Jaarstukken 2022 - definitief v2
Tekst van het document
-33.000
V
4
Bijdrage GR Omgevingsdienst ZuidOost-Brabant voor extra werkzaamheden
-47.000
V
-350.000
V
niet volledig benut 820
De afwijkingen binnen de grondexploitaties hebben met name te maken met inrichting en verkopen Waterdael III, inrichting en verliesvoorziening project Groote Hoeven, grondverkopen Uitbreiding Someren-Heide Zuid en inrichting en grondverkopen De Brim IV. Bovenstaande mutaties worden volledig verrekend met de Reserve Grondbedrijf en hebben geen invloed op het exploitatieresultaat.
830
010
1
Lagere leges bouwvergunningen
153.000
N
2
Hogere doorbelasting loon- en inhuurkosten
181.000
N
3
Lagere softwarekosten
-28.000
V
4
Overige verschillen per saldo
-4.000
V
1
Resultaat afval storten in de Reserve egalisatie afval
333.000
N
2
Resultaat grondexploitaties toevoegen aan de Reserve Grondbedrijf
320.000
N
3
Lagere onttrekking Reserve kapitaallasten
-53.000
V
4
Storting saldo IP's in de Reserve kredietoverheveling voor overdracht naar
163.000
N
9.000
N
2023 5
Overige mutaties reserves
Voor de prestatie-indicatoren behorende bij programma 3 verwijzen wij u naar bijlage 1. Deze bijlage is afkomstig van: www.waarstaatjegemeente.nl
37
Verbonden partijen Naam
GGD Brabant Zuidoost
Plaats
Eindhoven
Aard activiteit
De GGD heeft tot doel een bijdrage te leveren aan de publieke gezondheidszorg (PG) en de ambulancezorg (AZ).
Naam
Stichting Beheer en Exploitatie Veiligheidshuis Brabant Zuidoost
Plaats
Helmond
Aard activiteit
In het Zorg- en Veiligheidshuis Brabant Zuidoost werken overheid, politie, justitie, reclassering, kinderbescherming en (verslavings)zorg samen. Hun gezamenlijke doel is de veiligheid en leefbaarheid in de 21 regiogemeenten in Brabant Zuidoost te verbeteren.
Naam
Veiligheidsregio Zuidoost-Brabant (VRBZO)
Plaats
Eindhoven
Aard activiteit
Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost (VRBZO) is een organisatie waarin de brandweer en de geneeskundige hulpverleningsorganisatie in de regio (GHOR) samenwerken om incidenten en rampen te voorkomen, te beperken en te bestrijden. VRBZO is een samenwerkingsverband tussen 21 gemeenten in de regio Zuidoost-Brabant.
Naam
Blink
Plaats
Helmond
Aard activiteit
Blink heeft tot doel zorg te dragen voor gemeentelijke uitvoeringstaken op het vlak van afvalinzameling en reiniging van de openbare ruimte van de deelnemende gemeenten binnen de Gemeenschappelijke Regeling, die bij wet aan de deelnemende gemeenten zijn opgedragen en/of die voortvloeien uit de aan de gemeenten toevertrouwde zorg voor de eigen huishouding op het terrein van het milieu. De intergemeenschappelijke samenwerking met een particuliere partner leidt hierbij tot een maatschappelijke meerwaarde.
38
Naam
Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant (ODZOB)
Plaats
Eindhoven
Aard activiteit
De Omgevingsdienst is ingesteld om ten behoeve van de deelnemers taken uit te voeren op het gebied van het omgevingsrecht en daarmee als uitvoeringsdienst van het lokaal en provinciaal bestuur een bijdrage te leveren aan het realiseren en borgen van de door de verantwoordelijke overheden in de regio Zuidoost-Brabant aangegevenkwaliteit van de fysieke leefomgeving.
39
4. Hart van Someren Dit programma omvat het gehele ruimtelijke domein, waarbij specifiek wordt ingezoomd op het centrumplan. Het centrum van Someren heeft een aantal kernkwaliteiten waarmee het zich blijvend kan onderscheiden: het diverse winkelaanbod met een goede mix van filiaalbedrijven en veel sterke, lokale aanbieders, de trekkracht van de supermarkten in het centrum en concentratie van horeca. De ambitie is het behoud van een stevig kernwinkelapparaat voor de eigen bevolking en ontwikkeling van het centrum als ontmoetingsplek voor inwoners en pleisterplaats voor bezoekers. Dit programma omvat het taakveld Ruimtelijke Ordening en in dit programma staat de centrumvisie centraal en de rol van stakeholders bij de totstandkoming en uitvoering daarvan. 4.1 Centrumvisie CP21 Wat wilden we bereiken? Een sfeervol, levendig en vitaal Dorpshart. Wat hebben we hiervoor gedaan? 4.1.1
Uitvoeren nieuwe centrumvisie
We hebben met de stakeholders en eigenaren van het vastgoed gewerkt aan het stedenbouwkundig plan. Zijn we tevreden? We kunnen terugkijken op een positief resultaat t.a.v. het project Centrumvisie CP’21. Met een brede consultatie van onze inwoners, de ketenpartners en stakeholders is deze visie tot stand gekomen. Eenzelfde proces wordt doorlopen om te komen tot een stedenbouwkundig plan. De uiteindelijke uitvoering zal meerdere jaren in beslag gaan nemen. We zullen uw raad actief meenemen in de uiteindelijke planning.
40
Wat heeft het gekost? Rekening 2022 per taakveld
Bedragen x 1.000
Taakveld 810
010
Lasten
Baten
Saldo
Ruimtelijke Ordening
2.090
-190
1.900
Totaal baten en lasten
2.090
-190
1.900
Reserves
1.530
-2.376
-846
Totaal
3.621
-2.566
1.054
Voor een nadere toelichting van de taakvelden verwijzen we u naar de website: vraagbaakiv3gemeenten tableCell36Saldo van de baten en lasten Begroting
Begroting
Jaar-
Verschil
2022 voor
2022 na
rekening
saldo
wijziging
wijziging
2022
(*)
Ruimtelijke Ordening
434
2.893
1.900
993
Resultaat
434
2.893
1.900
993
Reserves
-200
-2.376
-846
-1.530
Resultaat
234
517
1.054
-538
Taakveld
810
010
(*)
Saldo = Begroting na wijziging - Jaarrekening
41
Taak-
Verklaring voor het verschil
veld 810
Verschil
V/N
1
De ontvangen leges bestemmingsplannen zijn lager dan geraamd
29.000
N
2
Ontvangen bijdragen, per verkochte m2 grond, voor de BIO, worden
-63.000
V
gestort in de Reserve buitengebied in ontwikkeling 3
Niet geraamde planschadevergoeding
275.000
N
4
Vergoeding wettelijke rente planschadevergoeding
28.000
N
5
Overheveling saldo IP's naar 2023 via reserve Kredietoverheveling, zie
-1.456.000
V
185.000
N
9.000
N
1.456.000
N
74.000
N
taakveld 010 reserves 6
Overschrijding op personele lasten, met name inhuur op niet ingevulde vacatures t.a.v. bestemmingsplannen
010
7
Overige verschillen per saldo
1
Storting saldo IP's in de Reserve kredietoverheveling voor overdracht naar 2023
2
Storting van de ontvangen bijdragen van derden, per verkochte m2 grond, in de Reserve buitengebied in ontwikkeling
Voor een nadere toelichting van de taakvelden verwijzen we u naar de website: vraagbaakiv3gemeenten
42
5. Bedrijfsvoering Bedrijfsvoering staat voor alle taken gericht op inrichting en aansturing van de organisatie en processen. Hieronder vallen de onderwerpen bestuur, burgerzaken, overhead en algemene dekkingsmiddelen. Niet alleen buiten het gemeentehuis, maar ook erbinnen is aandacht voor actualiteit. Dat kan zijn vanuit wetswijzigingen, maar ook vanuit veranderende maatschappelijke normen en waarden. Alles met het doel om interactief en betrouwbaar te blijven. Dit programma omvat het taakveld Bestuur en Ondersteuning. 5.1 Wendbare organisatie Wat wilden we bereiken? Een interactieve en betrouwbare organisatie die voldoet aan de hedendaagse maatschappelijke normen en wettelijke eisen. Wat hebben we hiervoor gedaan? 5.1.1
Organisatieontwikkeling: uitvoering van het meerjarig actieplan ten aanzien van een interactieve en betrouwbare organisatie.
In de tweede helft van 2022 is de organisatieontwikkeling van start gegaan. Er is een plan van aanpak opgesteld, waar uitvoering aan gegeven is. Zo is er een fundament gelegd in onder andere de missie, visie, kernwaarden, besturingsfilosofie enzovoorts. 5.1.2
Verdere doorontwikkeling van de dienstverlening zowel op het vlak van digitalisering als persoonlijk contact.
