1. Jaarstukken 2023
Tekst van het document
Primaire begroting 2023
Begroting na wijziging 2023
Realisatie 2023
Afwijking budget 2023
0.10 Mutaties reserves programma 2
102
2.401
2.481
80
4.2 Onderwijshuisvesting
1.017
1.046
961
-85
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken
505
738
699
-39
5.1 Sportbeleid en activering
179
319
306
-14
5.2 Sportaccommodaties
854
1.268
1.311
43
5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie
381
760
775
16
7
7
4
-3
5.5 Cultureel erfgoed
140
164
166
2
5.6 Media
459
455
445
-10
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
3.251
5.481
4.173
-1.308
6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
1.372
1.453
1.690
238
6.3 Inkomensregelingen
4.276
4.511
4.419
-92
6.4 WSW en beschut werk
875
848
834
-14
6.5 Arbeidsparticipatieinstrumenten gericht op toeleiding naar werk
572
557
596
39
6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
663
943
1.014
72
6.71A Huishoudelijke hulp (WMO)
1.140
1.367
1.315
-52
6.71B Begeleiding (WMO)
704
690
617
-73
6.71C Dagbesteding (WMO)
297
297
237
-60
6.71D Overige maatwerkarrangementen (WMO)
296
251
187
-64
6.72A Jeugdzorg begeleiding
683
1.156
1.160
4
6.72B Jeugdzorg behandeling
669
687
678
-9
6.72C Jeugdhulp dagbesteding
185
436
494
58
6.72D Jeugdhulp zonder verblijf overig
297
334
389
54
6.73C Jeugdhulp met verblijf overig
894
1.174
1.280
106
6.74A Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf
419
448
734
286
6.74B Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf
27
47
87
40
6.74C Gesloten plaatsing
56
36
21
-15
6.81A Beschermd wonen (WMO)
2
2
0
-2
6.81B Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO)
15
15
12
-3
6.82A Jeugdbescherming
210
244
246
2
Lasten
5.4 Musea
6.82B Jeugdreclassering
38
22
14
-7
7.1 Volksgezondheid
736
900
884
-16
21.321
29.055
28.227
-828
Totaal Lasten Baten
23
Omschrijving
Primaire begroting 2023
Begroting na wijziging 2023
0.10 Mutaties reserves programma 2
923
2.775
2.846
71
4.2 Onderwijshuisvesting
173
173
166
-7
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken
81
214
208
-6
5.1 Sportbeleid en activering
Realisatie 2023
Afwijking budget 2023
0
85
79
-5
5.2 Sportaccommodaties
134
443
455
12
5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie
68
288
261
-28
5.5 Cultureel erfgoed
10
28
26
-2
5.6 Media
30
16
16
0
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
430
3.475
3.475
0
6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
0
0
51
51
6.3 Inkomensregelingen
3.381
3.192
3.177
-15
3
7
0
-7
6.71D Overige maatwerkarrangementen (WMO)
186
186
105
-80
6.72D Jeugdhulp zonder verblijf overig
0
0
7
7 -20
6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
7.1 Volksgezondheid Totaal Baten Saldo (baten -/- lasten)
0
79
59
5.419
10.959
10.930
-30
-15.902
-18.096
-17.297
798
24
Analyse 2. Sociale leefomgeving
I/S
Bedrag
4.2 Onderwijshuisvesting
I
26.000
I
36.000
S
-51.000
I
-44.000
Betreft deels budget ‘opstellen IHP’ is begroot voor het 1) opstellen van het Integraal HuisvestingsPlan (IHP), 2) uitwerking van het IHP in een programma/draaiboek en de 3) verankering van het IHP in de nieuw op te stellen verordening voorzieningen huisvesting onderwijs. Onderdeel 1 is in 2023 afgerond. De bestuurlijke wandeling hiervan is begin 2024 doorlopen. Onderdelen 2 en 3 lopen nog door in 2024. Het bedrag van € 12.818 zou daarom overgeheveld dienden te worden naar 2024. Het resterende bedrag is i.v.m. de landelijke verplichting ophoging klokuren bewegingsonderwijs die vanaf schooljaar 2023-2024 in werkging is gegaan. Ook voor de periode jan-juni was deze ophoging (onnodig) begroot. Daarnaast is niet het volledig begrootte bedrag voor eigen risico's i.v.m. schades aan schoolgebouwen nodig gebleken. 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Betreft deels NPO middelen die vanuit het Rijk beschikbaar zijn gesteld om corona-achterstanden in te halen. Deze middelen mogen tot en met schooljaar 2024-2025 worden ingezet. Daarnaast is het niet volledige bedrag dat is begroot voor leerlingenprognoses gebruikt. 5.2 Sportaccommodaties Het betreft hier met name een overschrijding van de onderhoudskosten en de energielasten voor sporthal de Landing.
5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Voor het Dommelhuis heeft de afrekening van de energiekosten door technische problemen niet kunnen plaatsvinden, dit gebeurt alsnog in 2024. Bij de definitieve afstemming met de fiscus is een hoger bedrag dan verwacht BTWkostenverhogend gebleken. Ook was de beheervergoeding voor de stichting hoger dan verwacht. 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
I 1.269.000
Het taakveld Samenkracht en Burgerparticipatie bevat de volgende onderdelen: Oekraïne Over 2023 is er een overschot ontstaan voor het project Oekraïne; er zijn meer inkomsten vanuit het Rijk ontvangen dan dat er kosten zijn gemaakt voor het opvangen van Oekraïense vluchtelingen. We stellen voor om het overschot voor het Oekraïne project te storten in de reserve vluchtelingen, daar wij verwachten dat de kosten gerelateerd aan de opvang het komende jaar zullen toenemen. Maatschappelijk Werk Het begrote subsidiebudget is niet volledig besteed, dit komt onder andere doordat een aantal subsidiepartners subsidie over het voorgaande jaar hebben moeten terugbetalen en we hebben de ontvangen Rijksmiddelen voor het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) in kunnen zetten. Daarnaast zijn de middelen voor GrozzerDam niet volledig ingezet. Kinderopvang De kosten voor de jaarlijkse verplichte inspecties van de GGD voor de kinderopvang waren lager dan begroot en ook het aantal geplaatste VVE-kinderen nam af in het laatste kwartaal van 2023 Vluchtelingen De afwijking op het budget vluchtelingen is te verklaren door de onderrealisatie van de inburgeringstrajecten in 2023. Vanwege de late huisvestingen in 2023, zijn veel trajecten pas in 2024 gestart. De middelen van de SPUK worden overgeheveld naar 2024 en worden alsnog voor deze doelgroep ingezet. 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
I
-129.000
I
92.000
I
26.000
S
91.000
S
-512.000
I
88.000
I
-87.000
Er was meer inhuur van extra capaciteit binnen het CMD noodzakelijk dan eerst werd voorzien. Deze extra capaciteit was nodig om de wachttijden voor inwoners terug te dringen. Daarnaast zijn op deze post de kosten geboekt van de Praktijk Ondersteuners Huisartsen (POH's). Deze kosten zijn achteraf over enkele jaren terug in rekening gebracht, conform eerder gemaakte afspraken met de huisartsen. 6.3 Inkomensregelingen Er is minder leenbijstand huisvestingen Statushouders noodzakelijk geweest (minder huisvestingen). Daarnaast was er een afname van de kosten maatschappelijk zorg (bewindvoerderskosten) zichtbaar. 6.5 Arbeidsparticipatieinstrumenten gericht op toeleiding naar werk Er zijn minder uitgaven geweest op het budget voor re-integratie. De Stimulusregeling van WSD heeft de over realisatie op begeleidingskosten van de LKS banen gedekt waardoor dit niet ten laste is gekomen van het re-integratie budget. Taakvelden Wmo Aangezien gaandeweg 2023 een overschrijding van een aantal posten werd voorzien, zijn bij de begrotingsrapportages deze budgetten verhoogd. Per saldo zijn de totale uitgaven lager dan uiteindelijk is geraamd, waardoor er een klein overschot is ontstaan op het taakveld Wmo. Taakvelden Jeugd De kosten voor Jeugd zijn ten opzichte van 2022 toegenomen doordat er meer jeudigen ondersteuning nodig hadden, hulpvragen complexer zijn geworden en zorg duurder is geworden.
