Bijlage bij Raadsnotitie Rapport U&HS 2023-2026

Voor het beoordelen van vergunningaanvragen gelden ook steeds kortere termijnen. Een goede en volledige aanvraag is daarom belangrijk. Vooroverleg versnelt en stroomlijnt het vergunning proces en beperkt het aantal vergunningaanvragen dat we buiten behandeling moeten laten of het aantal vergunningen dat we moeten weigeren. ➢ (integraal) Samenwerken We treden zo veel mogelijk gezamenlijk en eenduidig op. Landelijke regels passen we uniform toe. Lokale regels en voorschriften zijn zoveel mogelijk gelijk en afgestemd. Dit geeft duidelijkheid en zorgt voor meer begrip.

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

54

Tijdens het uitvoeren van het toezicht en het inzetten van handhavingsmiddelen: ➢ Zorgen voor begrip We laten de reden en achterliggende gedachte van regels weten. Iemand die weet en begrijpt waarom regels er zijn is eerder geneigd deze te accepteren en te volgen. Vergunningverleners en toezichthouders kennen de regels en de achterliggende gedachte en dragen deze gevraagd en ongevraagd uit. ➢ Handhaafbare regels Regels zijn zo geformuleerd dat ze uitvoerbaar zijn. Ook zorgen we dat we de regel (zo eenvoudig mogelijk) kunnen controleren. Als we zelf regels of voorschriften maken dan laten we een handhaafbaarheidstoets uitvoeren door vergunningverlening, toezicht en handhaving. ➢ Zichtbaarheid toezicht en handhavingsactiviteiten We laten zien dat we toezicht houden en handhaven als dat nodig is. We communiceren over toezicht- en handhavingsprioriteiten en over grotere handhavingsprojecten. Het openbaar maken van toezichtresultaten op bedrijfsniveau is ook een preventiemiddel. Wij gebruiken dit terughoudend en eigenlijk alleen als we dit wettelijk verplicht zijn. We zijn daarnaast zelf als toezichthouder regelmatig zichtbaar aanwezig in het veld. In jaarprogramma’s en projectplannen nemen we preventie en communicatie standaard als instrument op. ➢ Informatie delen Overheden delen onderling zo veel mogelijk informatie.

Zo kunnen overheden risicogericht en informatie-gestuurd toezicht houden en handhaven. Maar ook de handhaving efficiënter en effectiever inrichten. Informatie over een bedrijf, inwoner of instelling is zoveel mogelijk centraal opgeslagen en raadpleegbaar voor overheden onderling, mits dit wettelijk is toegestaan. ➢ Maatschappelijke controle stimuleren We juichen sociale controle toe, zoals buurtpreventie. We willen dat de omgeving de regels kent, overtredingen kan signaleren en met elkaar in gesprek gaat hierover. Vergunningen en besluiten zijn zoveel mogelijk digitaal in te zien. We vragen klagers vooral (ook) om zelf richting de overlastgever aan te geven dat ze overlast hebben. Wijkcoördinatoren, wijkmanagers, wijkagenten en Boa’s spelen een belangrijke rol in het stimuleren van maatschappelijke controle. Bij het vaststellen van nieuwe plannen of regels ➢ Informeren over (nieuwe) regels en processen We communiceren actief over (nieuwe) regels en geven voorlichting. Als een inwoner of ondernemer niet bekend is met de regels, dan weet die soms niet dat hij/zij in overtreding is. We communiceren via een passend communicatiemiddel voor de doelgroep. Je hebt massacommunicatie zoals een bericht op een website en gerichte communicatie zoals via een brief. We leggen regels en processen uit.

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

55

Hoe willen we communiceren? We gebruiken een communicatiemiddel dat past bij de doelgroep en dat aansluit bij het moment of het gedrag van iemand. We communiceren bij voorkeur interactief, want dan kunnen we gelijk nagaan of de informatie goed over komt. We kijken ook naar de gedragsmotieven (dat kan bijvoorbeeld meewerkend zijn of expres tegenwerken) van degene aan wie we communiceren voor de keuze van het communicatiemiddel.

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

56

Vergunningenstrategie Inleiding In deze bijlage beschrijven we de vormen, het proces, de toetsingsniveaus van de meest voorkomende aanvragen/meldingen en haar dienstverlening bij de behandeling daarvan. Het team vergunningen van de afdeling dienstverlening en team ruimtelijke ordening van de afdeling beleid voeren deze strategie uit.

Dienstverlening bij behandeling van vergunningen Onze gemeenteraad heeft ons een kader meegegeven waaraan de dienstverlening in het omgevingsvergunningsproces moet voldoen: Uitgangspunt 1 - Snel en zeker Uitgangspunt 2 - De vraag staat centraal Uitgangspunt 3 - Een loket Uitgangspunt 4 - Transparant en aanspreekbaar Uitgangspunt 5 - (kosten)efficiënt werken Tijdens de implementatieperiode van de Omgevingswet hebben wij gewerkt aan een nieuw proces om de vergunningsaanvragen in lijn te brengen met de uitgangspunten die hierboven zijn geformuleerd door leidende principes en serviceformules uit te werken. Leidende principes zijn simpele en concrete vuistregels die richting geven aan het dagelijks handelen. Deze principes helpen je om 'het goede te doen', datgene dat in onze organisatie 'de bedoeling' is en die het werk gemakkelijker maken. Als de medewerkers van de gemeente Someren werken volgens de leidende principes dan zetten we de juiste stap om te komen tot de noodzakelijke gedragsverandering. Een cruciale randvoorwaarde om met leidende principes te kunnen werken is deskundigheid (het beschikken over kennis van zaken, ervaring en vaardigheid nodig om een taak of functie te vervullen). Binnen de organisatie Someren is continue aandacht vereist dat medewerkers deskundig en taakvolwassen zijn om de functie uit te kunnen voeren.

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

57

Uitgangspunt dienstverlening: Transparant en aanspreekbaar

Uitgangspunt dienstverlening: De vraag staat centraal

We zijn transparant en duidelijk over wat er van de initiatiefnemer wordt verwacht en waarom het van hem wordt verwacht. Wij geven duidelijk aan hoe het proces eruit komt te zien, wat de gemeente doet, waarom de gemeente dit doet, hoe lang het gaat duren en wat de volgende stappen zijn.

We denken mee, doen voorstellen en nemen initiatief ter verbetering. We vinden het daarbij belangrijk oplossingsgericht te handelen; de oplossing staat centraal en niet de regels.

deskundigheid

Uitgangspunt Dienstverlening Snel en zeker

Uitgangspunt Dienstverlening Een loket & (kosten)efficiënt werken

Bij ons is ‘afspraak is afspraak’ en mochten wij daar niet aan kunnen voldoen dan communiceren wij daar tijdig over. We vinden het belangrijk om betrouwbaar te zijn.

We richten onze dienstverlening integraal in. Als professionals werken we met elkaar samen, stemmen processen, werkwijze en expertise op elkaar af om tot een gezamenlijk plan te komen. Wij hebben daarbij aandacht voor alle leefgebieden en alle vraagstukken waar de Somerense inwoner mee worstelt

De serviceformules zijn nader uitgewerkt. Een serviceformule is een manier van dienstverlening die klanten ervaren bij de interactie met de organisatie. Voor een efficiënte inzet onderscheiden we voor vergunningverlening 2 serviceformules: Snelserviceformule De snelserviceformule zorgt ervoor dat inwoners bij eenvoudige verbouwingen in en om het huis binnen een kwartier weten of er gebouwd mag worden met of zonder vergunning. Als er een

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

58

vergunning nodig is, gaat de aanvraag simpel en snel. We passen deze snelserviceformule toe bij de omgevingsvergunningen waarin 1 activiteit wordt aangevraagd; eenvoudige vergunningen in en om het huis (dakkapel, uitbouw, kappen etz.) Dit geldt voor onze gemeente voor de enkelvoudige reguliere procedure van 8 weken. Bij enkelvoudig regulier ligt de nadruk op geautomatiseerde afdoening en standaardisering. De behandeltermijn is redelijk zeker. Verlenging van de behandeltermijn komt niet voor. Ontwerpformule Dankzij de ontwerpformule kunnen initiatiefnemers terecht bij de gemeente als één loket voor alle services. De ontwerpformule voorziet in een omgevingstafel. De overheid denkt mee in een nieuw integraal voortraject met participatie. Daarna ontvangt de initiatiefnemer binnen acht weken een omgevingsvergunning. De manier waarop we de ontwerpformule hebben ingericht is met een omgevingstafel. Dit geldt voor onze gemeente voor meervoudige complexe plannen. Bij complexe zaken ligt de nadruk op het met elkaar in gesprek gaan waarin we handelen in de geest van de Omgevingswet met als uitgangsput ‘hoe kunnen we deze ontwikkeling mogelijk maken?’.

