Bijlage bij Raadsnotitie Rapport U&HS 2023-2026

Hierdoor ontkomen we er niet aan dat een deel van de werkzaamheden altijd op basis van acute/spoed situaties plaatsvindt. Alcoholwet, de hoogste risico's: 1. 2. 3. 4. 5.

Overtreden vergunningsvoorwaarden Geluidsoverlast (in relatie tot APV) Geen leidinggevende aanwezig Schenken aan minderjarigen Geen/niet actuele vergunning

Het is verboden om alcohol te verkopen aan jongeren onder de 18 jaar. De gemeente houdt toezicht op de naleving van geldende leeftijdsgrenzen. De Alcoholwet verplicht verkopers van alcohol om de leeftijd van de klant vast te stellen door naar diens identiteitskaart te vragen. Dit kan onder meer gecontroleerd door de inzet van mystery shoppers van zeventien jaar, die supermarkten, slijterijen, horecagelegenheden, cafetaria’s en sportkantines bezoeken. Verder heeft het voldoen aan de vergunningsvoorwaarden en de inrichtingseisen prioriteit binnen het toezicht op de naleving van de Alcoholwet. Dit wordt verder uitgewerkt in het alcohol preventie en handhavingsplan. De komende jaren gaan we hier op de volgende manier aandacht aan geven: Schenken alcohol minderjarigen: dit mag de komende jaren meer aandacht krijgen. We gaan de samenwerking zoeken met jongerenwerk, politie en GHOR om dit probleem op te lossen. Evenementen, de hoogste risico’s: 1. Schenken van alcohol aan minderjarigen 2. Handelen in afwijking van een evenementenvergunning type B Veiligheid is een belangrijke voorwaarde bij het organiseren en laten plaatsvinden van een evenement. Ook het beperken van overlast voor omwonenden is van groot belang. Tegelijk is Someren een gastvrije gemeente, waarin evenementen een belangrijke plaats innemen.

Met toezicht en handhaving wordt geprobeerd het bovenstaande in balans te houden.

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

25

Zowel in aanloop naar, als tijdens en na afloop van het evenement wordt gestuurd op het minimaliseren van het risico dat door het evenement de openbare orde en veiligheid of het woon- en leefklimaat van omwonenden wordt aangetast. De verantwoordelijkheid hiervoor ligt primair bij de organisator van het evenement. Uitgangspunt is dat de organisator op de hoogte is van alle voorwaarden die aan een evenement gesteld worden en van relevante wet- en regelgeving. Toezichthouders van de gemeente en/of de hulpdiensten met toezichthoudende taken (politie, brandweer en veiligheidsregio) zijn belast met de taak om bij een evenement te controleren of de voorschriften van een vergunning worden nageleefd en om mogelijke veiligheidsrisico’s te constateren en te voorkomen.

4.3 Prioriteitstelling In de vorige paragrafen zijn de uitkomsten van de probleemanalyse gepresenteerd. Daarbij staan de hoogste risico’s per domein vermeld. In deze paragraaf wordt vastgelegd welke prioriteiten de gemeente Someren aan de vergunning- en handhavingstaken toekent. De inschatting van de risico’s voor de leefomgeving is richtinggevend voor de prioriteiten die worden gesteld bij het stimuleren en/of afdwingen van het naleefgedrag. Voorafgaand aan de prioritering heeft een ambtelijke invulling van de risicoanalyse plaatsgevonden. Vervolgens is tijdens een bestuurlijke prioriteitensessie input gevraagd aan de portefeuillehouder op deze risico’s. Omdat er beperkte capaciteit is die niet op alles ingezet kan worden, wordt prioriteit gegeven aan de thema’s en gevallen waarin de risico’s van niet-naleving het grootst zijn. De landelijke, regionale en lokale prioriteiten en projecten worden verder uitgewerkt in de jaarlijkse uitvoeringsprogramma’s. Verder zal de gemeente naar aanleiding van meldingen of handhavingsverzoeken, ongeacht de prioriteit, altijd een actie ondernemen. Bij het vaststellen van de prioriteiten nemen de risico’s een belangrijke plaats in. De gedachte daarbij is dat interne en externe risico’s die de gemeente loopt bij het niet uitvoeren van haar handhavingstaken in belangrijke mate de bestuurlijke aandacht voor een onderwerp zullen bepalen.

Het benoemen van risico’s en het afwegen hiervan is dan ook een belangrijke stap naar een organisatie waarin de intensiteit van toezicht en handhaving een directe relatie heeft met de kans dat een probleem zich voordoet en de ernst van de mogelijke gevolgen bij het niet uitvoeren van deze taken. Daarbij moet worden onderkend dat ondergeschikte risico’s hoog op de politieke agenda kunnen staan, omdat maatschappelijke en/of politieke opvattingen daartoe dwingen. Behalve de prioriteiten uit de risicoanalyse zijn er landelijk prioriteiten opgenomen in het door het Rijk opgestelde dreigingsbeeld milieucriminaliteit 2021. Deze is tot stand gekomen door samenwerking van de meeste partijen die betrokken zijn bij toezicht en handhaving van wet- en regelgeving die bedoeld is om het milieu te beschermen. In dit rapport zijn negen vormen van milieucriminaliteit geselecteerd die nader zijn uitgediept, variërend van dreigingen voor bodem en waterkwaliteit en biodiversiteit tot dreigingen gerelateerd aan de circulaire economie.

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

26

Milieucriminaliteit heeft verstrekkende gevolgen voor de wereld waarin we wonen en waar we deel van uitmaken. Milieucriminaliteit is veelal ‘hidden impact crime’: de effecten ervan zijn niet altijd (direct) zichtbaar, maar hebben zeer grote en ondermijnende gevolgen voor de leefomgeving, economie en maatschappij. De gezondheid van mens en dier en het milieu worden aangetast door bijvoorbeeld vervuilde grond of water, door illegale lozingen van afval of gevaarlijke stoffen, mestfraude, illegale gewasbeschermingsmiddelen en het verwerken van (chemisch) afval in diervoeder of scheepsbrandstoffen. Het niet naleven van de regels levert overtreders daarnaast oneerlijke concurrentievoordelen op en tast het economische bestel aan. De onderwerpen benoemd in dit dreigingsbeeld zal vooral in ketenverband wordt opgepakt, ondergebracht bij de ODZOB. Jaarlijks zal in het uitvoeringsprogramma van de ODZOB aangegeven moeten worden op welke wijze de ODZOB voor de gemeente deze onderwerpen uitvoert.

