Overzicht ingekomen stukken voor kennisgeving aannemen
Tekst van het document
Planning:
Aanvullende activiteiten in het kader van de kennis- en leeragenda
2025 - Lobby
We organiseren kennisbijeenkomsten over het thema energiesysteem om
2026 - Lobby
de kennis van ambtenaren te versterken. Juist omdat het vaak gaat om
2027 - Lobby
discussies op verschillende abstracte niveaus is het wenselijk om dit verhaal te vertalen naar de opgave voor de regio. Hiermee bieden we handvatten aan gemeenten om dit naar de lokale situatie te vertalen. Het doel: kennis- en uitvoeringskracht m.b.t het energiesysteem en energiehubs vergroten. Rol Programmabureau MRE: faciliteren en kennisdelen. Planning: 2025 - Tenminste 1 kennissessie over het energiesysteem 2026 - Tenminste 1 kennissessie over het energiesysteem 2027 - Tenminste 1 kennissessie over het energiesysteem
RES - Samenwerkings- en Uitvoeringsprogramma | Metropoolregio Eindhoven
49
50 Projecten vanuit coalitions of the willing
Inzet ‘energiehub’-regisseurs
RES - Samenwerkings- en Uitvoeringsprogramma | Metropoolregio Eindhoven
In de komende jaren willen we het aantal ‘energiehubs’ opschalen met De meeste activiteiten onder de programmalijn energiesysteem zijn
de ambitie om dit op 20 plekken in de MRE te realiseren. Om hier een
van bovenlokaal belang en/of gekoppeld aan provinciale of nationale
versnelling in te brengen werken MRE en Brainport Development samen
programma’s. Wel zit de uitvoering soms bij een of meerdere gemeenten.
om energiehubregisseurs aan te stellen die de deelnemende gemeenten en bedrijven gaan ondersteunen. Hierbij is ook afstemming met het project Verduurzaming Bedrijventerreinen (PVB) (zie onder de programmalijn gebouwde omgeving). Aanvullend wordt vanuit MRE en Brainport Development een kennis- en leerprogramma ontwikkeld om breder kennis te delen bij onze gemeenten en bedrijven. Met de provincie worden afspraken gemaakt over de inzet van middelen vanuit het Stimuleringsprogramma Energiehubs. Het doel: zorgen dat het aantal energiehubs opgeschaald wordt naar 20 plekken in de MRE. Rol Programmabureau MRE: coördinatie, delen van kennis en zorgen voor verbinding. De energiehubregisseurs komen in dienst bij Brainport Development. Ook ligt de inhoudelijke coördinatie van het bredere kennisen leerprogramma bij Brainport Development. Planning: 2025 - Opschalen van de aanpak via energiehub-regisseurs incl. kennisdeling 2026 - Opschalen van de aanpak via energiehub-regisseurs incl. kennisdeling 2027 - Opschalen van de aanpak via energiehub-regisseurs incl. kennisdeling
RES - Samenwerkings- en Uitvoeringsprogramma | Metropoolregio Eindhoven
51
RES - Samenwerkings- en Uitvoeringsprogramma | Metropoolregio Eindhoven
52
Regionale Energiestrategie (RES) Samenwerkings- en Uitvoeringsprogramma RES (S&UP) 2025-2027
Van: Verzonden: Aan:
Onderwerp:
FW: Email+BrieftArtikelen
voor
alle Gemeente Raadsleden
(geanonimiseerd) Verzonden: Aan:
donderdag 31 oktober 2024 16:19 @papendrecht.nl; griffie@peelenmaas.nl;
griffie griffie @pekela.nl; griffie @pijnacker-nootdorp.nl; griffie @purmerend.nl; griffie ®putten.nl; griffie @raalte.nl; griffie @reimerswaal.nl; griffie @renkum.nl; griffie @®renswoude.nl; griffie @reuseldemierden.nl; griffie@rheden.nl; griffie @rhenen.nl; griffie @®ridderkerk.nl; griffie @®rijssen-holten.nl; griffie @®rijswijk.nl; griffie @®roerdalen.nl; griffie @roermond.nl; griffie @roosendaal.nl; info@griffie.rotterdam.nl;
griffie ®@rozendaal.nl; raadsgriffie @rucphen.nl; griffie @®@schagen.nl; griffie @scherpenzeel.nl;
griffie @schiedam.nl; t.toren@schiermonnikoog.nl; griffie@schouwen-duiveland.nl; griffier @simpelveld.nl; griffie@®sintmichielsgestel.nl; raadsgriffie @®sittard-geleen.nl; griffie @®sliedrecht.nl; griffiersbureau@gemeentesluis.nl; griffie @smallingerland.nl; griffie @®soest.nl; Griffie Someren <Griffie@Someren.nl>; griffie @sonenbreugel.nl; griffie @®stadskanaal.nl; griffie@staphorst.nl; griffie @stedebroec.nl; griffie @gemeente-steenbergen.nl; griffie @®steenwijkerland.nl; griffie@gemeentestein.nl; griffie @®stichtsevecht.nl; griffie @sudwestfryslan.nl; griffier @terneuzen.nl; grifts @terschelling.nl; griffie @texel.nl; gemeenteraad@raadteylingen.nl; griffie @®tholen.nl; griffie @®tiel.nl; raadsgriffie @tilburg.nl; griffie @tubbergen.nl; griffie @twenterand.nl; griffie @tynaarlo.nl; griffie @t-diel.nl; ariffie@uitgeest.nl;
griffie @uithoorn.nl; griffie. gemeenteraad@utrecht.nl; griffie @heuvelrug.nl; griffie@vaals.nl;
griffie@wijchen.nl;
griffier @wijdemeren.nl; griffie @wijkbijduurstede.nl; griffie @winterswijk.nl; griffie @woensdrecht.nl;
griffie @valkenburg.nl; griffie@valkenswaard.nl; griffie@veendam.nl; griffie @veenendaal.nl; griffie@veere.nl; griffie @veldhoven.nl; griffie@velsen.nl; raadsgriffie@venlo.nl; griffie @venray.nl; griffie@vijfheerenland.nl; griffie @®vlaardingen.nl; griffier @vlieland.nl; griffie@®vlissingen.nl; griffie @voerendaal.nl; griffie @voorneaanzee.nl; griffie @voorschoten.nl; raad@voorst.nl; griffie @vught.nl; griffie @waadhoeke.nl; griffie @waalre.nl; griffie @waalwijk.nl; griffie @waddinxveen.nl; raadsgriffie @wageningen.nl; griffie @wassenaar.nl; griffie @waterland.nl; griffie@weert.nl; griffie @westbetuwe.nl; griffie @westmaasenwaal.nl; griffie @westerkwartier.nl; griffie @gemeentewesterveld.nl; griffie @westervoort.nl; griffie @westerwolde.nl; griffie @weststellingenwerf.nl; raadsgriffie @wierden.nl; raadsgriffie @woerden.nl; griffie @wormerland.nl; griffie @woudenberg.nl; raadsgriffie @zaanstad.nl; griffie @®zaltbommel.nl; griffie @zandvoort.nl; griffie @zeewolde.nl; raadsgriffie @zeist.nl; griffie @zevenaar.nl; griffie @zoetermeer.nl; griffie @zoeterwoude.nl; griffie @zuidplas.nl; griffie @zundert.nl; griffie @zutphen.nl;
griffie @zwartewaterland.nl; griffie@zwijndrecht.nl; raadsgriffie @zwolle.nl Onderwerp: Email+Brief+Artikelen
voor
Raadsleden
Gemeenten,
Geachte
Raadsleden
van
Ik moet
u allen
lastig vallen met het probleem der problemen van Nederland wat de kiezers in uw gemeente klopt in de energie transitie dat weten veel mensen maar wat precies niet.