Vormen van vergunningverlening Burgers, bedrijven en overheden kunnen activiteiten uitvoeren die de fysieke leefomgeving beïnvloeden. In de Omgevingswet staan regels over deze activiteiten. Voor diverse activiteiten is een omgevingsvergunning nodig, die wordt getoetst aan de regels in het omgevingsplan. We spreken niet meer van "afwijkingsactiviteit" maar over activiteiten die door het omgevingsplan juist worden toegelaten onder het vereiste van een vergunning. Daarom wordt het begrip "afwijkingsactiviteit" gewijzigd in "omgevingsplanactiviteit". Een omgevingsplanactiviteit is een activiteit waarvoor in het omgevingsplan is bepaald dat het is verboden deze zonder omgevingsvergunning te verrichten en elke andere activiteit voor zover die in strijd is met het omgevingsplan. Er zijn twee soorten omgevingsplanactiviteiten: •

Binnenplanse omgevingsplanactiviteit: dit is een activiteit waarvoor de gemeente in het omgevingsplan bepaalt dat het uitvoeren zonder omgevingsvergunning verboden is.

•

Buitenplanse omgevingsplanactiviteit: dit is een activiteit die in strijd is met de regels van het omgevingsplan.

Bij een omgevingsplanactiviteit kunnen ook andere activiteiten worden verricht waarmee rekening moet worden gehouden. Die volgen hieronder. Technische bouwactiviteit Bij een omgevingsplanactiviteit is een (technische) bouwactiviteit ook vaak aan de orde. Voor de bouwtechnische kwaliteit van een bouwwerk zijn eisen opgenomen in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Rijksmonumentenactiviteit De rijksmonumentenactiviteit regelt de bescherming van rijksmonumenten. Daarover zijn regels opgenomen in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal). De omgevingsplanactiviteit kan in strijd zijn met de bescherming van het rijksmonument. Bouwwerk brandveilig gebruiken Voor het brandveilig gebruik zijn regels opgenomen in hoofdstuk 6 van het Bbl. Soms moet het gebruik van het bouwwerk gemeld worden bij de gemeente. Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

59

Natura 2000-activiteit of flora- en fauna-activiteit Een bouwactiviteit kan nadelige gevolgen hebben voor een Natura 2000-gebied (Natura 2000activiteit). Ook kan de activiteit plaatsvinden in een gebied dat de habitat is van wilde dieren en planten (flora- en fauna-activiteit). In die gevallen is meestal een vergunning nodig.

Procedures De aanvraag van de omgevingsvergunning volgt de reguliere procedure. De reguliere periode voor de behandeling van een officiële vergunningaanvraag is onder de Omgevingswet acht weken. Als de beslistermijn verstreken is, maar er is nog geen besluit genomen kan een gevolg zijn dat de gemeente op grond van Algemene wet bestuursrecht een dwangsom moet betalen aan de aanvrager. Deze termijn kan eenmalig met zes weken worden verdaagd. De uitgebreide procedure is de uitzondering en geldt voor een: •

Rijksmonumentenactiviteit;

•

een milieubelastende activiteit voor zover het gaat om het exploiteren van: ▪

een ippc‑installatie

▪

van een Seveso-inrichting

▪

van een andere milieubelastende installatie voor het vergassen en vloeibaar maken van steenkool of andere brandstoffen

▪

om het storten of verzamelen van winningsafvalstoffen in een winningsafvalstoffenvoorziening;

•

een lozingsactiviteit op een oppervlaktewaterlichaam of een zuiveringtechnisch werk voor het lozen van afvalwater afkomstig van een ippc-installatie of Seveso-inrichting;

•

een stortingsactiviteit als bedoeld in artikel 7.62 van het Besluit activiteiten leefomgeving;

•

óf een Natura 2000-activiteit.

Op verzoek óf met instemming van de aanvrager kan de uitgebreide procedure van toepassing worden verklaard. Daarnaast kan het college bij activiteiten die aanzienlijke (maatschappelijke) gevolgen voor de omgeving kunnen hebben en waarvan de verwachting is dat verschillende belanghebbenden bedenkingen zullen hebben, na het horen van de aanvrager, eenzijdig besluiten dat de uitgebreide procedure van toepassing is. Indien dit zich voordoet, krijgt een initiatiefnemer de gelegenheid om hierover een zienswijze in te dienen. Het college zal dus moeten motiveren dat er sprake is van aanzienlijke gevolgen met veel verwachte weerstand. In het verlengde hiervan zijn door de gemeenteraad van Someren op 25-03-2021 categorieën van activiteiten aangewezen waarbij de raad adviesrecht, participatieplicht en de uitgebreide procedure van toepassing wil laten zijn. In de gemeente Someren geldt dit voor: 1. Het (ver)bouwen van een bouwwerk waarbij de toegestane bouwhoogte in strijd is met het omgevingsplan. 2. Het uitbreiden of oprichten van bebouwing van een horecagelegenheid die valt onder de zware categorie (II: Elke voor het publiek, al dan niet tegen betaling toegankelijke lokaliteit, die geheel of nagenoeg geheel is ingericht of wordt gebruikt voor het dansen, zoals discotheken en dancings, waarin al dan niet dranken voor gebruik ter plaatse worden

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

60

verstrekt, inrichtingen waarin een kans of behendigheidsspel wordt uitgeoefend; Seksinrichtingen). 3. Het huisvesten van arbeidsmigranten wanneer dat leidt tot overschrijding van het aantal personen in strijd met het omgevingsplan. Om het adviesrecht tot recht te laten komen en het participatieproces goed te doorlopen is ervoor gekozen om in deze gevallen een uitgebreide procedure te hanteren.

Omgevingsoverleg/vooroverleg Voorafgaand bij het in behandeling nemen van een vergunningsaanvraag wordt, indien niet passend onder de snelserviceformule, een vooroverleg geadviseerd indien het plan waarschijnlijk niet past in het beleid van de gemeente. Ook adviseren wij een vooroverleg voor de grote ontwikkelplannen, de aanvragen die vallen onder de ontwikkel- en ontwerpformules. Het voordeel van een vooroverleg is dat het initiatief integraal wordt bekeken zodat er een goede inschatting kan worden gegeven of het plan haalbaar is. Vooral bij grote ontwikkelplannen is het voordeel dat de wettelijke termijnen nog niet gelden. Hierdoor is een plan zorgvuldig uit te werken en kan het plan bestuurlijk worden getoetst. Door veel zaken in het vooroverleg te regelen, kan binnen de behandeltermijn van 8 weken een besluit op de aanvraag worden genomen. Dit geeft duidelijkheid voor zowel de initiatiefnemer als de gemeente. Voor complexe zaken heeft Someren in het voorjaar van 2020 de Intaketafel in het leven geroepen waarin plannen en aanvragen in concept worden doorgenomen en worden beoordeeld op haalbaarheid en wenselijkheid. Dit geldt voor: -

de principeverzoeken; de vooroverleggen/omgevingsoverleggen de buitenplanseomgevingsplanactiviteit (afwijking van het omgevingsplan) complexe milieu aanvragen; legalisatieverzoeken; werken in de fysieke ruimte.