Kapitaallasten Zie algemene toelichting en inleiding bij programma's. Directe salarislasten en overhead Zie algemene toelichting en inleiding bij programma's. Overig
-7.000
Totaal
798.000
25
Programma 3. Fysieke en veilige leefomgeving Portefeuillehouder(s) Suzanne Otters-Bruijnen Jan Boersma Steven Grevink Jelle de Jong
Inleiding Ons handelen en beleid voor de fysieke leefomgeving kent diverse abstractieniveaus. In het programma Fysieke en Veilige leefomgeving komen vooral de tactische en operationele kant van ons handelen voor de leefomgeving aan de orde. Het programma Economische en Ruimtelijke ontwikkeling richt zich meer op de visie en de strategische kant van het beleid voor de leefomgeving. Er is natuurlijk wel overlap tussen de programma’s, omdat de scheidslijn tussen het strategische en het tactische abstractieniveau niet zo scherp is. Een voorbeeld daarvan is het onderwerp natuur en landschap: enerzijds hebben we er een visie op en sluiten we qua strategie aan bij lopende regionale ontwikkelingen (‘Dommeldal uit de verf en Van Gogh Nationaal Park’), anderzijds leggen we ook natuur en groen aan.
Wat wilden we bereiken? Thema
Doelstellingen
Veiligheid en Vergunningen
1. Inwoners, ondernemers en bezoekers verblijven in een veilige en prettige woonomgeving. 2. (Ver)bouwprojecten voldoen aan de regels van de Omgevingswet en we bewaken de naleving van de geldende wetten, regels en voorschriften door uitvoering te geven aan het uitvoering en handhavingsplan.
Openbare Ruimte
3. Het beheer en onderhoud van de openbare ruimte is op orde en voldoet aan de vastgestelde niveau's 4. Samen met onze inwoners werken we aan een duurzame waterbeheersing 5. Inwoners kunnen op verschillende manieren verblijven, sporten en spelen in de openbare ruimte. 6. Onze inwoners kunnen meedenken, ontwerpen of meedoen bij de (her)inrichting van de openbare ruimte. 7. We zorgen voor een groene leefomgeving met meer biodiversiteit om de woonkwaliteit van onze inwoners te verhogen. 8. We realiseren (vóór 2028) en beheren het Natuurnetwerk en versterken natuurbeleving dichtbij huis. 9. We gebruiken duurzame materialen en houden rekening met de nadelige effecten van klimaatverandering. 10. We zetten in op vermindering van restafval en streven naar een aanbod van maximaal 35kg restafval per persoon per jaar.
Mobiliteit
11. Weggebruikers kunnen comfortabel en veilig deelnemen aan het verkeer. 12. De kernen en centra zijn goed bereikbaar.
26
Relevante beleidsnota's Naam
Periode
Vastgesteld in de raad
Planning vaststelling nieuw beleidsplan
Nota Integrale Veiligheid gemeente Son en Breugel 2023 - 2026 2023-2026
19-jan-23
2027
U&H strategie 2023 - 2026
2023 - 2026
19-jan-23
2027
Uitvoeringsprogramma VTH 2023
2023
13-jan-23
2024
MJOP gemeentelijke gebouwen
2024-2034
Nog vast te stellen
2024
Beheerplan wegen 2016-2020
2016-2020
Beleidsnota openbare verlichting
n.v.t.
6-okt-16
n.v.t.
MJOP civieltechnische kunstwerken
2024-2034
n.v.t.
2024
Mobiliteitsvisie Son en Breugel
2014-2030
13 maart 2014
2024
2017
n.v.t. 2024
Bereikbaarheidsakkoord Zuidoost Brabant
2024
Beleidsnota openbaar groen 2021
2022-(geen specifieke einddatum)
25-nov-21
Uitwerkingsplan Oud Meer 2013 - 2024
2013 - 2024
6-feb-14
Beleidsnotitie (beleidsregels) spelen
2019 - 2024
2020
Beleidsnota Duurzaamheid
2016-2020 met doorkijk naar 2030
6-okt-16
Actualisatie in 2024
Programma Water en Riolering 2023 - 2027
2023-2027
22-jun-23
2027
Klimaatbestendig Son en Breugel 2030
2017-2030
2-nov-17
n.t.b.
Integraal Beheerplan Bos- en natuurterreinen 2020-2029
2020-2029
18-mrt-21
Evenementenbeleid 2016 Beleidsnotitie Gladheidsbestrijding 2008
n.v.t.
Wat hebben we ervoor gedaan? Veiligheid en Vergunningen 1. Inwoners, ondernemers en bezoekers verblijven in een veilige en prettige woonomgeving. Regie en samenwerking veiligheid Op 19 januari 2023 heeft de gemeenteraad het Integraal Veiligheidsplan 2023 – 2026 (IVP) vastgesteld. In het IVP hebben we de volgende prioriteiten opgenomen: ondermijning, veilig ondernemen, verbinding zorg en veiligheid en digitale veiligheid. • In 2023 hebben diverse integrale bestuurlijke controles plaats gevonden, waarbij 44 panden zijn bezocht. Het ging om integrale controles met diverse partners, o.a. de VRBZO (brandveiligheid), de ODZOB (milieu), Enexis en Brabantwater. We hebben 9 panden gecontroleerd waar arbeidsmigranten zijn gehuisvest. Deze controle zag met name toe op mensenhandel en brandveiligheid. Er is een aantal overtredingen geconstateerd in het kader van brandveiligheid. De overtreders zijn hier op aangeschreven. • We hebben, in het kader van weerbaarheid, in samenwerking met het RIEC, douane, politie en het OM een actie uitgevoerd bij logistieke bedrijven op Ekkersrijt. Er zijn 19 bedrijven bezocht en er is met 40 chauffeurs gesproken over criminele inmenging en de risico’s die dat met zich meebrengt. Na deze actiedag zijn naar aanleiding van een melding bij de politie een aantal goederen in beslag genomen die gebruikt worden bij hennepteelt.
• In het kader van weerbaarheid is ook de Sonse Jachthaven bezocht samen met de boa’s en de politie. Tijdens dit bezoek is kennisgemaakt met de havenmeester en zijn gesprekken gevoerd in het kader van weerbaarheid. • De Bijtende-Bende-bus heeft op het Kerkplein gestaan. In deze voorlichtingsbus hebben inwoners signalen van drugscriminaliteit leren herkennen en geleerd waar ze een melding kunnen doen op het moment dat ze iets verdachts zien.
27
•
•
•
•
• •
•
In samenwerking met de Zuidelijke Land- en Tuinbouworganisatie en het Platform Veilig Ondernemen hebben we een avond georganiseerd voor inwoners en ondernemers in het buitengebied. Tijdens de avond is onder andere gesproken over hoe inwoners en ondernemers een melding kunnen doen en hoe ze dat ook veilig kunnen doen. De controles zijn, voor en tijdens de controles, ondersteund door de onbezoldigde toezichthouders van de gemeente, waar we sinds de coronaperiode mee samen werken. De toezichthouders zijn een aanvulling op onze eigen boa’ s, aangezien zij ook in het weekend en in de avond/nacht werken. Ze houden toezicht op diverse overlastlocaties, kunnen observaties doen, onderzoeken klachten en pakken meldingen op. Ze houden ook toezicht op de locaties waar Oekraïense vluchtelingen zijn gehuisvest en waar nodig bij evenementen. In december hebben zij samen met de boa’ s een aantal vuurwerkcontroles uitgevoerd binnen de gemeente. Het doel van deze controles was preventieve werking en zichtbaarheid. Bij het aantreffen van illegaal vuurwerk is contact gelegd met de politie. Er is een 'witte voeten-actie geweest. We hebben het project Hackshield uitgerold. HackShield is een game die kinderen tussen de 8 en 12 jaar oud weerbaar maakt tegen cybercriminaliteit. Via deze game worden kinderen opgeleid tot Cyber Agents die zichzelf en hun omgeving kunnen beschermen tegen online gevaar.
In Son en Breugel hebben tot nu toe 243 cyberagents meegedaan aan de game. In november heeft de burgemeester 3 kinderen gehuldigd. We hebben 2 bijeenkomsten voor de beheerders van de WhatsAppgroepen georganiseerd in samenwerking met SonenBreugelVerbindt. Tijdens deze bijeenkomsten hebben de beheerders een presentatie gekregen over de werkzaamheden van de boa’ s en van de boa’ s van Samen Sterk in Brabant (SSiB). Er wordt regelmatig informatie via de app groepen gedeeld. Dankzij een melding in een buurtapp heeft de politie 1 aanhouding verricht. Jaarlijks communiceren we over de risico’ s van woninginbraken tijdens de zomer (zomeroffensief) en met de donkere dagen (donkere dagen offensief). In het Veiligheidsoverleg hebben we casuïstiek besproken op het snijvlak van zorg en veiligheid. De werkwijze is volgens de aanpak voorkomen escalatie (AVE). Er zijn 2 woningontruimingen geweest op dit gebied. Er zijn ook 2 COM-casussen (casus op maat) behandeld en 1 Persoonsgerichte Aanpak Jeugd, waar het zorg- en veiligheidshuis regie in heeft gevoerd. We zetten buurtbemiddeling structureel in. In 2023 zijn er 18 casussen aangemeld. Er zijn trainingen geweest voor o.a. het baliepersoneel in het kader van mensenhandel.