helaas
alle Nederlandse
alle Gemeente
niet weten
en
zich niet realiseren. Dat er iets niet
Straks worden
ook in alle
gaat zorgen en
een
gemeente 50.000 elektriciteitshuisjes onnodig neergezet wat voor waardevermindering van uw huizen onprettig aangezicht oplevert plus de toenemende kans op koper diefstal waar de dief zijn eigen straat niet meer uit hoeft om koper te vinden. Deze onnodige netwerk uitbreiding kan misschien wel tot wel 800 miljard euro kan gaan kosten in de nabije toekomst terwijl alle netbeheerders, alle politieke partijen, alle semi-overheid adviesbureaus en alle controle organen (ACM/AFM) die normaal voor uw en ons belang opkomen en voor marktwerking opkomen dat nu al 3+ jaar niet doen omdat zij ook direct betrokken zijn geweest in het voortraject van het beslissingsproces van de nieuwe energiewet nu 3+ jaar geleden en gewoon niet meer
kunnen.
terug
Netbeheerders die iedereen met zonnepanelen in de nieuwe energiewet wettelijk verplichten stroomoverschotten terug te laten leveren (en meer terug lever kosten laten betalen) aan het (overvolle) netwerk, dan 3+ jaar klagen in de media dat het netwerk ‘overvol' zit en dan de
goede reden gevonden te hebben om met volledige carte blanche van de alle politieke partijen en met volledige inspraak de oude 1998 elektriciteit wet aan te passen naar de nieuwe energie wet en het stroom netwerk voor eerst 6 miljard en daarna tot misschien wel 800 miljard euro onnodig uit te gaan breiden in de komende jaren op basis van misleidende onvolledige informatie die voor ‘waar’ wordt aangenomen omdat stroom ‘ingewikkeld!' is. Na
aanleiding van de publicatie van een Berenschot rapport voor Netbeheer Nederland waarin een aantal essentiële (express) zijn weggelaten heb ik een een belangrijke brief voor u allen geschreven om deze ‘lies of omission' in goed Nederlands te corrigeren en hopelijk met uw hulp de Nederlanders een onnodige lastenverzwaring van tot wel 800 miljard euro te besparen. Nederlandse burgers en Burgemeesters en Raadsleden van Gemeenten vinden het nog wel belangrijk vinden dat de mensen in de regering en het parlement en de semi overheid zoals de netbeheerders in Nederland zich nog wel aan de wet en aan eigen gedragscodes houden. zaken
Ik zou het dus waarderen als u deze brief zou lezen en mocht u vragen, opmerkingen of zelfs kritiek hebben dan moedig ik u aan even te bellen of te e-mailen. Vooral als u denkt, dit kan niet, dit klopt niet, zo simpel kan het niet zijn. Bedenk dan: het is bijna
metje eigen huis ‘off grid' gaan maar datje huis nog steeds aangesloten is op het bestaande netwerk met een energieleverancier en netbeheerder die ook gewoon betaald worden. Staatje huis in de middle of nowhere ga je ook geen kabels leggen wanneer dat niet nodig is en voeden je panelen je batterij voor later gebruik. Die kabels liggen er nu al, maak er gebruik van door aangesloten te blijven maar er is geen enkele reden om voor 800 miljard nieuwe te gaan leggen als het niet nodig is. hetzelfde als
Hartelijk dank! (geanonimiseerd) (geanonimiseerd)
(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) dinsdag 22 oktober 2024. misleiding: 20-40K per huishouden plus 800 miljard onnodige indirecte lastenverzwaring aan netwerk(uitbreiding)kosten Betreft:
Nettarief Stelsel
Geachte
Dames
Ik citeer uit het
en
Netbeheerders:
Heren,
bijgevoegde (paard
‘Omdat
het elektriciteitsnetwerk
drukste
momenten
van
Troje) Berenschot Rapport:
zo
Moet
niet overbelast
raakt’
(2) zijn ontworpen dat het ook op de
Dat kan
je dus eenvoudiger en goedkoper realiseren met: huishoudens en bedrijven zelf laten opwekken, zelf gebruiken, zelf overschotten opslaan en Niet terug leveren. Stroom die niet aangevoerd HOEFT te worden door zelf opwekken en stroom die niet terug geleverd MOET worden aan het netwerk dan raakt het netwerk ook niet overbelast of moet worden uitgebreid en scheelt het ledereen 800 miljard euro en draagt de thuisbatterij niet bij aan netcongestie maar lost die juist netcongestie op. Berenschot
heeft
rapport geschreven en wederom wordt iedereen afgeleid en misleid met prachtig consultancy jargon: ‘grip geven op hun energierekening’ en ‘aftoppen van zonnepanelen’ en ‘slimme sturing op vermogen’ en ‘draagvlak richting de consument’ en ‘heldere communicatie’ terwijl iedereen voor het 3° jaar op rij gewoon weer wordt misleid omdat de molensteen van de 800 miljard kostende netwerkuitbreiding operatie nog steeds gaande is (25 miljard per jaar) en om de nek van de Nederlanders hangt die dit niet weten. Nederlanders die vaak ook geen keuze hebben omdat ze werken, van huis zijn tussen 08.00 en 18.00 maar wel nu de rekening gepresenteerd krijgen. In mijn plan gebruikt iedereen tegelijk eigen, groene zonnestroom en zijn ‘prikkels’ niet nodig. Netbeheer Nederland wil 800 miljard belastinggeld uitgeven maar communiceert dit niet in de media wat een schande is. een
Wanneer
gaan de netbeheerders (energieadviseurs’- ex netbeheerders) zich aan de Nederlandse wet en hun eigen gedragscodes houden en wanneer stopt hun voortdurende misleiding met desinformatie en begint de ‘heldere communicatie’? Het
rapport is uitgebreid en voor leken en bestuurders met weinig kennis van het onderwerp Lijkt het een oplossing maar het kernprobleem blijft bestaan: het terug leveren van stroom overschotten aan het netwerk en daarmee hun 800 miljard kostende (onnodige) netwerkuitbreidingen. Ze verdelen, verspreiden, verdunnen de netwerkuitbreiding kosten een beetje over verschillende bevolkingsgroepen, dagdelen en -maanden, -langere periode, goochelen met kWh cijfers en grafieken en plaatjes maar uiteindelijk betaald iedereen direct, indirect dus die 800 miljard zonder dat je er erg in hebt dat je 800 miljard betaald in x centen per keer. Plus daarbij de kosten (20K-40K per huishouden gemiddeld) voor aanschaf van zonnepanelen, omvormers en huisbatterijen daarbij opgeteld moeten worden die daar geen 0% financieringsvorm of steun van de overheid voor krijgen. -
Een klimaat neutrale samenleving krijg je alleen als er water uit de schoorstenen van fabrieken en uitlaten van vrachtwagens komen en de auto’s EV zijn. Dat gaat niet gebeuren op de manier waarop het nu gaat. Het alternatief wordt genegeerd. Stroom die niet aangeleverd hoeft te worden (zelf opwekken) en stroom die niet terug geleverd moet worden (zelf overschot opslaan) dan hoeft het netwerk ook niet zodanig uitgebreid te worden. De oplossing voor het klimaat- , stikstof- , energie transitie- , boeren/koeien- , kostprijs- problemen van Nederland. Er komen voor iedereen onnodige lastenverzwaringen aan van 25 miljard per jaar. Voor onnodige stroomnetwerk verzwaringen vanwege het verplicht terug leveren aan het netwerk (tot misschien wel 800 miljard euro , 77% van de economie). Iedere onwetende Nederlander/Bedrijf wat een stroom aansluiting heeft en stroom gebruikt en nu gedwongen stroom moet ‘delen’ of op halve kracht moet draaien omdat netbeheerders iedereen misleiden en de oplossing negeren. Deze oplossing is goedkoper , makkelijker en sneller en niet tegen de Nederlandse wet en neemt minder grond in beslag maar wordt al 4 jaar lang professioneel , structureel genegeerd wordt door overheid , kamer , netbeheer en media.
