R - 9 Bijlage reactienota-Voornemen-en-Participatieplan-Maasbracht-Eindhoven
Tekst van het document
202405388
Reactie
De indiener geeft aan dat de gemeente Leudal hen niet heeft geïnformeerd over het project, terwijl het de inwoners van Leudal betreft.
Antwoord
Niet de gemeente Leudal maar het ministerie van Klimaat en Groene Groei is het bevoegd gezag voor dit project. Het ministerie van Klimaat en Groene Groei betrekt de gemeenten bij het benaderen van de omgeving. Voor Leudal is hier gebruik gemaakt van de gemeentewebsite en lokale huis aan huis bladen. Dit is terug te vinden onder de volgende link: https://www.leudal.nl/een-extra-hoogspanningslijn-tussen-maasbracht-en-eindhoven. Hierin is ook de datum van het webinar opgenomen. De webinar en de tijdens de webinar gestelde vragen en antwoorden zijn terug te vinden op: https://www.tennet.eu/nl/projectnieuws/webinar-netuitbreiding-maasbracht-eindhoven. Ook is de link voor het aanmelden voor de nieuwsbrief op deze site opgenomen (onderaan de webpagina): https://www.tennet.eu/nl/projecten/provincies/limburg/netuitbreidingmaasbracht-eindhoven. Verder hebben er advertenties voor dit project gestaan in de Limburger, editie Noord-Limburg en VIA weert.
34
202405394
21
Reactie Antwoord 35
De indiener doet suggesties voor aanvullende betrokken organisaties in het participatieplan, zoals lokale IVN-afdelingen, dorpsraden en Brabant Water. Daarnaast verzoekt de indiener om aanmelding voor de projectnieuwsbrief. De adressen nemen we op in de adressenlijst. Aanmelding voor de nieuwsbrief kan gedaan worden via de link (onderaan de pagina): https://www.tennet.eu/nl/projecten/provincies/limburg/netuitbreiding-maasbracht-eindhoven
202405439
Reactie Antwoord
De indiener wil dat nieuwe en bestaande hoogspanningslijnen ondergronds worden geplaatst vanwege zorgen over geluid en straling, en voelt zich door TenneT niet serieus genomen. Het spijt ons dat u zich niet serieus genomen voelt. Wij doen ons best volledig en transparant te communiceren over het project en zijn ons bewust van de impact die het project op de omgeving heeft. Voor dit project is de 'projectprocedure' van toepassing. Tijdens de procedure is het mogelijk om op verschillende momenten een reactie in te dienen. De projectopzet en resultaten worden beter als de omgeving over de plannen mee kan denken. Verder is het belangrijk om zorgvuldige beslissingen te nemen en rekening te houden met het belang van het project en het belang van de omgeving van het project. Voorzorgbeleid magneetvelden Bij de tracering en besluitvorming wordt rekening gehouden met het herijkte voorzorgbeleid magneetvelden van het Rijk uit 2023. Dit is erop gericht om, zo veel als redelijkerwijs mogelijk is, te voorkomen dat er nieuwe situaties ontstaan waarin burgers (volwassenen en kinderen) langdurig worden blootgesteld aan magneetvelden die afkomstig zijn van de elektriciteits-infrastructuur. In sommige gevallen is het onvermijdelijk.
In de verkenning naar een tracé voor de nieuwe bovengrondse 380 kV-hoogspanningsverbinding tussen Maasbracht en Eindhoven wordt de hoeveelheid gevoelige gebouwen in de magneetveldzone (magneetveld sterker dan 0,4 microtesla jaargemiddeld) in beeld gebracht. Uit onderzoek blijkt dat er een kleine verhoging is van het aantal gevallen van leukemie in de buurt van bovengrondse hoogspanningslijnen. De Gezondheidsraad concludeerde op grond daarvan dat er aanwijzingen zijn voor een oorzakelijk verband tussen magneetvelden en leukemie, maar wetenschappelijk onderzoek kan dit niet bewijzen. Voor andere ziekten en aandoeningen is er nooit een relatie geconstateerd met (magneetvelden van) hoogspanningslijnen. Het is dus niet zeker of magneetvelden risico’s met zich meebrengen voor de gezondheid van mensen. In vergelijking met andere gezondheidsrisico’s waaraan we blootgesteld worden, is het risico van magneetvelden zeer gering. Voor meer informatie over het voorzorgbeleid zie: https://www.rivm.nl/hoogspanningslijnen/herijktvoorzorgbeleid Voor meer informatie over magneetvelden zie: Kennisplatform EMV (https://www.kennisplatform.nl/gezondheidseffectenstatische-magneetvelden/). Bovengrondse aanleg van 380 kV Voor het leggen van de hoogspanningslijnen volgt TenneT het Programma Energiehoofdstructuur (PEH).
In het PEH is vastgelegd dat bovengrondse aanleg van hoogspanningsverbindingen van 220 kV en hoger het uitgangspunt is. De belangrijkste redenen voor bovengrondse aanleg zijn dat het ondergronds aanleggen van deze hoogspanningsverbindingen leidt tot een lagere transportcapaciteit en tot hogere risico’s in elektrotechnisch gedrag. Er kan ondergronds minder stroom vervoerd worden en de kans op storingen is circa tien keer hoger dan bovengronds. Omdat de hoogspanningsverbinding is verbonden met het (inter)nationale en regionale elektriciteitsnet zou door ondergronds aanleggen, het gehele elektriciteitsnet minder stabiel worden.
22
Daarnaast is de reparatietijd van een ondergrondse 380 kV-verbinding (48 uur tot 20 dagen) veel langer ten opzichte van een bovengrondse 380 kV-verbinding (8 tot 48 uur). Deze risico’s verhogen de kans op langdurige storingen. Dit kan vanwege de (inter)nationale functie van het 380 kV-netwerk grote gevolgen hebben voor de leveringszekerheid van elektriciteit. Voor meer informatie over het verschil tussen de aanlegmethoden https://www.tennet.eu/nl/aanleg-380kv-verbindingen-bovengronds. Alleen in het geval van een groot ruimtelijk of (net)technisch knelpunt kan, mits het vanuit leveringszekerheid en meerkosten verantwoord is, overwogen worden om de 380 kV-hoogspanningsverbinding over korte afstanden ondergronds aan te leggen. Een voorbeeld hiervan is de kruising met een andere bovengrondse 380 kV-hoogspanningsverbinding. Het moet nog verder onderzocht worden, maar het lijkt vooralsnog mogelijk om in dit project een bovengrondse hoogspanningslijn in te passen. Geluidsoverlast Geluidsoverlast door een hoogspanningsverbinding kan bij vochtig weer voorkomen in de vorm van knetterend geluid. Dit is het zogeheten corona-effect. Het knetteren wordt veelal gehoord bij 380 kV-verbindingen. Bij de bouw van de bovengrondse hoogspanningslijn zal TenneT kunststof isolatoren gebruiken met zogenaamde coronaringen.
Deze ringen beïnvloeden het elektrisch veld, waardoor het corona effect (geluid) verminderd wordt. In een eerder onderzoek uit 2010 (over de realisatie van hoogspanningsverbinding “Noord-West 380 kV”) is berekend dat coronageluid nauwelijks hoorbaar is op korte afstand van de verbinding. TenneT hanteert een afstand van 37 meter vanaf de hartlijn voor het hoorbaar zijn van dit coronageluid. Vanwege andere normen is het niet te verwachten dat een nieuwe verbinding op minder dan 37 meter van een woning komt te staan. Daarom verwachten we dat er niet of nauwelijks geluid van de nieuwe hoogspanningsverbinding hoorbaar zal zijn op plaatsen waar woningen staan of waar regelmatig mensen komen. Het aspect geluid(overlast) wordt in de volgende fase onderzocht, zowel voor de aanlegfase als de beheerfase. Het gaat in de aanlegfase bijvoorbeeld om bouw- en verkeersgeluid en in de beheerfase bijvoorbeeld om windfluiten of coronageluid. Indien relevant worden bestaande effecten meegenomen in de berekening. Er worden passende maatregelen getroffen als wettelijke geluidnormeringen worden overschreden. 36
202405440
Reactie
De indiener vraagt om ondergrondse aanleg van de nieuwe hoogspanningslijn om geluidsoverlast te verminderen.