Vergunningverlening, toezicht en handhaven • Aangevraagde vergunningen Wabo:169 (totaal bouwen, aanleg, afwijken regels RO). Deze zijn alle verleend binnen de termijnen die hiervoor zijn bepaald. • Vooroverleggen: 42 Stadium voor een formele aanvraag. • Verleende kapvergunningen: 29. • Verleende vergunningen Wabo: 148 (totaal bouwen, aanleg, afwijken regels RO). • Geweigerde en ingetrokken vergunningen: 4. • Buiten behandeling gelaten: 21, inclusief ingetrokken door aanvrager. • Bezwaren tegen verleende vergunningen: 9. • Advies door provincie: 8. In 2023 zijn in totaal 6 Bibob-onderzoeken uitgevoerd. Hierbij gaat het om 1 vergunningaanvraag in het kader van de Alcoholwet en 5 aanvragen voor een bouwvergunning (Wabo). Bij geen enkel onderzoek zijn bezwaren naar voren gekomen, wat betekent dat in alle gevallen de aangevraagde vergunning is verleend. Toezicht Aantal controles Wabo 272 waarvan: • bouwzaken: 179, waarvan 84 afgehandeld. • sloop/asbest (ODZOB): 3, waarvan 2 afgehandeld. • overige controles 93, waarvan 53 afgehandeld. Handhaving In het afgelopen jaar zijn 80 zaken behandeld of zijn nog in behandeling, die gerelateerd zijn aan bestuursrechtelijke handhaving. Hiervan zijn 3 handhavingsverzoeken. In 8 gevallen is bezwaar en beroep aangetekend. Bij 1 zaak is een hoger beroep aangetekend.
28
• • • • •
53 zaken zijn Wabo gerelateerd. Dat heeft te maken met bouwen zonder vergunning; het afwijken van de verleende vergunning; illegaal gebruik gronden (inclusief groenstroken). 27 APV zaken zijn behandeld, zoals het plaatsen van (bedrijfs)containers op de openbare weg, illegale boom hut, geluidsoverlast. Er hebben 3 bijtincidenten met honden plaatsgevonden. 1 zaak is gerelateerd aan een CAR meeting. Dit is een waarschuwing aan organisatoren van een carmeeting (autotreffen op Ekkersrijt) waarvoor een melding evenement moet worden gedaan. Er zijn 2 woningen gesloten in het kader van de Opiumwet.
2. (Ver)bouwprojecten voldoen aan de regels van de Omgevingswet en we bewaken de naleving van de geldende wetten, regels en voorschriften door uitvoering te geven aan het uitvoering en handhavingsplan. We faciliteren bouwprojecten en initiatieven en bewaken de naleving van geldende wetten, regels en voorschriften. In Son en Breugel wordt volop ge- en verbouwd. We toetsen alle aanvragen aan weten regelgeving. Alle aanvragen worden in fasen getoetst op onder andere constructie-, brand- en gebruikersveiligheid. In 2023 hebben we ons voorbereid op de inwerkingtreding per 1 januari 2024 van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen voor nieuwe bouwwerken in gevolgklasse 1. Als van de regelgeving wordt geweken volgen we de landelijke handhavingsstrategie omgevingsrecht en treden we al dan niet handhavend op. Het cluster vergunningverlening, toezicht en handhaving hebben we in 2023 uitgebreid en ingericht om aan deze taak te voldoen. Handhavingsverzoeken behandelen we binnen de gestelde termijn. Meldingen en klachten pakken we op en handelen we af op basis van onze prioriteitstelling. Openbare Ruimte 3. Het beheer en onderhoud van de openbare ruimte is op orde en voldoet aan de vastgestelde niveaus. Wegen, straten en pleinen In 2023 hebben we in meer dan 70 straten werkzaamheden uitgevoerd aan trottoirs, fietspaden, parkeervakken en wegen.
Oneffenheden door boomworteldruk en verzakkingen door defecte kolken en rioolbuizen zijn genivelleerd. Fietspaden zijn veiliger en toegankelijker gemaakt voor strooimaterieel en hulpinstanties. Enkele asfaltwegen zijn opnieuw voorzien van asfalt. In 2023 zijn we begonnen met het opstellen van het Groen-Grijs beheerplan. Dit is een integraal beheerplan voor verhardingen openbaar groen, straatmeubilair en speelvoorzieningen. Gladheidsbestrijding In 2022 heeft de gecontracteerde aannemer alle bedrijfsactiviteiten gestopt. De gladheidsbestrijding moest hierom opnieuw aanbesteed worden. Nog voor de start van het gladheidseizoen 2022/2023 zijn de werkzaamheden, na een meervoudig onderhandse aanbesteding, gegund aan een lokale aannemer. Groen In 2023 zijn we begonnen met het opstellen van het Groen-Grijs beheerplan. Dit is een integraal beheerplan voor verhardingen, openbaar groen, straatmeubilair en speelvoorzieningen. In 2023 is een informerende en een adviserende sessie met de raad gehouden. Het openbaar groen hebben we in de regel beheerd volgens de normen die door ons zijn vastgesteld. Het bulkwerk is door aannemers uitgevoerd, de wijkteams leggen zich met name toe op zichtlocaties en service-onderhoud. In 2023 zijn we gestart met het planmatig uitvoeren van boomonderhoud. Hierbij voeren we allereerst een boomveiligheidscontrole uit.
Als hieruit blijkt dat snoeimaatregelen nodig zijn, dan wordt de boom gesnoeid. Het merendeel van de bomen is gesnoeid in 2023, het snoeien van een klein deel vindt plaats in 2024. De bladcampagne door de WSD is helaas voortijdig beëindigd. WSD kon het werk niet naar verwachting afronden. Het restant van de bladcampagne is uitgevoerd door een andere aannemer.
29
Civieltechnische kunstwerken Civieltechnische kunstwerken, zoals bruggen en duikers, vormen een belangrijke schakel in de infrastructuur. De technische staat van deze objecten moet goed zijn om een vlotte doorstroming te kunnen garanderen. De brug in de Dommelpas moet nog in zijn geheel vervangen worden. Tijdens de opstart van dit proces bleek dat aanvullend onderzoek naar vleermuizen en de gele kwikstaart noodzakelijk was. Deze onderzoeken zijn in 2023 afgerond en aansluitend is het vergunningstraject gestart. De brug wordt in 2024 vervangen. Na de vervanging van de brug bepalen we hoe groot het budget moet zijn om jaarlijks het benodigde onderhoud uit te voeren. Deze gegevens vormen input voor het MeerJarenOnderhoudsPlan (MJOP) met een looptijd van tien jaar. Dit plan stellen we in 2024 op. Openbare Verlichting Sinds eind 2022 hebben we een nieuwe aannemer voor meldingen en storingen aan openbare verlichting. Deze aannemer voert het werk naar tevredenheid uit. Er zijn relatief veel storingen als gevolg van netwerkstoringen ontvangen. Deze moeten door de netbeheerder worden opgelost en liggen daarmee buiten de invloedsfeer van de gemeente. Eind 2023 hebben we meer aandacht besteed aan het meldingenproces. Storingen bij openbare verlichting kunnen via een meldsysteem worden gemeld. Op de gemeentelijke website hebben we nu prominent een link naar dit meldsysteem opgenomen.
Verkeersregelinstallaties We beheren 4 verkeersregelinstallaties, oftewel verkeerslichten. In oktober 2023 is de installatie bij de oversteekplaats aan de Gentiaanlaan defect geraakt. Er zijn tijdelijke maatregelen genomen, eerst verkeersregelaars en later een tijdelijke installatie. Begin 2024 vervangen we de complete verkeersregelinstallatie. Eind 2023 hebben we meer aandacht besteed aan het meldingenproces. Storingen aan verkeersregelinstallaties kunnen via een meldsysteem worden gemeld. Op de gemeentelijke website hebben we nu prominent een link naar dit meldsysteem opgenomen.
4. Samen met onze inwoners werken we aan een duurzame waterbeheersing. Programma Water en Riolering In 2023 is het Programma Water en Riolering 2023 - 2027 vastgesteld. De traditionele opzet van het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (vGRP) hebben we losgelaten om aan te sluiten bij de Omgevingswet. Om de riolering operationeel te houden, hebben we diverse onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd. Zwakke punten in het rioolstelsel zijn door de hoge grondwaterstanden in december 'boven water' gekomen en verholpen. Samenwerking We werkten met diverse partijen in het Klimaatportaal ZuidoostBrabant (ZOB) samen om doelstellingen op het gebied van stedelijk waterbeheer, droogtebestrijding en riolering te realiseren. Het Klimaatportaal ZOB is een samenwerkingsverband van Waterschap De Dommel, provincie NoordBrabant, Brabant Water en 13 gemeenten. De samenwerking om invulling te geven aan maatregelen in het kader van de Europese Kaderrichtlijn Water is voortgezet. In 2023 zijn we in het kader van de Droogtestrategie gestart met een onderzoek naar een maatregelenpakket om de verdrogingsproblematiek tegen te gaan. Ondanks de natte winter blijft verdroging van de Brabantse (on)diepe ondergrond een probleem. Beheerinformatie De gegevens over het rioolstelsel hebben we verder geactualiseerd om de betrouwbaarheid van de informatie in het beheersysteem te verbeteren.