Als ieder huis/gebouw in Nederland met energieleverancier , met netbeheerder , aangesloten op een goed netwerk tussen April en September met eigen zonnepanelen , met aangepaste elektronica van de omvormers en batterijen zelf zo veel mogelijk opwekt voor eigen gebruik en niet terug levert aan het netwerk ontstaat er een situatie waarin ieder huis ‘op de eigen batterij loopt’. Het probleem van 18 miljoen mensen in 8 miljoen huizen die gemiddeld 131 verschillende elektrische apparaten hebben en Netbeheer weet niet wie , waar , welke apparaten , voor hoelang aandoet/uitdoet is dat in mijn oplossing: ieders thuisbatterij. Die die continu veranderende aantal combinaties (18 miljoen x 8 miljoen =144 miljard x 131= (196) , 2x 10 tot de macht 16 (ongeveer) aan mogelijke combinaties buiten het netwerk houdt. Dan zijn er dus geen terug levering pieken , geen handel in elektriciteit geen ontladingen door energiemaatschappijen meer. 1richtingsverkeer. Het netwerk stabiel gehouden kan dus heel makkelijk worden gedaan door de netbeheerders met eigen stroom uit eigen wind/zonneparken die stroom kan simpel worden rondgepompt of getransporteerd voor een stabiel netwerk wat simpelweg niet voor 800 miljard euro uitgebreid hoeft te worden. Netbeheerders hoeven soms alleen maar de batterijen bij te laden wanneer de slimme meter dat nodig vindt.
Alleen bijladen , niet leeg laten trekken door netbeheerders want die hebben de thuisbatterij niet betaald en de schaarse 6K-20K oplaadt/ontlaadt cycli zijn bedoeld voor de bewoner en 20 jaar gebruik , niet de netbeheerder. Doordat iedereen zelf opwekt , zelf gebruikt , zelf de overschotten opslaat en niets terug levert is de stroomvraag minder en dus het ook het stroom aanbod op het netwerk. Tussen April en September heeft het netwerk dus geen tussen 0-70kWh continu variërende overschotten per huis te verwerken op zonnige dagen. Mensen
kunnen dus ‘gratis’ een airco draaien op warme dagen , een EV opladen voor 1 euro , de meest groene inflatievrije stroom die er bestaat.
In de winter is het
huidige netwerk sterk genoeg om met wind stroom de 7,9-16 miljoen (zand/zoutwater) batterijen te vullen waar dat nodig is in de avonduren/nachturen bijvoorbeeld. Individuele (niet aangesloten) zon/windparken kunnen direct aangesloten worden op groene waterstof productie containers wat het kip /ei probleem oplost voor de transportsector met deze ‘tankstations’ waarmee bestaande diesel vrachtwagens dan makkelijk en goedkoop omgebouwd worden naar waterstof elektrische vrachtwagens wat de uitstoot van CO2 en NOx vervangt door water. Dan is er dus de noodzaak om als drinkwater bedrijf intensief te gaan samenwerken met Provincies, Energie Maatschappijen, Waterschappen en groene waterstof producenten. Het smeltwater in de winter kan dus deels opgepompt worden om droogte te voorkomen en te destilleren. Dus spelen er opeens geen stikstof problemen meer bij woningbouw, boeren uitkopen of koeien wegdoen en Natura2000 gebieden. Problemen van uitstoot, energie transitie hebben als kernprobleem het terug leveren op het netwerk. In
mijn plan onttrekt ieder huis
hoeft te worden
en
x
MW
x
kWh
stroom
van
het netwerk die niet
meer
geleverd
iedere fabriek die op eigen terrein x honderd/duizend naar eigen behoefte en mogelijkheid. Dat is de meest
voor
zonnepanelen heeft liggen eerlijke oplossing want ‘gedrag’ en verbruik bepalen de prijs per installatie, In mijn plan kan iedereen tegelijk zonnepanelen en windmolens aanleggen op eigen dak of terrein en kan ieder bedrijf gewoon onmiddellijk een netwerkaansluiting krijgen. In
mijn plan is de kWh prijs van het netwerk voor iedereen gelijk maar variabel en goedkoper in de zomer en duurder in de winter (windstil en grijs) en is de kWh prijs per systeem verschillend omdat prijs en ligging van elkaar verschillen. Een klein huis heeft minder zonnepanelen en batterijen nodig, een groot huis heeft meer zonnepanelen en batterijen nodig. Dat is het meest eerlijk. Is het iedere avond ‘Earth Hour’ met lichten uit en een kaarsje aan en om 22.00 slapen of is het iedere avond
feest
Het kan
met
niet
zo
euro
niet
10 keer koffie
en
thee zetten
en
om
01.30 de lichten
uit?
zijn dat de kosten voor het netwerk en de ‘overheidslening’ van 100 miljard terugbetaald moet gaan worden door iedereen en dat die kosten een ‘investering’ zijn voor de pensioenfondsen en dat de terug lever kosten tegelijkertijd een ‘boete’ zijn voor de mensen met zonnepanelen. En dan moeten er nu ook bouwbedrijven helpen om het netwerk uit te breiden. Het rendement van de de de worden pensioenfondsen en winstmarge van bouwbedrijven gewoon bij de toekomstige ‘kosten’ gerekend door netbeheerders en die sigaar is dus een sigaar uit eigen doos. Niemand ‘verdient terug’ met terug leveren, iedereen betaald 25 miljard per jaar. Als de Nederlandse regering alle overgebleven huizen nu zonder zonnepanelen een 40K 0% rente lening geeft met een looptijd van 20 jaar voor zonnepanelen en een batterij dan betalen zij 166 euro, 240 maanden lang voor groene, inflatievrije stroom zonder terug leveren. 193c-Burgerlijk Wetboek 6 Een handelspraktijk is misleidend indien informatie wordt verstrekt die feitelijk Onjuist is of die de gemiddelde consument misleidt of Kan misleiden.
(geanonimiseerd)
Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik Een energiesysteem waarin consumenten nettariefprikkels krijgen om hun elektriciteitsverbruik aan te passen
GEEN PRIKKEL
WEL PRIKKEL
1
1
2
2
4
weinig netimpact
weinig netimpact
veel netimpact
veel netimpact
3 Iedereen betaalt evenveel ongeacht het verbruik.
Beperktere toename in elektriciteitshuisjes
Meer nieuwe laadpunten en/of woningen
Beperking van overlast en verbeterde maakbaarheid
Betere balans in kosten t. o. v. netimpact voor consumenten
3
Wie meer verbruikt , betaalt meer.
2
Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport
72205 Vertrouwelijk 21 oktober 2024
Rutger Bianchi Anna Meijering Simon Baks Jort Wolda
Inhoudsopgave 1.
Conclusie en advies . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3
6.
1. 1 Aanleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4 1. 2 Conclusie en advies . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4 1. 3 Aanbevelingen voor vervolg . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 2.
Waarom een alternatief nettarief?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6 2. 1 Wat is het probleem van het huidige tariefstelsel? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 2. 2 Hoe ziet een alternatief nettarief eruit? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 2. 3 Wat levert een alternatief nettarief op? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8 2. 4 Welke aandachtspunten zijn er?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 2. 5 Hoe is dit onderzoek uitgevoerd? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
3.