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

27

5 Strategieën Dit hoofdstuk beschrijft de strategieën van de U&HS. De prioriteiten en doelstellingen worden vertaald naar concrete strategieën. De toepassing van deze strategieën leidt tot het behalen van de geformuleerde doelen. De grondslagen van de inhoud van de strategieën zijn terug te vinden in het Omgevingsbesluit artikel 13.6 en 13.7 (voorheen hoofdstuk 5 van de Wabo). Bij het voorbereiden van deze strategie is gebruik gemaakt van enkele andere vergunningenstrategieën uit andere regio’s. De VTH-strategieën bestaan uit vijf componenten: preventiestrategie, vergunningenstrategie, toezichtstrategie, sanctiestrategie en gedoogstrategie. In onderstaand figuur is de onderlinge verhouding tussen de VTH-strategieën gevisualiseerd.

VTH-strategie Omgevingsrecht

Preventiestrategie

Vergunningenstrategie

Naleefstrategie

Toezichtstrategie

Sanctiestrategie

Gedoogstrategie

Preventiestrategie De preventiestrategie beschrijft hoe overtredingen van wet- en regelgeving kunnen worden voorkomen. Communicatie en voorlichting spelen een grote rol. De preventiestrategie is vooral gericht op het vergroten van de bewustwording van inwoners en bedrijven dat zij zélf

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

28

verantwoordelijk zijn voor het naleven van wet- en regelgeving. Bekendheid met de regels vormt immers de basis voor het naleven van regels. Vergunningenstrategie In de vergunningenstrategie leggen wij vast welke vormen van vergunningverlening er zijn en welke toetsingskaders daarbij gelden. Met deze strategie zorgen wij ervoor dat we het kwaliteitsniveau van de diverse processen en werkzaamheden zo hoog mogelijk houden. In ieder geval voldoen we hiermee aan de wettelijke eisen. De gemeente Someren wil ‘risico’s’ beperken door risicogericht te werken. Dit doen we door risico gestuurd te kijken naar verschillende vergunnings- en meldingsaanvragen en we maken inzichtelijk welke onderdelen belangrijk zijn en dus bij welke aanvragen een diepgaandere toets wenselijk is. We gaan de diepgang van toetsing vastleggen in een toetsingsprotocol en passen we de werkprocessen hierop aan. Naleefstrategie De naleefstrategie is onderverdeeld in de toezichtstrategie, sanctiestrategie en gedoogstrategie. De gemeente maakt gebruik van de Landelijke Handhavingsstrategie Omgevingswet. Toezichtstrategie De toezichtstrategie beschrijft op welke manier en in welke mate toezicht wordt gehouden. Toezicht houden draagt eraan bij dat mensen wettelijke voorschriften naleven en het beperkt de risico’s op het overtreden van die voorschriften.

De aard en de frequentie van het toezicht zijn afhankelijk van het risico dat een project vormt. We werken met risicogericht toezicht. Specifiek voor de bouwactiviteit maken wij gebruik van het landelijk Integraal toezichtprotocol, zie bijlage 7. De exacte invulling van het protocol heeft prioriteit. Sanctiestrategie Als uit het toezicht blijkt dat er sprake is van een overtreding, dan treden we hiertegen handhavend op. Als uitgangspunt voor de handhavingsmiddelen die we inzetten, geldt de Landelijke Handhavingsstrategie Omgevingsrecht (LHSO). Conform de LHSO zetten we een passende sanctie in die zo effectief en efficiënt mogelijk leidt tot beëindiging van de overtreding. De sanctie wordt aangepast aan de beschikbare feiten, de aard en omstandigheden van de overtreding en het naleefgedrag van de inwoner of het bedrijf. Gedoogstrategie Er zijn omstandigheden waarbij we niet handhavend optreden tegen een overtreding. Dit zogenoemde ‘gedogen’ gebeurt op basis van een vastgestelde gedoogstrategie. De landelijke regels voor gedogen vormen de basis voor deze U&HS. Omdat het naleven van de regels ons uitgangspunt is, gaan we terughoudend om met gedogen. Het kan alleen onder strikte voorwaarden. De uitvoeringsstrategieën zijn uitgewerkt in bijlage 8.

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

29

6 Organisatie en middelen In dit hoofdstuk gaan we in op de organisatie en middelen van de U&HS.

6.1 Organisatie BESTUURLIJKE ORGANISATIE Het college van burgemeester en wethouders is als bevoegd gezag verantwoordelijk voor VTH op het gebied van de Omgevingswet. Het college stelt hiervoor een U&HS vast en maakt dit bekend aan de gemeenteraad. Het college beslist op vergunningaanvragen en treedt waar nodig bestuursrechtelijk handhavend op. De verantwoordelijke portefeuillehouder VTH bewerkstelligt dat, waar nodig, op bestuurlijk niveau afstemming plaatsvindt zodat er slagvaardig richting inwoner, bedrijf, instelling of overheid wordt opgetreden. Daarnaast draagt hij bestuurlijk verantwoordelijkheid dat de U&HS wordt uitgevoerd binnen de visie en uitgangspunten. De gemeenteraad stelt het omgevingsplan en verordeningen vast en heeft in het kader van vergunningverlening in bepaalde gevallen de bevoegdheid om adviesrecht van de raad (zie besluit 25-03-2021). De gemeenteraad heeft formeel geen wettelijke bevoegdheid over de wijze van uitvoering van de VTH-taken. AMBTELIJKE ORGANISATIE De VTH-taken bouwen en ruimtelijke ordening worden uitgevoerd door medewerkers van team vergunningen, team handhaving en team RO, voor zover deze niet zijn ondergebracht bij de ODZOB.

Daarnaast worden er ten behoeve van de uitvoering van VTH-taken ondersteunende taken uitgevoerd bij andere organisatieonderdelen: financiële diensten (legesheffing, invordering verbeurde dwangsommen, facturering), juridische diensten (bezwaarschriftencommissie) en administratieve diensten (centrale registratie). AFSTEMMING BESTUUR EN AMBTELIJKE ORGANISATIE Er is frequent overleg tussen portefeuillehouder en ambtelijke organisatie. In deze overleggen komen zo nodig individuele handhavingszaken aan de orde en wordt gesproken over ontwikkelingen op het gebied van het omgevingsrecht. Bestuurlijk gevoelige handhavingszaken worden vooraf met de portefeuillehouder afgestemd. Daarnaast vindt periodiek overleg plaats over de uitvoering van VTHtaken bij de ODZOB. SAMENWERKINGSPARTIJEN De gemeente heeft een regiefunctie bij uitvoering van VTH-taken en heeft een belangrijke rol bij een goede uitwisseling van informatie tussen de verschillende overheidsorganisaties. Voor de samenwerkingspartners aan wie uitvoering van VTH-taken is opgedragen, blijft de gemeente het bevoegd gezag en is verantwoordelijk voor het opstellen van de U&HS. De samenwerkingspartners voeren de VTH-taken uit conform de U&HS en leggen hierover verantwoording af aan de gemeente.