Zo zijn onduidelijke situaties onderzocht door het traceren van de leidingen en zijn de putten en kolken ingemeten. Projecten Om de riolering operationeel te houden en te optimaliseren hebben we projecten opgenomen. De uitvoering van de projecten Zandstraat en Doormanlaan-Van Gentlaan hebben we doorgeschoven naar 2024 als gevolg van de relatie met het mobiliteitsplan.
30
Stimuleringsregeling afkoppelen regenwater In 2023 hebben 5 inwoners zich ingespannen om hun woning af te koppelen van het rioolstelsel. Het hemelwater dat op de verharde oppervlakken (dak, oprit en terras) van deze woningen valt, komt daardoor niet meer in de riolering terecht maar kan infiltreren in de bodem. Het hemelwater vult zo het grondwater aan en helpt verdroging lokaal tegen te gaan. 5. Inwoners kunnen op verschillende manieren verblijven, sporten en spelen in de openbare ruimte. Gemeentelijke bossen In 2023 hebben we, conform het Integraal beheerplan bos- en natuurterreinen, het regulier bosonderhoud in de Sonse bossen voortgezet. Vanwege aanhoudende regenval in het najaar van 2023, zijn de houtoogst werkzaamheden uitgesteld tot het eerste kwartaal van 2024. In 2023 hebben we gewerkt aan ons toekomstbestendig bos. Door de uitgevoerde boswerkzaamheden ontstaat een veerkrachtig en gemengd bos met rijke structuur en hoge biodiversiteit, zoals gepland in de ontwikkelingsvisie. Op open plekken in het bos, ontstaan door de houtoogst 2022, hebben we nieuwe klimaatbestendige soorten aangeplant. Met het aanplanten van deze soorten verbeteren we de biodiversiteit, soortendiversiteit en structuurvariatie van het bos. Het bosonderhoud, uitgevoerd volgens het werkplan, loopt verder op schema.
Nieuwe bospercelen In 2023 hebben we enkele bospercelen overgenomen van een particulier eigenaar en aan ons bosareaal toegevoegd. Hydrologische maatregelen In 2023 voerde de Bosgroep Zuid-Nederland een aantal onderzoeken uit naar Venherstel en het herstel van het hydrologische systeem. De uitkomst van deze onderzoeken vormen een belangrijke basis voor verdere maatregelen gericht op duurzaam herstel van het bos- en natuurgebied Oud Meer en duurzaam waterbeheer in onze bossen. Grensoverschrijdende samenwerking De grensoverschrijdende samenwerking tussen de gemeente Best en Son en Breugel heeft geleid tot het verder in gang zetten van de gezamenlijke Ontwikkelingsvisie Nieuwe Heide & Oud Meer. In september hebben de twee (meest) betrokken portefeuillehouders namens beide gemeenten deze visie aan de media gepresenteerd. Door deze actie benadrukten beide gemeenten hun gezamenlijke toewijding aan het veiligstellen van het gebied voor toekomstige generaties, met de doelstellingen op het gebied van recreatie, ecologie, klimaatadaptatie en beheer. Brug Sonse Heideloop In 2023 hebben we de oude loopbrug over de Sonse Heideloop vervangen door een nieuwe en duurzame brug. Omdat deze brug de belangrijkste toegangsroute tot het bos- en natuurgebied Oud Meer vormt, hebben we deze om veiligheidsredenen vervangen. Dit is eerder dan in de meerjarenbegroting was opgenomen.
Speelplaatsen In 2023 hebben we speeltuinen en speeltoestellen geïnspecteerd. Kleine gebreken aan de toestellen zijn verholpen. Tijdens de laatste inspectie in december 2023 is geconstateerd dat 2 grote toestellen in De Molenwiek volledig zijn afgekeurd. We hebben ze buiten gebruik gesteld en ze worden begin 2024 vervangen voor nieuwe toestellen. Kermis De jaarlijkse kermis is een evenement rondom het Kerk- en Raadhuisplein dat mensen samenbrengt en waar men elkaar ontmoet. Er is rekening gehouden met de wensen van ondernemers en inwoners in het dorpscentrum om de verkeershinder en parkeeroverlast tot een minimum te beperken. Dit heeft in 2023 geresulteerd in een kermis opzet die gelijk was aan de opzet in 2022 en die wederom goed bevallen is.
31
6. Onze inwoners kunnen meedenken, ontwerpen of meedoen bij de (her)inrichting van de openbare ruimte. Groen In 2023 hebben we, in samenwerking met inwoners, een grote herinrichting van het groen in de wijk 't Zand gerealiseerd: 42 lariksen zijn vervangen door 53 andere en meer diverse boomsoorten. Ook zijn diverse kleinere burgerparticipatie projecten ingezet, zoals herinrichting aan de Kloosterstraat, Orionlaan, Sterrenbeeldenlaan. Deze projecten voeren we naar verwachting in 2024 uit.
7. We zorgen voor een groene leefomgeving met meer biodiversiteit om de woonkwaliteit van onze inwoners te verhogen. Groen In 2023 hebben we voor het openbaar groen kaders aangedragen voor woningbouwinitiatieven bij de Omgevingstafels, voor een groene leefomgeving. Sinds 2023 houden we meer rekening met de invloed op biodiversiteit van de beplantingskeuzes. We kiezen vaker inheemse beplanting en meer verschillende soorten beplanting. We maaien bermen waar mogelijk nog maar eens of 2 x per jaar om de ontwikkeling van soortenrijkdom te verhogen.
8. We realiseren (vóór 2028) en beheren het Natuurnetwerk en versterken natuurbeleving dichtbij huis. Natuurnetwerk Brabant (NNB) In 2023 hebben we ons ingespannen om het Natuurnetwerk Brabant (NNB) te vergroten. Het NNB combineert bestaande en nieuwe natuurgebieden met elkaar. Dit is nodig omdat door landbouw, wegenbouw en stedelijke uitbreiding, verschillende diersoorten in de problemen komen doordat zij zich niet meer vrij kunnen verspreiden. In het natuurpact tussen Rijk en de provincie Brabant is afgesproken dat versnipperde natuurgebieden weer met elkaar verbonden moeten worden. Zo ontstaat er een robuust Brabants Natuurnetwerk dat in 2027 volledig operationeel moet zijn. Dommeldal uit de Verf De opgave om natuur te realiseren binnen onze gemeente is groot. Ook in 2023 is hieraan gewerkt, vanuit het samenwerkingsproject 'Dommeldal uit de Verf'. Dit project focust op het omvormen van gronden naar natuur via grondverwerving en zelfrealisatie. We hebben gesprekken gevoerd met grondeigenaren in het gebied, waardoor we een aantal percelen hebben aangekocht. Ondanks de gedane inspanningen is de voortgang tot nu toe beperkt en blijft dit prioriteit. Ecologische verbindingszone Ekkersrijt (EVZ) In het traject naar de realisatie van de ecologische verbindingszone Ekkersrijt (EVZ) hebben verscheidene overleggen plaatsgevonden met verschillende stakeholders.
We onderzoeken hoe aanvullende doelstellingen op het gebied van waterkwaliteit, wateropvang en klimaatadaptatie geïntegreerd kunnen worden. De voortgang is dit jaar beperkt gebleven door prioritering op andere onderwerpen. In 2024 krijgt dit onderdeel prioriteit en gaan we tot uitvoering over. 9. We gebruiken duurzame materialen en houden rekening met de nadelige effecten van klimaatverandering. Door de ondertekening van het Maatschappelijk verantwoord inkopen-manifest (MVI) en het bijbehorende actieplan MVI houden we bij alle aanbestedingen structureel rekening met duurzaamheid, social return en lokale/regionale werkgelegenheid. BIZOB, de WSD en de duurzaamheidsmedewerkers adviseren hierover bij alle inkoopstrategieën. Een ambitie voor de toekomst is dat we een kwaliteitsverbetering willen maken in het klimaatneutraal inkopen van de grond-, wegen- en waterbouw en andere onderdelen van de openbare ruimte. In de contracten die we hebben aanbesteed in 2023, hebben we zoveel mogelijk duurzame materialen en uitvoeringsmethoden voorgeschreven.