De meeste klantcontacten worden inmiddels digitaal en gebundeld vastgelegd en daarmee ontstaat er een steeds completer klantbeeld. Op die manier zijn vragen en antwoorden terug te vinden en kunnen we sneller en adequater op vragen reageren bij het Klantcontactcentrum. De mogelijkheden om hierop te sturen worden komende periode verder uitgewerkt. De nieuwe telefooncentrale is inmiddels in gebruik genomen. Er zullen nog technische aanpassingen moeten komen om optimaal gebruik te kunnen maken van nieuwe mogelijkheden Zijn we tevreden? 5.1.1
Wij zijn tevreden over de wijze waarop de organisatieontwikkeling wordt opgepakt. Er ligt
een ambitieuze planning, die de nodige inspanning van iedereen vraagt. 5.1.2
In 2022 is er een nieuwe telefooncentrale geïmplementeerd, die beter aansluit bij onze
vormen van digitale dienstverlening. Onze bereikbaarheid is daarmee verbeterd en ook kunnen we de opvolging van terugbelafspraken goed monitoren.
43
Wat heeft het gekost? Rekening 2022 per taakveld
Bedragen x 1.000
Taakveld
Lasten
Baten
Saldo
001
Bestuur
1.728
-334
1.394
002
Burgerzaken
759
-237
523
004
Ondersteuning Organisatie
7.676
-6
7.670
005
Treasury
93
-983
-890
007
Algemene uitkering gemeentefonds
-32.776
-32.776
008
Overige Baten en Lasten
12
0
12
009
VPB
-154
0
-154
030
Beheer overige Gebouwen en Gronden
3
-47
-44
061
Onroerend zaakbelasting Woningen
157
-2.989
-2.832
062
Onroerend zaakbelasting Niet Woningen
62
-1.379
-1.317
064
Overige belastingen
7
-114
-107
999
Hulpkostenplaatsen
50
-50
0
10.391
-38.915
-28.521
Reserves
2.650
-3.049
-399
Totaal
13.042
-41.963
-28.921
Totaal baten en lasten 010
Voor een nadere toelichting van de taakvelden verwijzen we u naar de website: vraagbaakiv3gemeenten
44
tableCell36Saldo van de baten en lasten
Taakveld
Bedragen x 1.000 Begroting
Begroting
Jaar-
Verschil
2022 voor
2022 na
rekening
saldo
wijziging
wijziging
2022
(*)
1.277
1.545
1.394
151
518
556
523
33
001
Bestuur
002
Burgerzaken
004
Ondersteuning Organisatie
6.521
7.700
7.670
31
005
Treasury
-767
-880
-890
10
007
Algemene uitkering gemeentefonds
-27.229
-32.322
-32.776
455
008
Overige Baten en Lasten
-538
3
12
-9
009
VPB
45
45
-154
199
030
Beheer overige Gebouwen en Gronden
-48
-43
-44
1
061
Onroerend zaakbelasting Woningen
-2.890
-2.809
-2.832
23
062
Onroerend zaakbelasting Niet Woningen
-1.328
-1.291
-1.317
26
064
Overige belastingen
-92
-108
-107
-1
999
Hulpkostenplaatsen
0
0
0
-24.531
-27.603
-28.523
919
-264
-1.046
-399
-647
-24.795
-28.649
-28.921
272
3.375
2.923
3.375
2.923
Resultaat 010
Reserves Resultaat
Resultaat (*) Saldo = Begroting na wijziging - Jaarrekening
45
Taakveld 001
1
Verklaring voor het verschil
Verschil
V/N
Lagere salariskosten B&W als gevolg van i) latere benoeming wethouders
-51.000
V
na de verkiezingen en ii) tijdelijke lagere bezetting wethouders 2
Vrijval voorziening pensioen wethouders
-231.000
V
3
Voordeel op begroting dotatie voorziening wachtgeld wethouders
-74.000
V
4
Kosten "no cure no pay" onderzoek Spendlab (dubbele betalingen en btw-
49.000
N
255.000
N
aangiftes 2017-2021) 5
Storting in Voorziening Attero voor claim MRE (Attero Zuid B.V.) i.v.m. minder aangevoerd verbrandingsafval.
002
6
BTW-suppleties 2017-2021 n.a.v. onderzoek Spendlab
-99.000
V
1
Voordeel op personeelslasten bij Publiekszaken, dit valt weg tegenover een
-35.000
V
overschrijding op het KCC (taakveld 004-5), die werkzaamheden uitvoeren voor Publiekszaken
004
2
Overige verschillen per saldo
2.000
N
1
Hogere advieskosten integriteitskwestie
36.000
N
2
Onterechte af raming budget boventallig personeel
21.000
N
3
Voordeel inkoop: minder dagen afgenomen dan begroot + resultaat Bizob
-70.000
V
275.000
N
175.000
N
88.000
N
-35.000
V
20.000
N
-397.000
V
-106.000
V
-47.000
V
9.000
N
-455.000
V
-199.000
V
-21.000
V
2021 004
4
Minder doorbelasting overhead naar projecten op basis van gerealiseerde uren
5
Hogere personele lasten (met name inhuur op formatieruimte, door ziekte e.d.)
6
Overschrijding kosten extern deskundigen, met name op ontvlechting / transitie ICT NML
7
Voordeel budget voorlichting; de bij geraamde kosten voor het nieuwe intranet komen deels in 2023
8
Storting in nieuwe Voorziening verlofsparen, van niet opgenomen verlofuren
9
Overheveling saldo IP's naar 2023 via Reserve kredietoverheveling, zie taakveld 010 reserves
10
Voordeel budget I&A Dienstverleningsmiddelen (o.a. voor hardware en software)
11
Uitvoeringskosten Wet open overheid
12
Overige verschillen per saldo
005
Geen noemenswaardige verschillen
007
Voordeel algemene uitkering conform Decembercirculaire
008
Geen noemenswaardige verschillen
009
Definitieve aanslagen Vennootschapsbelasting 2018 t/m 2021
030
Geen noemenswaardige verschillen
061
1
Raming OZB woningen is beneden bijgesteld op basis van de tussentijdse informatie. Achteraf valt opbrengst iets hoger uit.
46
062
2
Overige verschillen per saldo
-2.000
V
1
Opbrengst iets hoger door minder leegstand dan in prognose
-18.000
V
2
Overige verschillen per saldo
-8.000
V
382.000
N
199.000
N
064 010
Geen noemenswaardige verschillen 1
Storting saldo IP's in de Reserve kredietoverheveling voor overdracht naar 2023
2
Storting in Reserve Grondbedrijf voordeel definitieve aanslagen VpB 20172021
3
Lagere onttrekking Reserve bindingsactiviteiten
7.000
N
4
Lagere onttrekking Reserve kapitaallasten door latere start afschrijving
23.000
N
5
Lagere onttrekking Reserve Coronagelden
36.000
N
Voor een nadere toelichting van de taakvelden verwijzen we u naar de website: vraagbaakiv3gemeenten
47
Publicatiedatum:
Prestatie-indicatoren Indicator
Eenheid
Periode Someren
Grootte
Bron
5-4-2022 Beschrijving
klasse <25.000 Formatie
Fte per 1.000
2022
6,24
nb
inwoners
Eigen
Toegestane formatie in Fte
gegevens
van het ambtelijk apparaat van de organisatie voor het begrotingsjaar op peildatum 1 januari. Uitgangspunt is het vastgestelde formatieplan, niet de werkelijke bezetting.
Bezetting
Fte per 1.000
2022
6,58
inwoners
Nb
Eigen gegevens
Het betreft het werkelijk aantal FTE dat werkzaam is, dus niet de toegestane formatieve omvang conform het formatieplan.
Apparaatskosten
Kosten per
2022
622,21
inwoner
Eigen
Apparaatskosten (ofwel
gegevens
organisatiekosten) zijn de noodzakelijke financiële middelen voor het inzetten van personeel (salarissen), organisatie-, huisvestings-, materieel-, automatiseringskosten e.d. voor de uitvoering van de organisatorische taken. Apparaatskosten zijn dus alle personele en materiële kosten die verbonden zijn aan het functioneren van de organisatie, exclusief griffie en bestuur.
Overhead
% van totale lasten
2022
10,5%
Eigen gegevens
Overheadkosten: alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces.
48
Externe inhuur
Kosten inhuur externen als %
2022
32,0%
Eigen
Onder externe inhuur wordt
gegevens
verstaan: het uitvoeren van
van totale
werkzaamheden in opdracht
loonsom +
van een bij de organisatie in
kosten inhuur
dienst zijnde opdrachtgever,
externen
door een private organisatie met winstoogmerk, door middel van het tegen betaling inzetten van personele capaciteit en deskundigheid, zonder dat daar een arbeidsovereenkomst of aanstelling tussen organisatie en de daarbij ingezette personen aan ten grondslag ligt.