Antwoord
Voorzorgbeleid magneetvelden Bij de tracering en besluitvorming wordt rekening gehouden met het herijkte voorzorgbeleid magneetvelden van het Rijk uit 2023. Dit is erop gericht om, zo veel als redelijkerwijs mogelijk is, te voorkomen dat er nieuwe situaties ontstaan waarin burgers (volwassenen en kinderen) langdurig worden blootgesteld aan magneetvelden die afkomstig zijn van de elektriciteits-infrastructuur. In sommige gevallen is het onvermijdelijk. In de verkenning naar een tracé voor de nieuwe bovengrondse 380 kV-hoogspanningsverbinding tussen Maasbracht en Eindhoven wordt de hoeveelheid gevoelige gebouwen in de magneetveldzone (magneetveld sterker dan 0,4 microtesla jaargemiddeld) in beeld gebracht. Uit onderzoek blijkt dat er een kleine verhoging is van het aantal gevallen van leukemie in de buurt van bovengrondse hoogspanningslijnen. De Gezondheidsraad concludeerde op grond daarvan dat er aanwijzingen zijn voor een oorzakelijk verband tussen magneetvelden en leukemie, maar wetenschappelijk onderzoek kan dit niet bewijzen. Voor andere ziekten en aandoeningen is er nooit een relatie geconstateerd met (magneetvelden van) hoogspanningslijnen. Het is dus niet zeker of magneetvelden risico’s met zich meebrengen
23
voor de gezondheid van mensen. In vergelijking met andere gezondheidsrisico’s waaraan we blootgesteld worden, is het risico van magneetvelden zeer gering. Voor meer informatie over het voorzorgbeleid zie: https://www.rivm.nl/hoogspanningslijnen/herijktvoorzorgbeleid Voor meer informatie over magneetvelden zie: Kennisplatform EMV (https://www.kennisplatform.nl/gezondheidseffectenstatische-magneetvelden/). Bovengrondse aanleg van 380 kV Voor het leggen van de hoogspanningslijnen volgt TenneT het Programma Energiehoofdstructuur (PEH). In het PEH is vastgelegd dat bovengrondse aanleg van hoogspanningsverbindingen van 220 kV en hoger het uitgangspunt is. De belangrijkste redenen voor bovengrondse aanleg zijn dat het ondergronds aanleggen van deze hoogspanningsverbindingen leidt tot een lagere transportcapaciteit en tot hogere risico’s in elektrotechnisch gedrag. Er kan ondergronds minder stroom vervoerd worden en de kans op storingen is circa tien keer hoger dan bovengronds. Omdat de hoogspanningsverbinding is verbonden met het (inter)nationale en regionale elektriciteitsnet zou door ondergronds aanleggen, het gehele elektriciteitsnet minder stabiel worden. Daarnaast is de reparatietijd van een ondergrondse 380 kV-verbinding (48 uur tot 20 dagen) veel langer ten opzichte van een bovengrondse 380 kV-verbinding (8 tot 48 uur). Deze risico’s verhogen de kans op langdurige storingen.
Dit kan vanwege de (inter)nationale functie van het 380 kV-netwerk grote gevolgen hebben voor de leveringszekerheid van elektriciteit. Voor meer informatie over het verschil tussen de aanlegmethoden https://www.tennet.eu/nl/aanleg-380kv-verbindingen-bovengronds. Alleen in het geval van een groot ruimtelijk of (net)technisch knelpunt kan, mits het vanuit leveringszekerheid en meerkosten verantwoord is, overwogen worden om de 380 kV-hoogspanningsverbinding over korte afstanden ondergronds aan te leggen. Een voorbeeld hiervan is de kruising met een andere bovengrondse 380 kV-hoogspanningsverbinding. Het moet nog verder onderzocht worden, maar het lijkt vooralsnog mogelijk om in dit project een bovengrondse hoogspanningslijn in te passen. Geluidsoverlast Geluidsoverlast door een hoogspanningsverbinding kan bij vochtig weer voorkomen in de vorm van knetterend geluid. Dit is het zogeheten corona-effect. Het knetteren wordt veelal gehoord bij 380 kV-verbindingen. Bij de bouw van de bovengrondse hoogspanningslijn zal TenneT kunststof isolatoren gebruiken met zogenaamde coronaringen. Deze ringen beïnvloeden het elektrisch veld, waardoor het corona effect (geluid) verminderd wordt. In een eerder onderzoek uit 2010 (over de realisatie van hoogspanningsverbinding “Noord-West 380 kV”) is berekend dat coronageluid nauwelijks hoorbaar is op korte afstand van de verbinding.
TenneT hanteert een afstand van 37 meter vanaf de hartlijn voor het hoorbaar zijn van dit coronageluid. Vanwege andere normen is het niet te verwachten dat een nieuwe verbinding op minder dan 37 meter van een woning komt te staan. Daarom verwachten we dat er niet of nauwelijks geluid van de nieuwe hoogspanningsverbinding hoorbaar zal zijn op plaatsen waar woningen staan of waar regelmatig mensen komen. Het aspect geluid(overlast) wordt in de volgende fase onderzocht, zowel voor de aanlegfase als de beheerfase. Het gaat in de aanlegfase bijvoorbeeld om bouw- en verkeersgeluid en in de beheerfase bijvoorbeeld om windfluiten of coronageluid. Indien relevant worden bestaande effecten meegenomen in de berekening. Er worden passende maatregelen getroffen als wettelijke geluidnormeringen worden overschreden. 37
202405441
24
Reactie Antwoord
De indiener is verrast dat het voornemen onder paragraaf 2.4 aangeeft dat ondergrondse verbindingen uitgesloten zijn, terwijl indiener tijdens het Webinar heeft gepleit voor (op zijn minst gedeeltelijke) ondergrondse aanleg. Bovengrondse aanleg van 380 kV Voor het leggen van de hoogspanningslijnen volgt TenneT het Programma Energiehoofdstructuur (PEH). In het PEH is vastgelegd dat bovengrondse aanleg van hoogspanningsverbindingen van 220 kV en hoger het uitgangspunt is. De belangrijkste redenen voor bovengrondse aanleg zijn dat het ondergronds aanleggen van deze hoogspanningsverbindingen leidt tot een lagere transportcapaciteit en tot hogere risico’s in elektrotechnisch gedrag. Er kan ondergronds minder stroom vervoerd worden en de kans op storingen is circa tien keer hoger dan bovengronds. Omdat de hoogspanningsverbinding is verbonden met het (inter)nationale en regionale elektriciteitsnet zou door ondergronds aanleggen, het gehele elektriciteitsnet minder stabiel worden. Daarnaast is de reparatietijd van een ondergrondse 380 kV-verbinding (48 uur tot 20 dagen) veel langer ten opzichte van een bovengrondse 380 kV-verbinding (8 tot 48 uur). Deze risico’s verhogen de kans op langdurige storingen. Dit kan vanwege de (inter)nationale functie van het 380 kV-netwerk grote gevolgen hebben voor de leveringszekerheid van elektriciteit.
Voor meer informatie over het verschil tussen de aanlegmethoden https://www.tennet.eu/nl/aanleg-380kv-verbindingen-bovengronds. Alleen in het geval van een groot ruimtelijk of (net)technisch knelpunt kan, mits het vanuit leveringszekerheid en meerkosten verantwoord is, overwogen worden om de 380 kV-hoogspanningsverbinding over korte afstanden ondergronds aan te leggen. Een voorbeeld hiervan is de kruising met een andere bovengrondse 380 kV-hoogspanningsverbinding. Het moet nog verder onderzocht worden, maar het lijkt vooralsnog mogelijk om in dit project een bovengrondse hoogspanningslijn in te passen. Door u aangedragen onderzoeksalternatief In het gebied tussen het hoogspanningsstation Maasbracht en Clauscentrale is inderdaad weinig ruimte. Een bovengrondse hoogspanningsverbinding op deze plek is alleen mogelijk door de bestaande hoogspanningsverbindingen aan te passen. Het moet nog verder onderzocht worden, maar het lijkt mogelijk om op deze manier een bovengrondse hoogspanningslijn in te passen zonder dat een hoogspanningsverbinding dichterbij Brachterbeek komt te liggen. Dit is ook omschreven in hoofdstuk 5.1 en 6.1 van de Notitie Onderzoeksalternatieven.