Samenwerking bij vergunningverlening Samenwerking is cruciaal om een vergunning af te kunnen geven in 8 weken. Daarom hebben we in de regio samenwerkingsafspraken gemaakt met onze ketenpartners, deze zijn terug te vinden in…. Voor een omgevingsdienst, waterschap, GGD, Veiligheidsregio provincie of Rijkspartner is de noodzaak om informatie uit te wisselen en te delen steeds groter geworden. In dat kader hebben wij de trekker geleverd voor het project Oefenen en inregelen samenwerkingsafspraken ketenproces omgevingswet regio Zuidoost Brabant en hebben wij ons gecommitteerd aan een gemeenschappelijke VTH-applicatie, waar (bijna) alle partijen in de keten gebruik van maken. Zo zal informatie binnen de VTH-keten direct beschikbaar zijn en gedeeld kunnen worden.

Basiswerkwijze/proces De aanvraag komt bij de Vergunningverlener terecht, en hij/zij controleert of de aanvrager daadwerkelijk een vergunning kan krijgen. Om tot een weloverwogen besluit te komen leest de vergunningverlener de gehele aanvraag en eventuele bijbehorende plannen door. Dit toetst hij/zij aan de geldende wet- en regelgeving. Vergunningsaanvragen worden digitaal behandeld. Afhankelijk van de aanvraag wordt bepaald welke medewerker de aanvraag behandelt. Dit is ook afhankelijk van de capaciteit van de medewerkers. Het proces voor het verlenen van een omgevingsvergunning is vastgelegd in het VTH systeem Powerbrowser. De formele juridische basis is vastgelegd in wetgeving.

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

61

Hierin is vastgelegd welke processtappen moeten worden doorlopen. Het gaat hier om de processtappen op hoofdlijnen. Deze werkwijze is bekend bij alle medewerkers. Wij hanteren een basiswerkwijze voor de behandeling van aanvragen voor een omgevingsvergunning en/of melding. Als bevoegd gezag zorgen wij ervoor dat de werkwijze (processen) van het behandelen van vergunningaanvragen volgens een geborgd proces verloopt. De werkwijze voor een reguliere vergunningaanvraag hebben we in een procesbeschrijving vastgelegd.

Nieuwe werkproces reguliere vergunningverlening gemeente Someren Hieronder staat het nieuwe (gebaseerd op de huidige) reguliere omgevingsvergunningsproces beschreven van de gemeente Someren. Het vergunningverleningsproces is onder te verdelen in: • • • •

de intake; de inhoudelijke behandeling; het besluit nemen en beschikking opstellen en; het afronden van de zaak.

Per activiteit is uitgeschreven wie doet de actie (zie tabel voor de diverse rollen, taken en rolbeschrijvingen) en onder wat staat wat de uit te voeren acties zijn.

Intake 1.

Start digitale aanvraag: Wie: initiatiefnemer/aanvrager Wat: indienen via DSO gaat automatisch en er wordt automatisch een ontvangstbevestiging gestuurd.

2.

Inboeken aanvraag: Wie: administratief medewerker Wat: de aanvraag inboeken met bijlagen en importeren vanuit DSO naar het VTH systeem.

3.

Toewijzen casemanager Wie: behandelaar/toetser Wat: toewijzen van een casemanager én de naam van de casemanager koppelen aan het dossier.

4.

Bepalen bevoegd gezag of doorzendplicht Wie: casemanager Wat: • Check of de locatie binnen de gemeente valt. • Controleren of de aanvraag is ingediend bij het correcte bevoegde gezag. • Controleren toepassen coördinatieregeling (blijft bestaan i.s.m. waterschap/watervergunning). • Controleren of er sprake is van een “magneetactiviteit”. Indien “magneetactiviteit” van toepassing, dan doorzenden naar het juiste bevoegd gezag.

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

62

•

5.

Besluiten of er gebruik gemaakt gaat worden van de flexibiliteitsregeling in het geval van meerdere bevoegde gezagen. Indien van toepassing; contact opnemen met ander bevoegd gezag en hiervan melding maken.

Bepalen procedure en ontvankelijkheid Wie: casemanager (in samenwerking met behandelaar/toetser) Wat: checken volledigheid én op hoofdlijnen inhoudelijk: • Controleren of de correcte procedure is gevolgd door de aanvrager/initiatiefnemer. • Bepalen of uitgebreide procedure van toepassing is (i.p.v. regulier). • Checken of de aanvraag compleet is. Dit is het geval zodra de stukken correct zijn en een inhoudelijke beoordeling plaats kan vinden. Indien niet compleet: aanvullende stukken opvragen, uitsluitend de stukken benodigd bij de betreffende activiteit. • Wanneer de aanvullende gegevens er aanleiding toe geven kan in overleg met de aanvrager besloten worden om de procedure te verlengen. Aanvraag dient aangepast te worden. • Checken of er ketenpartners nodig zijn. • Checken er participatieverplichting rust op deze aanvraag. • Checken of er is geparticipeerd. • Checken of de raad heeft besloten dat de uitgebreide procedure van toepassing is verklaard. • Checken of de initiatiefnemer de procedure wil veranderen naar uitgebreide procedure. • Checken of alle benodigde activiteiten zijn aangevraagd? (De onlosmakelijkheid van de OW wordt losgelaten, initiatiefnemer mag alle activiteiten los aanvragen.) • Checken of er een vooroverleg (intake of omgevingstafel) heeft plaatsgevonden. (koppeling in VTH systeem).

Indien er een omgevingstafel is geweest is het van belang of de uitkomst daarvan is overgenomen. • Checken of het adviesrecht van de raad van toepassing is op de aanvraag. Indien dat het geval is, dan agenderen op de raadsvergadering.

N.B. Streven is om de duur van deze intakefase maximaal 4 werkdagen toe te kennen. Het is een intake op hoofdlijnen. Let op: indien een aanvraag binnenkomt waarop de ketensamenwerkingsafspraken van toepassing zijn, dan dient de intakefase gereduceerd te worden naar maximaal 2 werkdagen (4 dagen is inclusief weekend).

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

63

Inhoudelijke behandeling 6.

•

•

7.

•

•

Inhoudelijk beoordelen van de aanvraag/ toetsen aan alle regelgeving Wie: casemanager Wat: Inhoudelijke beoordeling van de aanvrager door de casemanager (inclusief beoordeling of er sprake is van bijzondere omstandigheden waardoor het verlenen van de vergunning zou leiden tot ernstige nadelige of mogelijk ernstige nadelige gevolgen voor de gezondheid). Checken of de aanvraag valt binnen gevolgklasse 1 en zo ja, of ze gebruik hebben gemaakt van het juiste instrument en de juiste kwaliteitsborger. Opvragen adviezen in- en extern (zorgen voor integrale advisering), ontvangen en beoordelen Wie: casemanager en adviseur Wat: Ingewikkelde gevallen worden besproken in intern bouwplanoverleg dat 1 keer in de week plaatsvindt. Beoordelen aan de hand van een checklist (bv. in welke gevallen wordt waar advies gevraagd en hoeveel tijd is hiervoor beschikbaar) Opstellen en integrale beoordeling adviezen door casemanager in samenspraak met de adviseurs.

Besluit nemen en beschikking opstellen 8.

• • 9.

Bepalen leges (en eventueel verrekening van reeds betaalde leges in het initiatievenproces) Wie: casemanager Wat: Conform legesverordening opstellen van brief (standaard) Zorgen voor aansturing financiën ten behoeve van facturering Opstellen definitieve beschikking en laten ondertekenen Wie: casemanager Wat: ten aanzien van alle positieve besluiten zijn de casemanagers gemandateerd voor ondertekening mits passend binnen de bestaande regels.

Toestingskader en toetsingsniveau Centrale vraag: ‘Hoe toetsen we vergunningsaanvragen en wat zijn de diepgangsniveaus?’. De prioriteiten en doelstellingen worden vertaald naar concrete strategieën. De toepassing van deze strategieën leidt tot het behalen van de geformuleerde doelen. De probleemanalyse van vergunningverlening laat zien dat ten aanzien van vergunningen en meldingen de negatieve effecten leidend zijn. Wij willen deze ‘risico’s’ strategisch beheersen door risicogestuurd te blijven werken. Door risicogestuurd te kijken naar verschillende vergunnings- en meldingsaanvragen wordt inzichtelijk welke onderdelen belangrijk zijn en dus een diepgaandere toets wenselijk/noodzakelijk is. In andere woorden, de strategie beoogt de capaciteit daar in te zetten waar de effectscores het hoogst zijn. Dit kan worden gedaan door diepgangsniveaus in de toetsingen toe te passen. Met behulp van een prioritering wordt ‘top-down’ gewerkt. Naar mate de berekende effectscores

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

64

afnemen, neemt ook de inspanning (diepgangsniveau) af. Onderstaande tabel geeft een overzicht van de toetsingsniveaus met bijbehorende omschrijving.