49
Verbonden partijen Naam
ICT Noord-en Midden-Limburg (ICT NML)
Plaats
Roermond
Aard activiteit
Flexibelere, efficiëntere en professionelere dienstverlening op gebied van ICT. Een volwaardig partner van huidige en toekomstige deelnemers om de uitdagingen vanuit maatschappij en technologie het hoofd te bieden.
Naam
Belastingsamenwerking Oost-Brabant (BSOB)
Plaats
Oss
Aard activiteit
BSOB is opgericht om de kwaliteit van de dienstverlening en continuïteit van de waardering, heffing en inning van gemeentelijkeen waterschapsbelastingen te garanderen. En wel tegen zo laag mogelijke maatschappelijke kosten.
Naam
Stichting Bureau Inkoop en aanbestedingen Zuid-Oost Brabant (BIZOB)
Plaats
Oirschot
Aard activiteit
Verzorgen inkoopfunctie voor deelnemende gemeenten
Naam
Brabant Water NV
Plaats
Den Bosch
Aard activiteit
Verzorgen watervoorziening
Naam
NV Bank Nederlandse Gemeenten
Plaats
Den Haag
Aard activiteit
Voorzien in financieringsbehoefte van publiekrechtelijke rechtspersonen.
50
Paragrafen Weerstandsvermogen en risicobeheersing De paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing geeft inzicht in de mate waarin financiële tegenvallers kunnen worden opgevangen zonder dat het beleid daarvoor veranderd moet worden. Deze tegenvallers kunnen incidenteel en structureel van aard zijn, maar hebben altijd invloed op de financiële positie van de gemeente. De hoogte van het noodzakelijke weerstandsvermogen is afhankelijk van de (financiële) risico’s die de gemeente loopt en de kans dat deze risico’s zich daadwerkelijk voordoen. De definitie van een risico = kans x effect. Om inzicht te krijgen in de hoogte van het benodigde weerstandsvermogen worden de risico's geïnventariseerd en gekwantificeerd (benodigde weerstandscapaciteit). Dit wordt vervolgens afgezet tegen de beschikbare middelen (beschikbare weerstandscapaciteit).
Om een uitspraak te kunnen doen over de mate waarin de gemeente Someren financiële tegenvallers kan opvangen is inzicht nodig in: 1.
De risico’s: met welke (materiële) risico’s hebben we te maken?
2.
De buffer: hoe groot is onze “spaarpot” om deze risico’s op te kunnen vangen?
51
Weerstandsvermogen Informatie over het weerstandsvermogen is van belang om te weten of en in hoeverre financiële tegenvallers kunnen worden opgevangen. Deze tegenvallers kunnen incidenteel en structureel van aard zijn, maar hebben altijd invloed op de financiële positie van de gemeente. Hoe hoog het weerstandsvermogen zou moeten zijn is niet exact aan te geven. De omvang is afhankelijk van de (financiële) risico’s die de gemeente loopt en de kans dat de risico’s daadwerkelijk effectief worden. De definitie van een risico = kans x effect. Om inzicht te krijgen in de hoogte van het benodigde weerstandsvermogen is het noodzakelijk om risico's te benoemen en te kwantificeren (benodigde weerstandscapaciteit) en deze vervolgens af te zetten tegen de beschikbare financiële middelen (beschikbare weerstandscapaciteit).
Zichtbaar is dat risicomanagement, wat het onderwerp is van deze paragraaf, slechts 1 van de 3 pijlers is. De pijler dekking/sluitende begroting wordt nader toegelicht in het onderdeel Beschikbare weerstandscapaciteit. De pijler financiering komt aan de orde in de Paragraaf: Financiering. Om een uitspraak te kunnen doen over de mate waarin de gemeente Someren financiële tegenvallers kan opvangen is inzicht nodig in: 3.
De risico’s: met welke (materiële) risico’s hebben we te maken?
4.
De buffer: hoe groot is onze “spaarpot” om deze risico’s op te kunnen vangen?
52
Weerstandsvermogen Ratio weerstandsvermogen = Beschikbare weerstandscapaciteit (buffer) / benodigde weerstandscapaciteit (risico’s) = 36.142.000 / 6.150.000 = 5,9. In onderstaande tabel wordt de waardering van de ratio aangegeven. Waardering
Ratio weerstandsvermogen
Betekenis
A
Meer dan 2,0
Uitstekend
B
Tussen 1,4 en 2,0
Ruim voldoende
C
Tussen 1,0 en 1,4
Voldoende
D
Tussen 0,8 en 1,0
Matig
E
Tussen 0,6 en 0,8
Onvoldoende
F
Minder dan 0,6
Ruim onvoldoende
Er is geen norm bekend waaraan het weerstandsvermogen moet voldoen. Bij een ratio van 1,0 is de beschikbare weerstandscapaciteit gelijk aan de benodigde weerstandscapaciteit. Daarom is een ratio van minimaal 1,0 wenselijk. De ratio was in de begroting 2022 5,3 en komt nu uit op 5,9. Dit is volgens het overzicht uitstekend. Voor zover risico's zich daadwerkelijk voordoen en deze structureel van aard zijn, zullen deze in exploitatie worden verwerkt. Voor zover geen aanvullende structurele dekking aanwezig is kan als uiterste middel een beroep worden gedaan op de onbenutte belastingcapaciteit.
53
Beschikbare weerstandscapaciteit
Onderstaande tabel geeft het overzicht van de beschikbare weerstandscapaciteit per 31-12-2022. Bedragen x 1.000 Stand 31-12-2022 Algemene reserve (1)
7.134
Vastgelegde algemene reserve
23.948
Totaal
31.082
Resultaat jaarrekening 2022 (2)
3.375
Post onvoorzien (3)
0
Stille reserve (4)
0
Onbenutte belastingcapaciteit (5)
1.977
Totaal
36.434
Ad 1. Algemene reserve De algemene reserve vrij aanwendbaar wordt ingezet voor onvoorziene investeringen. De vastgelegde algemene reserve fungeert als bufferreserve ter dekking van risico's. Bedragen x 1.000 Stand 31-12-2022 Algemene reserve vrij aanwendbaar
7.134
Vastgelegde algemene reserve
23.948
Totaal
31.082
Ad 2. Algemene reserve Het resultaat is als afzonderlijk nog te bestemmen post op de balans opgenomen. Besluitvorming over de bestemming vindt plaats bij de vaststelling van de jaarrekening. Volgens de geldende financiële kaders wordt het resultaat verrekend met de vastgelegde algemene reserve. Bedragen x 1.000 Jaarrekening 2022 Resultaat
3.375
Totaal
3.375
Ad 3. Post onvoorzien De post onvoorzien is ter dekking van niet voorziene uitgaven. Bedragen x 1.000 Onvoorzien jaarrekening 2022
Incidenteel
Structureel
Onvoorzien
0
0
Totaal 2022
0
0
54
Ad 4. Stille reserve Stille reserves zijn niet-bedrijfsgebonden eigendommen van een gemeente met een hogere waarde in het economisch verkeer dan de boekwaarde. Stille reserves dragen bij aan de weerstandscapaciteit, omdat een deel van de eigendommen kan worden verkocht boven de boekwaarde. Hierdoor wordt winst gerealiseerd. Deze winst kan worden ingezet ter afdekking van financiële tegenvallers. Het betreft hier met name de overwaarde op het onroerend goed van de gemeente bestaande uit gebouwen en grond (inclusief ongeveer 1.400 ha bos en natuurterreinen). Ad. 5 Onbenutte belastingcapaciteit De gemeente kan haar belastingen verhogen om financiële tegenvallers op te vangen. Het verschil tussen de opbrengsten bij maximale tarieven en de geraamde opbrengsten is de onbenutte belastingcapaciteit. Voor de afvalstoffen en riolering hanteert de gemeente een kostendekkend tarief en is er dus geen sprake van onbenutte belastingcapaciteit. Voor de OZB wordt in de berekening uitgegaan van het jaar 2022, waarin het maximale tarief van de Woz-waarde 0,1729% bedraagt. Genoemd tarief wordt ook gehanteerd voor toelating tot artikel 12-status. In het geval de artikel 12-status de gemeente valt te verwijten, blijft het altijd mogelijk om lopende het artikel 12-traject belastingvoorschriften op te leggen.