Impact op het elektriciteitsnet . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 3. 1 Concrete ontwerpkeuzes noodzakelijk voor impactanalyse . . . . . . . . . . . . . . 12 3. 2 Impactanalyse toont aan dat tijdgebonden kWh-tarief netbelasting reduceert . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15
4. Impact op klein verbruikers . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19 4. 1 Impact op huishoudens . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20 4. 2 Impact op de businesscase publieke laadpalen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32 4. 3 Impact op niet-huishoudelijke kleinverbruikers . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33 5.
Implicaties voor uitvoerders , de toezichthouder en de politiek . . . 38 5. 1 Leveranciers zullen als mede-uitvoerder additionele kosten maken . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39 5. 2 Mogelijk impact op wet- en regelgeving . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41 . 5. 3 Een tariefstelselwijziging vraagt om investeringen van netbeheerders . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41 . 5. 4 Vervolgstappen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42
Tijdgebonden kWh-tarief geniet lichte voorkeur ten opzichte van alternatieven . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44 6. 1 Gekozen variant volgt uit een doorlopen proces met input vanuit stakeholders . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 6. 2 Randvoorwaarden , uitgangspunten en criteria bieden een beoordelingskader voor tariefstelsels . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46 6. 3 Uit de literatuur en praktijkvoorbeelden volgen drie fundamentele sturingsprincipes . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48 6. 4 Tijdgebonden kWh-tarief geniet lichte voorkeur ten opzichte van alternatieven . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49 6. 5 Inzichten ten aanzien van een (tijdsgebonden) piekvermogentarief . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50 6. 6 Overwegingen in detailuitwerking . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52
7.
Alternatieve nettarieven in relatie tot de energietransitie. . . . . . . . . . 54 7. 1 Alternatieve nettarieven als onderdeel van actieagenda netcongestie laagspanningsnetten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55 7. 2 Alternatieve nettarieven ten behoeve van een robuust systeem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57
Begrippenlijst . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59 Bijlage 1. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60 Bijlage 2 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62 Bijlage 3 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 68 Bijlage 4 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70
3
HOOFDSTUK 1
Conclusie advies
en
4
Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport
1. 1
Aanleiding
Door toenemende elektrificatie en opwek in de gebouwde omgeving verwachten netbeheerders richting 2030 op het laagspanningsnet een grote toename in de netinvesteringen en -kosten , een grote ruimtelijke uitdaging voor het inpassen van nieuwe netinfrastructuur en uitdagingen omtrent netcongestie. Deze problematiek kan worden beperkt door belasting van het elektriciteitsnet meer te spreiden in de tijd. Aangezien het huidige tarief voor netwerkkosten een vast bedrag per jaar betreft , loont het niet om minder te verbruiken tijdens piekuren of meer tijdens daluren. Bovendien worden de netkosten gesocialiseerd over alle gebruikers ongeacht hun daadwerkelijke netbelasting. Een alternatief nettarief dat een prijsprikkel introduceert , kan inspelen op de flexibiliteit van vraag , waardoor er meer energie geleverd kan worden via hetzelfde elektriciteitsnet. Onderzoeksvraag. Netbeheer Nederland heeft Berenschot gevraagd om een onderzoek uit te voeren waarbinnen in gezamenlijkheid met stakeholders de mogelijkheid van een alternatief nettariefstelsel wordt verkend. Hierbij is gekeken naar hoe een alternatief nettarief eruit zou kunnen zien en met welke kansen , kosten en risico’s invoering gepaard gaat. In dit proces stond de volgende onderzoeksvraag centraal: wat levert invoering van een alternatief nettarief op in termen van ruimte op het net en verbetering van kostenreflectiviteit?
1. 2
Conclusie en advies
Op basis van ons onderzoek naar een alternatief nettariefstelsel , waarbij het nettarief per aangeslotene wordt berekend op basis van tijd en volume , komen wij tot de volgende drie conclusies: 1. Efficiënter netgebruik en lagere totale netkosten Een alternatief nettariefstelsel verkleint de investeringsopgave en daarmee de totale netkosten , verhoogt de maakbaarheid van de energietransitieopgave voor netbeheerders en vermindert netcongestieproblematiek , waardoor op hetzelfde net meer kan worden aangesloten. 2. Een kostenverdeling over gebruikers die beter aansluit bij het kostenveroorzakingsprincipe Een alternatief tariefstelsel leidt tot een nieuwe kostenverdeling over gebruikers , waarbij de hoogste kosten terechtkomen bij degenen die het net het zwaarst belasten. Hierbij gaat een ruime meerderheid van de huishoudens minder betalen dan met het huidige tariefstelsel het geval zou zijn. Grote kleinverbruikers gaan meer betalen , maar hebben ook een groter handelingsperspectief om hun netkosten te reduceren. Belangrijk te vermelden is dat in vrijwel alle gevallen , ook met een alternatief tariefstelsel , de netkosten in 2030 hoger zijn dan momenteel het geval is. Alternatieve nettarieven dempen deze stijging slechts. 3. Invoering vereist speciale aandacht voor verhoogde complexiteit energierekening , implementatie en flankerende maatregelen.
Beperken van complexiteit van de energierekening wordt al jaren gezien als een belangrijk aandachtspunt , ook met het huidige relatief eenvoudige tariefstelsel. Nettarieven die een prikkel bieden om gedrag te veranderen , leiden tot een verhoging van de complexiteit en verdienen daarom aandacht bij invoering. Ook vraagt de implementatie , gezien de impact op systemen , verandering van inkomsten en verwachte toename in klantcontact het nodige van leveranciers , netbeheerders en overheid. Daarnaast is bij het voorgestelde tariefmodel ook flankerend beleid vanuit het Rijk nodig om ongewenste effecten , die kunnen optreden voor specifieke situaties , te compenseren.
5
Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport
Op basis van de bovenstaande conclusies adviseren wij verdere stappen te zetten voor de invoering van een alternatief nettariefstelsel. Hierbij geniet een tijdgebonden kWh-tarief de voorkeur , omdat het vanwege het tijdsgebonden aspect effectief inspeelt op netefficiëntie en bovendien adaptiever en daarmee toekomstbestendiger is dan alternatieven. Een belangrijk aandachtspunt is dat een alternatief nettarief uitgaat van een prikkel waarop vrijwillig gereageerd kan worden en dus geen garantie biedt op het voorkomen van overbelasting (door vraag dan wel opwek). Daarom blijven naar de toekomst toe , gezien de sterk toenemende elektrificatie en opwek bij huishoudens , aanvullende technische (nood)maatregelen , zoals aftoppen , spanningsregeling of een technisch vangnet noodzakelijk.
1. 3
Aanbevelingen
voor
vervolg
Om een nieuw nettariefstelsel te kunnen invoeren , moeten regionale netbeheerders gezamenlijk een voorstel voorleggen aan de ACM. Hierover moeten nog keuzes worden gemaakt ten aanzien van detailuitwerking van het tariefstelsel (Hoofdstuk 5 en Hoofdstuk 6). Daarom adviseren wij enkele aspecten voor de uitwerking van een alternatief nettarief verder te onderzoeken: 1. Verken impact op wet- en regelgeving Wijziging van het tariefstelsel kan impact hebben op de huidige wet- en regelgeving , zoals die ten aanzien van het uitlezen van slimme meters en het delen van verbruiksdata. We adviseren te verkennen of aanpassingen nodig zijn. 2. Onderzoek impact op en borging van inkomstenzekerheid van netbeheerders Inkomstenzekerheid voor netbeheerders verandert sterk bij invoering van een alternatief nettarief. De impact hiervan en borging van inkomstenzekerheid kan middels scenario’s verder worden uitgewerkt.