32
10. We zetten in op vermindering van restafval en streven naar een aanbod van maximaal 35kg restafval per persoon per jaar. Wij zijn verantwoordelijk voor de inzameling van huishoudelijk afval. Deze taak wordt sinds 2022 uitgevoerd door Blink. Ons einddoel is om de hoeveelheid restafval terug te dringen naar 5% (35 kg per inwoner). Om dit te bereiken, moeten we aanvullende maatregelen treffen. In 2023 hebben we gewerkt aan de basis op orde krijgen in de afvalinzameling. We hebben de ontwerpen van de benodigde renovatie van de milieustraat verder uitgewerkt, straatverzamellocaties gerealiseerd en ondergrondse containers vervangen. De gemeenteraad heeft besloten om per 1 januari 2024 het serviceniveau aan te passen voor PMD en GFT. Daarnaast hebben we het ontwerp grondstoffenbeleidsplan opgeleverd, en geeft de raad begin 2024 haar oordeel over dit plan. In 2023 hebben we onze dienstverlening verder geïntegreerd binnen Blink. Zij voeren nu de reparaties uit aan onze ondergrondse containers en leveren de PMD-zakken. In 2023 is er een definitieve uitspraak gekomen van de rechtszaak tussen Attero en de gemeenten in Noord-Brabant. De gemeenten moeten een vergoeding betalen voor de jaren 2015-2017. Dit heeft geleid tot een rekening van € 235.274,- voor de gemeente Son en Breugel.
De extra kosten, naast de al getroffen voorziening in de jaarrekening 2022, hebben we gedekt vanuit de voorziening afval. Mobiliteit 11. Weggebruikers kunnen comfortabel en veilig deelnemen aan het verkeer. Elke verkeersdeelnemer moet zich goed en veilig in onze gemeente kunnen bewegen. Goede bereikbaarheid, voor elke modaliteit dient een vanzelfsprekendheid te zijn. Om dit te bewerkstelligen zijn we actief bezig geweest met de voorbereidingen bij het opstellen van een Mobiliteitsplan. Vanuit inwonerparticipatie zijn meerdere bewonersavonden op locatie georganiseerd om hen te betrekken, te informeren en hun input op te halen bij vraagstukken over bereikbaarheid, doorstroming, parkeren en verkeersveiligheid. Voor het opstellen van de Visie verkeersveilige schoolomgeving zijn gesprekken gevoerd met alle basisscholen in Son en Breugel.
We hebben dit jaar onder andere de volgende resultaten behaald: • In totaal zijn er 17 verkeersbesluiten genomen; • Voor het Mobiliteitsplan hebben we een bewoners-enquête uitgezet; • Voor het Mobiliteitsplan zijn 5 bewonersavonden georganiseerd; • Voor alle basisscholen zijn twee Autoloze Schooldagen georganiseerd; één door de Jeugdgemeenteraad en één door het cluster Verkeer; • Voor het opstellen van de Visie Verkeersveilige schoolomgeving Son en Breugel zijn gesprekken gevoerd met alle basisscholen; • Voor Ekkersrijt hebben we een start gemaakt in het opschonen van de bebording, een betere bereikbaarheid van zoekverkeer en de werking van de verkeersregelinstallaties. 12. De kernen en centra zijn goed bereikbaar. De kernen en centra moeten voor een ieder goed en veilig bereikbaar zijn. De aanbevelingen uit het GVVP (Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan) zijn leidend bij de (her)inrichting van onze wegen en de twee centrumplannen, Breugel Bruist en Centrumplan Son. De centra worden veilig maar zeker ook uitnodigend ingericht. Ook aan de randen van de gemeente is en wordt er aan de verkeersveiligheid en bereikbaarheid gewerkt vanuit twee nieuwbouwprojecten, te weten Sonniuswijk en Houtens, waarbij we zowel met auto- als fietsverkeer goed rekening houden.
In de regio blijven we participeren en ons inzetten voor goede en veilige aansluitingen op de snelwegen en doorfietsroutes zoals de F50 en F58. Deze routes zorgen voor veilige, snelle en milieuvriendelijke verbindingen.
33
Een deel van onze inwoners en forensen is afhankelijk van openbaar vervoer. Het openbaar vervoer dient daarom een volwaardig alternatief te zijn voor het particulier vervoer. We blijven ons onverminderd inzetten voor sluitend openbaar vervoer door wijzigingsvoorstellen in de concessies, positief kritisch te beoordelen en in gesprek te blijven met de Provincie. Er is begonnen met de verandering van de openbaar vervoerconcessie in de provincie Brabant, waarbij we ervoor waken dat het openbaar vervoer binnen de gemeente goed gewaarborgd blijft waar het gaat om voldoende en gespreid aanbod en tevens goede bereikbaarheid gemeente-breed. Ook elektrisch rijden blijven we stimuleren. Om dit te bewerkstelligen zijn er verschillende openbare laadpalen bijgekomen binnen de gemeente. Ook blijven we op zoek naar nieuwe duurzame initiatieven.
Bijdrage verbonden partijen aan dit programma Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost (VRBZO) Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost behartigt de belangen van de gemeenten in het samenwerkingsgebied op de terreinen van: brandweerzorg, geneeskundige hulpverleningsorganisatie in de regio, rampenbestrijding en crisisbeheersing en de gemeenschappelijke meldkamer, door: • Adequaat te reageren op spoedeisende hulpvragen van burgers, instellingen en bedrijven; • Het organiseren en coördineren van geneeskundige hulpverlening in de regio; • Het voorkomen en bestrijden van brand, het beperken van brandgevaar en/of ongevallen bij brand en alles wat hiermee verband houdt, inclusief de coördinatie van de werkzaamheden op dit gebied; • Het organiseren van de rampenbestrijding en crisisbeheersing, met als recente gebeurtenis de grote brand op de meubelboulevard in november 2023. Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant (ODZOB) De Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant voert namens de gemeente de vergunningverlenings-, toezicht- en handhavingstaken uit op het gebied van milieu. Daarnaast ondersteunt de ODZOB de gemeente op het gebied van allerlei milieu gerelateerde zaken zoals bodem, externe veiligheid, fijn stof, geuremissies etc. Reiniging Blink De gemeenschappelijke regeling Reiniging Blink voert namens de gemeente de afvaltaken uit, door: • De inzameling van huis- aan huisafval.
• Exploitatie van de milieustraat. • (Digitale) dienstverlening naar de inwoners m.b.t. afval. • Beleidsadvisering.
34
Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het programma zijn verbonden. Zowel de baten als de lasten worden als positieve bedragen weergegeven. Het saldo (afwijking budget 2023) wordt weergegeven als positief als het gerealiseerde bedrag hoger is dan de begroting. Bij de lasten is een positief bedrag dus een nadeel, bij de baten een voordeel. Door afronding kunnen er verschillen ontstaan omdat tellingen uit het financieel systeem komen en daarom soms afwijken. Bedragen x €1.000 Omschrijving
Primaire begroting 2023
Begroting na wijziging 2023
Realisatie 2023
Afwijking budget 2023
Lasten 0.10 Mutaties reserves programma 3
0
60
69
9
1.1 Crisisbeheersing en Brandweer
931
976
971
-5
1.2 Openbare orde en Veiligheid
759
742
731
-10
2.1 Verkeer en vervoer
1.818
2.309
2.222
-87
2.2 Parkeren
43
32
21
-10
2.5 Openbaar vervoer
16
29
17
-11
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
1.565
1.688
1.719
31
7.2 Riolering 7.3 Afval
934
912
958
46
2.302
2.265
2.394
128
7.4 Milieubeheer
781
1.631
1.026
-605
Totaal Lasten
9.148
10.643
10.128
-515
0.10 Mutaties reserves programma 3
272
848
426
-423
1.1 Crisisbeheersing en Brandweer
34
34
0
-34
1.2 Openbare orde en Veiligheid
9
10
27
17
2.1 Verkeer en vervoer
32
32
192
160
2.2 Parkeren
0
0
0
0
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
77
102
122
20
7.2 Riolering
1.497
1.518
1.556
38
7.3 Afval
2.704
2.668
2.760
92
22
956
410
-545
Totaal Baten
4.647
6.167
5.493
-674
Saldo (baten -/- lasten)
-4.500
-4.476
-4.635
-159
Baten
7.4 Milieubeheer
35
Analyse 3. Fysieke en veilige leefomgeving
I/S
Bedrag
1.1 Crisisbeheersing en Brandweer
I
-29.000
I
64.000
I
234.000
I
-71.000
I
-49.000
I
-431.000
I
30.000
I
117.000
Het combigebouw huisvest de brandweerkazerne en de gemeentewerf. In 2023 is het initiatief genomen om het combigebouw aan te kopen van de Veligheidsregio Zuidoost-Brabant. Vanwege personele wisselingen en vragen over de details van de overdracht, heeft de levering niet in 2023 plaats kunnen vinden. Begin 2024 vindt de levering plaats. Dan zullen ook de verschuldigde huurinkomsten vanaf februari 2023 met terugwerkende kracht worden geïncasseerd. 1.2 Openbare orde en Veiligheid De realisatie voor de omgevingsdienst lag lager dan begroot. 2.1 Verkeer en vervoer In 2022 is € 250.000 extra ter beschikking gesteld via een amendement ter bevordering van de verkeersveiligheid. Hiervan is in 2023 € 33.000 besteed en we stellen voor het restant van € 217.000 mee te nemen naar 2024. 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie Begin 2023 zijn onvoorziene uitgaven geweest vanwege het uitlopen van opruimen van gevallen blad. De kosten voor het opruimen van het blad in het najaar van 2023 zijn hoger dan voorzien door hogere verrekenprijzen en tegenvallende efficiëntie door de zeer natte weersomstandigheden. Er zijn onvoorziene kosten gemaakt vanwege het eigen risico op de aansprakelijkheidsverzekering. Verder zijn de inkomsten uit degeneratievergoedingen minder dan geraamd. 7.3 Afval In 2023 zijn er meerkosten door o.a.