In de regel tot de huidige grens van 140% van het gemiddelde tarief, maar in uitzonderingsgevallen wordt een hogere opslag niet op voorhand uitgesloten. Wanneer het berekende gemiddelde OZB-tarief voor de gemeente lager is dan het percentage voor toelating tot artikel 12 is er in principe sprake van een onbenutte belastingcapaciteit, immers een verhoging van het OZB-percentage zal nodig zijn om voor een aanvullende uitkering in aanmerking te komen. In onderstaande tabel is bij benadering aangegeven welke opbrengst deze verhoging genereert. In deze berekening is ervoor gekozen het verschil in percentage te vermenigvuldigen met de Woz-waarde van de woningen + de Woz-waarde van de niet-woningen. Bij een daadwerkelijke aanvraag zal een meer nauwkeurige berekening aan de orde zijn. Onbenutte belastingcapaciteit t.o.v. “artikel-12 norm 2023” OZB-percentage van de WOZ waarde voor toelating art.12
0,1729 %
Werkelijk gewogen percentage WOZ waarde gemeente
0,1135 %
Verschil
0,0594 % €
Onbenutte belastingcapaciteit
1.997.000
Bij de berekeningen is uitgegaan van de gebruikte totale WOZ waarde bij de vaststelling van de tarieven 2022. Het bedrag van € 1.997.000 geeft aan hoeveel de OZB baten nog maximaal verhoogd zouden moeten worden om te voldoen aan de artikel 12 norm.
55
Benodigde weerstandscapaciteit Risico's Alvorens tot identificatie van de risico’s over te gaan zullen deze eerst geïnventariseerd worden. Op basis van deze inventarisatie wordt een lijst samengesteld met onderkende risico’s. Deze risico’s zullen geanalyseerd en beoordeeld worden. 1.1 Analyse en beoordeling Voor de analyse en beoordeling van de risico’s is er een indeling gemaakt op basis van kansklassen en financiële gevolgen. Dit betekent dat we elk risico vertalen in geld. In onderstaande tabel worden de kansklassen toegelicht: Klasse
Risicopercentage
hoog
75
midden
50
laag
25
zeer gering
10
De indeling in de klassen is door de organisatie bepaald op basis van ervaring en verwachtingen. De klasse geeft aan hoe groot de kans is dat het risico zich voordoet. De klasse "zeer gering" is voorbehouden aan het specifieke risico bij de gegarandeerde leningen. Hoewel hier een zeker risico gelopen wordt, is dat risico door de gelaagdheid van de waarborgen, voor de gemeente Someren uiteindelijk uiterst miniem. 1.2 Beheersing risico's / monitoring Vooruitlopend op een inventarisatie van alle bestaande risico's zijn de belangrijkste hiervan in beeld gebracht en nader gekwantificeerd op basis van genoemde uitgangspunten. Daarnaast zijn de beheersmaatregelen voor de diverse risico's nader omschreven. Een en ander is samengevat in onderstaande tabel. Risico
Omschrijving
Beheersmaatregel
Risico-
Financieel
score
effect (kans x maximaal gevolg)
Economische
Het risico bestaat dat bij
Actuele informatiever-
Ontwikkelingen/
economische achteruitgang de
strekking via P&C-
onzekerheid
inkomsten afnemen terwijl
cyclus (Planning &
financiële positie
andere uitgaven toenemen.
Control), tijdig
gemeenten.
Enkele specifieke risico's
opstarten project
(grondexploitatie en
bezuinigingen, actuele
bijstandsuitgaven) zijn
ontwikkelingen
afzonderlijk benoemd.
nauwlettend volgen.
midden
250
56
cybercriminaliteit
De risico’s in verband met
Het implementeren
cybercriminaliteit zijn groot.
van de maatregelen
Voorbeelden uit het recente
uit de Baseline
verleden bij andere
Informatiebeveiliging
organisaties laten zien dat de
Overheid moet leiden
financiële impact van een
tot een beperking van
cyberaanval met ransomware
de risico’s. Toepassing
of andere manieren van hacken
van technische
groot zijn. Losgelden, die
beschermingsmiddelen
geëist worden, bedragen vaak
en het vergroten van
honderdduizenden euro’s. Maar
het bewustzijn bij de
ook de bijkomende kosten van
medewerkers van de
het beheersen van een
risico’s zijn daarbij de
dergelijke crisis en de
belangrijkste
herstelkosten zijn aanzienlijk.
elementen.
hoog
750
midden
300
Een totaal schadebedrag van 1 miljoen euro is reëel. De kans dat een dergelijk risico zich daadwerkelijk voordoet op enig moment is eveneens groot. Het genoemde bedrag is inclusief 50% van het weerstandsvermogen van ICT NML wat door de deelnemende gemeenten wordt opgevangen. Voor Someren is dit een bedrag van € 32.211. Kosten externe
Het risico dat door extra
Bewaking via P&C
inhuur (o.a. door
werkzaamheden of vervanging
cyclus.
ziekteverzuim)
wegens langdurige ziekte de
Onderuitputting
kosten van externe inhuur niet
personele kosten
opgevangen kunnen worden
versus inhuur.
binnen de lopende begroting.
57
Projecten
Pre contractuele fase,
Formaliseren en
tijdsdruk, technische zaken,
bewaken interne
planschaderisico, kwaliteit
procedures.
midden
500
midden
500
midden
500
overeenkomsten, inspraakreacties, zienswijzen, bezwaar- en beroepschriften zorgen voor opschorting c.q. herziening planontwikkeling. Juiste toepassing Wet ketenaansprakelijkheid / Grekening, Wet inlenersaansprakelijkheid. Juridisering
Burger is mondiger,
Formaliseren en
samenleving/niet
claimcultuur. Met juridische
bewaken interne
tijdig verstrekken
procedures zijn hoge kosten
procedures.
van informatie.
gemoeid.
Afhankelijkheid
Tijdige beschikbaarheid juiste
Uitbesteding van de
ICT systemen en
ICT middelen: uitval
werkzaamheden aan
beveiliging
computersystemen,
ICT-NML. Formaliseren
informatie
stroomstoring. Bijv. internet
en bewaken interne
valt uit, gemeente heeft
procedures. Up-to-
verplichtingen in ketens,
date houden integraal
verstrekken info aan landelijke
beveiligingsplan en
voorziening, bv BAG
optimaliseren uitwijk
(Basisregistratie Adressen en
mogelijkheden.
Gebouwen).
Optimaliseren technische mogelijkheden.
58
Leningen u/g en
De gemeente staat garant
Interne procedures
Zeer
garantieverstrekk
voor circa 40 mln aan leningen.
m.b.t. verstrekken van
gering
ingen
Bij een eventueel faillissement
geldleningen,
van één van de partijen bestaat
jaarlijkse controle op
het risico dat de instelling het
saldo geldleningen en
opgenomen geld niet kan
garantieverstrekkinge
terugbetalen of dat de
n met de diverse
gemeente als garant-steller het
partijen,
restantbedrag van de lening
Waarborgfonds Sociale
inclusief rente en kosten moet
Woningbouw (2e
betalen. Veruit het grootste
achtervang).
1.000
deel van de leningen (90%) heeft betrekking op de achtervang-positie WSW (Waarborgfonds Sociale Woningbouw) die wij als gemeente innemen. Een achtervang is een andere rol dan een directe garantstelling met een substantieel lager risicoprofiel. Voor de berekening van het risicoprofiel wordt om deze reden uitgegaan van 25% van het totale bedrag. De zekerheidsstructuur van het WSW bestaat uit drie lagen: - primair: de geldmiddelen van de corporatie (inclusief eventuele saneringssteun van het CFV, (Centraal Fonds Volkshuisvesting); - secundair: het garantievermogen van het WSW (= borgstellingreserve WSW en de obligo’s van de andere corporaties); - tertiair de achtervangpositie van Rijk en de gemeenten.
59
Calamiteiten
Calamiteiten, rampen met een
Het actueel houden
grote impact en schade op de
van het beschikbare
Somerense bevolking.
rampenplan.
laag
250
midden
750
hoog
350
midden
250
hoog
750
Regelmatig overleg met keten-partners (politie, brand-weer), deelname aan vaccinatieprogramma' s. Sociaal Domein
Dit zijn een open eind-
In tussentijdse
als gemeentelijke
regelingen, wat het risico in
rapportages inzicht
taak
zich draagt dat er incidenteel in
geven in stand van
een jaar overschrijdingen
zaken/ontwikkelingen.
kunnen voorkomen. Verstrekking
Aan de BNG is een lening
Ontwikkelingen bij de
lening BNG Bank
verstrekt waardoor jaarlijks
BNG Bank nauwlettend
een bedrag van € 0,7 mln. aan
volgen.
rente-inkomsten wordt gegenereerd. Bij voortijdige aflossing door de BNG zal compensatie moeten worden gevonden voor de wegvallende rente-inkomsten. Omgevingswet
De inwerkingtreding met
We proberen in nauwe
per 1-1-2024
ingang van 1 januari 2024
samenwerking met de
brengt risico's met zich mee.
burgers de processen
De burger wordt in een vroeger
zo efficiënt mogelijk in
stadium betrokken bij de
te richten zodat de
planvorming, en voor diverse
lasten zo laag mogelijk
bouwactiviteiten kan geen
blijven
leges meer worden geheven. De verwachting is dat de toezichthoudende taken worden uitgebreid. Crisis in de
Door wereldwijde
Het treffen van de dan
wereld
gebeurtenissen kan de
noodzakelijke
instabiliteit toenemen en de
maatregelen voor het
leefbaarheid voor de inwoners
welzijn van de
nadelig worden beïnvloed.
inwoners.