3. Prioriteer datacollectie niet-huishoudelijke verbruikers Dit onderzoek heeft slechts gedeeltelijk inzicht kunnen bieden in de gevolgen van een alternatief nettarief voor niet-huishoudelijke gebruikers , vanwege beperkte beschikking over data. Het prioriteren van datacollectie op kleinverbruikersniveau om hier beter invulling aan te kunnen geven is daarom aan te bevelen. 4. Verdiep op mogelijke ongewenste effecten voor specifieke groepen Invoering van een alternatief nettarief kan voor minderheidsgroepen ongewenste effecten met zich meebrengen. Door dit van tevoren in beeld te brengen en flankerend beleid te ontwikkelen kan dit risico gemitigeerd worden. Om een maximaal effect te realiseren bij invoering adviseren we bovendien om consumenten voor te bereiden op een aanstaande tariefswijziging. Daarbij raden wij aan een communicatiestrategie te ontwikkelen , te onderzoeken hoe de energierekening van consumenten zo eenvoudig mogelijk kan blijven en randvoorwaarden te faciliteren om consumenten handelingsperspectief te bieden. Leeswijzer In Hoofdstuk 2 wordt in hoofdlijnen de problematiek van het huidige
tariefstelsel toegelicht en worden de belangrijkste inzichten uit het onderzoek gepresenteerd. De impact die een alternatief tariefstelsel heeft op het elektriciteitsnet , kleinverbruikers en uitvoerders/de politiek worden in Hoofdstuk 3 , Hoofdstuk 4 en Hoofdstuk 5 uitgewerkt. In Hoofdstuk 6 lichten we toe waarom specifiek deze tariefvariant is uitgewerkt. Hoofdstuk 7 sluit af met een reflectie op de samenhang van een alternatief tariefstelsel met andere ontwikkelingen in het licht van de energietransitie.
6
HOOFDSTUK 2
Waarom
een
alternatief nettarief?
7
Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport
Door toenemende elektrificatie en opwek in de gebouwde omgeving voorzien netbeheerders op korte termijn uitdagingen omtrent netcongestie op het laagspanningsnet. Deze problematiek kan worden beperkt door pieken op het elektriciteitsnet te verminderen. Aangezien het huidige tarief voor netwerkkosten een vast bedrag per jaar betreft , loont het niet om minder te verbruiken tijdens piekuren. Een alternatief nettarief dat een prijsprikkel introduceert , kan inspelen op de flexibiliteit van vraag en zo mogelijk pieken reduceren.
de netkosten zal leiden 1) en extra ruimtebeslag ten behoeve van elektriciteitsinfrastructuur met zich meebrengt. Bovendien is er op dit moment bij netbeheerders een maakbaarheidsgat , waardoor met name door schaarste in personeel en ruimte , het net niet snel genoeg uitgebreid kan worden. Efficiënter netgebruik kan deze problematiek beperken , maar het huidige nettariefstelsel biedt daar geen enkele prikkel toe aangezien iedereen een vast bedrag per jaar betaalt voor zijn aansluiting. Omdat het nettarief richting 2030 relatief een steeds grotere component van de totale elektriciteitsrekening zal bestrijken , wordt de prikkel die er vanuit kan gaan ook steeds sterker.
Huidige stelsel voldoet steeds minder aan kostenveroorzakersprincipe
2. 1 Wat is het probleem
van
het huidige tariefstelsel?
Inefficiënt netgebruik leidt tot congestie en hoge netwerkkosten Dankzij de energietransitie wordt er bij kleinverbruikers , zoals huishoudens en bedrijven (klein zakelijk) , steeds meer gebruik gemaakt van het elektriciteitsnet door bijvoorbeeld elektrisch vervoer , (hybride) warmtepompen en zonnepanelen. Deze toename in elektriciteitsvraag is niet gelijk over de dag verspreid , maar concentreert zich typisch in de vroege ochtend en avond , daar waar opwek met name gedurende de middag plaatsvindt. Omdat nieuwe apparatuur met een hoger verbruik in korte tijd steeds grotere toepassing vindt , worden de pieken in elektriciteitsvraag vele malen hoger dan ze in het verleden waren. Omdat het elektriciteitsnet zo moet zijn ontworpen dat het ook op de drukste momenten niet overbelast raakt , vraagt deze elektrificatie en opwek aanzienlijke netverzwaringen , terwijl het net grote delen van de tijd nog ruimte heeft. Vanwege de enorme opgave waar netbeheerders voor staan wordt op korte termijn netcongestieproblematiek verwacht op het laagspanningsnet. Dit betekent dat er onvoldoende ruimte is op het elektriciteitsnet om nieuwe woningen of laadpalen aan te sluiten. Het elektriciteitsnet moet dus enorm worden uitgebreid , wat tot sterke stijging van
Het huidige tariefstelsel zorgt in het licht van de energietransitie tevens in toenemende mate voor een verdeling van kosten die niet overeenkomt met het daadwerkelijke gebruik van het net. Voorheen waren de verschillen in netbelasting tussen consumenten relatief klein. Door de intrede van elektrisch vervoer , zonnepanelen en warmtepompen nemen de verschillen tussen huishoudens in netbelasting snel toe. Daarnaast betalen huishoudens op warmtenetten , zowel voor verduurzaming van hun warmtevoorziening via het warmtenet als voor de uitbreiding van elektriciteitsnetten voor warmtepompen van andere gebruikers. Dit leidt tot een kostenverdeling die afwijkt van het gebruik van het net , waarbij sommige huishoudens disproportioneel bijdragen aan infrastructurele kosten. Herziening van het tariefstelsel kan bijdragen aan een rechtvaardigere verdeling van kosten over gebruikers.
2. 2 Hoe ziet een alternatief nettarief eruit? Er zijn wat betreft nettarieven vele varianten mogelijk. Om een impactanalyse te kunnen doen is het nodig om concrete ontwerpkeuzes te maken. Daarom is in een proces met stakeholders (zie paragraaf 2. 5) toegewerkt naar de selectie van een specifieke variant. Dit tijdgebonden kWh-tarief belast het elektriciteitsverbruik van aangeslotenen met een tarief (€/kWh) dat varieert gedurende de dag: op momenten van hoge netbelasting is het 1)
Netbeheer Nederland , de financiële impact van de energietransitie voor netbeheerders , geactualiseerde prognose 2023.
8
Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport
tarief hoger dan op momenten van lage netbelasting. Hierbij zal een verschillend zomer- en winterschema worden toegepast. Door een tarief dat varieert in de tijd ontstaat een prikkel om verbruik te verplaatsen naar momenten van lage netbelasting. Om voldoende effectief te zijn , wordt de hoogte van de prijsprikkel zo gekozen dat deze opweegt tegen de gemiddelde variaties die op een dag in de day-aheadprijzen voorkomen. Dit nettarief zou alleen gaan gelden voor kleinverbruikers (alle aansluitingen tot 3x80 ampère) en geldt bovendien alleen voor afname en dus niet voor invoeding (van zonnestroom). In paragraaf 3. 1 wordt dit tijdgebonden kWh-tarief verder toegelicht en in Hoofdstuk 6 wordt beschreven waarom deze variant de voorkeur geniet.