Door op deze wijze te werk te gaan, zullen de vergunningen en meldingen met een hoger risico ook een intensiever beoordelingsproces kennen, waarmee risico’s beter worden beheerst en het publieke belang wordt gewaarborgd. Een adequate risicogestuurde aanpak voor het vergunningsverleningstraject draagt bij aan de efficiëntie van het houden van toezicht, omdat opgemerkte aandachtspunten bij het vergunningsverleningstraject meegenomen kunnen worden in het toezichttraject.

Risicoklasse Hoog

Middel

Regulier

Uitgebreid

Vergunningen:

Vergunningen:

•

Vooroverleg

•

omgevingstafel

•

Toetsniveau 3

•

Toetsniveau 4

•

Vooroverleg

•

Toetsniveau 3/4

•

Actief communiceren met belanghebbenden

Vergunningen: •

Laag

Toetsniveau 2

melding marginaal afdoen

Melding (niveau 2)

(Niveau 0/1)

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

65

De door ons gehanteerde risicogerichte aanpak past in de lijn van de risicogerichte aanpak van de ODZOB voor milieuvergunningen (opgenomen in het ROK-VV). Bij de beoordeling van de vergunningen en meldingen maken we gebruik van de vaste toetsingskaders die voortkomen uit de wet (Omgevingswet, besluit bouwwerken leefomgeving, omgevingsplan) en of ons vastgestelde beleid. Voor omgevingsvergunningen activiteit bouw gelden specifieke voorschriften. Voor gevolgklasse 1 is de kwaliteitsborger verantwoordelijk voor de toetsing van deze eisen van het Bbl en voor gevolgklasse 2 en 3 blijft de gemeente degene die toetst aan de eisen uit het Bbl. De technische voorschriften uit het Bbl zijn niet naar zwaarte gedifferentieerd. Het is praktisch onmogelijk om alle geldende voorschriften even uitputtend te toetsen. Hiervoor ontbreken de (financiële) middelen en capaciteit. Bovendien vraagt niet elk bouwwerk dezelfde controle. Het is van belang om tot een adequate wijze van toetsing te komen zodat de onderwerpen uit het bouwbesluit, en in het bijzonder de veiligheid, kunnen worden gewaarborgd. In de praktijk komt dit er op neer dat de vergunningverleners bepalen welke omgevingsvergunningen activiteit bouw wel en niet diepgaand worden getoetst aan het Bbl. Dit ligt nu nog niet formeel vast.

In feite wordt op de werkvloer bepaald welke onderdelen van het Bbl wel of niet worden getoetst, en op welk niveau deze toetsing plaatst vindt. Ons voornemen is om een toetsingsprotocol vast te gaan leggen zodat wij beleid hebben met betrekking tot het toetsen van vergunningaanvragen activiteit bouw. Voor sommige activiteiten, zoals bijvoorbeeld het organiseren van een evenement of het exploiteren van een horecaonderneming, is een vergunning of ontheffing (of melding) nodig op grond van de Apv. De uitwerkingen van deze instrumenten volgt hieronder. Algemeen plaatselijke verordening (Apv) & bijzondere wetten Eén van deze instrumenten is de in de Apv neergelegde regelgeving. In de Apv worden activiteiten in de leefomgeving aan regels gebonden. Het gaat dan om activiteiten die sterk plaatsgebonden zijn en niet op een andere wijze zijn gereguleerd, zoals bijvoorbeeld evenementen en het voorkomen van overlast. Naast de Apv is er ook een categorie wetten die de bijzondere wetten wordt genoemd en op grond waarvan de burgemeester of het college bevoegd is om vergunningen en ontheffingen te verlenen en toezicht op te houden. Deze wetten zien toe op één specifiek onderwerp zoals de Alcoholwet (voorheen de Drank- en Horecawet) en de Wet op de kansspelen.

In de hierop volgende paragrafen worden enkele activiteiten en wetten weergegeven die bij het verlenen van vergunningen/ontheffingen op grond van de Apv en de bijzondere wetten gehanteerd worden. Vergunningen en ontheffingen Het doel van deze vergunningplicht is gelegen in de bescherming van: de openbare orde, de openbare veiligheid, de volksgezondheid en/of de bescherming van het milieu. Om de toetsing van de vergunningsaanvragen zorgvuldig te kunnen verrichten en de risico’s op het gebied van veiligheid te kunnen beoordelen, is het van belang dat aanvragen tijdig en volledig worden aangeleverd. Hieronder volgen enkele activiteiten alsmede wetten en beleidsregels die bij het verlenen van vergunningen en/of ontheffingen op basis van de Apv en de bijzondere wetten in acht worden genomen: Evenementen Evenementen zijn belangrijk in Someren. Deze dragen bij aan de saamhorigheid en vergroten de maatschappelijke cohesie. In het evenementenbeleid Someren 2019 zijn kaders vastgelegd die Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

66

duidelijkheid verschaffen voor welke activiteiten en op welke wijze een evenementenvergunning aangevraagd dient te worden. Daarnaast bevat de nota ook kaders die aangeven op welke wijze evenementen prettig, beheersbaar en vooral veilig moeten verlopen. Het vergunningen traject is een belangrijke schakel in het gehele proces. Het is daarbij van belang dat organisatoren een vergunningaanvraag tijdig indienen. Bij een niet tijdige indiening spreken we de organisatoren daarop aan en wijzen hen op het belang van tijdig indienen en hun eigen verantwoordelijkheid hierin. Afhankelijk van het soort evenement en de complexiteit maken we een afweging of de vergunningaanvraag alsnog kan worden behandeld. Indien een aanvraag buiten behandeling wordt gesteld of als er om moverende redenen een voornemen tot weigeren is, wordt altijd vooraf de burgemeester geïnformeerd. Alcoholvergunning Een Alcoholvergunning is vereist voor ieder bedrijf dat, of andere organisatie die, alcoholhoudende dranken schenkt en/of verkoopt. Deze vergunning wordt verleend op grond van de Alcoholwet, maar ook de Apv bevat bepalingen rondom horecagelegenheden en paracommerciële inrichtingen, zoals buurthuizen en sportkantines. Ontheffing alcoholvergunning Naast een vergunning kent de Alcoholwet ook een ontheffing (artikel 35 Alcoholwet).

Het betreft een tijdelijke ontheffing voor de verstrekking van zwak-alcoholische dranken tijdens evenementen. Exploitatievergunning De exploitatievergunning is primair een overlastvergunning: zij biedt de mogelijkheid preventief te toetsen, of de exploitatie van een horecabedrijf zich verdraagt met het woon- en leefmilieu ter plaatse. Daarbij is van belang in welke mate van het bedrijf zelf overlast is te verwachten, maar ook in welke mate de komst van het bedrijf de leefbaarheid en het karakter van de buurt aantasten. Bij de vergunningverlening let de burgemeester op de aard van de inrichting, de mate van de te constateren overlast, het karakter van de omgeving (de straat en de wijk) en de (justitiële) achtergrond van de beheerder. Bij de “aard van de inrichting” wordt gekeken naar het soort horeca (bijvoorbeeld discotheek of lunchroom) in relatie tot overlast en het bestemmingsplan. Bij de mate van overlast valt te denken aan de overschrijding van de sluitingstijden die de exploitant hanteert en overlast van bezoekers (door parkeren en verkeerslawaai). Bij het karakter van de omgeving moet worden gedacht aan de verkeersituatie, aantal beschikbare parkeerplaatsen voor bezoekers, afstand tot woningen, breedte van de straat, etc. De gemeente heeft hiermee een middel in handen om overlastgevende horeca aan te pakken.