Totaal
6.150
Bedragen x 1.000
60
Kengetallen Inleiding Het beoordelen van de financiële positie van gemeenten is voor veel raadsleden en bestuurders een lastige aangelegenheid. Veel gemeenten willen zich onderling vergelijken, maar dat was tot op heden niet mogelijk door het ontbreken van standaard definities/kengetallen. Gezien het steeds toenemende belang van toekomstbestendigheid van gemeenten, een grotere druk op de doelmatigheid en een steeds verder complexer wordende omgeving (ontwikkeling van financiële producten, meer verbonden partijen, meer taken zoals bijvoorbeeld in het sociaal domein) is het belang van financieel inzicht in de financiële positie toegenomen. Om dit inzicht te bevorderen is het in het kader van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) verplicht om meer kengetallen op te nemen in de jaar- en begrotingsstukken. Een aantal hiervan worden met name genoemd. Het gebruik en het vaststellen van de berekeningswijze van de kengetallen heeft geen functie als normeringsinstrument in het kader van financieel toezicht door de provincie. De invoering van de set kengetallen is voornamelijk bedoeld om raads- en bestuursleden meer inzicht te geven in de financiële positie en om vergelijkingen mogelijk te maken. De volgende kengetallen zijn voortaan verplicht voorgeschreven.
61
62
De kengetallen zoals voorgeschreven in het Besluit Begroting en Verantwoording geven nadere informatie over de financiële positie van de gemeente. De kengetallen geven het volgende beeld: Kengetal 1 a.
Netto schuldquote
1 b.
Netto schuldquote gecorrigeerd voor
Jaarstukken
Begroting
Jaarstukken
Waardering
2021
2022
2022
2022
-37%
13%
-31%
voldoende
1%
24%
7%
goed
verstrekte leningen 2.
Solvabiliteitsratio
65%
60%
71%
voldoende
3.
Grondexploitatie
-4%
1%
-7%
goed
4.
Structurele
0,99%
0,44%
4,24%
voldoende
87%
97%
90%
voldoende
exploitatieruimte 5.
Belastingcapaciteit
Ad 1a. netto schuldquote Inkomsten bepalen hoeveel schuld een gemeente kan dragen. Dit is goed te vergelijken met het afsluiten van een hypotheek. Hoeveel geld u kunt lenen, is afhankelijk van uw loon. Dat principe geldt ook voor gemeenten. De hoogte van de schuld die een gemeente kan dragen, hangt af van de hoogte van de inkomsten. Om hiervan een grove indicatie te krijgen wordt de netto schuldquote berekend. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. De berekening van deze netto schuldquote gaat als volgt: trek de geldelijke bezittingen af van de schulden, de uitkomst is de netto schuld. Deel deze netto schuld vervolgens door de inkomsten. De uitkomst daarvan wordt uitgedrukt in procenten.
Netto schuldquote* = Netto schuld / Totale inkomsten (voor bestemming reserves) *Netto schuld als aandeel van de exploitatie
Een netto schuldquote tot 100% wordt beoordeeld als goed, tussen de 100% en 130% staan de signalen op oranje en boven de 130% is bijsturing gewenst.
63
Voldoende
Tot 100%
Matig
Tussen 100% en 130%
Onvoldoende
Hoger dan 130%
Situatie Someren Kengetal 1 a.
Netto schuldquote
Jaarstukken
Begroting
Jaarstukken
Waardering
2021
2022
2022
2022
-37%
-13%
-31%
voldoende
Ad 1b. netto schuldquote gecorrigeerd met verstrekte leningen Om inzicht te verkrijgen in hoeverre sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel inals exclusief doorgeleende gelden weergegeven. Op die manier wordt duidelijk in beeld gebracht wat het aandeel van de verstrekte leningen is en wat dit betekent voor de schuldenlast. De wijze waarop de netto schuldquote gecorrigeerd voor de doorgeleende gelden wordt berekend, is gelijk aan de netto schuldquote, met dien verstande dat bij de financiële activa ook alle verstrekte leningen worden opgenomen. Hoe lager deze percentages, hoe beter. In onderstaande grafieken zijn beide kengetallen grafisch weergegeven. Situatie Someren Kengetal 1 b.
Jaarstukken
Begroting
Jaarstukken
Waardering
2021
2022
2022
2022
Netto schuldquote gecorrigeerd voor
1%
24%
7%
voldoende
verstrekte leningen Ad 2. solvabiliteitsratio De "solvabiliteitsratio" geeft de mate aan waarmee de gemeentelijke bezittingen zijn betaald met eigen middelen. Anders gezegd: het aandeel van het eigen vermogen (bezittingen) in het totaal vermogen (bezittingen en schulden). Hoe hoger de verhouding eigen vermogen ten opzichte van het totale vermogen, hoe gezonder de gemeente en hoe hoger de weerbaarheid. De solvabiliteitsratio kan als volgt worden berekend:
Solvabiliteit = Eigen vermogen / Totaal vermogen
64
De volgende normen worden gehanteerd: Voldoende
>50%
Matig
Tussen 30% en 50%
Onvoldoende
<30%
Situatie Someren Kengetal 2.
Jaarstukken
Begroting
Jaarstukken
Waardering
2021
2022
2022
2022
Solvabiliteitsratio
65%
60%
71%
Voldoende
Ad 3. Grondexploitatie De afgelopen jaren is gebleken dat grondexploitatie een forse impact kan hebben op de financiële positie van een gemeente. Indien gemeenten of provincies leningen hebben afgesloten om grond te kopen voor een (toekomstige) woningbouwproject hebben zij een schuld. Bij de beoordeling van een dergelijke schuld is het van belang om te weten of deze schuld kan worden afgelost wanneer het project wordt uitgevoerd. Van de opbrengst van de woningen kan immers de schuld worden afgelost. Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale baten. Wanneer de grond tegen de prijs van landbouwgrond is aangekocht, loopt een gemeente relatief gering risico. Het is dus belangrijk om te kunnen beoordelen of er een reële verwachting is of grondexploitatie kan bijdragen aan de verlaging van de schuld. Staat de grond tegen een te hoge waarde op de balans en moet die worden afgewaardeerd, dan leidt dit tot een lager eigen vermogen en dus een lagere solvabiliteitsratio. Om te kunnen beoordelen in hoeverre de gemeente in staat is om de in grond geïnvesteerde middelen terug te kunnen verdienen wordt gebruikt gemaakt van het volgende kengetal:
Boekwaarde in- en nog niet in exploitatie zijnde gronden / Totaal geraamde baten
Situatie Someren Kengetal 3.
Grondexploitatie
Jaarstukken
Begroting
Jaarstukken
Waardering
2021
2022
2022
2022
-4%
1%
-7%
goed
Er is sprake van een afnemend percentage. Dit houdt in dat risico's ten aanzien van de grondexploitatie de komende jaren verder afnemen. Oorzaak hiervan is enerzijds dat geen nieuwe grondexploitaties in 2022 zijn opgenomen en anderzijds dat de lopende grondexploitaties steeds verder worden afgebouwd waardoor risico's afnemen.
65
Om meer inzicht te krijgen in de risico’s van de grondexploitatie wordt in onze gemeente de financiële situatie jaarlijks getoetst aan de IFLO-norm. IFLO is de afkorting van Inspectie Financiën Lokale en provinciale Overheden. De IFLO-norm relateert de hoogte van de benodigde weerstandscapaciteit aan de boekwaarden van de gronden die in exploitatie zijn genomen. De IFLO-norm is gebaseerd op het totaalbedrag van de volgende twee componenten: -
10% van de boekwaarde van de gronden in exploitatie;-
-
10% van de nog te maken kosten van de gronden in exploitatie.
Bij het toepassen van de IFLO-norm wordt per plan aangegeven wat het risico is bij de meest negatieve optie van scenario-ontwikkeling. Voor de berekening van de noodzakelijke omvang van de reserve wordt per plan uitgegaan van het hoogste berekende geldelijke risico. De minimale omvang van de algemene reserve grondbedrijf is gelijk aan de som van de hoogste risico’s per plan. Ultimo 2022 dient de Reserve grondbedrijf op basis van genoemde berekening minimaal € 3,7 miljoen te zijn. Hierbij is als worst case scenario vijf jaar uitstel van grondverkopen gehanteerd. De stand van de algemene reserve bedraagt per ultimo 2022 € 6,9 miljoen en voldoet daarmee ruimschoots aan de norm zoals deze in de grondnota is vastgesteld. Na afschaffing van de niet in exploitatie genomen gronden wordt voor dit kengetal de boekwaarde van de bouwgrond in exploitatie gedeeld door de totale baten van de gemeente. Het resultaat wordt uitgedrukt in een percentage. Als norm wordt hierbij een percentage van 10 gehanteerd. Een uitkomst van 10% of hoger wordt bestempeld als kwetsbaar. Hoe lager de uitkomst, hoe gunstiger voor de financiële weerbaarheid. Voor het jaar 2022 bedraagt dit percentage voor onze gemeente 7%. Dit impliceert een verdere afname van de kwetsbaarheid van de grondexploitatie.