lagere papieropbrengst, hogere inzamelkosten van restafval & uitvoeringskosten gedurende het jaar. De meerkosten worden grotendeels gedekt door lagere kosten voor de milieustraat, lagere kosten voor de papier en PMD inzameling. Vanwege de verwerking van de uitspraak van de Hoge Raad over Attero is er echter een vereffening met de voorziening nodig. 0.10 Mutaties reserves programma 3 Er zijn een aantal onttrekkingen in de reserves (nog) niet nodig gebleken. Dit gaat met name om de volgende posten: - Amendement verkeersveiligheid (zie hiervoor toelichting 2.1 verkeer en vervoer) - Mobiliteitsvisie - Uitvoeringsplan verkeer Kapitaallasten Zie algemene toelichting en inleiding bij programma's. Directe salarislasten en overhead Zie algemene toelichting en inleiding bij programma's. Overig
-24.000
Totaal
-159.000
36
Programma 4. Economische en ruimtelijke ontwikkeling Portefeuillehouder(s) Jan Boersma Jelle de Jong
Inleiding De fysieke leefomgeving kent diverse abstractieniveaus. In het programma Fysieke en Veilige leefomgeving komen vooral de tactische en operationele kant van de leefomgeving aan de orde. Het programma Economische en Ruimtelijke ontwikkeling richt zich meer op de visie en de strategische kant van deze leefomgeving. Er is natuurlijk wel overlap tussen de programma’s omdat de scheidslijn tussen het strategische en het tactische abstractieniveau niet zo scherp is. Een voorbeeld daarvan is het onderwerp natuur en landschap: enerzijds hebben we een visie en sluiten we qua strategie aan bij lopende regionale ontwikkelingen (‘Dommeldal uit de verf’ en Van Gogh Nationaal Park), anderzijds moeten we ook natuur en groen aanleggen en onderhouden. Door visievorming op het ruimtelijk beleid en de uitvoering daarvan leveren we een bijdrage aan een levendig, groen en vitaal dorp en een gezonde en leefbare leefomgeving. Onze strategische inzet richt zich vooral op ons regionaal handelen en de doorwerking daarvan naar het lokale niveau. Dit programma richt zich ook op de duurzame economische structuur van de gemeente.
Wat wilden we bereiken? Thema
Doelstellingen
Omgevingswet 1. Zorg dragen voor een adequate implementatie van de Omgevingswet, waarbij de klantservice snel, eenvoudig en beter kan plaatsvinden. 2. Diverse instrumenten onder de Omgevingswet door ontwikkelen volgens de (tweejaarlijkse) beleidscyclus. Ruimte
3. Voorzien in een tijdige en adequate behandeling van alle ruimtelijke initiatieven. 4. Voorzien in kwalitatief passende ontwikkelingslocaties.
Wonen
5. Het opstellen van een Woonprogramma (inclusief flankerend beleid). 6. Invulling geven aan de ambitie van het kwantitatieve gewenste woningbouwprogramma.
Duurzaamheid 7. In 2030 wil Son en Breugel een klimaat neutrale gemeente zijn. 8. Son en Breugel moet in 2050 waterrobuust en klimaatbestendig zijn. 9. We verhogen biodiversiteit in ons buitengebied én bebouwd gebied. 10. We koesteren de landschappelijke kwaliteit en verhogen de beleving van ons landschap. Economie
11. Ekkersrijt blijft een economische toplocatie binnen het Brainport ecosysteem. 12. Een vitaal en aantrekkelijk (verblijfs)centrum, met een sterk ondernemings- en vestigingsklimaat.
Regio
13. Door in regionaal verband samen te werken met andere overheden en organisaties dragen we bij aan een succesvolle ontwikkeling van de Brainportregio.
37
Relevante beleidsnota's Naam
Periode
Vastgesteld in de Planning vaststelling nieuw raad beleidsplan
Toekomstvisie voor Son en Breugel
2012 - 2030 21-jun-12
omgevingsvisie Son en Breugel en omgevingsplan Son en Breugel (2024)
Structuurvisie voor Son en Breugel
2014 - 2030 6-feb-14
omgevingsvisie Son en Breugel en omgevingsplan Son en Breugel (2024)
Omgevingsvisie Son en Breugel; OOg op een zonnige toekomst!
2022-pm
19-mei-22
cyclus proces. Nieuwe versie n.a.v. uitwerkingsplan deelgebied/deelthema
Woonvisie voor Son en Breugel
2012 - 2020 20-dec-12
actualisatie via het Uitwerkingsprogramma Wonen (naar verwachting najaar 2024)
Woningbouwprogramma Son en Breugel 2016/2020 – 2030 (addendum op de Woonvisie) Actieprogramma Wonen (i.r.t. omgevingsvisie)
2016/2020 - 16-jun-16 2030
actualisatie via het Uitwerkingsprogramma Wonen (naar verwachting najaar 2024
Cultureel Erfgoed (2019 - 2030) gemeente Son en Breugel
2019-2030
Centrumvisie Son
n.v.t.
21-jun-12
Centrumvisie Breugel en uitvoeringsprogramma
n.v.t.
21 juni 2012 resp. 29 augustus 2013
Plan van Aanpak Implementatie Omgevingswet Son en Breugel (Implementatieprogramma Omgevingswet)
2016 - 2029 6 december 2016 (college)
Afsprakenkader Wonen 2022 SGE
2022 e.v.
27-2-22
Landschapsinvesteringsregeling gemeente Son en Breugel
2013 e.v.
29-aug-13
Intergemeentelijke Structuurvisie Rijk van Dommel en Aa
2011 e.v.
1-sep-11
Verslingerd aan de Dommel
2012 e.v.
23-aug-12
Visie Sciencepark
2017 e.v.
21-dec-17
Nota Grondbeleid
2021-2024
17-dec-20
Kaders als Koers - kaders voor de woningbouwprogrammering op ontwikkelingslocaties
2019 e.v.
19 december 2019
Visie op Wonen Stedelijk Gebied Eindhoven
2019 e.v.
22-aug-19
Huisvestingsverordening gemeente Son en Breugel 20202023
2020-2023
19-dec-19
Masterplan Ekkersrijt
2015 e.v.
12-nov-15
Regionale Energie Strategie MRE
2021-2025
Q4 2021
Transitievisie Warmte
2021-2026
Q4 2021
Centrumvisie / Uitwerkingsprogramma Centrum Son (2024)
omgevingsvisie Son en Breugel en omgevingsplan Son en Breugel (2024)
actualisatie via het Uitwerkingsprogramma Wonen (naar verwachting gereed 2024) Huisvestingsverordening 2024-2027 (21 december 2023)
actualisatie elke 5 jaar
Wat hebben we ervoor gedaan? Omgevingswet 1. Zorg dragen voor een adequate implementatie van de Omgevingswet, waarbij de klantservice snel, eenvoudig en beter kan plaatsvinden. Op 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet in werking. In 2019 is het implementatieprogramma van start gegaan. Eind 2023 zijn de benodigde startproducten in de vorm van werkprocessen, website en dergelijke opgeleverd. De komende tijd gaan we benutten als 'leren' en 'evalueren' om tijdig gewenste aanpassingen en aanvullingen te signaleren en door te voeren. De raad heeft in 2023 de benodigde besluiten genomen, waarmee voor deze onderdelen op 1 januari 2024 kaders en afspraken vastliggen. Het gaat om onder andere de adviserende rol van de raad bij ruimtelijke initiatiefvoorstellen, de verplichting voor initiatiefnemers om te participeren, het toepassingsbereik van de verlengde procedure, de nieuwe legesverordening inclusief tarieventabel, de adviescommissie omgevingskwaliteit en de besluitvorming met betrekking tot de verordening nadeelcompensatie.