Deze vorm van vergunning biedt voordelen in het kader van het waarborgen van de leefomgeving. Tevens kan een dergelijke vergunning preventief werken. Wet Bibob De Wet Bevordering Integriteitsbeoordelingen door het Openbaar Bestuur (verder: wet Bibob) is in het leven geroepen om te voorkomen dat de gemeente onbedoeld criminele activiteiten faciliteert. De gemeente zal de wet Bibob gebruiken als het (ernstige) vermoeden bestaat dat met de (aangevraagde) vergunning strafbare feiten worden gepleegd of dat uit gepleegde strafbare feiten verkregen op geld waardeerbare voordelen worden genut (‘zwart’ geld witwassen). Op grond van de wet Bibob is het daarnaast mogelijk een reeds verstrekte vergunning in te trekken. Mits het vermoeden bestaat dat de gemeente door het verstrekken van een vergunning onbedoeld criminele activiteiten faciliteert. Someren maakt gebruik van de mogelijkheden die wet Bibob biedt en heeft (samen met de andere gemeenten in de regio Peelland) Bibob-beleid vastgesteld op het gebied

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

67

vergunningen in de horeca- en prostitutiebranche, omgevingsvergunningen bouw en omgevingsvergunningen milieu, op het gebied van vastgoedtransacties en in het kader van aanbesteding- en inkoopprocedures voor overheidsopdrachten. In de beleidsregels staat aangegeven wanneer de wet wordt toegepast en in welke gevallen het bestuursorgaan een Bibob-advies aanvraagt bij het Landelijk Bureau Bibob. Voor hier volstaat een verwijzing naar het beleid en beleidsregels.

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

68

Naleefstrategie Inleiding De naleefstrategie bestaat uit een toezichtstrategie, een handhavingsstrategie (landelijke handhavingsstrategie Omgevingswet) en een gedoogstrategie. Voor de laatste 2 strategieën zijn landelijke kaders van toepassing. In deze bijlage staat meer over de verschillende strategieën. In de uitvoeringsprogramma’s wordt preciezer beschreven hoe wordt omgegaan met toezicht en handhaving.

Basiswerkwijze Bij het uitvoeren van de handhavingsstrategie gaat het niet alleen maar om het inzetten van instrumenten. Wij vinden het van belang om oog te houden voor de betrokken personen bij een handhavingskwestie. Op het moment dat handhavingsmiddelen worden ingezet, zorgt dit vaak voor extra druk op onderlinge relaties tussen betrokken personen. Het streven is dan ook om een oplossing te zoeken waarbij er een structurele oplossing wordt gezocht. Het zoeken naar een structurele oplossing gaat via verschillende methodes: In gesprek gaan om elkaars belangen en grieven te begrijpen. Verkennen welke mogelijke oplossingen er zijn. Het stimuleren van onderling contact en gesprekken. Mediation.

-

Dit is onze basiswerkwijze, als dat niet werkt, dan hanteren wij de in deze bijlage omschreven strategieën.

Toestingskader en toezichtsniveau De toezichtstrategie geeft antwoord op de vraag: ‘Hoe houden we toezicht?’. De risicoanalyse laat zien dat de risicoscores (=KANS X EFFECT) leidend zijn. Wij willen deze ‘risico’s’ strategisch beheersen door risicogestuurd te blijven werken. De risico’s geven aan welke objecten/bedrijven grote risico’s met zich meebrengen en waar dus toezicht een belangrijkere rol speelt. De strategie hierin is om de capaciteit daarin te zetten waar de risico’s het grootst zijn. In het uitvoeringsprogramma wordt bepaald op welke objecten, gebieden en thema’s de controles door toezichthouders zich richten gedurende de looptijd van het programma. Dit uitvoeringsprogramma wordt opgesteld op basis van risicogestuurd toezicht. Dit kan gedaan worden door gebruik te maken van diepgangsniveaus. Evenals bij vergunningverlening kan bij toezicht met behulp van een prioritering ‘top-down’ worden gewerkt. Naar mate de berekende risico’s afnemen, neemt ook de inspanning (diepgangsniveau) af. Onderstaande tabel geeft een overzicht van de toetsingsniveaus met bijbehorende omschrijving. Op deze wijze worden de toezichtstaken met een hoger risico ook een intensiever toetsingsproces kennen waarmee de risico’s beter worden beheerst en het publieke belang wordt gewaarborgd.

Nr 0 1

Omschrijving diepgang Geen toezicht Toetsen op uitgangspunten (toets op minimale invulling)

Nadere uitwerking binnen de genoemde tijdseenheden De toezichthouder houdt minimaal toezicht op de meest relevante voorschriften

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

69

2 3 4

Toetsen op uitgangspunten (toets op basisniveau) Toetsen op uitgangspunten (toets op basisniveau) Grondig

De toezichthouder hanteert het basisniveau betrekking tot toezicht op de meest relevante voorschriften De toezichthouder hanteert het basisniveau betrekking tot toezicht op alle voorschriften De toezichthouder ziet continu toe op de naleving van voorschriften (monitoring).

Op deze wijze worden de toezichtstaken met een hoger risico ook een intensiever toetsingsproces kennen waarmee de risico’s beter worden beheerst en het publieke belang wordt gewaarborgd. Bij de uitvoering van onze toezicht- en handhavingstaken passen wij deze strategie toe en nemen het integraal toezichtsprotocol als basis. De komende jaren geven we hier verdere invulling aan. Het integraal toezichtsprotocol is geactualiseerd en dient als uitgangspunt voor het houden van bouwtoezicht onder de Omgevingswet. Deze nieuwe matrix is gebaseerd op hoofdstuk 4 en 5 van het Bbl. Zodra deze beschikbaar is, geven we hier verdere invulling aan.

Landelijke Handhavingsstrategie Omgevingswet (LHSO) Wij hanteren de LSHO. Met het vaststellen van de U&HS, stellen wij ook de LSHO vast. De LHSO is een afwegingsinstrument voor toezichthouders en handhavers om in concrete gevallen effectief, afgestemd, eenduidig en uniform te kunnen interveniëren. Dat optreden kan van geval tot geval variëren van bestuursrechtelijk dan wel strafrechtelijk optreden of een combinatie daarvan. De LHSO ziet beide vormen als nevengeschikt. Voorop staat het – zo nodig – in overleg komen tot de meest effectieve sanctie. De LHSO is de opvolger van de LHS die dateert uit 2014. In de kern is de strategie nagenoeg onveranderd. Wat anders is, is dat de aansluiting op de Omgevingswet goed is gelegd, terminologie is geactualiseerd en de bestuurlijke boete is toegevoegd. Verder is de relatie tussen bestuursrecht en strafrecht (nog) beter beschreven en geborgd. Werkingssfeer De LHSO heeft in principe betrekking op de Omgevingswet en de daarop gebaseerde regels. De strategie is bedoeld als instrument voor de organisaties belast met de handhaving daarvan. Toepassing van de LHSO leidt tot afgestemd en effectief bestuursrechtelijk en/of strafrechtelijk optreden. Daarom is de LHSO met de daarin neergelegde visie, uitgangspunten en richtsnoeren, breed toepasbaar.