Oorzaak hiervan is enerzijds dat geen nieuwe grondexploitaties zijn voorzien en anderzijds dat de lopende grondexploitaties steeds verder worden afgebouwd waardoor risico's afnemen. Ad 4. Structurele exploitatieruimte Het kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is. Er wordt gekeken naar de structurele baten en structurele lasten. Het hierdoor ontstane saldo wordt vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. Het kengetal wordt berekend met behulp van de volgende formule:
Structurele exploitatieruimte / Totale baten voor bestemming
66
Hierbij worden de volgende normen worden gehanteerd: Voldoende
>0,6%
Matig
Tussen 0% en 0,6%
Onvoldoende
<0%
Situatie Someren Kengetal Structurele exploitatieruimte
Jaarstukken
Begroting
Jaarstukken
Waardering
2021
2022
2022
2022
0,99%
0,44%
4,24%
voldoende
Het kengetal wordt berekend door de structurele ruimte te relateren aan de totale baten voor resultaatsbestemming. In 2022 is sprake van voldoende structurele ruimte. In werkelijkheid is het berekende percentage 4,24. Een percentage van 0,6 of meer wordt als voldoende bestempeld. Ad 5. Belastingcapaciteit Dit kengetal geeft een indicatie van de onbenutte belastingcapaciteit. De OZB is voor gemeenten de belangrijkste bron van inkomsten. De onbenutte belastingcapaciteit geeft inzicht in de mate waarin financiële tegenvallers kunnen worden opgevangen en/of er ruimte is voor nieuw beleid. Op voorstel van het advies van de Commissie vernieuwing BBV (Besluit begroting en verantwoording) is ervoor gekozen om de belastingcapaciteit te relateren aan landelijk gemiddelde tarieven OZB. In de eerste plaats is voor een landelijk gemiddelde gekozen omdat over het algemeen geen maximum is gesteld aan belastingentarieven, zoals bij de OZB. Daarnaast geeft een gemiddeld tarief meer inzicht in de betekenis van de belastingcapaciteit voor de financiële positie dan wanneer het gerelateerd wordt aan het tarief om in aanmerking te komen voor de artikel 12 status. Ook is er vanuit de praktijk behoefte bij gemeenten en andere belanghebbenden om inzicht te hebben in de lokale tarieven van omliggende gemeenten.
De hoogte van belastingtarieven komen dus niet in een vacuüm tot stand; er wordt daarbij rekenschap gegeven hoe de eigen lastendruk zich verhoudt tot het landelijke gemiddelde. De mate waarbij een tegenvaller kan worden bijgestuurd, wordt ook wel de wendbaarheid van de begroting genoemd. Wanneer een gemeente te maken heeft met een hoge schuld en de structurele lasten hoger zijn dan de structurele baten en de woonlasten al relatief hoog zijn, dan is er minder ruimte om te kunnen bijsturen. Situatie Someren De belastingcapaciteit van gemeenten wordt berekend door de totale woonlasten voor een meerpersoonshuishouden in een bepaald jaar te vergelijken met het landelijk gemiddelde in het voorgaande jaar en uit te drukken in een percentage. De laatste drie jaar zitten we onder het landelijk gemiddelde van 100%. Ook in 2022 zitten we met een percentages 90 onder het gemiddelde. 67
Zoals eerder aangegeven in deze paragraaf bedraagt de onbenutte belastingruimte, gerekend met de artikel 12-norm € 1.977.000. Beoordelen samenhang kengetallen Algemeen Uit de beschrijving van de verschillende kengetallen blijkt dat een afzonderlijk kengetal op zich weinig zegt over de financiële positie. Zo hoeft een hoge schuld geen nadelig effect te hebben op de financiële positie. Afhankelijk van wat er aan eigen vermogen en baten tegenover de schuld staat, zal aflossing veel of juist weinig problemen opleveren. Zo hoeft een tegenvallende ontwikkeling geen negatieve invloed te hebben in de situatie dat de vrije structurele exploitatieruimte groot is of als men over voldoende ruimte in belastingcapaciteit beschikt. Het is dus, met andere woorden, niet mogelijk om een individueel kengetal te gebruiken voor de beoordeling van de financiële positie. De kengetallen zullen altijd in samenhang moeten worden bezien, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een goed beeld kunnen geven over de financiële positie. Situatie Someren De gemeente Someren beschikt nog steeds over een solide reservepositie en ondervindt geen problemen om aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Het structureel begrotingsevenwicht is eveneens voldoende.
Daarnaast moet worden aangetekend dat we voor wat betreft de belastingcapaciteit nog eveneens extra ruimte hebben omdat we beneden het landelijk gemiddelde in 2021 zitten met een percentage van 87 (gemiddelde is 100%). Al met al geeft de samenhang van de kengetallen een rooskleurig beeld van de financiële huishouding.
68
Verbonden partijen Verbonden partijen betreffen organisaties en instellingen waarin een gemeente zowel een bestuurlijk als financieel belang heeft. Van een financieel belang is sprake als de gemeente de middelen, die aan een partij ter beschikking zijn gesteld, niet terugkrijgt bij faillissement van die partij of indien financiële problemen bij de derde partij kunnen worden verhaald bij de gemeente. Bij een bestuurlijk belang gaat het om het hebben van zeggenschap van de gemeente in een derde partij, hetzij omdat de gemeente een zetel in het bestuur heeft, hetzij omdat ze via aandelen mee kan stemmen. Vanwege deze belangen en daarmee gepaard gaande risico’s is het gewenst dat in de begroting en jaarstukken aandacht wordt besteed aan derde rechtspersonen, waarmee de gemeente Someren een bestuurlijke en financiële band heeft. In deze paragraaf worden deze nader toegelicht. De verbonden partijen worden hierbij opgesplitst in: 1. gemeenschappelijke regelingen 2. stichtingen / verenigingen 3. coöperaties / vennootschappen
69
Financieel overzicht Onderstaand worden de volledige waardenoverdrachten getoond. Bij de jaarrekening 2022 worden ook de waardenoverdrachten meegenomen die geboekt zijn op kredieten. Bedragen x 1.000 Gemeenschappelijke regelingen
Begroting 2022
Jaarrekening 2022
Peelgemeenten
2.185
2.150
Werkbedrijf Atlant De Peel (Senzer)
1.059
1.000
Veiligheidsregio Brabant - Zuidoost
1.079
1.087
Belastingsamenwerking Oost - Brabant
381
383
Omgevingsdienst Zuidoost Brabant
764
718
Metropoolregio Eindhoven
274
274
GGD Brabant Zuidoost
756
760
ICT-NML
639
620
Blink
1.576
1.272
Totaal
8.713
8.264
Begroting 2022
Jaarrekening 2022
125
122
9
9
134
131
Begroting 2022
Jaarrekening 2022
Coöperatieve Bosgroep Zuid-Nederland U.A.
52
54
Brabant Water N.V.
0
0
NV Bank Nederlandse Gemeenten
39
35
Totaal
91
89
Stichtingen en verenigingen Stichting Bureau Inkoop en aanbestedingen Zuid-Oost Brabant (BIZOB) Stichting Beheer en Exploitatie Veiligheidshuis Brabant Zuidoost Totaal Vennootschappen en coöperaties
70
71
Gemeenschappelijke regelingen Naam
Peelgemeenten
Vestigingsplaats
Deurne
Doel en openbaar belang
Draagt zorg voor de uitvoering van de WMO (Wet maatschappelijke ondersteuning), Jeugdwet en BMS (Bijzondere bijstand, minimaregelingen en schulddienstverlening).
Partners
De deelnemende gemeenten zijn Asten, Deurne, Gemert-Bakel, Laarbeek en Someren.
Bestuurlijk belang
Het bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling bestaat uit een Algemeen en een Dagelijkse Bestuur. De gemeente Someren is met 2 leden vertegenwoordigd in het Algemeen Bestuur, en met 1 lid in het Dagelijks Bestuur.