38
202405458
Reactie Antwoord
De indiener vraagt om rekening te houden met de bestaande windparken bij het kiezen van het nieuwe hoogspanningstracé, vanwege geluidsoverlast en slagschaduw. Bij de tracering van nieuwe tracés wordt rekening gehouden met aspecten die tot overlast kunnen leiden. Het aspect geluid(overlast) wordt in de volgende fase onderzocht, zowel voor de aanlegfase als beheerfase. Het betreft bijvoorbeeld windfluiten of coronageluid. Indien relevant worden bestaande effecten van andere geluidsbronnen meegenomen in de berekening. Er worden passende maatregelen getroffen indien wettelijke geluidnormeringen worden overschreden. Geluidsoverlast Geluidsoverlast door een hoogspanningsverbinding kan bij vochtig weer voorkomen in de vorm van knetterend geluid. Dit is het zogeheten corona-effect. Het knetteren wordt veelal gehoord bij 380 kV-verbindingen. Bij de bouw van de bovengrondse hoogspanningslijn zal TenneT kunststof isolatoren gebruiken met zogenaamde coronaringen. Deze ringen beïnvloeden het elektrisch veld, waardoor het corona effect (geluid) verminderd wordt. In een eerder onderzoek uit 2010 (over de realisatie van hoogspanningsverbinding “Noord-West 380
25
kV”) is berekend dat coronageluid nauwelijks hoorbaar is op korte afstand van de verbinding. TenneT hanteert een afstand van 37 meter vanaf de hartlijn voor het hoorbaar zijn van dit coronageluid. Vanwege andere normen is het niet te verwachten dat een nieuwe verbinding op minder dan 37 meter van een woning komt te staan. Daarom verwachten we dat er niet of nauwelijks geluid van de nieuwe hoogspanningsverbinding hoorbaar zal zijn op plaatsen waar woningen staan of waar regelmatig mensen komen. Het aspect geluid(overlast) wordt in de volgende fase onderzocht, zowel voor de aanlegfase als de beheerfase. Het gaat in de aanlegfase bijvoorbeeld om bouw- en verkeersgeluid en in de beheerfase bijvoorbeeld om windfluiten of coronageluid. Indien relevant worden bestaande effecten meegenomen in de berekening. Er worden passende maatregelen getroffen als wettelijke geluidnormeringen worden overschreden. 39
202405459
Reactie Antwoord
De indiener vraagt om rekening te houden met het bewoonde gebied en wil niet dat de nieuwe hoogspanningsverbinding dicht bij hun woning komt. Ze uiten bezorgdheid over gezondheid door de bestaande verbinding, die 700 meter van hun woning loopt, en de effecten van magneetvelden. Zowel binnen als buiten de magneetveldzone van een hoogspanningsverbinding kunnen mensen veilig wonen. Met een afstand van 700m tot de huidige verbinding woont u nu ver buiten de magneetveldzone van die verbinding. Voorzorgbeleid magneetvelden Bij de tracering en besluitvorming wordt rekening gehouden met het herijkte voorzorgbeleid magneetvelden van het Rijk uit 2023. Dit is erop gericht om, zo veel als redelijkerwijs mogelijk is, te voorkomen dat er nieuwe situaties ontstaan waarin burgers (volwassenen en kinderen) langdurig worden blootgesteld aan magneetvelden die afkomstig zijn van de elektriciteits-infrastructuur. In sommige gevallen is het onvermijdelijk. In de verkenning naar een tracé voor de nieuwe bovengrondse 380 kV-hoogspanningsverbinding tussen Maasbracht en Eindhoven wordt de hoeveelheid gevoelige gebouwen in de magneetveldzone (magneetveld sterker dan 0,4 microtesla jaargemiddeld) in beeld gebracht. Uit onderzoek blijkt dat er een kleine verhoging is van het aantal gevallen van leukemie in de buurt van bovengrondse hoogspanningslijnen.
De Gezondheidsraad concludeerde op grond daarvan dat er aanwijzingen zijn voor een oorzakelijk verband tussen magneetvelden en leukemie, maar wetenschappelijk onderzoek kan dit niet bewijzen. Voor andere ziekten en aandoeningen is er nooit een relatie geconstateerd met (magneetvelden van) hoogspanningslijnen. Het is dus niet zeker of magneetvelden risico’s met zich meebrengen voor de gezondheid van mensen. In vergelijking met andere gezondheidsrisico’s waaraan we blootgesteld worden, is het risico van magneetvelden zeer gering. Voor meer informatie over het voorzorgbeleid zie: https://www.rivm.nl/hoogspanningslijnen/herijktvoorzorgbeleid. Voor meer informatie over magneetvelden zie: Kennisplatform EMV (https://www.kennisplatform.nl/gezondheidseffectenstatische-magneetvelden/).
40
202405460
De indiener woont circa 200 meter van de bestaande hoogspanningsverbinding en wil geen nieuwe hoogspanningsverbinding te dicht bij de woning vanwege zorgen over gezondheidsrisico's van magneetvelden. De indiener klaagt ook over de gebrekkige communicatie van de gemeente Leudal over het project.
26
41
202405461
Antwoord
De indiener woont circa 60 meter van de bestaande hoogspanningsverbinding en wil geen nieuwe hoogspanningsverbinding te dicht bij de woning vanwege zorgen over gezondheidsrisico's van magneetvelden. De indiener klaagt ook over de gebrekkige communicatie van de gemeente Leudal over het project. Voorzorgbeleid magneetvelden Bij de tracering en besluitvorming wordt rekening gehouden met het herijkte voorzorgbeleid magneetvelden van het Rijk uit 2023. Dit is erop gericht om, zo veel als redelijkerwijs mogelijk is, te voorkomen dat er nieuwe situaties ontstaan waarin burgers (volwassenen en kinderen) langdurig worden blootgesteld aan magneetvelden die afkomstig zijn van de elektriciteits-infrastructuur. In sommige gevallen is het onvermijdelijk. In de verkenning naar een tracé voor de nieuwe bovengrondse 380 kV-hoogspanningsverbinding tussen Maasbracht en Eindhoven wordt de hoeveelheid gevoelige gebouwen in de magneetveldzone (magneetveld sterker dan 0,4 microtesla jaargemiddeld) in beeld gebracht. Uit onderzoek blijkt dat er een kleine verhoging is van het aantal gevallen van leukemie in de buurt van bovengrondse hoogspanningslijnen. De Gezondheidsraad concludeerde op grond daarvan dat er aanwijzingen zijn voor een oorzakelijk verband tussen magneetvelden en leukemie, maar wetenschappelijk onderzoek kan dit niet bewijzen.
Voor andere ziekten en aandoeningen is er nooit een relatie geconstateerd met (magneetvelden van) hoogspanningslijnen. Het is dus niet zeker of magneetvelden risico’s met zich meebrengen voor de gezondheid van mensen. In vergelijking met andere gezondheidsrisico’s waaraan we blootgesteld worden, is het risico van magneetvelden zeer gering. Voor meer informatie over het voorzorgbeleid zie: https://www.rivm.nl/hoogspanningslijnen/herijktvoorzorgbeleid Voor meer informatie over magneetvelden zie: Kennisplatform EMV (https://www.kennisplatform.nl/gezondheidseffectenstatische-magneetvelden/). Communicatie Het ministerie van Klimaat en Groene Groei betrekt de gemeenten bij het benaderen van de omgeving. Voor Leudal is hier gebruik gemaakt van de gemeentewebsite en lokale huis aan huis bladen. Dit is terug te vinden onder de volgende link: https://www.leudal.nl/een-extra-hoogspanningslijn-tussen-maasbracht-en-eindhoven. Hierin is ook de datum van het webinar opgenomen. De webinar en de tijdens de webinar gestelde vragen en antwoorden zijn terug te vinden op: https://www.tennet.eu/nl/projectnieuws/webinar-netuitbreiding-maasbracht-eindhoven. Ook is de link voor het aanmelden voor de nieuwsbrief op deze site opgenomen (onderaan de webpagina): https://www.tennet.eu/nl/projecten/provincies/limburg/netuitbreidingmaasbracht-eindhoven.
Verder hebben er advertenties voor dit project gestaan in de Limburger, editie Noord-Limburg en VIA weert.
42
202405462
Reactie Antwoord
De indiener vraagt om rekening te houden met zijn glastuinbouwbedrijf bij de aanleg van een nieuwe hoogspanningsverbinding, vanwege de schade die ijspegels aan glas en gewassen kunnen veroorzaken. De locatie van het hoogspanningstracé is nog niet vastgesteld. Bij de tracering en besluitvorming wordt zoveel als redelijkerwijs mogelijk is geprobeerd om nadelige gevolgen voor bedrijfsvoering te voorkomen. Mocht dit toch niet lukken dan zal TenneT eventuele inkomens- en vermogensschade volledig vergoeden. Met andere woorden; grondeigenaren en gebruikers moeten voor en na de bouw van de hoogspanningsverbinding in een gelijkwaardige inkomens- en vermogenspositie verkeren. TenneT is dit ook verplicht op basis van de Omgevingswet (hoofdstuk 15).