AFSTEMMING U&HS De U&HS hebben wij vóór vaststelling afgestemd met andere betrokken bestuursorganen en partners die belast zijn met de uitvoering en/of (strafrechtelijke) handhaving. Zo hebben wij deze U&HS voorbereid. Eveneens hebben wij deze U&HS – voor de voor hen relevante delen– aan de Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant (ODZOB), Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost (VRBZO) en de organen die belast zijn met de strafrechtelijke handhaving (politie, OM) voorgelegd en met hen afgestemd.

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

30

In bijlage 9 zijn de afspraken met de uitvoeringsorganisaties beschreven en de wijze van afstemming met de samenwerkingspartners.

6.2 Middelen De kosten die zijn gemoeid met de uitvoering van U&H-taken bestaan voornamelijk uit personele kosten, de gemeentelijke bijdrage aan de ODZOB en de VRBZO en budgetten voor overige kosten zoals licenties en extern juridisch en technisch onderzoek en -advisering. Daartegenover staan legesinkomsten, die over een langere periode niet meer dan kostendekkend mogen zijn. Overigens komen niet alle U&H-taken in aanmerking voor dekking vanuit leges. Zo zijn onder meer de uitvoering van bezwaar- en beroepsprocedures, meldingen (sloop, brandveiligheid) en toezicht en handhaving van de bestaande gebouwenvoorraad uitgesloten van legesheffing. Er dienen voldoende middelen ter beschikking te staan om de risico’s die met de uitvoering van U&H-taken worden tegengegaan tot een aanvaardbaar niveau terug te brengen. Het huidige budget en de formatieomvang voor VTH is voor het college het vertrekpunt. Als de taakuitvoering gedurende de looptijd van deze nota wijzigt, bijvoorbeeld door wetswijziging, dan worden de budgettaire effecten daarvan meegenomen in de reguliere begrotingscyclus. De financiële kaders worden opgenomen in de begroting die aan de raad in de reguliere planning- en control cyclus wordt aangeboden. De daadwerkelijke uitvoering, vastgelegd in jaarprogramma’s, beweegt zich binnen de in de begroting opgenomen kaders voor personeelskosten en directe budgetten.

Vele gemeentelijke taken worden uitgevoerd door eerder genoemde teams. Echter, specifieke uitvoeringstaken worden door de zogenaamde verbonden partijen (gemeenschappelijke regelingen) uitgevoerd. Die taken worden dus “uitbesteed”. De reden hiervan kan zijn dat dat verplicht gebeurt, maar het kan ook een eigen keuze betreffen. Deze uitbesteding c.q. deelname aan een gemeenschappelijke regeling kost natuurlijk geld. De hieraan verbonden uitgaven zijn opgenomen in de begroting. In de volgende paragrafen beschrijven we aan welke partners taken zijn uitbesteed en hoeveel middelen we daarvoor in de begroting gereserveerd hebben.

6.2.1 ODZOB Alle gemeentelijke taken op het gebied van milieu zijn uitbesteed aan de ODZOB. Het gaat dan om advisering over en uitvoering van taken zoals vergunningverlening, toezicht en handhaving. De inzet van de ODZOB is geregeld in een Dienstverleningsovereenkomst. Deze bedragen kunnen jaarlijks wijzigen, dit geldt voor alle ketenpartners. In de begroting zijn de volgende indicatieve bedragen in euro’s opgenomen voor deze uitbesteding: ODZOB: 2023 862.005

2024 862.005

2025 862.005

2026 862.005

6.2.2 Veiligheidsregio De Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost voert op grond van de Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost taken uit op het gebied van de brandweerzorg en crisisbeheersing in de provincie Noord-Brabant. In de begroting zijn de volgende indicatieve bedragen in euro’s opgenomen als bijdrage aan de VRBZO:

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

31

VRBZO: 2023 1.136.890

2024 1.136.890

2025 1.120.708

2026 1.120.708

6.2.3 U&HS als input voor de begroting Op dit moment is het zo in de (meerjaren)begroting geregeld dat jaarlijks een inschatting wordt gemaakt van de capaciteit en middelen die nodig zijn voor vergunningverlening, toezicht en handhaving. Deze inschatting is niet (altijd) gebaseerd op de werkelijke kosten. In 2023 wordt met de teams Vergunning en Handhaving onderzocht hoe de begroting op de VTH-onderdelen kan worden verbeterd c.q. geoptimaliseerd. De bedoeling is dit plan als input te gebruiken voor de (meerjaren)begroting 2024 e.v. Hierdoor wordt de begroting realistischer en zuiverder.

7 Monitoring en verantwoording In hoofdstuk 3 is vastgelegd welke strategische meetbare doelen we willen bereiken. In hoofdstuk 5 zijn de uitvoeringsstrategieën beschreven die binnen het VTH-domein worden ingezet om een bijdrage te leveren aan de realisatie van deze doelen. Door monitoring van de voortgang wordt zicht gehouden op de mate van doelrealisatie (effectiviteit). Hierover wordt verantwoording afgelegd aan het college, de gemeenteraad, onze burgers en de provincie Noord-Brabant als interbestuurlijk toezichthouder. Monitoring van bovenstaande indicatoren vindt jaarlijks plaats in het op te stellen VTH-jaarverslag dat aan het college wordt aangeboden. Het VTH-jaarverslag wordt door ons college vastgesteld en ter kennisname aan de gemeenteraad voorgelegd en aan de provincie Noord-Brabant als interbestuurlijk toezichthouder toegezonden. Tevens kan op basis hiervan input worden geleverd aan afdelingsplannen. Deze aanpassingen worden verwerkt in het daaropvolgende uitvoeringsprogramma en het opvolgende U&HS. Indien uit de monitoring van de indicatoren blijkt dat de doelstelling niet gerealiseerd wordt, wordt (afhankelijk van het moment van constateren) hiervoor een verklaring opgenomen in het jaarverslag. Indien nodig worden verbetermaatregelen voorgesteld die ertoe dienen te leiden dat in het vervolg de doelstelling wel gerealiseerd wordt.

Naast de monitoring voor de verslaglegging vindt door de betrokken afdelingen continue monitoring van de uitvoering plaats. Deze gegevens worden gebruikt voor werkverdeling en termijnbewaking. Het bezig zijn met een U&HS is zoeken naar een evenwicht tussen kwaliteit en kwantiteit. Het verschil tussen de benodigde en beschikbare capaciteit vraagt om een afweging. In deze U&HS zijn voor de eerste keer strategische SMART-doelstellingen opgenomen. In de aankomende jaren is de gemeente Someren (beter) in staat om een gedetailleerd overzicht te creëren van benodigde en beschikbare financiële en personele middelen per doelstelling. Om meer inzicht te krijgen in onze kosten en de bronnen waaruit deze kosten gefinancierd worden, zullen de komende jaren in het teken staan van het verkrijgen van transparantie. Meer transparantie in de opbouw van onze begroting, maar ook meer inzicht in de taken die we doen en in welke mate we die taken uitvoeren. Hierdoor zijn bewuste keuzes te maken in het gehele palet aan