Eigen vermogen
Per 31-12-2022 € 654.518 en per 31-12-2021 € 716.966
Vreemd vermogen
Per 31-12-2022 € 19.056.177 en per 31-12-2021 € 16.903.586
Financieel resultaat
Over het jaar 2022 € 460.859 voordelig
Financieel belang
Gemeentelijke bijdrage 2022 € 2.185.481 (voor uitvoeringskosten)
Risico's
Op 9 december 2019 is door het Algemeen Bestuur de “Nota weerstandsvermogen en risicobeheer GR Peelgemeenten 2019” vastgesteld. In deze nota worden de risico’s van de GR Peelgemeenten beschreven en wordt voor de belangrijkste risico’s aangegeven welke maatregelen er worden genomen om dit risico terug te dringen. Met het vaststellen van de nota Weerstandsvermogen is ingestemd met het instellen van een algemene reserve die als dekking (buffer) dient voor het opvangen van de risico’s. Het minimumbedrag van de Algemene reserve is bepaald op € 300.000 en het maximumbedrag is bepaald op € 600.000. Per 31 december 2021 bedraagt het saldo van de algemene reserve € 300.000 (nà resultaatbestemming) en voldoet hiermee aan de minimale eis. Na vaststelling van de Nota Weerstandsvermogen eind 2019 is de nota in 2022 niet meer geactualiseerd. De geïnventariseerde risico’s zijn nog steeds van kracht.
72
Ontwikkelingen
De belangrijkste ontwikkelingen waarmee Peelgemeenten te maken heeft gekregen in 2022 zijn: Koersagenda •
Programma Normaliseren
•
Programma Bevlogen samenwerking rondom de inwoner
•
Eind 2022 zijn verschillende lopende projecten, inspanningen en pilots uit 2022 samengekomen in 3 grote projecten, welke in 2023 worden opgepakt:
•
Programma Zakelijke samenwerking rondom de inwoner
•
Programma Informatiegedreven werken
Regionale programma's - Peel duurzaam gezond - 10vdJeugd - 21vdJeugd - Gemeente Helmond – Peelgemeenten - Traject inkoop WMO 2025 gestart - Plan van aanpak vastgesteld en projectstructuur ingericht - Eerste inspanningen zoals een stakeholdersanalyse zijn uitgevoerd Bedrijfsvoering en advies - Introductieprogramma raad verzorgd - Zaaksysteem Djuma in gebruik - Aansluiting bij Bizob gerealiseerd - Doorontwikkeling applicatie OnView/SDV - Beschermd Wonen (BW) en Opvang - Financiën BW en Opvang - Inzet MS-Teams - Cyberoefening Excellent werkgeverschap - Positionering - Leren & talentontwikkeling - Samen gezond Dienstverlening - Samenwerking gebiedsteams en GR Peelgemeenten geëvalueerd - Versterking ondersteuning gebiedsteams - Doorontwikkeling BMS - Pilot “Advieskamer” gestart - Beschermd wonen doorgedecentraliseerd - Energietoeslag - Flexpool Jeugd voorbereid, Wmo-flexpool gestart - Investeren in samenwerking rondom inwoners met financiële problematiek
73
Rapportages
Concept jaarstukken 2022
ENDVBEND Naam
GGD Brabant Zuidoost
Vestigingsplaats
Eindhoven
Doel en openbaar belang
De GGD heeft tot doel een bijdrage te leveren aan de publieke gezondheidszorg (PG) en de ambulancezorg (AZ).
Partners
Asten, Bergeijk, Best, Bladel, Cranendonck, Deurne, Eersel, Eindhoven, Geldrop-Mierlo, Gemert-Bakel, Heeze-Leende, Helmond, Laarbeek, Nuenen c.a., Oirschot, Reusel- De Mierden, Someren, Son en Breugel, Valkenswaard, Veldhoven en Waalre.
Bestuurlijk belang
Gemeentebestuurders zijn vertegenwoordigd in het algemeen bestuur en het dagelijks bestuur van de GGD. Het algemeen bestuur stelt de hoofdlijnen van het GGD beleid vast alsmede de begroting en de jaarrekening. Het dagelijks bestuur ziet toe op de dagelijkse gang van zaken, bereidt samen met de directeur de AB-vergaderingen voor en draagt zorg voor het uitvoeren van de besluiten van het AB. Zowel het DB als het AB vergadert ca 5 keer per jaar.
Eigen vermogen
Per 31-12-2022 € 5.465.000 en per 31-12-2021 € 4.708.000
Vreemd vermogen
Per 31-12-2022 € 29.698.000 (waarvan voorzieningen € 1.504.000) en per 31-12-2021 € 29.188.000 (waarvan voorzieningen € 1.218.000)
Financieel resultaat
Het exploitatieresultaat 2022 bedraagt in zijn totaliteit ca. € 412.000 positief, verdeeld over het Programma Publieke Gezondheid € 443.000 positief en het Programma Ambulancezorg € 31.000 negatief.
Financieel belang
Gemeentelijke bijdrage 2022 € 714.810
74
Risico's
Jaarlijks wordt voor het bestuur, bij het aanbieden van de programmabegroting, een actuele financiële risico-inventarisatie opgesteld. Eerder is besloten dat, gegeven de financieringsstructuur, voor de beide programma’s PG en AZ afzonderlijke algemene reserves worden aangehouden. Het bestuur heeft eerder vastgesteld dat het weerstandsvermogen niet direct tot het niveau van de risico-inventarisatie hoeft te worden aangevuld, maar dat de kaders en staffels zoals vastgesteld in de beleidsnotitie Kaders P&C-documenten 4GR-deel 2 hiervoor leidend zijn. Het wordt hierbij echter aan het Algemeen Bestuur van de Verbonden Partij overgelaten of die bandbreedte volledig wordt ingevuld, aangezien dit organisatie-specifiek is en wordt bepaald door de aard van de baten en lasten. Een laag weerstandsvermogen betekent wel dat financiële tegenvallers van een hogere omvang niet uit de algemene reserve kunnen worden opgevangen. Gegeven de omzet 2022 is dan voor PG een kaderstellende bandbreedte van toepassing van minimaal € 1.500.000 en maximaal € 2.000.000 en voor AZ van min. € 1.200.000 en max. € 1.500.000. De Algemene Reserve werd/wordt hoofdzakelijk gevuld door middel van eventuele voordelige exploitatieresultaten. In 2020 en 2021 is echter conform besluitvorming ook een onttrekking gedaan i.v.m.
de eenmalige kosten van de bestuursopdracht / integratie JGZ 0-4 en t/m 2022 is in dat kader ten laste van de exploitatie ook een storting gedaan. De risico-inventarisatie van begin 2023 resulteert voor PG in een benodigde weerstandscapaciteit van ca. € 2.400.000. De Algemene Reserve PG bedraagt, inclusief voorgestelde resultaatbestemming 2022 ca € 1.700.000. Voor een bedrag van € 2.400.000 -/- € 1.700.000 = € 700.000 lopen de gemeenten dus een risico. De risico-inventarisatie resulteert voor AZ in een benodigde weerstandscapaciteit van ca. € 2.500.000. De Algemene Reserve AZ bedraagt, inclusief voorgestelde resultaatbestemming 2022 ca. € 1.350.000. Voor een bedrag van € 2.500.000 -/- € 1.350.000 = ca. € 1.150.000 lopen de gemeenten dus een risico.
75
Ontwikkelingen
De belangrijkste ontwikkelingen waarmee de GGD te maken heeft gekregen in 2022 zijn: •
Coronabestrijding (testen, broncontactonderzoek, vaccineren, informeren publiek en professionals);
•
Voorbereiding op de implementatie van de Omgevingswet (per 1 jan 2024);
•
Uitbreiding van contracttaken zoals Wvggz-taken en de Wijk GGD’er;
•
Optimaal inzetten van Jeugdgezondheidszorg (JGZ) als collectieve basisvoorziening in de jeugdzorgketen en in het sociale domein;
•
Integratie JGZ 0 – 4 binnen de GGD (per 1.1.2021 formeel en materieel gerealiseerd) en implementatie van de visie Samen Groeien (vernieuwingsplan JGZ 0 – 18);
•
Gedeeltelijk herstel bij Reizigerszorg (markt in Coronatijd ingezakt);
•
Deelname aan de landelijke pilot waarbij de Physician Assistent en Verpleegkundig specialist solo op een ambulance-auto zit;
•
Proef met inzet van intelligente software bij planning en spreiding van ambulances;
•
Extra inzet bij de opvang van Oekraiense vluchtelingen;
•
Intensivering van de samenwerking met GGD Hart voor Brabant bij Forensische Geneeskunde (1 team voor politieregio BrabantOost);
•
Tekorten op de arbeidsmarkt van verpleegkundigen en artsen (extra inzet op werving en aantrekkelijk werkgeverschap);
•
Implementatie van het Lean gedachtengoed (continu verbeteren) binnen de GGD;
• Rapportages
Implementeren van zelforganisatie en tweelagenstructuur.
Voorlopige jaarrekening 2022
ENDVBEND Naam
Veiligheidsregio Zuidoost-Brabant (VRBZO)
Vestigingsplaats
Eindhoven
Doel en openbaar belang
Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost (VRBZO) is een organisatie waarin de brandweer en de geneeskundige hulpverleningsorganisatie in de regio (GHOR) samenwerken om incidenten en rampen te voorkomen, te beperken en te bestrijden. VRBZO is een samenwerkingsverband tussen 21 gemeenten in de regio Zuidoost-Brabant. Kerntaken: Taken op het terrein van brandweerzorg, geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen, rampenbestrijding en crisisbeheersing.
