verliesgevende complexen bouwgrond

2,00%

2,00%

Rente grondexploitatie

0,92%

0,91%

Rente activa

1,00%

0,70%

In onderstaand schema is het renteresultaat berekend volgens BBV: Renteschema

2023

De externe rentelasten over de lange financiering

232

De externe rentelasten over de korte financiering

65

De externe rentebaten

-34

Saldo rentelasten en rentebaten

263

De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend

15

De rentebaten van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend

-17

De rentelasten van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend

21

Aan taakvelden toe te rekenen externe rente

19

Rente over eigen vermogen Rente over voorzieningen (gewaardeerd op contante waarde)

0 132

Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente 1+2+3)

415

De werkelijk aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag)

-435

Renteresultaat op het taakveld treasury (4+5)

-20

97

Het genoemde renteresultaat komt terug op het taakveld treasury, maar is niet het enige resultaat op dat taakveld. Ook bijvoorbeeld ontvangen dividend wordt geraamd op het taakveld, maar maakt geen onderdeel uit van het renteschema.

Financieringsbehoefte Beleidsvoornemen financiering. Het beleid van 2023 is erop gericht om de financieringsbehoefte af te dekken met kortlopende financiering om flexibel te blijven in de ontwikkelingen van de financieringsbehoefte. We houden daarbij rekening met de kasgeldlimiet, die bepaalt dat de gemiddelde vlottende schuld over 3 maanden gezien, in beginsel niet boven de 8,5% van het begrotingstotaal mag uitkomen.

Liquiditeit In 2023 zijn de liquiditeitstekorten gefinancierd met kasgeldleningen.

Renterisicobeheer De overheid heeft twee instrumenten bepaald voor het toetsen van het renterisico, namelijk: de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet vormt de bovengrens waarmee een tijdelijk liquiditeitstekort gefinancierd kan en mag worden met een kortlopende geldlening (korter dan 1 jaar). Als het liquiditeitstekort een structureel karakter draagt moet een langlopende geldlening worden aangetrokken. Wanneer voor het derde achtereenvolgende kwartaal de kasgeldlimiet wordt overschreden, moet de toezichthouder hiervan op de hoogte worden gesteld. Ook moeten we de kwartaalrapportage en een plan om binnen de kasgeldlimiet te blijven ter goedkeuring voorleggen aan de toezichthouder. De kasgeldlimiet is vastgesteld op 8,5% van het begrotingstotaal. Stap

Omschrijving

Kwartaal 1

Kwartaal 2

Kwartaal 3

Kwartaal 4

Bepalen toegestane kasgeldlimiet Omvang begrotingstotaal

47.116

47.116

47.116

47.116

Percentage regeling

8,50%

8,50%

8,50%

8,50%

4.005

4.005

4.005

4.005

Opgenomen gelden < 1 jaar

1.000

4.267

3.333

8.667

Schuld in rekening courant

1.169

735

289

0

13

12

12

12

1 Toegestane kasgeldlimiet Vlottende korte schuld

Gestorte gelden door derden < 1 jaar Overige geldleningen niet zijnde vaste schuld 2 Totaal vlottende korte schuld

0

0

0

0

2.182

5.014

3.635

8.679

Vlottende middelen Contante gelden in kas

17

13

7

5

Tegoeden in rekening courant

0

407

377

2.912

Overige uitstaande gelden < 1 jaar

0

0

0

0

17

420

383

2.916

4 Totaal netto vlottende schuld (2-3)

2.165

4.594

3.251

5.762

Ruimte(+)/Overschrijdingen(-) (1-4)

1.840

-589

754

-1.757

3 Totaal vlottende middelen

98

Renterisiconorm De renterisiconorm stelt een grens aan het te lopen renterisico op de vaste schuld. De risiconorm houdt in dat de jaarlijkse verplichte aflossingen en renteherzieningen niet hoger mogen zijn dan 20% van het begrotingstotaal (zie tabel hieronder). Stap

Omschrijving 1 Renteherzieningen

0

2 Aflossingen 3 (1+2)

6 (4 x 5)

1.599

Renterisico

1.599

4 Begrotingstotaal

47.116

5 Percentage regeling

20%

Renterisiconorm

9.423

7 Ruimte(+)/Overschrijdingen(-)

7.824

In 2023 is de renterisiconorm niet overschreden.

Leningenportefeuille Een belangrijk onderdeel van het financieringsbeleid vormt de omvang, flexibiliteit, gemiddelde looptijd en rentegevoeligheid van de leningenportefeuille. De leningenportefeuille van de gemeente ziet er als volgt uit: Opgenomen langlopende leningen Leningverstrekker

Looptijd

Rente

Van

Oorspronkelijk

1-1-2023

31-12-2023

t/m

Prov. NB

2018

2033

1,13%

1.014

760

695

Prov. NB

2018

2033

1,18%

761

571

357

Prov. NB

2019

2034

1,28%

507

413

0

Prov. NB

2019

2034

1,33%

254

207

0

BNG

2022

2042

1,72%

14.000

14.000

13.300

16.536

15.951

14.352

Totaal

99

Bedrijfsvoering Inleiding De bedrijfsvoering heeft als doel het zo optimaal mogelijk ondersteunen en uitvoeren van de programma’s. In de praktijk moet dit tot uiting komen in het goed bedienen van de klanten van onze gemeente, interne en externe processen efficiënt te laten verlopen en zorgvuldige besluitvorming te garanderen. Concreet gaat het om een goede dienstverlening aan de inwoner, namelijk door: • een efficiënt werkende organisatie; • een zorgvuldig besluitvormingsproces; • een gestructureerde planning en beheersing van de beleidsuitvoering; • waar mogelijk op een verantwoorde manier benutten van ICT-mogelijkheden; • de beschikbaarheid van gemotiveerd en gekwalificeerd personeel.

Organisatie die we willen zijn Doorontwikkeling organisatie In 2023 is uitvoering gegeven aan het vastgestelde organisatieplan. Dit heeft een verdere concretere vertaling gehad in uit te voeren acties op het gebied cultuur, structuur en processen die zijn vastgelegd in een "spoorboekje'. De uitwerking van de benodigde personele capaciteit in relatie tot de ambities van de gemeente was een van de acties. Daarnaast is invulling gegeven aan de vastgestelde structuuraanpassing met de daaraan gekoppelde aansturing. De uitgevoerde acties op het gebied van cultuur hadden met name betrekking op verbinden en ontmoeten. Strategisch HRM – beleid In het (strategisch) HRM plan 2022 - 2025 zijn de onderdelen HRM-visie en -beleid uitgewerkt voor de vier Dommelvallei organisaties. Daarnaast is een matrix opgesteld die als basis dient voor de verdere afstemming en invulling op gemeentelijk niveau. In 2023 is een nieuwe gesprekscyclus vastgesteld waarbij de focus meer is verlegd naar principes als persoonlijke ontwikkeling, ontwikkeling van het werk (optimaal inzetten van talenten) en eigenaarschap. e-HRM De verdere doorontwikkeling van de digitale HR-service is een permanent proces. In het afgelopen jaar zijn verdere stappen gezet in de optimalisering van het e-HRM systeem waardoor HRgerelateerde managementinformatie op elk moment geautomatiseerd beschikbaar is (Management Self Service).

Hybride werken Binnen de afzonderlijke teams heeft onderlinge afstemming plaatsgevonden over de aanwezigheid op kantoor. De ervaringen met de invulling hiervan heeft geen aanleiding gegeven om daar nadere organisatiebrede afspraken over te maken.

100