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

32

werkzaamheden, hoe we taken willen uitvoeren, tegen welke kosten en hoe we deze gefinancierd krijgen, bijvoorbeeld door middel van het heffen van leges of uit het gemeentefonds. Het gebruik van de risicoanalyse en de toets-matrix voor de berekening van de gewenste bezetting op de diverse onderdelen van de teams Vergunning, Handhaving en RO is daar een directe uitwerking van. Voor het uitvoeren van U&HS is deskundigheid nodig. Op VTH-gebied wijzigt de regelgeving de laatste jaren voortdurend en dit zal de komende jaren ook zo blijven. Bij de jaargesprekken met medewerkers wordt besproken welke opleidingsbehoefte er is om deze taken goed uit te kunnen (blijven) voeren. Verder dient in dit kader ook rekening te worden gehouden met de toekomstige ontwikkelingen op het gebied van de Omgevingswet en de Wet private kwaliteitsborging in de bouw. Vooral deze laatste wet zal van grote invloed zijn op de benodigde capaciteit bij VTH. Hoeveel effect en wanneer de effecten in werking treden is nog niet bekend. Hiervoor is nader onderzoek nodig.

8 Kwaliteit De gemeente Someren stelt de verordening Uitvoering en Handhaving omgevingsrecht vast voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet. De verordening vormt het kader voor de kwaliteit van de VTH-taken voor de gemeente en in opdracht daarvan handelende (omgevings)diensten. De verordening drukt het commitment uit van de gemeenteraad aan kwaliteit. De Verordening U&H ziet met name toe op de kritieke massa van de VTH Kwaliteitscriteria versie 2.2. In de kwaliteitscriteria 2.2 is vastgelegd waaraan organisaties op het gebied van VTH-taken ten aanzien van het personeel (kritieke massa), het proces en de inhoud (deskundigheid) moeten voldoen. Een wezenlijke vraag is of de organisatie robuust genoeg is om te voldoen aan de wettelijke eisen. Verder moet voldaan worden aan de zogenaamde ‘outputcriteria’, waarmee concreet omschreven moet worden wat de te behalen doelen van de U&HS zijn. Dit totaalpakket bepaalt de minimaal vereiste kwaliteit, waaraan elke overheidsorganisatie die met vergunningverlening, toezicht en handhaving van het omgevingsrecht is belast, moet voldoen. De gemeenteraad heeft hiermee een handvat om de kwaliteit te bepalen van de uitvoering van taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving.

Door vaststelling van de Verordening U&H wordt het juridische kader gevormd voor het beoordelen, borgen en verbeteren van de kwaliteit van deze U&H-taken. Wij hebben een kwaliteitsmeting uitgevoerd in 2022. We voldoen aan het kwaliteitsniveau zoals is opgenomen in onze verordening. De uitkomsten van de kwaliteitsmeting zijn conform afspraak met het IBT tijdig toegestuurd.

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

33

Bijlagenbundel bij U&HS gemeente Someren 2023-2026 Bijlage 1 Toelichting BIG 8 Bijlage 2 Wettelijke- en beleidsmatig kaders Bijlage 3 Cijfermatige beleidsevaluatie Bijlage 4 Veranderingen Omgevingswet en Wkb Bijlage 5 Handleiding risicoanalyse Bijlage 6 Uitkomsten risicoanalyse Bijlage 7 Integraal toezichtsprotocol bouw Bijlage 8 Uitvoeringsstrategieën Bijlage 9 Organisatie en samenwerking

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

34

Bijlage 1 Toelichting BIG 8 De U&HS is onderdeel van de ‘BIG 8’-beleidscyclus. Strategisch beleidskader: U&HS De U&HS vormt binnen deze cyclus het strategisch beleidskader. De strategie is gebaseerd op een probleem- en risicoanalyse en bevat onder meer doelen, strategieën en afspraken over samenwerking. De periode waarop de strategie betrekking heeft, is niet voorgeschreven. In deze U&HS wordt voor de lokale beleidstaken gekozen voor een periode van 4 jaar. Operationeel beleidskader: het uitvoeringsprogramma We werken op basis van een jaarlijks uitvoeringsprogramma dat ter vaststelling aan het college van burgemeester en wethouders wordt aangeboden. In het uitvoeringsprogramma worden zowel de doelstellingen als de prioriteiten verder uitgewerkt en als concrete activiteiten benoemd, inclusief de capaciteit die daar bij hoort. Vertrekpunt is de bestaande capaciteit. Voorbereiden en uitvoeren: de uitvoeringsorganisatie Onze organisatie is zodanig ingericht dat een adequate en effectieve uitvoering van de VTH-taken gewaarborgd is en de mogelijkheid blijft om aan te passen. Hiervoor zijn ten minste geborgd: -

Personeelsformatie, taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden; Scheiding ten aanzien van vergunningverlening en toezicht & handhaving; Bereikbaarheid buiten kantooruren; Werkprocessen, procedures ten aanzien van de uitvoering van vergunningverlenings- en handhavingstaken en toezien op het werken conform vastgestelde processen; Financiële middelen.

Monitoring We werken volgens de systematiek van monitoring van processen, resultaten en de effecten hiervan. Hiermee wordt bepaald of doelstellingen worden behaald en vindt bijstelling van doelen en prioriteitstelling plaats. Voor het monitoren van het effect van vergunningverlening en handhaving zijn waar mogelijk doelen en maatregelen (indicatoren) benoemd. Deze maatregelen sluiten aan bij de doelstellingen en geven een beeld over in hoeverre doelstellingen behaald worden. Rapportage en evaluatie Een gedegen verantwoording maakt het mogelijk de efficiëntie en effectiviteit van het gevoerde beleid te beoordelen en waar nodig bij te sturen. Verantwoording vindt plaats met het jaarverslag VTH, waarbij gerapporteerd wordt over de in het uitvoeringsprogramma VTH geplande en uitgevoerde activiteiten. Het jaarverslag wordt bestuurlijk vastgesteld. Geconcludeerd wordt of de bestuurlijk wenselijke situatie aanwezig is. Eventuele aanpassingen of bijstellingen worden opgenomen in het VTH-uitvoeringsprogramma voor het daaropvolgende jaar.

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

35

Bijlage 2 Wettelijke- en beleidsmatig kaders Omgevingswet* 3. 4. 5. 6. 7.