De LHSO kan door bestuursorganen worden vastgesteld voor andere taken dan de verplichte basistaken en bijvoorbeeld voor de gehele Omgevingswet gaan gelden. De uiteindelijke werkingssfeer hangt dus af van de mate waarin bestuursorganen de LHSO vaststellen en in hun handhavingsbeleid overnemen. Visie LHSO De LHSO zet in op een passende interventie bij iedere overtreding. Handhavers hanteren de strategie bij iedere constatering van een overtreding en maken daarbij gebruik van de daarin aangegeven instrumenten. Dit waarborgt een effectieve en doelmatige handhaving. Het draagt bij aan passend en eenduidig optreden. Het waarborgt rechtszekerheid en rechtsgelijkheid. Om in het omgevingsrecht tot een passende interventie te komen, zijn de volgende twee hoofdvragen leidend: Inzake herstel:

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

70

1a. Is herstel mogelijk? Zo ja, dan is in elk geval bestuursrechtelijk optreden aangewezen en is de vervolgvraag: 1b. Welke bestuursrechtelijke interventie is in dit geval het meest geschikt? Inzake bestraffing: 2a. Is er aanleiding voor bestraffing? Zo ja, dan is de vervolgvraag: 2b. Welke weg (bestuursrechtelijk of strafrechtelijk) is het meest passend? Stappenplan om te komen tot een passende interventie De LHSO geeft een stappenplan voor het toepassen van de visie om te komen tot een passende interventie. Startpunt van het stappenplan zijn de bevindingen van het toezicht: de constatering van feiten en omstandigheden en het oordeel van de toezichthouder, boa of handhaver daarover (de vaststelling dat sprake is van een overtreding). Aan de hand van het stappenplan, waartoe de hierna weer te geven interventiematrix behoort, kan worden gekomen tot onderling afgestemd en effectief handelen van de handhavingspartners. Belang van overleg Het is voor een effectieve handhaving van groot belang dat er effectief en constructief wordt samengewerkt tussen alle betrokkenen (bevoegde bestuursorganen, toezichthouders en opsporingsambtenaren, politie en Openbaar Ministerie). Deze samenwerking moet zo zijn georganiseerd dat de juiste personen op het juiste moment structureel of juist ad hoc en zaakgericht overleggen en informatie uitwisselen.

Structureel afstemmingsoverleg en overleg over signalen of concrete zaken met het OM en de politie dient te zijn gewaarborgd.

Samenwerking bij toezicht en handhaving Samenwerking is integraal toezicht en handhaving te kunnen uitvoeren. Daarom hebben we in de regio samenwerkingsafspraken gemaakt met onze ketenpartners, deze zijn terug te vinden in samenwerkingsafspraken ketenproces toezicht & handhaving Omgevingswet Zuidoost Brabant. Voor de basiswerkwijze sluiten wij hierop aan.

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

71

Gedoogstrategie Bij gedoogsituaties dient te worden aangesloten bij de huidige (constante) jurisprudentie van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State. ‘Slechts onder omstandigheden kan worden gedoogd. Dat kan zich voordoen als sprake is van concreet zicht op legalisatie. Ook kan handhavend optreden zodanig onevenredig zijn in verhouding tot de daarmee gediende belangen dat van optreden in die concrete situatie behoort te worden afgezien.’ In deze bijlage worden enkele handreikingen gegeven over gedogen van overtredingen. Het landelijke beleidskader inzake gedogen opgesteld destijds door de minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu en de minister van Verkeer en Waterstaat en de jurisprudentie van de bestuursrechter zijn als uitgangspunt gebruikt bij het opstellen van de gedoogstrategie. Aan het landelijke beleidskader voor gedogen kunnen geen rechten worden ontleend. Het motto vanuit de preventie is: ‘Handhaven is goed, maar preventie is beter.’ Wanneer toezicht echter tot handhaven leidt is daadwerkelijk handhaven de regel en gedogen de uitzondering. Uitsluitend met uitzicht op legalisatie en/of opheffen van de strijdigheid kan het middel gedogen onder voorwaarden uitkomst bieden en aanvaardbaar worden ingezet.

Op de juiste wijze ingezet, kan gedogen dan zorgen voor de nodige flexibiliteit die in de sfeer van een bepaald normencomplex noodzakelijk is. Karakter van de gedoogstrategie. Deze gedoogstrategie heeft het karakter van een beleidsregel (in de betekenis die de Awb daaraan toekent): ’een algemene regel over de afweging van belangen, de vaststelling van feiten of de uitleg van wettelijke voorschriften bij het gebruik van de handhandhavingsbevoegdheden van een bestuursorgaan.’ De Awb bepaalt ook het volgende: ‘Het bestuursorgaan handelt overeenkomstig de beleidsregel, tenzij dat voor een of meer belanghebbenden gevolgen zou kunnen hebben die wegens bijzondere omstandigheden onevenredig zijn in verhouding tot de met de beleidsregel te dienen doelen. Wat is gedogen? De bevoegdheid om te gedogen kan worden afgeleid uit het discretionaire karakter van handhavingsbevoegdheden. In de jurisprudentie wordt een aantal eisen aan het gedogen gesteld: -

Uitdrukkelijk schriftelijk gedogen; Tijdelijk karakter (bij voorkeur vooruitlopend op vergunningverlening); Verbonden aan voorwaarden; Betrokkenheid van belanghebbenden (hoorplicht van art. 4:7 en 4:8 Awb).

Definitie van gedogen: Het bestuur dat bevoegd is tot handhaving ziet willens en wetens (tijdelijk) af van handhavend optreden. Verschillende vormen: -

stilzwijgend (achteraf) uitdrukkelijk (vooraf of achteraf) al dan niet onder bepaalde voorwaarden al dan niet vooruitlopend op legalisatie (gekwalificeerd gedogen)

Grensvlak tussen handhaven en gedogen. De overgang tussen handhaven en gedogen is vloeiend. Wanneer houdt handhaving op en begint gedogen? Formeel gezegd: handhaving is het opleggen van een sanctie tegen een overtreding. Als geen sanctie wordt opgelegd, gedoogt het bestuur. En juist hier schijnt enige differentiatie op zijn plaats. Is het de bedoeling een evenwichtig

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

72

handhavingsbeleid te voeren (het optreden tegen overtredingen om een adequaat niveau van normbevestiging en naleving te bereiken) dan vraagt dat om een zekere prioriteitstelling. Wanneer voor bepaalde normovertredingen geen actief handhavingsbeleid wordt gevoerd, dan is er geen sprake van gedogen. Als een bestuursorgaan na een zorgvuldige belangenafweging gedoogt - al dan net onder het stellen van voorwaarden – is er sprake van expliciet gedogen. Komt gedogen voort uit het onvermogen of uit onwil tot handhaven (regelgeving is slecht uitvoerbaar, handhavende instantie is slecht geëquipeerd, weinig capaciteit, etc.), dan is sprake van impliciet gedogen. Gedogen op laatstgenoemde gronden is onaanvaardbaar. Als voldaan wordt aan de vereisten voor gedogen, maar de te gedogen overtreding is ontstaan als gevolg van verwijtbaar gedrag van de zijde van de overtreder, wordt door de politie proces-verbaal opgemaakt. Wanner de gedoogtermijn is verstreken en de strijdigheid bestaat nog of voorwaarden van een gedoogbeslissing worden niet nageleefd, kan er alsnog handhavend worden opgetreden. Wanneer is gedogen aanvaardbaar? Op de juiste wijze ingezet, kan gedogen zorgen voor de nodige flexibiliteit die in de sfeer van een bepaald normencomplex noodzakelijk is. Het bestuur kan de gevolgen van het gedogen voor een groot deel zelf in de hand houden door: -

Duidelijkheid te verschaffen over wat wordt gedoogd; Hoelang zal worden gedoogd; Wiens overtreding wordt gedoogd; En onder welke condities wordt gedoogd.

Gedogen is slechts in uitzonderingsgevallen aanvaardbaard en onder de voorwaarde dat de situatie is beperkt in omvang en/of tijd. Gedogen dient expliciet en na zorgvuldige kenbare belangenafweging plaats te vinden, en aan controle te zijn onderworpen. Gelet op het algemeen belang dat is gediend met handhaving, zal in geval van overtreding van een wettelijk voorschrift het bestuursorgaan dat bevoegd is om met bestuursdwang of een last onder dwangsom op te treden, in de regel van deze bevoegdheid gebruik moeten maken. Slechts onder bijzondere omstandigheden mag van het bestuursorgaan worden gevergd dit niet te doen. Dit kan zich voordoen indien concreet zicht op legalisatie bestaat of als er sprake is van een overmacht- of overgangssituatie. Dit is een situatie waarbij het achterliggende belang beter gediend is met het tijdelijk afzien van handhavend optreden. Hieronder worden deze situaties kort toegelicht. Overmacht situatie Bij een dergelijke situatie heeft het handhaven van wettelijke regels ongewenste consequenties uit het oogpunt van het door de overtreden rechtsregel beschermde belang. In dit soort situaties biedt de afweging van belangen weinig ruimte. De situatie dwingt tot het laten prevaleren van een bepaald belang boven de andere betrokken belangen.