27
TenneT benadert grondeigenaren en gebruikers vanaf het moment dat duidelijk is waar de hoogspanningsverbinding ongeveer komt te liggen. Dit wordt duidelijk als de ministers de voorkeursbeslissing nemen. Volgens planning is dat in 2027. Met grondeigenaren en gebruikers sluit TenneT een zogeheten zakelijk recht overeenkomst af. Hierin worden afspraken gemaakt over de vergoedingen en het gebruik van de grond in de belemmerende strook rondom de hoogspanningsverbinding (circa 70 meter breed). De Schade- & vergoedingengids kunt u vinden op https://netztransparenz.tennet.eu/fileadmin/user_upload/Company/Publications/Corporate_Brochures/Schade-_en_vergoedingengids.pdf 43
202405463
Reactie Antwoord
De indiener vraagt om rekening te houden met mobiliteit en lange wegafsluitingen bij de werkzaamheden voor de nieuwe verbinding. Hij verzoekt om duidelijke communicatie naar de bewoners van (plaatsnaam) over de planning en redenen van de afsluitingen. Wij begrijpen uw zorgen over de mogelijke gevolgen van onze werkzaamheden op het verkeer in het gebied. Effecten op verkeer worden in de planuitwerkingsfase (na keuze van een voorkeursalternatief) verder onderzocht in het project-MER. Tijdens het ontwerp van bouwterreinen en bouwwegen wordt ook rekening gehouden met nadelige gevolgen voor het verkeer in de omgeving. We streven ernaar om hinder van uitvoeringswerkzaamheden zo beperkt mogelijk te houden. TenneT probeert daarbij te zijner tijd duidelijk te communiceren over werkzaamheden. Daarbij hebben we in het bijzonder aandacht voor de verkeersoverlast die in dit gebied al wordt veroorzaakt door andere projecten. De locatie van het hoogspanningstracé is nog niet vastgesteld. Het duurt nog geruime tijd dat de uitvoering gaat starten, zoals nu de planning is medio 2030. Uiteraard is de communicatie dan van essentieel belang om de uitvoering te laten slagen en zal nadrukkelijk op heldere communicatie gestuurd worden.
44
202405464
Reactie Antwoord
De indiener vraagt om plenaire bijeenkomsten voor toekomstige projecten, zodat vragen gezamenlijk gesteld en beantwoord kunnen worden. De reacties geeft aanleiding om de participatieactiviteiten in Brachterbeek aan te vullen. Brachterbeek ligt naast het 380 kV-station Maasbracht. Dit is nu al een groot energieknooppunt van bovengrondse hoogspanningsverbindingen en de Clauscentrale. Bovendien zijn hier al diverse netuitbreidingen in voorbereiding of uitvoering. De participatieaanpak moet beter op deze lokale situatie worden afgestemd. Eerdere reacties van bewoners en de gemeente Maasgouw bij andere energieprojecten waren al aanleiding om een webinar te organiseren met een plenaire toelichting door het ministerie van KGG en TenneT. In een webinar is ook ruimte voor centrale behandeling van vragen. Tegelijkertijd blijven we in het hele projectgebied inloopbijeenkomsten organiseren tijdens de ter inzagelegging van formele documenten. Inloopbijeenkomsten zijn geschikter om op concrete situaties in te gaan en stellen ons in staat veel meer vragen te beantwoorden dan in een plenaire bijeenkomst. In Brachterbeek zoeken TenneT en KGG nadrukkelijker het contact op met het Platform Bezorgde Burgers Brachterbeek.
45
De webinar en de gestelde vragen en antwoorden zijn terug te vinden op: https://www.tennet.eu/nl/projectnieuws/webinar-netuitbreidingmaasbracht-eindhoven 202405465
28
Reactie Antwoord
De indiener pleit voor ondergrondse aanleg van de nieuwe verbinding, specifiek ten oosten van de Clauscentrale, en voor het ondergronds verleggen van bestaande bovengrondse verbindingen. Bovengrondse aanleg van 380 kV Voor het leggen van de hoogspanningslijnen volgt TenneT het Programma Energiehoofdstructuur (PEH). In het PEH is vastgelegd dat bovengrondse aanleg van hoogspanningsverbindingen van 220 kV en hoger het uitgangspunt is. De belangrijkste redenen voor bovengrondse aanleg zijn dat het ondergronds aanleggen van deze hoogspanningsverbindingen leidt tot een lagere transportcapaciteit en tot hogere risico’s in elektrotechnisch gedrag. Er kan ondergronds minder stroom vervoerd worden en de kans op storingen is circa tien keer hoger dan bovengronds. Omdat de hoogspanningsverbinding is verbonden met het (inter)nationale en regionale elektriciteitsnet zou door ondergronds aanleggen, het gehele elektriciteitsnet minder stabiel worden. Daarnaast is de reparatietijd van een ondergrondse 380 kV-verbinding (48 uur tot 20 dagen) veel langer ten opzichte van een bovengrondse 380 kV-verbinding (8 tot 48 uur). Deze risico’s verhogen de kans op langdurige storingen. Dit kan vanwege de (inter)nationale functie van het 380 kV-netwerk grote gevolgen hebben voor de leveringszekerheid van elektriciteit.
Voor meer informatie over het verschil tussen de aanlegmethoden https://www.tennet.eu/nl/aanleg-380kv-verbindingen-bovengronds. Alleen in het geval van een groot ruimtelijk of (net)technisch knelpunt kan, mits het vanuit leveringszekerheid en meerkosten verantwoord is, overwogen worden om de 380 kV-hoogspanningsverbinding over korte afstanden ondergronds aan te leggen. Een voorbeeld hiervan is de kruising met een andere bovengrondse 380 kV-hoogspanningsverbinding. Het moet nog verder onderzocht worden, maar het lijkt vooralsnog mogelijk om in dit project een bovengrondse hoogspanningslijn in te passen. Door u aangedragen onderzoeksalternatief In het gebied tussen het hoogspanningsstation Maasbracht en Clauscentrale is inderdaad weinig ruimte. Een bovengrondse hoogspanningsverbinding op deze plek is alleen mogelijk door de bestaande hoogspanningsverbindingen aan te passen. Het moet nog verder onderzocht worden, maar het lijkt mogelijk om op deze manier een bovengrondse hoogspanningslijn in te passen zonder dat een hoogspanningsverbinding dichterbij Brachterbeek komt te liggen. Dit is ook omschreven in hoofdstuk 5.1 en 6.1 van de Notitie Onderzoeksalternatieven. De door u aangedragen oplossing komt qua tracé grotendeels overeen met het onderzoeksalternatief Oost (zie ook hoofdstuk 4.4 van de c-NRD).
Omdat met de kennis van nu een bovengronds tracé haalbaar lijkt wordt nog geen ondergronds onderzoeksalternatief onderzocht.
48
202405530
Reactie Antwoord
De indiener wil geïnformeerd worden over de technische verschillen tussen het aanleggen van een hoogspanningsverbinding ondergronds en bovengronds. Tevens wordt gevraagd naar het kostenverschil tussen beide aanlegmethoden. Lagere transportcapaciteit bij ondergrondse hoogspanning Ondergrondse kabels gedragen zich elektrisch anders dan bovengrondse hoogspanningsverbindingen. Het energieverlies van een ondergrondse kabel is hoger dan van een bovengrondse kabel. Een 380 kV-verbinding produceert veel warmte. Deze warmte kan de kabelverbinding ondergronds niet goed kwijt. Om deze warmteontwikkeling te beperken kan een ondergrondse kabel minder goed worden gebruikt en dat verlaagt de transportcapaciteit van de verbinding. Grotere kans op storingen
29
Doordat de kabel snel te warm wordt, neemt ook de kans op storingen toe. Deze storingen zijn in ondergrondse verbindingen bovendien moeilijker te repareren en reparaties duren langer dan bij een bovengrondse verbinding. Dit heeft landelijk (en zelfs Europees) grote negatieve gevolgen voor de leveringszekerheid. De kans op storingen is circa tien keer hoger dan bovengronds. Omdat de hoogspanningsverbinding is verbonden met het (inter)nationale en regionale elektriciteitsnet beperkt dat de stabiliteit van het gehele elektriciteitsnet. Daarnaast is de reparatietijd van een ondergrondse 380 kV-verbinding (48 uur tot 20 dagen) ten opzichte van een bovengrondse 380 kV-verbinding (8 tot 48 uur) significant langer. Deze risico’s verhogen de kans op langdurige storingen die vanwege de (inter)nationale functie van het 380 kV-netwerk verregaande gevolgen kunnen hebben voor de leveringszekerheid van elektriciteit. Voor meer informatie over het verschil tussen de aanlegmethoden https://www.tennet.eu/nl/aanleg-380kv-verbindingen-bovengronds. Alleen in het geval van een groot ruimtelijk of (net)technisch knelpunt kan, mits het vanuit leveringszekerheid en meerkosten verantwoord is, overwogen worden om de 380 kVhoogspanningsverbinding over korte afstanden ondergronds aan te leggen. Een voorbeeld hiervan is de kruising met een andere bovengrondse 380 kV-hoogspanningsverbinding.