Besluit kwaliteit leefomgeving Besluit activiteiten leefomgeving Besluit bouwwerken leefomgeving (thans: Bouwbesluit 2012) Omgevingsregeling (Mor) Omgevingsbesluit

Algemene wet bestuursrecht (Awb) Asbestverwijderingsbesluit 2005 Besluit bereikbaarheid en bluswatervoorziening Brabant Landelijk Handhavingsstrategie Omgevingswet* Erfgoedwet Gemeentewet APV & Bijzondere wetten: • Huisvestingswet 2014 • Alcoholwet (Aw) • Wet Bibob • Opiumwet • Vuurwerkbesluit • Wet basisregistratie personen (BRP) • Wegenverkeerswet 1994 • Wet op de kansspelen (WOK) Provinciaal: • • • •

Omgevingsvisie Noord-Brabant Omgevingsprogramma Noord-Brabant Omgevingsverordening Noord-Brabant Provinciewet

Gemeentelijk: • • • • • • • • • • •

Participatiebeleid 2020 Beleidsregels Bibob Raadbesluit Adviesrecht van de raad, Uitgebreide procedure en participatieplicht Omgevingsplan (voorheen bestemmingsplannen) Vergunningen Toetsmatrix Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl)** Toezichtmatrix Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl)** Verordening Uitvoering en handhaving omgevingsrecht gemeente Someren Handhaving sanctiestrategie Someren 2022 incl. protocol hoogte dwangsommen* Leidraad handhavingsacties en begunstigingstermijnen - maart 2022 Beleidsregel handhavingsprotocol Opiumwet 13b Someren Verordening geurhinder en veehouderij

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

36

• • • • • • • • •

Bomenbeleidsvisie Nota archeologiebeleid 2012 Nota standplaatsenbeleid Apv Integraal horecabeleid Nadere regels reclame Preventie- en handhavingsplan Alcoholwet (nog op te stellen) Kadernota Integraal Veiligheidsbeleid 2019-2022 gemeente Someren Regionaal Operationeel Kader-TH en VV

*we gaan ervanuit dat de Omgevingswet tijdens de duur van de U&HS in werking treedt. De thans geldende wetgeving (bijvoorbeeld Wabo, bouwbesluit 2012) blijft onverkort van kracht totdat de nieuwe Omgevingswet in werking is getreden. Tot die tijd blijven we de huidige wet- en regelgeving hanteren. ** Met het vaststellen van de U&HS worden deze documenten mede vastgesteld. N.B. Deze lijst is niet uitputtend.

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

37

Bijlage 3 Cijfermatige beleidsevaluatie Jaaroverzichten vergunningen, toezicht en handhaving 2019 - 2022

2019

2020

2021

211 156 73 5 55 10 11 1 7 17

235 157 84 9 46 11 24 0 5 16

352 177 197 7 105 2 21 6 7 11

2019

2020

2021

Klachten meldingen

616

1151

652

Damocles sluitingen

1

2

6

PIT

2

10

10

BIBOB/RIEC

13

16

6

agrarisch

19

19

22

Bouwcontroles

315

655 (o.a.

431

Overige (o.a. sloop/ asbest)

62

C2C)

99

Arbeidsmigranten/

221

90

141

15

21

21

Vergunningen (aanvragen & meldingen) Wabo onderdeel Bouw Wabo onderdeel afwijking RO Sloopmeldingen Wabo onderdeel Milieu Milieumeldingen MER-procedures Brandveilig gebruik melding Monumentenvergunning Reclamevergunning Kapvergunning

2022

2022

Toezicht

BP-buitengebied

112 Leegstand Buurtbemiddeling

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

38

2019

2020

2021

28

16

33

15

13

12

2022

Juridische procedures Bestemmingsplan buitengebied Handhavingsdossiers Dossiers landschappelijke inpassingen Verzoek om

9

13

handhaving Voornemen LOD/LOB

11

14

21

of aanschrijvingen LOB

1

6

LOD

7

14

7

Spoedeisende

3

3

3

bestuursdwang (Voornemen)

2

0

4

0

Intrekken vergunning Gebiedsverbod Toegangsverbod

0

Bezwaar

16

13

25 (18HH / 7VV)

Beroep Rechtbank

6

7

4

Hoger beroep Raad

2

2

0

VOVO

4

6

3

WOB

6

11

17

van State

Woningontruimingen

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

1

39

Bijlage 4 Veranderingen Omgevingswet in het kader van Participatie en Wkb Participatie Ook is onder de Ow een nieuw aanvraagvereiste geïntroduceerd. Het betreft participatie bij een vergunningaanvraag. Dit nieuwe vereiste stimuleert initiatiefnemers om informatie te verschaffen over de wijze waarop de belangen van belanghebbenden zijn gehoord en hoe het resultaat daarvan is verwerkt in het plan. Een initiatiefnemer is namelijk niet (altijd) verplicht om daadwerkelijk aan participatie te doen. Het niet betrekken van de omgeving en/of daarover geen gegevens overleggen, is geen grond voor het buiten behandeling laten of het weigeren van een vergunningsaanvraag. Deze vrijblijvendheid werd bezwaarlijk gevonden in de gevallen waarin wordt afgeweken van het omgevingsplan, een zogeheten ‘buitenplanse omgevingsplanactiviteit’. Dit heeft geresulteerd in het amendement van het lid Van Eijs c.s. waarmee een bepaling aan de Ow is toegevoegd. In deze bepaling is aan de gemeenteraad de bevoegdheid gegeven om gevallen van buitenplanse activiteiten aan te wijzen, waarbij het wel verplicht is te participeren met de omgeving vóórdat een aanvraag om een omgevingsvergunning kan worden ingediend. Voor die gevallen moet de aanvrager aantonen dat hij aan participatie heeft gedaan. Als hij dit niet doet, kan de aanvraag buiten behandeling worden gelaten.

In welke gevallen het verplicht is te participeren en hoe de gemeente de aangeleverde participatiegegevens beoordeeld, is vastgelegd in het participatiebeleid Omgevingswet en het raadsbesluit participatieverplichting initiatiefnemers. Voor de beoordeling van de aangeleverde participatiegegevens in de niet aangewezen gevallen worden de gegevens op uitgangspunten getoetst. Dat wil zeggen: zijn er gegevens aangeleverd? En geven de overgelegde gegevens een voldoende beeld van de meningen van de omgeving? Op basis van de overgelegde gegevens kan het bevoegd gezag (college van burgemeester en wethouders) ervoor kiezen om nader onderzoek te doen. Het is in die niet aangewezen gevallen echter niet mogelijk om de aanvraag buiten behandeling te laten als de participatiegegevens niet aanwezig of onvolledig zijn. Wkb Met de komst van de Wkb verandert de rol van de gemeente tijdens het bouwproces. Inwerkingtreding van de Wkb heeft aan de voorkant tot gevolg dat er in het kader van vergunningverlening geen bouwtechnische toets meer plaatsvindt voor gevolgklasse 1 bouwwerken. Deze preventieve toets wordt vervangen door een toets door private kwaliteitsborgers. Voor het bouwen van een bouwwerk onder gevolgklasse 1 moet minstens 4 weken voor het begin van de bouwwerkzaamheden een melding worden gedaan aan het bevoegd gezag. Het bevoegd gezag kijkt of de melding compleet is.