38
2. Diverse instrumenten onder de Omgevingswet door ontwikkelen volgens de (tweejaarlijkse) beleidscyclus. De Omgevingswet vraagt om een integrale afweging van alle beleidsvelden met invloed op de fysieke leefomgeving, zodat we een veilige en gezonde leefomgeving kunnen realiseren. Variabelen zijn onder meer de leefbaarheid, gezondheid, mobiliteit, werkgelegenheid, duurzaamheid, veiligheid en wonen. De Omgevingswet heeft daarnaast ook de ambitie om de inzichtelijkheid voor de samenleving te vergroten, een samenhangende benadering te bevorderen, te versnellen en te verbeteren en lokale afwegingsruimte te bieden. Bovendien vereist de Omgevingswet een integrale inbreng van nieuwe beleidsthema’s op het gebied van gezondheid, klimaat en energie. De raad heeft de "Omgevingsvisie Son en Breugel; OOg op een zonnige toekomst!" op 19 mei 2022 vastgesteld. In 2023 hebben we vorderingen gemaakt met de diverse uitwerkingsprogramma's voor deelthema's of - gebieden: thema's wonen, gezondheid, mobiliteit en deelgebieden Sonniuswijk, Ekkersrijt en centrumgebied Son. De uitwerkingen vormen uiteindelijk de bouwstenen voor de volgende versie(s) van onze omgevingsvisie. Voor Sonniuswijk hebben we in 2023 via intensieve participatie toegewerkt naar de conceptvisie en hebben we het programma onderdeel gemaakt van een samenwerking met Meierijstad, Best en het waterschap onder de projecttitel Sandwyck.
We gaan het gesprek aan met Rijkspartijen en provincie over gezamenlijk optrekken bij de uitvoering van de projecten en uitdagingen die ons te wachten staan. In 2023 hebben we flinke stappen gezet met de vormgeving en inhoud van het ontwerp 'omgevingsplan Son en Breugel'. De bestemmingsplannen die betrekking hebben op het onderdeel 'Woongebieden' hebben we omgezet naar ons ontwerp "Omgevingsplan Son en Breugel". Ook de digitale omzetting binnen het Digitaal Stelstel Omgevingswet (DSO) en onze software heeft succesvol plaatsgevonden. Voor de vervolgstap hebben we in 2023 ook opdracht verleend voor het omzetten van het bestemmingsplan "Ekkersrijt' naar ons ontwerp "Omgevingsplan Son en Breugel". Daarmee hebben we de start van deze omzetting begin 2024 gewaarborgd. Ook zijn de voorbereidingen gestart om voor de omzetting van de bestemmingsplannen "Son Centrum", "Buitengebied" en "A50" tijdig opdracht te kunnen geven. In het kader van het DSO en het Omgevingsloket hebben we stappen gezet tot inhoudelijke verdieping en het opstellen van beslisbomen in het kader van de optie in dit Omgevingsloket 'vergunningencheck'. Omdat de precieze juridische inrichting van deze beslisbomen samenhangt met de voortgang van ons omgevingsplan, gaat het nog met name om voorwerk. Ruimte 3. Voorzien in een tijdige en adequate behandeling van alle ruimtelijke initiatieven.
De ontwikkeling van een passend bouwplan in de bestaande leefomgeving dient zorgvuldig plaats te vinden. Het vraagt om verantwoord gebruik te maken van aanwezige kwaliteiten met locatie specifieke afwegingen. Benodigd onderzoek, de afweging van toenemende (stapeling van) ambities binnen de diverse beleidsterreinen, vragen meer onderzoek en tijd. De omgevingsdialoog (burgerparticipatie) vraagt eveneens om inzet. We constateerden in 2023 dat het draagvlak van bouwplannen in de bestaande leefomgeving lastig te verkrijgen is. Daarmee zien we dat de doorlooptijden van studies, planuitwerkingen en dergelijke een toename in tijd vraagt. Initiatiefnemers hadden het in 2023 nog steeds lastig om woningbouwprojecten gerealiseerd te krijgen. De prijsstijgingen en stapeling van ambities zetten exploitaties onder druk. Initiatiefnemers twijfelen om daadwerkelijk te starten met de bouw van de woningen. Om uitvoering te geven aan onze voorwaarden van woonprogramma's en de begin 2023 gesloten Woondeal regio Zuidoost-Brabant met het rijk, leidden tot uitdagende gesprekken. Prijsstellingen zetten de gemeentelijke grondopbrengsten onder druk om toch haalbare projecten te krijgen en stappen te kunnen zetten in nieuwe woningbouwprojecten in Son en Breugel.
De voorbereiding van bouwprojecten, de ligging van de locaties, participatie, besluitvorming, juridische procedures, financiële haalbaarheid schetsen een somber beeld over de voortgang van de woningbouwprojecten. Redenen waarom de feitelijke bouw (al langer) stagneert. Desondanks zijn in 2023 enkele plannen afgerond en in procedure gebracht en zijn enkele procedures afgerond. Ook zijn flinke stappen gezet in de voorbereiding van volgende bouwplannen. De raad is daar ieder kwartaal in informatiesessies over bijgepraat.
39
In 2023 hebben we, voor onze gewenste woningbouwopgave, strategische gronden gekocht. Sonniuspark Sonniuspark is in 2022 volledig uitgegeven. De bouw van de woningen is doorgelopen in 2023. Gedurende de looptijd van het project Sonniuspark hebben we de raad geïnformeerd over de ontwikkelingen in Sonniuspark aan de hand van voortgangsrapportages. 4. Voorzien in kwalitatief passende ontwikkelingslocaties. In de diverse beleidsvisies hebben we ambities, doelstellingen en veelal ook uitvoeringsprogramma’s opgenomen die een richting aanduiden. Veelal is er sprake van een uitnodiging aan de samenleving en andere netwerkpartners om te komen met eigen initiatieven. Zodra derden initiatieven indienen, toetsen we deze aan de intenties van deze visies. In 2023 zijn diverse nieuwe initiatiefvoorstellen voor de ontwikkeling van gebieden in behandeling genomen. Voor het overige betreft het met name de voortgang en verdere uitwerking en begeleiding van al lopende ontwikkelingslocaties. De raad is periodiek geïnformeerd over de voortgang van deze ontwikkelingslocaties. Naast een versterking van de regierol door de gemeente op locaties waar derden eigenaar zijn, zijn in 2023 ook strategisch gronden door de gemeente gekocht.
Om eenzelfde reden is om redenen van het verkrijgen van de regie in toekomstige ontwikkelingen in 2023 ook gebruik gemaakt van de wettelijke mogelijkheid om in een deel van de wijk Breeakker de Wet voorkeursrecht gemeenten gevestigd. Daarmee heeft de gemeente het 1e kooprecht gevestigd op het moment dat een eigenaar zijn perceel of woning wil gaan verkopen. Uitvoering Centrumvisie Son In 2023 is in eerste instantie een stakeholdersanalyse gemaakt, dat als input dient voor het participatieproces. Tevens hebben alle raadsfracties hun uitgangspunten kunnen inbrengen die als kaders dienen voor de verdere uitwerking van de centrumvisie. Daarnaast is er nadrukkelijk inhoudelijke afstemming met het mobiliteitsplan. In eerste instantie zijn 3 scenario's geschetst die zowel met de raad als met de gemeenschap zullen worden besproken. Doelstelling is dat de centrumvisie eind 2024 gereed is voor besluitvorming. Hierbij houden wij nadrukkelijk rekening met en stemmen we af op het mobiliteitsplan. Uitvoeringsprogramma centrum Breugel In het 3e kwartaal van 2023 is sporthal De Bongerd geheel gesloopt en zijn er diverse ruimtelijk aanpassingen gedaan aan de omgeving om De Boerderij toegankelijk te houden. Aansluitend op de sloop van de sporthal is een start gemaakt met de realisatie van de nieuwbouw van sporthal de Bongerd.
Daarnaast is er ook een schetsontwerp voor de inrichting van de buitenruimte opgesteld. Dit schetsontwerp zal in 2024 verder worden uitgewerkt tot een voorlopig ontwerp en vervolgens tot een definitief ontwerp. Wonen 5. Het opstellen van een Woonprogramma (inclusief flankerend beleid). Programma Wonen In het kader van de omgevingsvisie komt er geen afzonderlijke update meer van de woonvisie. Na de vaststelling van de 'Omgevingsvisie Son en Breugel; OOg op een zonnige toekomst!' hebben we in 2023 een start gemaakt met het 'uitwerkingsprogramma wonen' (lees: Programma Wonen). Daarin besteden we onder andere aandacht aan nieuwe wetgeving, ontwikkelingslocaties voor woningbouw (update Kaders al Koers) , flankerend beleid en faciliteren doelgroepen. Tevens vindt daarin ook een lokale doorvertaling plaats van regionaal beleid op het gebied van wonen in het Stedelijk Gebied Eindhoven. Landelijke, provinciale en regionale ontwikkelingen, kaders en ambities Zoals hierboven aangegeven, moet onze uitwerking van het deelthema Wonen onlosmakelijk verbonden worden met de landelijke, provinciale en regionale kaders en ontwikkelingen. Nieuwe ontwikkelingen op de woonmarkt willen wij hierin direct integreren, zodat we een geheel up-to-date woonbeleid en woonkaders krijgen.