Het is een onvoorziene situatie waarin de overtreding in beginsel niet voor (tijdelijke) legalisatie in aanmerking komt en het ontstaan van de situatie het resultaat is van omstandigheden die buiten de beschikkingsmacht en schuld van de overtreder liggen. Overgangssituatie In overgangssituaties kan gedogen aanvaardbaar zijn als de consequenties van handhaving niet in redelijke verhouding staan tot de belangen die met (onmiddellijke) handhaving gemoeid zouden zijn. Bij een overgangssituatie kan het bijvoorbeeld gaan om:

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

73

-

De situatie waarin nieuwe regelgeving in voorbereiding is en redelijkerwijs mag worden verwacht dat daarmee de overtreding spoedig wordt gelegaliseerd; Situaties waarin een overtreding voortvloeit uit een uitspraak van de bestuursrechter waarbij een verleende vergunning door de bestuursrechter is vernietigd op formele gronden, terwijl de activiteiten redelijkerwijs alsnog (ten volle) vergunbaar moeten worden geacht.

Gedogen kan aanvaardbaar zijn als het achterliggende belang, dat een norm primair beoogt te beschermen, in uitzonderingsgevallen, die de wetgever niet heeft voorzien, beter gediend is met (tijdelijk) al dan niet onder voorwaarden afzien van handhaving. Ook kan een zwaarder wegend belang gedogen som rechtvaardigen. Rechtsbeginselen kunnen ertoe leiden dat ook andere belangen dan het door de norm te beschermen belang moeten worden meegenomen in de afweging. Voor al deze omstandigheden geldt dat zij slechts in uitzonderingsgevallen en onder zorgvuldige belangenafweging kunnen worden toegepast mits het gedogen zoveel mogelijk in omvang en tijd beperkt is. Gedogen beperken in omvang en/of tijd Gedogen is slechts aanvaardbaar zolang en voor zover zich de betreffende uitzonderingssituatie voordoet. Zodra de formele gedoogtermijn is verstreken, of er andere omstandigheden zijn die de gedoogsituatie doen beëindigen, wordt overgegaan tot handhaving. Ook kan de noodzaak om te gedogen worden weggenomen door de situatie te legaliseren. Is (tijdelijke) legalisering van de overtreding mogelijk, dan verdient dit altijd de voorkeur boven gedogen. De situatie mag slechts tijdelijk worden gedoogd. Dit betekent dat er een duidelijke eindtermijn moet worden genoemd. De totale tijdspanne waarover wordt gedoogd, moet zo kort mogelijk zijn.

Gedogen expliciet en na zorgvuldige kenbare belangenafweging Gedogen moet altijd in de vorm van een schriftelijke beslissing. Een gedoogbeslissing dient expliciet en na zorgvuldige kenbare belangenafweging te worden genomen. Alleen als gedoogbeslissingen expliciet en dus ook schriftelijk zijn genomen en tevens van een zorgvuldige en kenbare motivering zijn voorzien, zijn ze ook daadwerkelijk onderworpen aan de mogelijkheid van controle. De beslissing zal ook duidelijk moeten zijn over de gedragingen die gedoogd worden en over de (eind)termijnen en voorwaarden die aan het gedogen gesteld worden. Ook moet in de beslissing een verwijzing staan dat derden alsnog tegen de toestemming bezwaar kunnen maken. Noodzakelijk is ook dat in de beslissing vermeld staat dat het de verantwoordelijkheid van het Openbaar Ministerie voor de strafrechtelijke rechtshandhaving onverlet laat. Gedogen aan controle onderwerpen Wil de overheid geloofwaardig zijn, dan is het van evident belang dat de gedogende instantie zelf de controle uitoefent. Een actieve houding en extra aandacht zijn dus vereist. Dat gedoogbeslissingen niet moeten worden verward met echte vergunningen, blijkt vooral wanneer de handhaving van gedoogvoorwaarden aan de orde is. Gedoogvoorwaarden bevatten de condities waaronder het bestuur bereid is geen gebruik te maken van de handhavingsbevoegdheid.

Indien de overtreder zich niet aan de condities houdt, riskeert hij een sanctie. Omdat de overtreding van gedragsvoorwaarden niet kan worden gezien als de overtreding van een wettelijk voorschrift, kan de overtreding van dergelijke voorwaarden geen grondslag vormen voor het nemen van een sanctiebeschikking. Welk kan een dergelijke overtreding de aanleiding vormen voor een sanctie ter zake van de oorspronkelijke overtreding.

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

74

Uitgangspunt is dat voorafgaand aan de inzet van bestuurlijke handhavingsinstrumenten een belangenafweging wordt gemaakt. Het feit dat het bestuur een bepaalde overtreding heeft gedoogd, is een factor die op verschillende plaatsen in die belangenafweging een rol speelt waarbij de belangen van de overtreder, van derden en het algemeen belang zorgvuldig dienen te worden afgewogen. Dat kan ertoe leiden dat ondanks het eerdere gedogen toch kan worden opgetreden. Om te voldoen aan de evenredigheidseis kan het echter nodig zijn de overtreder enigszins tegemoet te komen, door hem bijvoorbeeld een langere termijn te gunnen, feitelijk medewerking te verlenen bij het ongedaan maken van de overtreding en – in een uitzonderlijk geval – door financiële compensatie aan te bieden voor tenietgedane investeringen (bijvoorbeeld indien er sprake was van vooraf gekwalificeerd gedogen en de overtreder onder invloed daarvan investering heeft verricht). Afstemming met handhavingspartners -

-

Interne afstemming: Binnen een handhavende organisatie dient een gedoogbeslissing goed afgestemd te worden. Zo zal er binnen een gemeente veelal overleg moeten plaatsvinden tussen milieu, brandweer, ruimtelijke ordening en bouwen, om te voorkomen dat een situatie uit het ene oogpunt zou worden gedoogd terwijl dit op andere gebieden niet mogelijk is. Externe afstemming: Om een weloverwogen belangenafweging te kunnen maken is het van belang dat ook de handhavingspartners bij het nemen van gedoogbeslissingen betrokken worden. Een afschrift van de gedoogbeslissing wordt gezonden aan de betrokken instanties.

Nieuwe jurisprudentie over gedogen Uit de Algemene wet bestuursrecht en de door de bestuursrechter gevormde jurisprudentie volgt ondubbelzinnig dat de schriftelijke beslissing om te gedogen moeten berusten op een verzoek van inrichtinghouder. De aanvrager moet in zijn gedoogverzoek gemotiveerd ingaan op de bijzondere omstandigheden die naar diens oordeel gedogen in zijn geval rechtvaardigen. Daarbij kan aansluiting worden gezocht bij de bijzondere omstandigheden die in het algemeen aanleiding kunnen zijn voor een gedoogsituatie: concreet zicht op legalisatie (ontvankelijke aanvraag is ingediend, en voorlopige inschatting is ‘vergunbaar’), onevenredigheid van handhaving in het licht van de daarmee in te dienen belangen, andere verantwoorde bescherming van het belang dat de overtreden rechtsregel beoogt te beschermen. Een gedoogbeslissing is geen besluit in de zin van de Awb en wordt niet met een Awb-besluit gelijk gesteld. En daarom kunnen tegen een gedoogbeslissing geen bestuursrechtelijke rechtsmiddelen (meer) worden aangewend. Dit blijkt uit de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (hierna: de Afdeling) van 24 april 2019. Gedoogvoorwaarden bevatten de condities waaronder het bevoegde gezag bereid is geen gebruik te maken van ter beschikking staande bestuursrechtelijke handhavingsinstrumenten.