76
Partners
Asten, Bergeijk, Best, Bladel, Cranendonck, Deurne, Eersel, Eindhoven, Geldrop-Mierlo, Gemert-Bakel, Heeze-Leende, Helmond, Laarbeek, Nuenen c.a., Oirschot, Reusel- De Mierden, Someren, Son en Breugel, Valkenswaard, Veldhoven en Waalre.
Bestuurlijk belang
Het bestuur van VRBZO bestaat uit de burgemeesters van de deelnemende gemeenten en kent een Algemeen Bestuur, Dagelijks Bestuur en de voorzitter. De voorzitter is in september 2022 gewijzigd door het vertrek van de burgemeester van Eindhoven en benoeming van een nieuwe burgemeester, tevens voorzitter VRBZO. De bestuursorganen laten zich in hun taakuitoefening adviseren door de Adviescommissie Financiën & Bedrijfsvoering waarin vertegenwoordigers van het bestuur, gemeentesecretarissen (2) en controllers van gemeenten (2) zitting hebben. Daarnaast zijn er drie bestuurlijke vooroverleggen waarin onderwerpen met betrekking tot crisisbeheersing, incidentbestrijding en risicobeheersing met enkele burgemeesters inhoudelijk worden voorgesproken.
Eigen vermogen
Per 01-01-2022 € 2.144.989 en per 31-12-2022 € 2.167.498
Vreemd vermogen
Per 31-12-2022 € 40.266.704 waarvan voorzieningen € 2.259.188
Financieel resultaat
Het resultaat 2021 bedroeg € 72.817 negatief en het ingeschat resultaat 2022 bedraagt € 390.316 positief.
Financieel belang
Gemeentelijke bijdrage 2022 € 1.086.559
Risico's
De belangrijkste beleidsuitgangspunten voor VRBZO op gebied van risicomanagement zijn: •
Risico’s in een cyclisch proces inventariseren, beoordelen en monitoren via een continuïteitsplan;
•
De instelling van een weerstandsvermogen heeft als doel om een stabiele (trendmatige) ontwikkeling van de gemeenschappelijke bijdrage te waarborgen.
•
Streven naar een ratio weerstandsvermogen van 1 of hoger. De hoogte van de algemene reserve is vastgesteld op € 2,0 miljoen.
77
Ontwikkelingen
Het jaar 2022 stond voor Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost (VRBZO) in het teken van de ‘ongekende’ crisis. Kort nadat de meeste coronamaatregelen werden opgeheven, brak de oorlog in Oekraïne uit. De veiligheidsregio’s werden gevraagd om de eerste opvang van vluchtelingen te coördineren. Daarvoor is een zogenaamde regionale hublocatie in Eindhoven ingericht. Vanuit deze locatie worden Oekraïense vluchtelingen over de regio verspreid. Hierbij werken we nauw samen met gemeenten om opvangplekken te vinden. Richting de zomer werd de druk op de asielketen groot. Om te voorkomen dat mensen buiten moesten slapen, kreeg elke veiligheidsregio de vraag om 225 tot 450 mensen op te vangen in locaties voor noodopvang. In onze regio stelden diverse gemeenten locaties beschikbaar om voor enkele weken vluchtelingen op te vangen. Tijdens de opvangperiode organiseert en faciliteert de veiligheidsregio de dagelijkse gang van zaken. Dat betekent: zorgen voor een veilige leefomgeving; zorgen voor eten en drinken; organiseren van medische noodzorg en schoonmaak en zorgen voor een nuttige dagbesteding om verveling tegen te gaan. Ook op het gebied van brandweerzorg was 2022 een druk jaar. Na het vervallen van de coronamaatregelen steeg het aantal evenementen in de regio weer richting het niveau van voor corona. Dat zorgde voor meer adviesaanvragen en controles bij (grote) evenementen.
Verder had de brandweer in 2022 meer dan 5.600 uitrukken voor de bestrijding van incidenten, ruim 15% meer dan in 2021. Belangrijkste oorzaak van de stijging is het aantal natuurbranden in de regio. Door het droge en warme weer waren er meer natuurbranden, waarbij de inzet bij de brand in de Mariapeel het meest in het oog sprong. Al deze ontwikkelingen zorgen voor een grote (werk)druk op de organisatie. De extra taken voor crisisnoodopvang zorgen voor druk op medewerkers. Daarbij is de hoge werkdruk van de coronacrisis nog niet verwerkt. De stijging van het aantal en de toenemende complexiteit van incidenten zorgt voor druk op brandweerpersoneel, zowel bij beroepskrachten als bij vrijwilligers. Aanbestedingstrajecten bij de brandweer verlopen op het scherpst van de snede door de hoge inflatie. Binnen bedrijfsvoering vragen de ondersteuning op deze ontwikkelingen en nieuwe wetgeving (zoals BIO, HR-vraagstukken en andere wet- en regelgeving) veel extra capaciteit.
Rapportages
Voorlopige jaarrekening VRBZO 2022
ENDVBEND
78
Naam
Senzer
Vestigingsplaats
Helmond
Doel en openbaar belang
Integrale uitvoering Participatiewet, alsmede activiteiten op het vlak van arbeidsreïntegratie en aangepaste arbeid aan personen uit de deelnemende gemeenten, die op afstand staan van de reguliere arbeidsmarkt.
Partners
De deelnemende gemeenten zijn Asten, Deurne, Gemert-Bakel, GeldropMierlo, Helmond, Laarbeek, Someren..
Bestuurlijk belang
De gemeente Someren heeft het recht uit zijn midden, de voorzitter inbegrepen, 2 leden aan te wijzen voor het algemeen bestuur. Eén lid van het algemeen bestuur is tevens lid van het dagelijks bestuur.
Eigen vermogen
Per 31-12-2022 € 21.579.000 en per 31-12-2021 € 27.984.000
Vreemd vermogen
Per 31-12-2022 €18.015.000 en per 31-12-2021 € 15.592.000
Financieel resultaat
Resultaat 2022: € 375.000.
Financieel belang
Gemeentelijke bijdrage 2022 € 999.664
Risico's
Senzer streeft ernaar om de gestelde doelen te bereiken en daarbij de risico’s te beheersen. Restrisico’s worden zoveel mogelijk afgedekt met het aanwezige weerstandscapaciteit. Afspraken over een minimum voor het aanwezige weerstandscapaciteit moeten nog worden vastgelegd. De door Senzer gekwantificeerde risico's betreffen: •
Rijksfinanciering en economische- en arbeidsmarktontwikkeling in relatie tot aantal uitkeringen en corresponderende lasten;
•
Lagere toegevoegde waarde: wegvallen opdrachten en/of druk tariefopstelling;
•
Verhuurbaarheid eigen locaties;
•
Risico van de efficiencymaatregelen;
•
Loon- en prijsontwikkeling die afwijkt van gehanteerde CPBramingen;
•
Opname van opgebouwde verlofrechten in één jaar.
•
Toekomstbestendige organisatie;
•
Bedrijfscontinuïteit (fysieke en cybersecurity risico’s)
79
Ontwikkelingen
Senzer heeft te maken met de volgende algemene ontwikkelingen: •
Omgaan met krapte op de arbeidsmarkt;
•
Inzet inclusieve technologie;
•
Instrumentengids Dennis & Eva;
•
Ontwikkeling Senzer, De ontwikkeling en professionalisering van het vakmanschap van medewerkers van Senzer;
•
Extra aandacht voor het boeien en binden van personeel;
•
Digitalisering
•
Huisvesting, er wordt o.a. gekeken naar de mogelijkheden voor nieuwbouw;
•
Actualisatie governance Senzer
•
Ontwikkelingen wet- en regelgeving (Aanpassing Participatiewet, Breed Offensief en Regionaal Werkcentrum).
Rapportages
Jaarstukken 2022
ENDVBEND Naam
Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant (ODZOB)
Vestigingsplaats
Eindhoven
Doel en openbaar belang
De Omgevingsdienst is ingesteld om ten behoeve van de deelnemers taken uit te voeren op het gebied van het omgevingsrecht en daarmee als uitvoeringsdienst van het lokaal en provinciaal bestuur een bijdrage te leveren aan het realiseren en borgen van de door de verantwoordelijke overheden in de regio Zuidoost-Brabant aangegeven kwaliteit van de fysieke leefomgeving.
Partners
Gemeenten Asten, Bergeijk, Best, Bladel, Cranendonck, Deurne, Eersel, Eindhoven, Geldrop-Mierlo, Gemert-Bakel, Heeze-Leende, Helmond, Laarbeek, Nuenen c.a., Oirschot, Reusel-De Mierden, Someren, Son en Breugel, Valkenswaard, Veldhoven, Waalre en de Provincie Noord-Brabant.
Bestuurlijk belang