Kosten Ondergrondse aanleg van 380 kV-verbindingen is 2,5 tot 3 keer zo duur. De grotere kans op storingen en negatieve effecten op de transportcapaciteit zijn doorslaggevender dan de kosten in de afweging van de keuze bovengronds of ondergronds aan te leggen. Verschil tussen 380 kV en 150 kV 150 kV-verbindingen kennen minder grote risico’s bij ondergrondse aanleg. Daarom is bij nieuwe 150 kV-verbinding ondergrondse aanleg juist het uitgangspunt. Echter ook bij deze projecten moet onderzocht worden of ondergrondse aanleg wel haalbaar is. 380 kV-verbindingen zijn veel efficiënter voor het transport van grote vermogens van elektriciteit. De transportcapaciteit van een 380 kVhoogspanningsverbinding is circa 5 tot 6 keer hoger dan een 150 kV-hoogspanningsverbinding. Als we dezelfde capaciteit van de 380 kV met 150 kV willen bereiken in ondergrondse kabels dan betekent dit dat er zeker 36 ondergrondse 150 kV kabels aangelegd te worden. Ook zullen de 150 kV-stations drastisch uitgebreid moeten worden en neemt de geluidshinder hier aanzienlijk toe. Dit alles geeft veel (blijvende) overlast en heeft veel impact op ruimte. 50
202405533
Reactie Antwoord
De indiener maakt bezwaar tegen het verzwaren van de bestaande 150kV hoogspanningsverbinding naar 380kV in de nabijheid van zijn woning, vanwege zorgen over gezondheid en rechtvaardigheid. De indiener steunt het voorstel van de gemeente om de verbinding ondergronds aan te leggen. De bestaande hoogspanningsverbinding door Heeze is de 150 kV-hoogspanningsverbinding van Eindhoven naar Maarheeze. Deze hoogspanningsverbinding wordt niet opgewaardeerd naar 380 kV maar blijft als 150 kV-hoogspanningsverbinding functioneren. Het Rijk heeft in 2019 een aantal hoogspanningslijnen aangewezen die in opdracht van de gemeente ondergronds gebracht kunnen worden. De masten ter hoogte van uw woning zijn ook aangewezen. De gemeente Heeze-Leende onderzoekt op dit moment samen met TenneT of en hoe deze hoogspanningsverbinding ondergronds gebracht kan worden. Dit maakt geen onderdeel uit van het project voor de nieuwe 380 kV-verbinding tussen Maasbracht en Eindhoven.
30
Voor de nieuwe 380 kV-hoogspanningsverbinding tussen Maasbracht en Eindhoven is een nieuw tracé nodig. De concept-Notitie Reikwijdte en Detailniveau bevat de te onderzoeken onderzoeksalternatieven. 51
202405537
Reactie Antwoord
De indiener bedankt voor de informatiebijeenkomst en bevestigt de ontwikkeling van de verkabeling van de 150 kV lijn, met het basisontwerp in 2025. Er wordt voorkeur uitgesproken voor de nieuwe 380 kV lijn bij de A2 of buitenom Heeze, en het verzoek wordt gedaan om de tweede 150 kV lijn minimaal 150 meter van de rondweg Muggenberg aan te leggen. Het Rijk heeft in 2019 een aantal hoogspanningslijnen aangewezen die in opdracht van de gemeente ondergronds gebracht kunnen worden. De masten ter hoogte van uw woning zijn ook aangewezen. De gemeente Heeze-Leende onderzoekt op dit moment samen met TenneT of en hoe deze hoogspanningsverbinding ondergronds gebracht kan worden. De extra 150 kV-hoogspanningsverbinding waar u naar verwijst is het project: https://www.tennet.eu/nl/projecten/provincies/noordbrabant/versterken-150kv-verbinding-eindhoven-oost-maarheeze Deze initiatieven maken geen onderdeel uit van het project voor de nieuwe 380 kV-verbinding tussen Maasbracht en Eindhoven. Daarom wordt hier in deze reactienota niet verder op ingegaan. Door u aangedragen onderzoeksalternatieven De concept-Notitie Reikwijdte en Detailniveau (c-NRD) bevat alle te onderzoeken alternatieven. Het door u aangedragen alternatief langs de A2 en 150 kV-hoogspanningsverbindingen komt overeen met het westelijke alternatief (zie hoofdstuk 4.2) en met het middelste alternatief (zie hoofdstuk 4.3).
Deze onderzoeken we dus in een volgende fase van de verkenning. Het is niet overal mogelijk om de A2 te volgen. De afwijkingen van het westelijke alternatief zijn omschreven in hoofdstuk 5 van de Notitie Onderzoeksalternatieven.
54
202405605
Reactie Antwoord 55
De indiener vraagt om een mogelijkheid om op de hoogte te blijven van het project, bijvoorbeeld via een nieuwsbrief. De link vermeld in de folder van TenneT blijkt niet te werken. Aanmelding voor de nieuwsbrief kan gedaan worden via de link (onderaan de pagina): https://www.tennet.eu/nl/projecten/provincies/limburg/netuitbreiding-maasbracht-eindhoven
202405816
Reactie Antwoord
De indiener verzoekt om een woonkern te ontzien in het tracé vanwege gezondheidsklachten door straling en stapeling van hoogspanningsverbindingen in de buurt. Geen stads- en dorpskernen In het Voornemen en Participatieplan is aangegeven (2.4 punt f) dat de verbinding geen stads- en dorpskernen kruist en deze waar mogelijk gevoelige gebouwen vermijdt. Bij het bepalen van het zoekgebied waren er geen passende uitgangspunten om het zoekgebied nauwkeurig te begrenzen in de buurt van de beide hoogspanningsstations. Hierdoor is het zoekgebied nog grof aangegeven, waardoor de begrenzing van het zoekgebied daar onbedoeld tot verwarring leidt. Het is dus nadrukkelijk niet de bedoeling om binnen woonkernen te zoeken naar een tracé voor de hoogspanningsverbinding, zoals dit vanzelfsprekend ook opgaat voor woonkernen die volledig binnen het zoekgebied liggen. De concept-Notitie Reikwijdte en Detailniveau (c-NRD) bevat alle te onderzoeken alternatieven.
31
Voorzorgbeleid magneetvelden Bij de tracering en besluitvorming wordt rekening gehouden met het herijkte voorzorgbeleid magneetvelden van het Rijk uit 2023. Dit is erop gericht om, zo veel als redelijkerwijs mogelijk is, te voorkomen dat er nieuwe situaties ontstaan waarin burgers (volwassenen en kinderen) langdurig worden blootgesteld aan magneetvelden die afkomstig zijn van de elektriciteits-infrastructuur. In sommige gevallen is het onvermijdelijk. In de verkenning naar een tracé voor de nieuwe bovengrondse 380 kV-hoogspanningsverbinding tussen Maasbracht en Eindhoven wordt de hoeveelheid gevoelige gebouwen in de magneetveldzone (magneetveld sterker dan 0,4 microtesla jaargemiddeld) in beeld gebracht. Uit onderzoek blijkt dat er een kleine verhoging is van het aantal gevallen van leukemie in de buurt van bovengrondse hoogspanningslijnen. De Gezondheidsraad concludeerde op grond daarvan dat er aanwijzingen zijn voor een oorzakelijk verband tussen magneetvelden en leukemie, maar wetenschappelijk onderzoek kan dit niet bewijzen. Voor andere ziekten en aandoeningen is er nooit een relatie geconstateerd met (magneetvelden van) hoogspanningslijnen. Het is dus niet zeker of magneetvelden risico’s met zich meebrengen voor de gezondheid van mensen. In vergelijking met andere gezondheidsrisico’s waaraan we blootgesteld worden, is het risico van magneetvelden zeer gering.