2. 3 Wat levert een alternatief nettarief op? Efficiënter netgebruik levert extra ruimte op laagspanningsnetten en drukt op lange termijn de benodigde netinvesteringen Het onderzochte alternatief levert een aanzienlijke reductie van de afnamepiek. Op basis van een door Berenschot ontwikkeld algemeen model van vraagverschuiving , hebben de netbeheerders voor verschillende laagspanningsnetten doorgerekend dat een alternatief nettarief de piekbelasting per trafo voor levering met 3% tot 12% reduceert afhankelijk van het type wijk.2) Hierdoor ontstaat op korte termijn extra ruimte op het net die nodig zal zijn voor bijvoorbeeld nieuwbouwwoningen en laadpunten. Zo schatten netbeheerders , op basis van een door Berenschot aangeleverd model van vraagverschuiving , dat er in Nederland richting 2030 zo’n 700. 000 woningen of 500. 000 laadpunten extra gerealiseerd zouden kunnen worden.3) Op de langere termijn betekent efficiënter netgebruik een reductie van de benodigde netinvesteringen. Dit remt de stijging van netkosten , maar biedt bijvoorbeeld ook verlichting van de ruimtelijke opgave omdat er in een gemiddelde buurt maar drie in plaats 2) 3)
Het effect van de afnametarieven op de opwekpiek lijkt op de laagspanningsnetten beperkter met zo’n 2%. Alliander heeft voor een aantal typische uiteenlopende wijken voor 2030 doorgerekend wat het effect is van een tijdsafhankelijk tarief op de piekreductie , vervolgens is het vermogen dat vrijkomt als gevolg van tijdsafhankelijke tarieven voor de verschillende wijken gemiddeld toegekend aan equivalente laadpunten of huizen voor een net. Hiervoor is per laadpunt 287 , kW aan gehouden en voor een gemiddelde woning 21, kW. Deze vermogens houden rekening met een beperkte gelijktijdigheid van laadpunten en huizen. Deze aantallen zijn vervolgens vertaald naar de verzorgingsgebieden van ook de andere netbeheerders op basis van een schatting.
vier nieuwe transformatorhuisjes nodig zijn. In Hoofdstuk 3 worden de effecten op het elektriciteitsnet verder uitgewerkt en toegelicht. van
Kostenverdeling die aansluit bij gebruik van het net Een alternatief nettarief verbetert de kostenreflectiviteit. Huishoudens met een relatief laag verbruik gaan bij een alternatief nettarief minder betalen dan het geval zou zijn bij voortzetting van het huidige nettarief. In 2030 gaat dat naar schatting om ongeveer tweederde van het aantal huishoudens. Grote kleinverbruikers en huishoudens met sterke elektrificatie gaan juist meer betalen. Zij hebben echter ook een groter handelingsperspectief om hun kosten te beperken: wanneer zij acteren op de tariefprikkel door bijvoorbeeld slimme sturing van apparatuur en inzet van HEMS systemen (home energy management systems) , kunnen zij hun netkosten aanzienlijk terugbrengen soms zelfs tot onder het oorspronkelijke nettarief. In hoeverre groepen huishoudens erop vooruit en achteruit gaan , is afhankelijk van de snelheid van elektrificatie in de gebouwde omgeving en van de mate waarin er op de tariefprikkel gereageerd wordt. Door de hoogte van de tariefprikkel aan te passen kan hierin gestuurd worden. Hoge pieken veroorzaakt door thuisbatterijen kunnen mogelijk grotendeels worden voorkomen door een alternatief nettarief Mogelijk zal het aandeel thuisbatterijen in de komende jaren sterk groeien. Ook het aandeel elektrische voertuigen met de mogelijkheid de accu als batterij in te zetten (vehicle-togrid) zal toenemen.
Er zijn vooralsnog geen tot weinig regels over de inzet van batterijen en zodoende sturen momenteel veel batterijen op de onbalansmarkten. Richting 2030 zal dit naar verwachting steeds meer verschuiven naar de day-aheadmarkten vanwege verzadiging van de onbalansmarkt. Uit de analyse blijkt dat toename van batterijen acterend op de day-aheadmarkt leidt tot een toename in de jaarlijkse vraag- en afnamepieken. 4) Een analyse op geaggregeerd landelijk niveau toont ook aan dat prijsprikkels vanuit een tijdgebonden kWh-tarief deze toename kunnen dempen. Wanneer day-aheadprijzen volatieler worden of wanneer batterijen gaan acteren op andere markten die grotere prijsfluctuaties kennen , 4) Hierin wordt al wordt veronderstelt dat deze batterijen op day-ahead markten sturen , in plaats van de onbalansmarkt (wat nog nadeligere effecten heeft voor het net). Zie paragraaf 3. 2 en Figuur 3 voor verdere toelichting op de analyse.
9
Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport
neemt het dempende effect van een alternatief nettarief af. Een tijdgebonden kWh-tarief
biedt dus mogelijk een stimulans om hoge terugleveringspieken door batterijen te voorkomen. Het is echter geen garantie op het voorkomen van overbelasting als gevolg van sterk fluctuerende marktprijzen.
2. 4 Welke aandachtspunten zijn er? Geen garantie op het voorkomen van overbelasting; (technische) achtervang blijft belangrijk Alternatieve nettarieven bieden prijsprikkels , waarop op vrijwillige basis verbruik gereduceerd of verplaatst kan worden naar andere momenten. Ook kunnen andere marktprikkels (zoals van dynamische leveringstarieven) de prijsprikkel overstijgen , waardoor het effect wordt gedempt. Alternatieve nettarieven bieden daarmee geen garantie op het voorkomen van overbelasting. Ook heeft een alternatief nettarief nauwelijks invloed op hoge leveringspieken als gevolg van zonnepanelen. Dat komt door gebrek aan flexibele vragen tijdens de zonnige uren. Dit kan in de toekomst veranderen , bijvoorbeeld door de toename van airco’s en opslag. Het is daarom belangrijk om ook naar andere typen (technische) maatregelen te kijken , zoals het aftoppen van zonnepanelen en slimme sturing op vermogen (bijvoorbeeld netbewust laden). Dit soort maatregelen , in combinatie met een tijdsafhankelijk nettarief , kunnen het aantal benodigde netverzwaringen verder verminderen.
Communicatie cruciaal om begrip voor complexere nota te bewerkstelligen Begrijpelijkheid van de energierekening voor consumenten is ook met het huidige stelsel een aandachtspunt. Met invoering van een nettarief variërend in de tijd neemt de complexiteit van de elektriciteitsrekening toe. Voor de effectiviteit van het alternatieve tariefstelsel en om consumenten grip te geven op hun energierekening , is het dus van groot belang voldoende aandacht te geven aan communicatie en informatievoorziening. Ook automatisering en de ontwikkeling van toegankelijke apps helpt voor het begrip van de consument. In het buitenland worden tijdsafhankelijke nettarieven al regelmatig toegepast. Uit deze voorbeelden kan lering worden getrokken. Paragraaf 4. 1. 3 geeft hier een uitgebreidere toelichting op.
Elektrificatie wordt iets duurder maar de energietransitie wordt nauwelijks geremd ,
Door verbruik te tariferen gaan grote kleinverbruikers en huishoudens met vergaande elektrificatie in de regel meer betalen. Hierdoor wordt de overstap naar duurzame warmtetechnologieën zoals een (hybride) warmtepomp iets duurder in het nieuwe stelsel dan in het huidige stelsel. Toch blijven de totale kosten van een hybride warmtepomp voor een gemiddeld huishouden gunstig ten opzichte van de kosten van een cv-ketel en gaat een gemiddeld huishouden met hybride warmtepomp erop vooruit bij invoering van een alternatief tariefstelsel (ten opzichte van netwerkkosten in 2030 onder het huidige stelsel). Een alternatief tariefstelsel zal dus naar verwachting weinig effect hebben op het verloop van de energietransitie in de gebouwde omgeving. In paragraaf 4. 1. 2 worden verschillende businesscases en casuïstiek van huishoudens uitgewerkt om tot een inschatting te komen van het effect op de energietransitie.