Het gaat daarbij onder meer om: • het rekenschap nemen van de ‘Woondeal regio Zuidoost-Brabant’ en de mogelijke doorvertaling van deze woondeal naar Son en Breugel;
40
• • • • •
de komende (concept) wetgeving vanuit het Ministerie van BZK incl. de ‘Nationale Woon- en Bouwagenda’ en de mogelijke doorvertaling hiervan naar Son en Breugel; woningbehoefteprognose van de provincie Noord-Brabant (najaar 2023); de druk op de woningmarkt en de blijvend structurele vraag naar woningen; de aanwezige en extra aandacht voor de diversiteit aan doelgroepen; de wens van tijdelijke en structurele woonprogramma’s en dergelijke.
Intenties uitwerkingsprogramma deelthema Wonen in Son en Breugel Het ‘uitwerkingsprogramma deelthema Wonen’ is allereerst bedoeld om de diverse vraagstukken op het gebied van Wonen binnen de gemeente Son en Breugel inzichtelijk te maken. Daarnaast is het doel van het uitwerkingsprogramma om duidelijkheid te geven over: • welke toekomstige woningbouwlocaties beschikbaar zijn c.q. kunnen komen om de woningbouwopgave te faciliteren (zowel kwalitatief is als kwantitatief); • welke onderdelen van het ‘flankerend beleid’ toepassing vinden in Son en Breugel; • voor welke doelgroepen de woningmarkt open staat (waarbij rekening gehouden wordt met een diversiteit aan doelgroepen); • de huisvesting van aandachtsgroepen zoals beschreven in ‘Een thuis voor iedereen’. Hier is ook relatie met woonzorgvisie (spreiding groepen, draagkracht en draaglast in de wijk en ondersteuningsstructuur in het kader van langer thuis wonen); • de relatie met duurzaamheid; • de relatie met de inclusieve samenleving / leefbaarheid/ ‘brede welvaart.’ Medio 2023 heeft de aanbesteding plaatsgevonden voor inhuur van bureaus voor begeleiding bij het opstellen van dit Programma Wonen. In het najaar van 2023 zijn we gestart met de onderzoeksfase. Hierbij gaat het om een analyse van het woningbouw- en woningmarkt vraagstuk binnen onze gemeente. Dit is bouwsteen 1 van het Programma Wonen, 'Zicht op de opgaven'.
Prestatieafspraken Naar aanleiding van de nieuwe Woningwet hebben we in 2017 “prestatieafspraken nieuwe stijl” gemaakt met Woonstichting ‘thuis en Woonbedrijf. Ook de huurdersvertegenwoordigers van beide corporaties zijn hierbij betrokken. Jaarlijks doen de beide corporaties een zogenaamd ‘bod’ op de gemeentelijke Woonvisie/Woningbouwprogramma/ nieuwe Programma Wonen. De meerjarige prestatieafspraken met beide corporaties gelden voor de periode 2022-2025. In 2023 is de jaarlijkse update met Woonstichting 'thuis (incl. tripartite overleg met de huurdersraad) tot stand gekomen. Tevens hebben we deelgenomen aan de jaarlijkse strategische herijkingssessie die door Woonstichting 'thuis hiervoor is georganiseerd. Ook de raad is hierover in een aparte bijeenkomst meegenomen. In 2023 zijn we samen met Woonstichting 'thuis begonnen met de actualisatie van de prestatieafspraken voor 2024. Met Woonbedrijf hebben we afgesproken, dat we de geldende meerjarige prestatieafspraken voor de periode 2022-2025 blijven hanteren. Dit vanwege het feit dat wij geen kerngemeente meer zijn voor Woonbedrijf. Woonbedrijf is zich aan het oriënteren om zijn bezit over te dragen aan een andere corporatie.
6. Invulling geven aan de ambitie van het kwantitatieve gewenste woningbouwprogramma. Naast kwalitatieve aspecten, dient ook aandacht te bestaan voor de kwantitatieve vraag en de locaties waar Son en Breugel (met rekenschap dat Son en Breugel participeert in het Stedelijk Gebied Eindhoven en de Metropool Regio Eindhoven) haar bijdrage zou kunnen leveren. Vanuit het kwantitatief gewenste bouwprogramma richt het uitwerkingsprogramma Wonen zich op: • een overzicht van de ontwikkelingslocaties die voor woningbouw aan de orde komen om invulling te geven aan de doelstelling om tot het jaar 2040 minimaal 700 woningen te realiseren (motie raad) c.q. 250 woningen in de periode 2022-2026 (bestuursakkoord); • de afspraken gemaakt op regionaal niveau (verstedelijkingsakkoord) optioneel 850 woningen tot 2040 en een netto opgave van 610 woningen tot 2030 vanuit de Regionale Woondeal. Er ligt hier een directe relatie met het met maatregel 4 van het thema ruimte, te weten: 'voorzien in kwalitatief passende ontwikkelingslocaties'. Waarbij steeds meer 'uitdagingen' ontstaan om te komen tot nieuwe plannen/ gebiedsontwikkelingen en de daadwerkelijke realisatie daarvan. In 2023 zijn er 10 woningen gerealiseerd (lees: opgeleverd).
41
Duurzaamheid 7. In 2030 wil Son en Breugel een klimaat neutrale gemeente zijn. Wij willen de transitie naar een fossielvrije samenleving versnellen. Samen met de regio hebben we in 2021 hiervoor de Regionale energie strategie (RES) vastgesteld. De RES is een gezamenlijk bod richting de Rijksoverheid, voor de uitvoering van het klimaatakkoord tot 2030. In 2023 zitten we midden in de uitvoering hiervan, met o.a. het opstellen van een gebiedsvisie voor Sonniuswijk met grootschalige opwek. Voor de uitfasering van het aardgas (transitievisie warmte) zijn we samen met de werkgroep uit de buurt een concept wijkuitvoeringsplan aan het maken. Op Ekkersrijt zijn we samen met de Provincie, Waterschap, OVE en individuele bedrijven gestart aan een gezamenlijke aanpak in het kader van de Grote Oogst. We stimuleren onze inwoners via concrete projecten. Dit doen we op verschillende manieren: • We hebben samen met SonEnergie een digitaal en fysiek energieloket gecontinueerd, waar inwoners laagdrempelig informatie krijgen over het verduurzamen van hun woning. • SonEnergie heeft 61 energiescans uitgevoerd bij koopwoningen in 2023; De gemeente en SonEnergie hebben daarbij geïnvesteerd in de opleiding en apparatuur voor de adviseurs. • De energiecoach heeft 194 huurders geholpen om op eenvoudige manieren energie te besparen in de woning.
• Met de witgoedregeling hebben we 308 inwoners met een kleine beurs geholpen aan nieuw witgoed, waarmee ook meteen de energierekening verlaagd werd. • We hebben een regionale aanbesteding doorlopen voor de Groene Zone isoleren, waarmee we in 2024 de eerste bewoners kunnen gaan helpen. We nemen deel aan het de collectieve aanbesteding voor de plaatsing, het beheer, onderhoud en exploitatie van publieke laadinfrastructuur. De samenwerking met de provincies en gemeenten hebben we in 2023 verlengd voor de periode 2024-2028, met deelname aan de nieuwe collectieve aanpak voor laadinfrastructuur. Inwoners zonder eigen parkeermogelijkheid aan huis kunnen een aanvraag indienen voor een openbare laadpaal in hun buurt. In 2023 hebben we 11 verkeersbesluiten genomen voor het aanwijzen van parkeerplaatsen voor het laden van elektrische auto’s. Van deze 11 nieuwe laadpalen zijn er 6 strategisch en 5 op aanvraag van inwoners. Het aantal gebruikers van openbare laadpalen in Son en Breugel is in 2023 met +/- 55% toegenomen ten opzichte van 2022. Met het opstellen van de nieuwe mobiliteitsvisie hebben we ook aandacht voor vormen van slimme mobiliteit en de rol die we hierin kunnen spelen. In 2023 hebben we samen met inwoners in De Gentiaan een eerste (elektrische) deelauto in het dorp gefaciliteerd. 8. Son en Breugel moet in 2050 waterrobuust en klimaatbestendig zijn.