Voor meer informatie over het voorzorgbeleid zie: https://www.rivm.nl/hoogspanningslijnen/herijktvoorzorgbeleid Voor meer informatie over magneetvelden zie: Kennisplatform EMV (https://www.kennisplatform.nl/gezondheidseffectenstatische-magneetvelden/). 56
202405985
De indiener vreest gezondheidsproblemen door nabijheid van de nieuwe hoogspanningsmast bij woningen.
57
202405987
De indiener maakt zich zorgen over gezondheidsproblemen door de geplande hoogspanningsmast naast of boven de woning.
Antwoord
Wij hebben begrip voor uw zorgen. De locatie van de 380 kV-hoogspanningsverbinding is echter nog niet bekend. De concept-Notitie Reikwijdte en Detailniveau (c-NRD) bevat alle te onderzoeken alternatieven. Het onderzoeksalternatief Oost loopt tussen de woonkernen Beegden en Heel. Voorzorgbeleid magneetvelden Bij de tracering en besluitvorming wordt rekening gehouden met het herijkte voorzorgbeleid magneetvelden van het Rijk uit 2023. Dit is erop gericht om, zo veel als redelijkerwijs mogelijk is, te voorkomen dat er nieuwe situaties ontstaan waarin burgers (volwassenen en kinderen) langdurig worden blootgesteld aan magneetvelden die afkomstig zijn van de elektriciteits-infrastructuur. In sommige gevallen is het onvermijdelijk. In de verkenning naar een tracé voor de nieuwe bovengrondse 380 kV-hoogspanningsverbinding tussen Maasbracht en Eindhoven wordt de hoeveelheid gevoelige gebouwen in de magneetveldzone (magneetveld sterker dan 0,4 microtesla jaargemiddeld) in beeld gebracht. Uit onderzoek blijkt dat er een kleine verhoging is van het aantal gevallen van leukemie in de buurt van bovengrondse hoogspanningslijnen. De Gezondheidsraad concludeerde op grond daarvan dat er aanwijzingen zijn voor een oorzakelijk verband tussen magneetvelden en leukemie, maar wetenschappelijk onderzoek kan dit niet bewijzen.
Voor andere ziekten en aandoeningen is er nooit een relatie geconstateerd met (magneetvelden van) hoogspanningslijnen. Het is dus niet zeker of magneetvelden risico’s met zich meebrengen voor de gezondheid van mensen. In vergelijking met andere gezondheidsrisico’s waaraan we blootgesteld worden, is het risico van magneetvelden zeer gering. Voor meer informatie over het voorzorgbeleid zie: https://www.rivm.nl/hoogspanningslijnen/herijkt-
32
voorzorgbeleid Voor meer informatie over magneetvelden zie: Kennisplatform EMV (https://www.kennisplatform.nl/gezondheidseffectenstatische-magneetvelden/). 58
202406233
Reactie
De indiener vraagt om updates over de plannen vanwege stralinggevoeligheid en zorgen over waardedaling van onroerend goed.
Antwoord
Voorzorgbeleid magneetvelden Bij de tracering en besluitvorming wordt rekening gehouden met het herijkte voorzorgbeleid magneetvelden van het Rijk uit 2023. Dit is erop gericht om, zo veel als redelijkerwijs mogelijk is, te voorkomen dat er nieuwe situaties ontstaan waarin burgers (volwassenen en kinderen) langdurig worden blootgesteld aan magneetvelden die afkomstig zijn van de elektriciteits-infrastructuur. In sommige gevallen is het onvermijdelijk. In de verkenning naar een tracé voor de nieuwe bovengrondse 380 kV-hoogspanningsverbinding tussen Maasbracht en Eindhoven wordt de hoeveelheid gevoelige gebouwen in de magneetveldzone (magneetveld sterker dan 0,4 microtesla jaargemiddeld) in beeld gebracht. Uit onderzoek blijkt dat er een kleine verhoging is van het aantal gevallen van leukemie in de buurt van bovengrondse hoogspanningslijnen. De Gezondheidsraad concludeerde op grond daarvan dat er aanwijzingen zijn voor een oorzakelijk verband tussen magneetvelden en leukemie, maar wetenschappelijk onderzoek kan dit niet bewijzen. Voor andere ziekten en aandoeningen is er nooit een relatie geconstateerd met (magneetvelden van) hoogspanningslijnen. Het is dus niet zeker of magneetvelden risico’s met zich meebrengen voor de gezondheid van mensen. In vergelijking met andere gezondheidsrisico’s waaraan we blootgesteld worden, is het risico van magneetvelden zeer gering.
Voor meer informatie over het voorzorgbeleid zie: https://www.rivm.nl/hoogspanningslijnen/herijktvoorzorgbeleid Voor meer informatie over magneetvelden zie: Kennisplatform EMV (https://www.kennisplatform.nl/gezondheidseffectenstatische-magneetvelden/). Waardevermindering Het is mogelijk dat door het projectbesluit voor een nieuwe hoogspanningsverbinding een woning in de buurt van de nieuwe hoogspanningslijn minder waard wordt. In principe komt deze waardedaling in aanmerking voor de zogeheten nadeelcompensatie. Eventuele compensatie van waardedaling zal bepaald worden aan de hand van de nadeelcompensatieregelingen die van toepassing zijn. Dit is ieder geval de wettelijke nadeelcompensatieregeling uit hoofdstuk 15 van de Omgevingswet. Gesprekken over nadeelcompensatie worden opgestart zodra er meer duidelijkheid is over de definitieve plaats van het tracé (circa 2027). Nieuwsbrief Voor regelmatige updates over dit project kunt u zich inschrijven voor de nieuwsbrief: (onderaan de webpagina): https://www.tennet.eu/nl/projecten/provincies/limburg/netuitbreiding-maasbracht-eindhoven. Verder zullen de besluiten en documenten die voor dit project gepubliceerd worden terug te vinden zijn op een website van de Rijksoverheid (www.rvo.nl/netuitbreiding-maasbrachteindhoven).
59 Reactie
202406236 De indiener maakt zich zorgen over gezondheid, woongenot en waardedaling door de hoogspanningsmasten en verzoekt het tracé te vermijden achter het huis, vanwege het natuurgebied "de Collse Zeg" en de Collse watermolen.
33
Antwoord
Inmiddels is er ook persoonlijk contact tussen u en TenneT. Wij hebben begrip voor uw zorgen. De locatie van de 380 kVhoogspanningsverbinding is echter nog niet bekend. De concept-Notitie Reikwijdte en Detailniveau (c-NRD) bevat alle te onderzoeken alternatieven. Het is op dit moment nog niet zeker hoe de aansluiting op het hoogspanningsstation Eindhoven plaats zal vinden. Dit zal gedurende de verkenning verder worden uitgewerkt. Met de projectviewer van het project '380 kV-netuitbreiding Maasbracht-Eindhoven' kunt u deze locatie beter zichtbaar maken (zie: https://www.tennet.eu/nl/projecten/provincies/limburg/netuitbreiding-maasbrachteindhoven) Voorzorgbeleid magneetvelden Bij de tracering en besluitvorming wordt rekening gehouden met het herijkte voorzorgbeleid magneetvelden van het Rijk uit 2023. Dit is erop gericht om, zo veel als redelijkerwijs mogelijk is, te voorkomen dat er nieuwe situaties ontstaan waarin burgers (volwassenen en kinderen) langdurig worden blootgesteld aan magneetvelden die afkomstig zijn van de elektriciteits-infrastructuur. In sommige gevallen is het onvermijdelijk. In de verkenning naar een tracé voor de nieuwe bovengrondse 380 kV-hoogspanningsverbinding tussen Maasbracht en Eindhoven wordt de hoeveelheid gevoelige gebouwen in de magneetveldzone (magneetveld sterker dan 0,4 microtesla jaargemiddeld) in beeld gebracht.
Uit onderzoek blijkt dat er een kleine verhoging is van het aantal gevallen van leukemie in de buurt van bovengrondse hoogspanningslijnen. De Gezondheidsraad concludeerde op grond daarvan dat er aanwijzingen zijn voor een oorzakelijk verband tussen magneetvelden en leukemie, maar wetenschappelijk onderzoek kan dit niet bewijzen. Voor andere ziekten en aandoeningen is er nooit een relatie geconstateerd met (magneetvelden van) hoogspanningslijnen. Het is dus niet zeker of magneetvelden risico’s met zich meebrengen voor de gezondheid van mensen. In vergelijking met andere gezondheidsrisico’s waaraan we blootgesteld worden, is het risico van magneetvelden zeer gering. Voor meer informatie over het voorzorgbeleid zie: https://www.rivm.nl/hoogspanningslijnen/herijktvoorzorgbeleid Voor meer informatie over magneetvelden zie: Kennisplatform EMV (https://www.kennisplatform.nl/gezondheidseffectenstatische-magneetvelden/). Waardevermindering Het is mogelijk dat door het projectbesluit voor een nieuwe hoogspanningsverbinding een woning in de buurt van de nieuwe hoogspanningslijn minder waard wordt. In principe komt deze waardedaling in aanmerking voor de zogeheten nadeelcompensatie. Eventuele compensatie van waardedaling zal bepaald worden aan de hand van de nadeelcompensatieregelingen die van toepassing zijn.