Hierbij kan onder meer worden gedacht aan de naam- en adresgegevens, een beschrijving van het bouwwerk, een beschrijving van de kwaliteitsborger, het gebruikte toetsinstrument, de risicobeoordeling (welke risico’s zijn er die ertoe zouden kunnen leiden dat er niet aan de bouwtechnische voorschriften wordt voldaan) en het borgingsplan (welke maatregelen worden genomen om die risico’s te voorkomen of te beperken). In de risicobeoordeling moet rekening worden gehouden met (bijzondere) locatie specifieke omstandigheden (bijvoorbeeld als de grond een afwijkende draagkracht heeft en de fundering op grond hiervan moet worden aangepast). Hier is straks een rol weggelegd voor het bevoegd gezag. De kwaliteitsborger (die niet per definitie uit de omgeving hoeft te komen) treedt hierover in overleg met het bevoegd gezag.

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

40

Daarnaast zal vanuit (bouw)toezicht geen controle meer plaatsvinden op de feitelijke uitvoering van de bouwwerkzaamheden van deze type bouwwerken. Naast de preventieve toets van het bouwplan aan de bouwregelgeving vooraf wordt ook het toezicht tijdens en na realisatie van de bouw vervangen door toezicht door private kwaliteitsborgers. Hierdoor verschuift het toezicht van de voorkant van het proces naar handhaving achteraf. Bij het vervullen van deze nieuwe rol, biedt de Wkb ruimte aan gemeenten om in beleid specifieke keuzes te maken. Het betreft keuzes over: •

Bij welk type bouwwerk of onderwerp wil de gemeente (wanneer) wel/niet betrokken worden? Artikel 2.20 van het Bbl biedt de gemeente de mogelijkheid om voor specifieke bouwwerkzaamheden en de momenten waarop deze worden uitgevoerd gegevens en bescheiden op te vragen met het oog op het voorkomen en of beperken van risico’s die van invloed kunnen zijn op het voldoen van het te bouwen bouwwerk aan de regels. Indien Wkb nu van start gaat is er geen reden om in gevolgklasse 1 extra toezicht te houden. Bij invoering van: o o o

Monumenten Bouwwerken waarbij voor het gebruik een milieuvergunning nodig is Bouwwerken waarbij voor het gebruik een vergunning of melding brandveilig gebruik nodig is Wel tussentijdse rapportages van de kwaliteitsborger. •

Indien er sprake is van een strijdigheid met de bouwregelgeving moet de kwaliteitsborger de gemeente hierover informeren. Een gemeente kan zelf bepalen hoe zij vanuit haar handhavende rol met de verstrekte informatie omgaat. Dat kan bijvoorbeeld door middel van het aanschrijven van de indiener waarin een verbod op gebruik wordt opgelegd totdat er informatie wordt overgelegd waaruit blijkt dat het probleem is opgelost. Of inhoudelijk door middel van een fysieke controle door de toezichthouder. Wij kiezen voor het zelfstandig uitvoeren van een controle. Het gaat om een nieuwe taak waar alle partijen nog kennis en ervaring moeten opdoen. We kiezen ervoor om in het begin samen de controles uit te voeren om vertrouwd te raken met de Wkb. We willen voorkomen dat we bouwstops moeten opleggen bij elke kleine afwijking van het plan.

•

De gemeente kan kiezen hoe zij met de gereedmelding bouwen omgaat. Bij de gereedmelding wordt een ‘As build’ dossier aan het bevoegd gezag verstrekt. Een gemeente kan vervolgens - net als bij de bouwmelding - kiezen om het dossier inhoudelijk te beoordelen met als doel eventueel nog zelf een controle uit te voeren. Het is ook mogelijk om deze stukken – zonder verdere inhoudelijke beoordeling – te archiveren voor toekomstig gebruik. Inhoudelijk beoordelen, eerst vertrouwen opbouwen. Hiervoor geld dat we de service aanpassen aan de vraag/aanvraag. Onder de Wkb ziet een onafhankelijke (gecertificeerde) kwaliteitsborger erop toe dat het bouwwerk daadwerkelijk aan de eisen uit het Bbl (voorheen: Bouwbesluit 2012) voldoet. Het is ook de kwaliteitsborger die aan de vergunninghouder een verklaring afgeeft op het moment dat er een gerechtvaardigd vertrouwen bestaat dat het bouwwerk voldoet aan het Bbl. Het bevoegd gezag, de gemeente, vertrouwt (en mag in beginsel vertrouwen) op de deskundigheid van de kwaliteitsborger en laat de verantwoordelijkheid voor het voldoen van het bouwwerk aan wet- en regelgeving daar waar deze hoort. Someren toetst slechts op uitgangspunten (administratief) en laat een inhoudelijke beoordeling van de strijdigheid en het ‘As build’ dossier in beginsel achterwege.

Om de algehele kwaliteit van de verstrekte gegevens/dossiers te bepalen (controleren) wordt ieder jaar steekproefsgewijs een tiental dossiers beoordeeld.

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

41

Bijlage 5 Handleiding risicoanalyse HANDLEIDING INVULLEN RISICOMATRIX Gemeente Someren 2022 Inleiding, doel en opbouw Deze kwalitatieve risicomethode (deels gebaseerd op het DBC-risicomodel1) wordt gebruikt om voor de gemeente Someren een integrale probleemgestuurde risicoanalyse uit te voeren, die uiteindelijk leidt tot een prioriteitstelling ten behoeve van het integraal vergunning- en handhavingsprogramma. Beleid opstellen betekent keuzes maken: nooit zal er voldoende capaciteit zijn om alle taken uitputtend uit te voeren. Het stellen van prioriteiten heeft dus als doel het bepalen van die problemen/overtredingssoorten die in potentie risicovol zijn en waar derhalve het meeste toezicht op moet worden gehouden vanuit de overheid. Een (door het bestuur vastgestelde) risicoanalyse levert inzicht in de benodigde menskracht en middelen, gebaseerd op de risico’s van activiteiten, op de specifieke lokale situatie en de ambities van het bestuur. Doel is via één uniforme werkwijze de handhaving en de vergunningverlening (in de Omgevingswet ook “uitvoering” genoemd) te benaderen. Ook de wetgeving streeft naar meer uniformering. Zo wordt steeds meer lokale wetgeving landelijk geüniformeerd en dat zal een vervolg krijgen onder de Omgevingswet. In deze handleiding wordt uitleg gegeven over de werking en de resultaten van het gehanteerde probleemgestuurde, kwalitatieve risicomodel.

Hierbij komen de volgende onderwerpen aan de orde: -

Uitgangspunten van het risicomodel; Vastleggen van definities risicoafweging; Toepassen en invullen van de risicomatrix; Voorbeeld ingevulde risicomatrix.

Uitgangspunten van het risicomodel Bij gebruik van het risicomodel moeten soms keuzes worden gemaakt over hoe om te gaan met een aantal zaken. Deze keuzes worden in onderstaande tabel vastgelegd.