Invoering van alternatief tariefstelsel leidt tot stijging van kosten voor uitvoering en inkomstenonzekerheid Energieleveranciers zijn momenteel verantwoordelijk voor facturatie aan en communicatie met de klant. Bij een wijziging naar een alternatief tariefstelsel met een daarmee gepaard gaande toename van dataverkeer en communicatie , gaan energieleveranciers dus ook hogere kosten maken. Als gevolg van de complexere energierekening verwachten leveranciers tevens een toename in klantcontact , klachten en geschillen met bijbehorend afbreukrisico als gevolg. Daarnaast leidt een alternatief nettarief op basis van verbruik tot een toename in inkomstenonzekerheid voor netbeheerders. Vervolgonderzoek zal zich moeten richten op hoe dit risico gemitigeerd kan worden.
2. 5 Hoe is dit onderzoek uitgevoerd? Berenschot is door Netbeheer Nederland gevraagd om in gezamenlijkheid met stakeholders tot een alternatief nettariefstelsel voor kleinverbruikers te komen. Voorafgaand aan dit onderzoek vond een uitvoerige verkenningsfase plaats. Dit onderzoek vormt het begin van de uitvoeringsfase van een alternatief tariefstelsel en zal worden gevolgd door een aantal
Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport
vervolgstappen , waarin toegewerkt wordt naar een formeel voorstel dat door de gezamenlijke netbeheerders wordt ingediend bij de toezichthouder (ACM). Voor dit onderzoek is een projectgroep opgericht samen met vertegenwoordiging vanuit de regionale netbeheerders. De besluitvorming lag bij een stuurgroep met bestuurders vanuit de netbeheerders. Bij deze stuurgroep nam de ACM deel als toehoorder en KGG gaf beleidsmatige aandachtspunten voor het onderzoek mee. Tot slot bracht een klankbordgroep met brede afvaardiging van belanghebbenden overwegingen en aandachtspunten in. Bijlage 1 geeft uitgebreidere toelichting op het onderzoeksproces. De ACM nam deel als toehoorder. KGG gaf beleidsmatige aandachtspunten voor het onderzoek mee. De uiteindelijke keuze voor de voorgestelde tariefmethodiek is door de netbeheerders gemaakt.
10
11
HOOFDSTUK 3
Impact
op
het
elektriciteitsnet
12
Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport
Een tijdgebonden kWh-tarief leidt tot efficiënter gebruik van het laagspanningsnet. Uit een doorrekening van de netbeheerders , op basis van de door Berenschot verwachte , berekende vraagverschuiving , blijkt dat dit tariefmodel de piekvraag op het laagspanningsnet significant kan reduceren. Dit heeft de potentie om verspreid over heel Nederland ruimte te bieden aan zo’n 700. 000 extra woningen of 500. 000 laadpunten. Op termijn zijn bovendien minder netinvesteringen nodig; zo hoeven er in een gemiddelde wijk maar drie in plaats van vier nieuwe wijkstations bijgeplaatst te worden. Het tariefstelsel biedt echter geen zekerheid op het voorkomen van overbelasting en heeft in de huidige uitwerking weinig effect op terugleverpieken. Om deze risico’s te ondervangen zijn andere (nood)maatregelen nodig.
3. 1
Concrete ontwerpkeuzes noodzakelijk voor impactanalyse
Deze rapportage onderzoekt de effecten van een tariefrichting. Om een kwantitatieve impactanalyse te kunnen uitvoeren zijn gedetailleerde ontwerpkeuzes noodzakelijk. De ontwerpkeuzes die voor deze analyse zijn gemaakt worden hier toegelicht. In de verdere uitwerking van en keuze voor een tariefstelsel zijn wellicht overwegingen te maken die leiden tot een op onderdelen andere uitwerking. Verdiepende overwegingen bij de uitgewerkte tariefrichting worden in Hoofdstuk 6 verder toegelicht. Het voorgestelde nettariefstelsel betreft een tijdgebonden kWh-tarief. Dat wil zeggen dat consumenten zullen betalen naar gelang hun elektriciteitsverbruik (kWh). Hierbij varieert het tarief dat zij zullen betalen (in €/kWh) elk uur van de dag om zo verbruik tijdens ochtend- en avondpieken duurder te maken dan in de nacht of rond het middaguur (zie Figuur 1). Zodoende geeft het tariefmodel een prikkel om piekverbruik naar dalmomenten te verplaatsen. Hoewel elke dag hetzelfde profiel volgt (statisch) , wordt er wel onderscheid gemaakt tussen een zomer- en een wintertarief. In de huidige uitwerking van het voorstel wordt alleen afname en niet invoeding belast. 5) De vorm van het profiel is gebaseerd op het landelijke belastingprofiel minus zon-opwek bij huishoudens. Daarnaast is er een basisverbruik (van 03, kWh/uur) vrijgesteld van dit tijdgebonden tarief (zie Bijlage 2 voor toelichting).
Voor alles wat onder dit basisverbruik wordt geconsumeerd betaalt de consument een vast bedrag van € 18599 , per jaar. Hierdoor wordt de consument niet extra belast voor gebruik van basis-huishoudelijke apparaten (zoals licht en koelkast) tijdens de piekuren.
5)
Bij een aantal netbeheerders zorgt juist invoeding voor congestie op laagspanning. In een vervolgtraject kan de wenselijkheid hiervan worden onderzocht. Momenteel onderzoekt de ACM een invoering van een invoedingstarief voor grootverbruikers , voor kleinverbruik is dit vooralsnog niet toegestaan.
Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport
Reflectie op een (tijdsgebonden) piekvermogentarief Naast het tijdsgebonden kWh-tarief zijn de netbeheerders ook geïnteresseerd in de reflectie op een kW-tarief-(piekvermogen)variant. Hierin zijn zij specifiek geïnteresseerd in twee soorten: één zonder en één met een tijdsgebonden element. Zonder tijdsgebonden element spreken wij over een gemiddelde maandpiek. Hierin wordt het hoogste piekvermogen (in kW) van een kleinverbruiker elke maand geregistreerd en vermenigvuldigd met een prijs per kW. Om hoge prijspieken te voorkomen wordt de rekening gemiddeld over een jaar. In Vlaanderen is recentelijk een dergelijk tariefstelsel ingevoerd. 6) Met een tijdsgebonden element wordt ook betaald voor de hoogste maandpiek , maar hierin wordt de hoogte van pieken gecorrigeerd met een correctiefactor afhankelijk van het moment op de dag wanneer deze optreden. Hierbij spreken wij over een gewogen gemiddelde maandpiek. Zo wegen pieken in de avond zwaarder mee dan in de middag. De ACM heeft recentelijk een ontwerp codebesluit gepubliceerd om een dergelijk tariefstelsel voor grootverbruiksaansluitingen op het landelijk hoogspanningsnet te introduceren. 7)8) In deze rapportage reflecteren wij regelmatig kwalitatief op hoe de analyses bij deze varianten zouden uitpakken. Paragraaf 6. 5 toont een conclusie op basis van deze verschillende reflecties.
6) VREG Nettarieven. 7) ACM Ontwerp codebesluit Tijdgebonden transporttarieven hoogspanningsnetten. 8) ACM Voorstel Netbeheer Nederland tijdsafhankelijke transporttarieven.
13
14
Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport
Uurtarieven nieuw stelsel , voor ‘winter’ en ‘zomer’ Gehanteerd voor doorrekeningen dit onderzoek , o. b. v. gemiddeld verbruik , profiel en netkosten per woning in 2030
Winter
Δ 021 , €€ 002244 ,
€ 024 ,
€ 020 ,
Zomer
€ 020 ,
€ 020 ,
€ 016 ,
€ 016 ,
, € 012
€ 011 , € 012 ,
Δ 016 ,
€ 024 , €€ 001166 , , €€ 001133
€€ 001111 ,
€ 009 ,
, €€ 000077 , € 008
, € 008 , € 003
, h € 004 W k /€ € 000 ,
Figuur 1
, €€ 001122
€ 012 ,
123456789101112131415161718192021222324 Uur van de dag
Uurtarieven voor een nieuw tariefstelsel , zoals gehanteerd voor de doorrekeningen in dit onderzoek.9) Links het tarief voor de ‘winter’-periode (oktober – april) en rechts de ‘zomer’ (april – oktober). Zie voor toelichting op het transporttarief figuur 4. Dit betreft alleen afnametarieven , vooralsnog is er geen invoedingstarief veronderstelt.