Dit is ieder geval de wettelijke nadeelcompensatieregeling uit hoofdstuk 15 van de Omgevingswet. Gesprekken over nadeelcompensatie worden opgestart zodra er meer duidelijkheid is over de definitieve plaats van het tracé (circa 2027).
69
202406247
Reactie Antwoord
De indiener stuurt de reactie van de gemeente Nuenen. Verzoekt om het tracé niet door het grondgebied van de gemeente Nuenen c.a. te laten lopen en bij voorkeur ondergronds aan te leggen, met compensatie voor impact op het landschap. Het op voorhand uitsluiten van het grondgebied van de gemeente Nuenen c.a. is niet mogelijk. Dit gebied ligt deels binnen het zoekgebied en is daarom ook onderdeel van de zoektocht naar onderzoeksalternatieven. Bij het bepalen van de grenzen van het zoekgebied is rekening gehouden met meerdere uitgangspunten.
34
De concept-Notitie Reikwijdte en Detailniveau (c-NRD) bevat alle te onderzoeken alternatieven. Het onderzoeksalternatief Oost en Midden lopen voor een kort gedeelte over het grondgebied van Nuenen c.a. Bovengrondse aanleg van 380 kV Voor het leggen van de hoogspanningslijnen volgt TenneT het Programma Energiehoofdstructuur (PEH). In het PEH is vastgelegd dat bovengrondse aanleg van hoogspanningsverbindingen van 220 kV en hoger het uitgangspunt is. De belangrijkste redenen voor bovengrondse aanleg zijn dat het ondergronds aanleggen van deze hoogspanningsverbindingen leidt tot een lagere transportcapaciteit en tot hogere risico’s in elektrotechnisch gedrag. Er kan ondergronds minder stroom vervoerd worden en de kans op storingen is circa tien keer hoger dan bovengronds. Omdat de hoogspanningsverbinding is verbonden met het (inter)nationale en regionale elektriciteitsnet zou door ondergronds aanleggen, het gehele elektriciteitsnet minder stabiel worden. Daarnaast is de reparatietijd van een ondergrondse 380 kV-verbinding (48 uur tot 20 dagen) veel langer ten opzichte van een bovengrondse 380 kV-verbinding (8 tot 48 uur). Deze risico’s verhogen de kans op langdurige storingen. Dit kan vanwege de (inter)nationale functie van het 380 kV-netwerk grote gevolgen hebben voor de leveringszekerheid van elektriciteit.
Voor meer informatie over het verschil tussen de aanlegmethoden https://www.tennet.eu/nl/aanleg-380kv-verbindingen-bovengronds. Alleen in het geval van een groot ruimtelijk of (net)technisch knelpunt kan, mits het vanuit leveringszekerheid en meerkosten verantwoord is, overwogen worden om de 380 kV-hoogspanningsverbinding over korte afstanden ondergronds aan te leggen. Een voorbeeld hiervan is de kruising met een andere bovengrondse 380 kV-hoogspanningsverbinding. Het moet nog verder onderzocht worden, maar het lijkt vooralsnog mogelijk om in dit project een bovengrondse hoogspanningslijn in te passen. Verkenning in samenwerking met de omgeving Op grote delen van Nederland zitten meerdere ruimteclaims, waardoor functies niet meer naast elkaar kunnen bestaan, maar juist óp elkaar stapelen. Ontwikkelingen kunnen daardoor niet langer ad-hoc worden ingepast, maar vragen om een aanpak waarbij opgaven in samenhang worden uitgewerkt, in samenwerking met alle betrokken partijen. Ontwikkelingen vragen naast een integrale ontwerpbenadering ook om samenwerking met betrokken omgevingspartijen. Vanuit het oogpunt ruimtelijke kwaliteit kijken we daarom met een brede blik naar de opgaven en kansen in het gebied. Door ook de omgeving te betrekken bij het onderzoek versterken we de betrokkenheid en begrip van het project bij de partijen.
Zo zorgen we voor een gedeeld beeld van kwaliteiten, kansen en knelpunten en bieden we ruimte voor meerwaarde-creatie. Compensatie In de verkenning naar onderzoeksalternatieven onderzoeken we welke effecten gemitigeerd of anders gecompenseerd kunnen en moeten worden. Dit gaat met name over effecten op natuur. Als bekend is waar de 380 kV-hoogspanningsverbinding komt te liggen werken we maatregelen verder uit. Daarbij worden belanghebbenden, zoals de gemeente Nuenen c.a., nauw betrokken. Ook privaatrechtelijk is er sprake van compensatie. Grondeigenaren en gebruikers moeten voor en na de bouw van de hoogspanningsverbinding in een gelijkwaardige inkomens- en vermogenspositie verkeren. Maar ook waardevermindering van woningen buiten de belemmerende strook van de hoogspanningsverbinding komt in aanmerking voor nadeelcompensatie. 71
202406249
35
Reactie Antwoord
De indiener stuurt de reactie van BenW van de gemeente Someren. De reactie van BenW van de gemeente Someren bevat informatie over het zoekgebied, toekomstige ontwikkelingen zoals zonneparken, windparken, woningbouwprojecten, een regionaal bedrijventerrein en uitbreidingen van recreatie en woningen. Dank voor het delen van de informatie over de ontwikkelingen binnen uw gemeente. Gedurende de fase c-NRD zullen wij met ambtenaren en bestuurders afstemmen over conceptversies van belangrijke documenten en belangrijke stappen in de procedure. De tracés en inpassingsvraagstukken komen terug in de Notitie Onderzoeksalternatieven (NOA). Ook deze informatie is gebruikt als input voor de NOA en c-NRD. Verkenning in samenwerking met de omgeving Op grote delen van Nederland zitten meerdere ruimteclaims, waardoor functies niet meer naast elkaar kunnen bestaan, maar juist óp elkaar stapelen. Ontwikkelingen kunnen daardoor niet langer ad-hoc worden ingepast, maar vragen om een aanpak waarbij opgaven in samenhang worden uitgewerkt, in samenwerking met alle betrokken partijen. Ontwikkelingen vragen naast een integrale ontwerpbenadering ook om samenwerking met betrokken omgevingspartijen. Vanuit het oogpunt ruimtelijke kwaliteit kijken we daarom met een brede blik naar de opgaven en kansen in het gebied, waaronder ontwikkelingen in de gemeente Someren.
Door ook de omgeving te betrekken bij het onderzoek versterken we de betrokkenheid en begrip van het project bij de partijen. Zo zorgen we voor een gedeeld beeld van kwaliteiten, kansen en knelpunten en bieden we ruimte voor meerwaarde-creatie.