KEUZE

TOELICHTING

De risicomatrices hebben betrekking op overtredingssoorten/problemen in de gemeente Someren.

De integrale risicoanalyse heeft uitsluitend betrekking op de ‘probleem gerelateerde’ taken uitgevoerd door gemeente Someren.

Er wordt gewerkt met probleemonderwerpen per domein, deze staan opgesomd in de eerste kolom.

Deze probleemonderwerpen hebben zowel betrekking op vergunningverlening als toezicht- en handhaving.

Er wordt op een beperkt aantal problemen/overtredingssoorten gescoord.

De lijst van problemen is niet limitatief en in samenspraak met de vakinhoudelijke experts van de gemeente Someren opgesteld.

Er wordt gescoord op een zestal beoordelingsaspecten, deze staan opgesomd in de eerste rij.

Voor een tweetal beoordelingsaspecten is een verzwarende factor aangebracht, dit geldt voor de scores op de effecten “Veiligheid” en

1 De afkorting staat voor ‘Damen BouwCentrum’, het bedrijf waar de ontwikkelaars van het model werkten bij het maken

ervan. Damen BouwCentrum is inmiddels overgenomen. Het model is ontwikkeld voor het Ministerie van Justitie en is voor iedereen vrij beschikbaar.

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

42

“Gezondheid”. Dit betekent dat deze factoren voor 1/4 meetellen in plaats van 1/6, zoals de overige factoren. Dit is verwerkt in het excelbestand. Bij naleefgedrag wordt gescoord in hoeverre de regel (of regels) worden nageleefd.

De naleefscore beperkt zich op “de kans dat het probleem zich voordoet” of “de kans op het niet naleven van….”.

Vastleggen van definities risicoafweging Voor uitvoering van de juiste risicoafweging moet een aantal variabelen worden gedefinieerd. Het gaat daarbij met name om de beoordelingscriteria, de scores 1 tot en met 5 die het risico per criterium aangeven en de risicoscore die de uiteindelijke prioriteit van een probleem/overtredingssoort beschrijft. De definities hiervan zijn hieronder gegeven, waarbij deels is aangesloten bij de algemene definities zoals deze ten behoeve van de gebruikelijke risicomodellen zijn ontwikkeld. De risicoafweging vindt plaats op basis van een zestal beoordelingsaspecten: • • • • • •

Veiligheid Duurzaamheid Gezondheid Leefbaarheid Financieel economisch Ondermijning

Veiligheid In hoeverre leidt een mogelijke calamiteit tot letsel. De te verwachten schade in de vorm van lichamelijk letsel als gevolg van een verstoring/calamiteit die volgt uit het niet of onvoldoende uitvoeren van een taak. Het gaat hier om direct lichamelijk letsel. Voorbeelden zijn: lichamelijk letsel (gewond raken), ademhalingsmoeilijkheden, vergiftiging, asbestbeschadiging, straling, rug/wervel beschadigingen ed. De score ziet er als volgt uit: 1. De verstoring/calamiteit leidt niet tot enig persoonlijk letsel. 2. Pijn of gering letsel bij één of meerdere personen. Denk hierbij aan één of meerdere lichtgewonden. 3. Zwaar letsel bij één of meerdere personen. Denk hierbij aan één of meerdere zwaargewonden. 4. Eén of meerdere dodelijke slachtoffers. Zodra de inschatting is dat de verstoring/calamiteit dodelijke slachtoffers tot gevolg kan hebben moet minimaal een 4 worden aangehouden. 5. Zwaar letsel bij meerdere personen en meerdere dodelijke slachtoffers over een groot gebied. Denk hierbij aan meerdere doden verspreid over een wijk of stad.

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

43

Duurzaamheid In hoeverre tast het probleem het milieu/de natuur aan, welk effect heeft dit op de verstoring, verspilling van grondstoffen en energie alsmede de aantasting van de Groene Wetgeving en Erfgoedwetgeving. Het tegengaan van verstoring, verspilling van grondstoffen en energie. De score ziet er als volgt uit: 1. De verstoring/calamiteit leidt niet tot achteruitgang van het milieu/de natuur/leefomgeving. 2. De te verwachten afbreuk is gering. Hierbij valt te denken aan beperkte milieuschade als gevolg van (geringe) illegale stort, lozing of emissie van stoffen die slechts tijdelijk schade veroorzaken. Veelal betreft het kleine milieuovertredingen door particulieren of kleine bedrijven. 3. Er is sprake van een duidelijke aantasting van het milieu/de natuur, doch deze is omkeerbaar en heeft geen effecten op de lange termijn. 4. De te verwachten milieuaantasting is evident en heeft lange termijn gevolgen. Hierbij valt te denken aan illegale lozing, stort of emissie van vervuilende/giftige stoffen. 5. De te verwachten milieuaantasting is evident (onomkeerbaar), heeft permanente gevolgen en leidt tot grote maatschappelijke rampen. Hierbij valt te denken aan illegale lozing van enorme omvang, stort of emissie van sterk vervuilende/giftige stoffen in een zeer kwetsbare omgeving. Gezondheid In hoeverre leidt een mogelijke calamiteit tot een afname van de gezondheid van de mens.

De te verwachten schade aan de gezondheid als gevolg van bijvoorbeeld een afname van de luchtkwaliteit, waterkwaliteit, etc. Voorbeelden zijn toename fijnstof of andere luchtvervuiling, afname waterkwaliteit, etc. die de gezondheid van mensen nadelig beïnvloedt. De score ziet er als volgt uit: 1. De verstoring/calamiteit leidt niet tot mogelijke gezondheidsproblemen. 2. Gezondheidsproblemen bij één of enkele personen (niet blijvend). Denk hierbij aan lokale vervuiling /overlast waardoor stank bestaat of die stress oplevert. 3. Algehele (niet blijvende) gezondheidsproblemen. Denk hierbij aan ernstige lucht, water of andere vervuiling waardoor long- of oogirritaties ontstaan. 4. Blijvende gezondheidsproblemen voor meerdere personen, bijvoorbeeld permanente aantasting van luchtwegen, blindheid, langdurige psychische problemen. 5. Zware gezondheidsproblemen met de dood als gevolg, bijvoorbeeld langdurige blootstelling aan radioactieve straling of asbest. Leefbaarheid In hoeverre leidt een mogelijke calamiteit tot afbreuk van het omgevingsmilieu. De te verwachten afbreuk en schade aan de leefomgeving als gevolg van een verstoring/calamiteit die volgt uit het niet of onvoldoende uitvoeren van een taak door de overheid. De score ziet er als volgt uit: 1. Er is geen sprake van een negatief effect op het maatschappelijk welbevinden of het effect is verwaarloosbaar klein. 2.