Daarbij moet vooral gedacht worden aan beschermende voorwaarden die ervoor zorgen dat het door de overtreden rechtsregel beschermde belang genoegzaam is gewaarborgd en voorkomen wordt dat in zoverre (materieel) gezien een verslechtering optreedt ten opzichte van een legale situatie. Voor zover aan de orde en mogelijk sluiten de gedoogvoorwaarden aan bij de voorschriften die aan een nog te verlenen vergunning zullen worden verbonden. Bij overmacht situaties worden aan de beslissing om te gedogen zodanige voorwaarden verbonden dat de mogelijk nadelige gevolgen voor Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

75

het door de rechtsregel beschermde belang zoveel mogelijk worden beperkt en geneutraliseerd. In de beslissing kan worden opgenomen dat de gedoogvoorwaarden gedurende de geldigheidsduur van de gedoogbeslissing kunnen worden aangevuld of gewijzigd. Als één of meerdere gedoogvoorwaarden niet worden nageleefd zal het bevoegde gezag in de meeste gevallen eerst manen tot naleving van de gedoogvoorwaarden. Als de situatie daarna niet verandert dan wordt de beslissing tot gedogen ingetrokken en wordt alsnog handhavend opgetreden tegen de overtreding. Dit handhavend optreden zal geschieden overeenkomstig de handhavingsstrategie. Op een aanvraag om te gedogen wordt beslist overeenkomstig afdeling 4.1.3 van de Awb. Dit betekent dat op een aanvraag om te gedogen in principe binnen acht weken na ontvangst worden beslist (art. 4:13 Awb). De aanvraag moet dan wel voldoen aan de eisen: de aanvrager moet gemotiveerd aangeven welke bijzondere omstandigheden naar diens oordeel gedogen in dit geval rechtvaardigen. Is het verzoek niet of onvoldoende gemotiveerd en zijn er aanvullende gegevens nodig om te kunnen beslissen op de aanvraag dan kan de beslistermijn worden opgeschort (artikelen 4:5 en 4:15 Awb).

De beslistermijn wordt in dat geval opgeschort met ingang van de dag waarop het betreffende bestuursorgaan de aanvrager uitnodigt aan te vullen, tot de dag waarop de aanvraag is aangevuld of de daarvoor gestelde termijn ongebruikt is verstreken. Soms is het niet mogelijk om binnen acht weken te beslissen om een aanvraag om te gedogen bijvoorbeeld omdat de zaak heel complex is. In dat geval kan het betreffende bestuursorgaan een andere beslistermijn vaststellen. Deze termijn moet echter wel redelijk zijn en de aanvrager moet daarvan in kennis worden gesteld (artikel 4:15 Awb)

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

76

Bijlage 9 Organisatie en samenwerking De uitvoering van handhavingstaken is niet alleen belegd bij de gemeentelijke organisatie maar in opdracht van de gemeente ook bij uitvoeringsdiensten. Door kennis en informatie te bundelen, te delen en gezamenlijk op te treden wordt het handelen van de overheid versterkt. Integraal gebiedsgericht toezicht en handhaving leidt ertoe dat ondernemers en burgers niet geconfronteerd worden met telkenmale verschillende overheidsinstanties aan de deur. In deze bijlage zijn de afspraken met de uitvoeringsorganisaties beschreven en de wijze van afstemming met de samenwerkingspartners. De gemeentelijke organisatie De taken van de medewerkers van team vergunningen en team handhaving zijn gescheiden. Dit om belangenverstrengeling te voorkomen. Team vergunningen valt onder de afdeling Dienstverlening. Team handhaving valt onder de afdeling Beheer en Uitvoering. De taken van de medewerkers van team Ruimtelijke ontwikkeling, afdeling Beleid (verantwoordelijk voor onder andere het opstellen van nieuwe bestemmingsplannen) en van belang voor het handhavingstraject om te kunnen wegen of er sprake is van een mogelijkheid tot legalisatie is tevens gescheiden van de taken van team handhaving. De gemeente Someren heeft integraal toezichthouders in dienst.

Dit zijn toezichthouders die op alle gebieden van wetgeving toezicht houden van bestemmingplannen, bouwen, openbare orde, (brand)veiligheid, APV/bijzondere wetten, water, milieu etc. Evenementen De BOA en een toezichthouder bouw nemen deel aan het evenementenoverleg (team vergunningen). Het gaat dan met name om de overleggen waarin de grote evenementen worden besproken die een risico met zich mee kunnen brengen voor de (brand)veiligheid. De Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant (ODZOB) De gemeenschappelijke regeling ODZOB voert het wettelijke basistakenpakket en de verzoektaken uit voor de gemeente Someren. De gemeenteraad van Someren heeft op 25 februari 2016 het kaderstellend plan van aanpak herziening bestemmingsplan buitengebied vastgesteld. De raad heeft daarin vastgelegd dat de uren voor de controles gefinancierd worden uit het reguliere budget in de begroting voor werkzaamheden van de ODZOB. Per deelgebied worden alle daarin aanwezige milieu inrichtingen integraal beoordeeld door de toezichthouders. Er wordt getoetst aan de hand van het bestemmingsplan, Wabo bouw en milieu, openbare orde, veiligheid, water etc.

De verdere afhandeling van de rapporten van de toezichthouders, legalisatie dan wel handhaving, ligt bij de teams handhaving en ruimtelijke ontwikkeling. De ODZOB verleent enkele keren per jaar juridische inzet in de voorbereiding van te nemen handhavingsbeschikkingen. De ODZOB kan ook strafrechtelijk handhaven. In voorkomende gevallen wordt deze optie voorgelegd aan de gemeente. Er kan dan een keuze worden gemaakt om strafrechtelijk en/of bestuursrechtelijk op te treden. De handhavingsstrategie zegt hierover dat er sprake moet zijn van een op elkaar afgestemd bestuursrechtelijk en strafrechtelijk optreden tegen overtreding van gestelde normen.

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

77

Consignatieregeling Wanneer burgers melding doen van milieuhinder veroorzaakt door bedrijven (waaronder geur- en geluidshinder) dan kunnen zij hiervan melding doen bij de consignatiedienst van de ODZOB. Hiermee is in onze gemeente voorzien in een 24 uurs bereikbaarheid en afhandeling van dergelijke klachten. Asbest Zoals omschreven in hoofdstuk 2.4 is de controle op asbestverwijdering in het wettelijke basispakket van de ODZOB opgenomen. In Someren is een bijzondere situatie ontstaan door de hagelbui in 2016 waardoor er in dat jaar een hausse aan saneringen en dus controlemomenten was voor de teams vergunningen en handhaving. Er wordt gecontroleerd en toezicht gehouden conform het regionaal uitvoeringsbeleid Asbest dat door het college op 15 februari 2018 is vastgesteld. Het toezicht op de sanering geschiedt door de ODZOB, steekproefsgewijs, op basis van een in het beleid opgenomen matrix. Bij asbestverwijdering wordt er in sommige gevallen ook gesloopt. In die gevallen gaat een toezichthouder van de ODZOB voor de asbest controleren en een toezichthouder van team handhaving voor de sloopmelding. De verdere juridische afhandeling van de dossiers is voor de juristen van team handhaving.

Peelland Interventie Team (PIT) Doelstelling Het Peelland Interventie Team (PIT) is een interventieteam onder de regie van de gemeenten Asten, Deurne, Gemert-Bakel, Helmond, Laarbeek en Someren waarbij de aansturing op één centraal punt ligt. Het PIT speelt een belangrijke rol bij de integrale aanpak van de ondermijnende criminaliteit, handhavingsknelpunten en bij overlast. Partners Het Peelland Interventie Team bestaat uit zes gemeenten, politie Oost-Brabant, de Afdeling Vreemdelingen Identificatie Mensenhandel (AVIM), de Veiligheidsregio (VRBZO), en Senzer. Zij werken nauw samen met de Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid (ISZW), de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA), Enexis, de Omgevingsdienst Zuidoost Brabant (ODZOB) en de Belastingdienst. Daarnaast staat het team in nauw contact met het Regionaal Informatie- en Expertise Centrum (RIEC) en de Taskforce Brabant Zeeland. Het team zoekt nadrukkelijk de samenwerking met zorg- en welzijnsorganisaties om te komen tot duurzame oplossingen. Kracht De unieke eigenschap en daarmee de kracht van het Peelland Interventie Team is dat het geheel, door het koppelen van bevoegdheden en informatie, groter is dan de som der delen. Door middel van het PIT-convenant wordt er onderling informatie uitgewisseld.