72
202406254
Reactie Antwoord
De indiener wenst betrokken te worden bij de uitvoering van de 380 kV Netuitbreiding Maasbracht - Eindhoven, omdat ze de inloopbijeenkomsten hebben gemist. Voor regelmatige updates over dit project kunt u zich inschrijven voor de nieuwsbrief: (onderaan de webpagina): https://www.tennet.eu/nl/projecten/provincies/limburg/netuitbreiding-maasbracht-eindhoven Verder zullen de besluiten en documenten die voor dit project gepubliceerd worden terug te vinden zijn op een website van de Rijksoverheid (www.rvo.nl/netuitbreiding-maasbrachteindhoven). Ook is er een plenaire webinar geweest. Tijdens deze webinar hebben deelnemers de kans gehad om gezamenlijk vragen te stellen en antwoorden te ontvangen. De webinar en de gestelde vragen en antwoorden zijn terug te vinden op: https://www.tennet.eu/nl/projectnieuws/webinar-netuitbreiding-maasbracht-eindhoven Gedurende de ter inzagelegging van de c-NRD worden ook weer inloopbijeenkomsten en een webinar georganiseerd. Meer informatie hierover vindt u op: www.rvo.nl/netuitbreiding-maasbracht-eindhoven
73
202406255
Reactie Antwoord
De indiener verzoekt betrokkenheid bij de plannen en wijst op onvoldoende duidelijkheid over de gezondheids- en milieueffecten, met een oproep tot voorzorg. Voor regelmatige updates over dit project kunt u zich inschrijven voor de nieuwsbrief: (onderaan de webpagina): https://www.tennet.eu/nl/projecten/provincies/limburg/netuitbreiding-maasbracht-eindhoven Verder zullen de besluiten en documenten die voor dit project gepubliceerd worden terug te vinden zijn op een website van de Rijksoverheid (www.rvo.nl/netuitbreiding-maasbrachteindhoven). Ook is er een plenaire webinar geweest. Tijdens deze webinar hebben deelnemers de kans gehad om gezamenlijk vragen te stellen en antwoorden te ontvangen. De webinar en de gestelde vragen en antwoorden zijn terug te vinden op: https://www.tennet.eu/nl/projectnieuws/webinar-netuitbreiding-maasbracht-eindhoven
36
Afweging van alle relevante aspecten Voorafgaand aan de vaststelling van het definitieve tracé vindt een integrale afweging plaats op alle relevante onderwerpen zoals ecologie, landschap, toekomstvastheid, techniek, kosten en effecten op de omgeving. Eén van de zwaarstwegende criteria voor het tracé is het vermijden van woonkernen. We onderzoeken de effecten van de hoogspanningsverbinding op de leefomgeving. We onderzoeken ook mogelijk mitigerende maatregelen (dat zijn maatregelen om de effecten te beperken). Het uiteindelijke ontwerp zal bovendien moeten voldoen aan alle wet- en regelgeving. Bijvoorbeeld regels over geluid en natuurwetgeving. Voorzorgbeleid magneetvelden Bij de tracering en besluitvorming wordt rekening gehouden met het herijkte voorzorgbeleid magneetvelden van het Rijk uit 2023. Dit is erop gericht om, zo veel als redelijkerwijs mogelijk is, te voorkomen dat er nieuwe situaties ontstaan waarin burgers (volwassenen en kinderen) langdurig worden blootgesteld aan magneetvelden die afkomstig zijn van de elektriciteits-infrastructuur. In sommige gevallen is het onvermijdelijk. In de verkenning naar een tracé voor de nieuwe bovengrondse 380 kV-hoogspanningsverbinding tussen Maasbracht en Eindhoven wordt de hoeveelheid gevoelige gebouwen in de magneetveldzone (magneetveld sterker dan 0,4 microtesla jaargemiddeld) in beeld gebracht.
Uit onderzoek blijkt dat er een kleine verhoging is van het aantal gevallen van leukemie in de buurt van bovengrondse hoogspanningslijnen. De Gezondheidsraad concludeerde op grond daarvan dat er aanwijzingen zijn voor een oorzakelijk verband tussen magneetvelden en leukemie, maar wetenschappelijk onderzoek kan dit niet bewijzen. Voor andere ziekten en aandoeningen is er nooit een relatie geconstateerd met (magneetvelden van) hoogspanningslijnen. Het is dus niet zeker of magneetvelden risico’s met zich meebrengen voor de gezondheid van mensen. In vergelijking met andere gezondheidsrisico’s waaraan we blootgesteld worden, is het risico van magneetvelden zeer gering. Voor meer informatie over het voorzorgbeleid zie: https://www.rivm.nl/hoogspanningslijnen/herijktvoorzorgbeleid Voor meer informatie over magneetvelden zie: Kennisplatform EMV (https://www.kennisplatform.nl/gezondheidseffectenstatische-magneetvelden/). 74
202406256
Reactie Antwoord
De indiener maakt zich zorgen over de gezondheidseffecten van magneetvelden van hoogspanningslijnen en verzoekt onafhankelijk onderzoek en informatieverspreiding onder omwonenden binnen 10 km. Voorzorgbeleid magneetvelden Bij de tracering en besluitvorming wordt rekening gehouden met het herijkte voorzorgbeleid magneetvelden van het Rijk uit 2023. Dit is erop gericht om, zo veel als redelijkerwijs mogelijk is, te voorkomen dat er nieuwe situaties ontstaan waarin burgers (volwassenen en kinderen) langdurig worden blootgesteld aan magneetvelden die afkomstig zijn van de elektriciteits-infrastructuur. In sommige gevallen is het onvermijdelijk. In de verkenning naar een tracé voor de nieuwe bovengrondse 380 kV-hoogspanningsverbinding tussen Maasbracht en Eindhoven wordt de hoeveelheid gevoelige gebouwen in de magneetveldzone (magneetveld sterker dan 0,4 microtesla jaargemiddeld) in beeld gebracht. De magneetveldzone van de nieuwe hoogspanningsverbinding wordt berekend door een onafhankelijk bureau conform de geldende rekenmethodiek van het RIVM. Op verschillende momenten gedurende de projectprocedure wordt ook onafhankelijk advies gevraagd aan de commissie voor de Milieueffectrapportage (commissie MER). De commissie MER heeft ook aandacht voor het aspect gezondheid.
37
Uit onderzoek blijkt dat er een kleine verhoging is van het aantal gevallen van leukemie in de buurt van bovengrondse hoogspanningslijnen. De Gezondheidsraad concludeerde op grond daarvan dat er aanwijzingen zijn voor een oorzakelijk verband tussen magneetvelden en leukemie, maar wetenschappelijk onderzoek kan dit niet bewijzen. Voor andere ziekten en aandoeningen is er nooit een relatie geconstateerd met (magneetvelden van) hoogspanningslijnen. Het is dus niet zeker of magneetvelden risico’s met zich meebrengen voor de gezondheid van mensen. In vergelijking met andere gezondheidsrisico’s waaraan we blootgesteld worden, is het risico van magneetvelden zeer gering. Voor meer informatie over het voorzorgbeleid zie: https://www.rivm.nl/hoogspanningslijnen/herijktvoorzorgbeleid Voor meer informatie over magneetvelden zie: Kennisplatform EMV (https://www.kennisplatform.nl/gezondheidseffectenstatische-magneetvelden/). Communicatie U stelt voor om informatie te verspreiden onder omwonenden binnen een straal van 10 kilometer. In deze fase van het project wordt gebruik gemaakt van publicaties in lokale media en in de Staatscourant in het hele zoekgebied. Indien meer duidelijk wordt over de (voorgenomen) definitieve locatie van de hoogspanningsverbindingen zullen direct omwonenden ook actief worden geïnformeerd. 75
202406257
Reactie
De indiener biedt een reactie aan namens Provincie Limburg op het voorstel voor de 380 kV hoogspanningsverbinding MaasbrachtEindhoven. De reactie benadrukt het belang van voortzetting van de samenwerking met het ministerie van KGG en TenneT, evenals actieve communicatie over de voortgang van het project. Er wordt verzocht om rekening te houden met de provinciale belangen, zoals vastgelegd in de Omgevingsvisie en het Landschapskader Noord- en Midden-Limburg, bij de tracering van alternatieven. Belangrijke principes zijn transparantie over gezondheid en veiligheid, minimalisatie van overlast voor omwonenden, en de bijdrage van het project aan een duurzame toekomst voor Limburg, met name Chemelot. Er wordt ook gevraagd om koppelingen met natuur, stikstof, en het beschikbare budget voor een goede inpassing.
Antwoord
Tot slot verzoekt de indiener om een ambtelijke sessie om de tracés en inpassingsvraagstukken verder af te stemmen. Verkenning in samenwerking met de omgeving TenneT en KGG ondersteunen het belang van het voorzetten van de samenwerking en de onderlinge afstemming over de communicatie van het project. Bij de uitwerking van de onderzoeksalternatieven zullen alle relevante ruimtelijke beleidskaders vanuit de provincie Limburg meegenomen worden om tot de gewenste ruimtelijke kwaliteit te komen. Hieronder verstaan we ook aandacht voor natuurwaarden en landschappelijke inpassing. Het project Netuitbreiding Maasbracht-Eindhoven 380 kV heeft raakvlakken met verschillende andere projecten en programma's van zowel TenneT, het Ministerie van Klimaat en Groene Groei, de provincies Noord-Brabant en Limburg en ontwikkelingen die in de maatschappij plaatsvinden. De Omgevingsvisie en Landschapskader Noord- en Midden-Limburg vormen belangrijke kaders, samen met een aantal andere landelijke, provinciale en regionale programma's. In het c-NRD zal beschreven worden hoe deze programma's raakvlak vinden met dit project en wat de relevantie is. Verder zal in het plan-MER per thema worden bekeken welke beleids- en projectprogramma's relevant zijn en deze zullen worden meegenomen in de effectbeoordeling.