9) Uurtarieven zijn gebaseerd op het gemiddelde verbruik en profiel van woningen volgens het IP2024 ‘Klimaat Ambitie’ scenario , zoals ingevoerd in het Energie Transitie Model.
, h € 004 W k / € € 000 ,
€€ 000066 , €€ 000044 ,
€ 12345678910111213 Uur van de dag
14151617
18192021222324
15
Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport
3. 2 Impactanalyse toont aan dat tijdgebonden
kWh-tarief netbelasting reduceert
Verschuiving van piekvraag naar goedkope momenten Als gevolg van het tijdgebonden kWh-tarief zal vraagverschuiving plaatsvinden van dure momenten naar goedkopere momenten. Figuur 2 laat een voorbeeld zien van hoe de gemiddelde Nederlandse vraag in 2030 verschuift als gevolg van een tijdgebonden kWh-tarief. Door de verplaatsing van vraag naar goedkopere momenten , neemt de gemiddelde vraagpiek in de avond af , maar neemt de vraag op andere momenten van de dag , zoals in de nacht en rond het middaguur , juist toe. Het totale effect van de vraagverschuiving is een meer gelijkmatige belasting van het elektriciteitsnet. De mate waarin vraagverschuiving plaatsvindt , verschilt per type apparatuur. Zo zal huishoudelijke apparatuur zoals verlichting en keukenapparatuur slechts in zeer beperkte mate verschuiven , terwijl het opladen van elektrische auto’s makkelijker uit te stellen is. Over de breedte van deze analyse , en over die hierop volgen , geldt dat deze berust op aannames en modelleringen (zie Bijlage 2); de daadwerkelijke effecten zijn bijvoorbeeld afhankelijk van wat voor prijsprofielen uiteindelijk worden gekozen en hoe prijssensitief de Nederlandse consument in de praktijk zal zijn. Een alternatief nettarief verlaagt piekbelasting voor levering wat ruimte vrijspeelt voor een equivalent van 700.
000 extra woningen Een alternatief nettarief leidt tot een significante piekreductie voor afname per trafo , afhankelijk van het type wijk. Daarmee geeft een tijdsafhankelijk tarief een juiste prikkel om flexibiliteit in te zetten om de afnamepiek te verlagen. Hierdoor kunnen er meer nieuwbouwwoningen , warmtepompen , elektrische auto’s en kookplaten worden aangesloten op het bestaande net. Als voorbeeld komt er in 2030 in Nederland ruimte vrij voor ongeveer 500. 000 extra laadpunten of 700. 000 extra woningen. Het effect op de opwekpiek lijkt beperkter (reductie van gemiddeld 2%) , waardoor in gebieden waar opwek de bottleneck vormt het tarief minder ruimte vrijspeelt. Dit komt voort uit een analyse van Berenschot
waar op basis van een
tijdgebonden kWh-tarief de verwachte effecten op het gedrag van eindgebruikers is bepaald en vertaald naar vraagverschuiving. De netbeheerders hebben de door Berenschot bepaalde vraagverschuiving vervolgens doorgerekend voor diverse laagspanningsnetten. Op lange termijn leidt een alternatief nettarief tot reductie van netinvesteringen , ruimtelijke impact en het totale werkpakket Efficiënter netgebruik door een alternatief nettarief resulteert in minder of later benodigde investeringen en minder ruimtelijke impact. Bovendien hoeft er minder werk gelijktijdig te worden verricht , wat bijdraagt aan het maakbaar maken van de energietransitie. De netbeheerder gaat aan de slag in iedere buurt. Hoeveel nieuwe wijkstations er moeten komen verschilt per buurt , maar door tijdsafhankelijke nettarieven wordt het totale werkpakket verminderd. In een gemiddelde buurt hoeven maar drie in plaats van vier nieuwe wijkstations gebouwd te worden om het net klaar te maken voor de toekomst. Naast een tarief ook andere (technische) maatregelen ten behoeve van opwek noodzakelijk Het tijdsafhankelijke tarief heeft beperkt effect op de terugleverpiek vanwege gebrek aan flexibele vraag tijdens de zonnige uren en omdat in de huidige uitwerking geen terugleveringstarief wordt gehanteerd.
Hoewel dit in de toekomst kan veranderen door de toename van airco’s en opslag blijft het belangrijk om ook naar andere typen maatregelen te kijken (bijvoorbeeld aftoppen en slimme sturing). Dit soort maatregelen , in combinatie met een tijdsafhankelijk nettarief , kunnen het aantal benodigde netverzwaringen verder verminderen (zie ook hoofdstuk 7).
16
Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport
Vraagverschuiving door tariefstelselwijziging Illustratief, geaggregeerd voor heel Nederland , 2030
Huidige tariefstelsel , zonder gedragsverandering
14-03-2030
Nieuw tariefstelsel , met gedragsverandering
10. 000
10. 000
Verschuiving
naar de ochtend en mddag
7. 500
)dr
5. 000
ga e (g W M
2. 500
e e ge r
10)
)dr
5. 000
ga e (g W M
2. 500
e e ge r
Warmteomen a at 1234567891011121314151617181920212223 Uur van de dag
etrche aaratuur Figuur 2
Avondpiek reducte
7. 500
0
14-03-2030
verg
W - rumte
rde W - rumte
W - ater
Voorbeeld van vraagverschuiving door tariefstelwijziging. Grafieken lichten het geaggregeerde profiel van alle woningen in Nederland op één dag uit in 2030. 10) De blauwe vlakken vertegenwoordigen elektrische voertuigen (EV) , de bruine (hybride) warmtepompen en de grijze de overige elektrische apparatuur.
Gebaseerd op het gemiddelde verbruik en profiel van woningen volgens het IP2024 ‘Klimaat Ambitie’ scenario , zoals ingevoerd in het Energie Transitie Model.
0
thu
1234567891011121314151617181920212223 Uur van de dag e der
rgnee
17
Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport
Hoge pieken veroorzaakt door thuisbatterijen kunnen mogelijk grotendeels worden voorkomen door een alternatief nettarief Voorgenoemde analyses zijn uitgevoerd zonder rekening te houden met toename in thuisbatterijen , omdat de mate van adoptie zeer onzeker is. Mogelijk zal het aandeel thuisbatterijen in de komende jaren sterk groeien. Ook het aandeel elektrische voertuigen met de mogelijkheid de accu als batterij in te zetten (vehicle-to-grid) zal toenemen. Wanneer batterijen niet gestuurd worden op netimpact zullen zij voornamelijk inspelen op markten zoals de day-aheadmarkt , intradaymarkt of onbalansmarkt. Om inzicht te bieden in wat de ingroei van batterijen (uitgaande van een totale opslagcapaciteit bij huishoudens in 2030 van zo’n 6 GWh) betekent voor netbelasting en in hoeverre een tijdgebonden kWh-tarief daar sturing aan kan geven , hebben we een batterijsimulatie uitgevoerd op geaggregeerd Nederlands niveau waarbij batterijen acteren op de day-aheadmarkt. Een achterliggende veronderstelling is dat richting 2030 een groot deel van de batterijen overstapt van sturing op onbalansmarkten naar de day-aheadmarkt , omdat de eerste sneller verzadigd zal zijn. Vooralsnog is het nog erg onduidelijk hoe zich dit in de praktijk zal ontvouwen.