De te verwachten afbreuk is minimaal/verwaarloosbaar. Hierbij valt te denken aan beperkte overlast in de vorm van stank, geluid of trillingen (zintuiglijke waarneming). De (beleving van) veiligheid in de directe woonomgeving is niet in het geding. 3. De te verwachten afbreuk heeft gevolgen die niet ernstig en/of van korte duur zullen zijn. Hierbij valt te denken aan een geringe afname van (het gevoel van) veiligheid of een tijdelijke ernstige Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

44

overlast of een permanente overlast in de vorm van stank, geluid of hinder die de kwaliteit van het leven beïnvloeden . 4. De te verwachten afbreuk heeft ernstige gevolgen die echter niet permanent zijn. Hierbij valt te denken aan een afname van (het gevoel van) veiligheid of een tijdelijke ernstige overlast in de vorm van stank, geluid of hinder die de kwaliteit van het leven sterk beïnvloeden. 5. De te verwachten afbreuk is evident en heeft permanente grote gevolgen. Hierbij valt te denken aan een sterke afname van (het gevoel van) veiligheid in de directe omgeving en/of ernstige overlast in de vorm van stank, geluid of hinder die de kwaliteit van het leven erg sterk beïnvloeden, blijvende gezondheidsklachten veroorzaken, etc. Financieel economisch Wat is de financieel-economische schade voor de gemeente/provincie als gevolg van de calamiteit. Het gaat hier om schade die door de gemeente/provincie moet worden vergoed dan wel die ten laste komt van de gemeentelijke/provinciale economie. Voorbeelden zijn: eventuele niet verzekerde kosten die door de gemeente/provincie worden gedragen (tijdelijke opvang, vergoedingen), verlies aan werkgelegenheid, economische achteruitgang, etc. De score ziet er als volgt uit: 1. Er is geen sprake van enige financieel-economische schade. 2.

De directe financieel - economische schade is gering en blijft beperkt tot geringe directe kosten (maximaal 10.000,- euro) 3. De financieel - economische schade is aanzienlijk. Denk hierbij aan directe kosten tot maximaal 100.000,- euro en / of een geringe terugloop van economische bedrijvigheid. 4. De financieel - economische schade is hoog. Denk hierbij aan directe kosten tot 1 miljoen en / of terugloop van economische bedrijvigheid. 5. De financieel - economische schade is zeer hoog. Denk hierbij aan directe kosten van meer dan 1 miljoen en/of sterke terugloop van economische bedrijvigheid. Ondermijning Drugsgerelateerde ondermijnende criminaliteit is een vorm van zware, georganiseerde misdaad. Criminelen maken voor hun illegale activiteiten gebruik van legale bedrijven en dienstverleners. Zo raken onder- en bovenwereld met elkaar vermengd. Dat zorgt voor onveilige situaties: drugsafval wordt in de natuur gedumpt; criminelen bedreigen of persen bestuurders, ambtenaren, medewerkers van bedrijven en burgers af. Voorbeelden: uitbuiting, witwassen, mensenhandel, vastgoedfraude. De score ziet er als volgt uit: 1. Er is totaal geen sprake van ondermijning. 2. De te verwachten afbreuk is minimaal. Het algemene vertrouwen wordt niet geschaad. Drugsafval vindt plaats in beperkte mate. Het idee dat politie, boa handhaving haar zaken niet op orde heeft, is niet aan de orde. 3.

De te verwachten afbreuk heeft gevolgen die niet ernstig en/of van korte duur zijn. Denk hierbij aan een tijdelijke stroom klachten, incidentele meldingen over bijvoorbeeld drugsstort in de natuur.

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

45

4. De ondermijnende activiteiten zijn evident aanwezig en hebben grote permanente gevolgen. Denk hierbij aan regelmatige stort van drugsafval in de natuur, brede maatschappelijke onrust en negatieve aandacht in de media. 5. Continue negatieve aandacht in de media over de uitbuiting, wiswassen en andere gerelateerde (drugs)praktijken. De aanhoudende stroom aan ondermijnende activiteiten is dermate groot dat leefbaarheid van inwoners, flora en fauna per direct onhoudbaar is en onveilig aanvoelt. Toepassen en invullen van de risicomatrix Voor de toekenning van de scores van 1 tot 5 is het volgende risicoscore overzicht uitgewerkt: Punten Betekenis 5 ZEER GROOT NEGATIEF EFFECT 4

GROOT NEGATIEF EFFECT

3

BEPERKT NEGATIEF EFFECT

2

KLEIN NEGATIEF EFFECT

1

ZEER KLEIN/ GEEN NEGATIEF EFFECT

De risico’s van de problemen/overtredingssoorten worden beoordeeld op een zestal beoordelingsaspecten. Per aspect wordt het eventuele negatieve effect uitgedrukt op een schaal van 1 (geen negatief effect) tot 5 (zeer sterk negatief effect). De eerdergenoemde zes beoordelingsaspecten worden gebruikt: o Veiligheid o Duurzaamheid o Gezondheid o Leefbaarheid o Financieel economisch o Ondermijning

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

46

Daarnaast dient in eenzelfde riscomatrix de score ingevuld te worden voor het naleefgedrag. In het afwegingsmodel worden de risicoscores gecorrigeerd voor naleefgedrag. Dit risicomodel hanteert ook voor het naleefgedrag een 5-punts schaalverdeling: Punten Betekenis 5 ZEER LAAG NALEEFNIVEAU: NIET NALEEFGEDRAG IS ZEER HOOG 4

LAAG NALEEFNIVEAU: NIET NALEEFGEDRAG IS HOOG

3

VOLDOENDE NALEEFNIVEAU: NALEEFGEDRAG IS GEMIDDELD

2

RUIM VOLDOENDE NALEEFNIVEAU: NALEEFGEDRAG IS HOOG

1

GOED NALEEFNIVEAU: NALEEFGEDRAG IS ZEER HOOG

De naleefscore beperkt zich op “de kans dat het probleem zich voordoet” of “de kans op het niet naleven van….”. Als het naleefgedrag niet bekend is of er is een onvoldoende eenduidig beeld, dan wordt het naleefgedrag op 3 (gemiddeld) gezet. Dit is conform één van de uitgangspunten opgenomen in het eerder vermelde uitgangspuntentabel van deze handleiding.

Voorbeeld ingevulde risicomatrix Hieronder staat een voorbeeld risicoanalyse met betrekking tot het domein Groen. Het is een fictief voorbeeld. Deze problemen en de toegekende scores zijn niet direct van toepassing op de situatie bij de gemeente Someren. Code

G1

G2 G3

Beschrijving van de problemen Domein GROEN (o.a. overtredingsoorten) Crossen met m.n. motorenen ATB fietsen in natuurgebieden, individueel en in groepsverband Houden van bijen Illegale dumping drugsafval in natuurgebied

Naleving Veiligheid Kans dat het Probleem zich voordoet NALEEFNIVEAU 5 2

2 3

2 2

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

Duurzaam Gezond Leefbaar Financie Ondermijn heid heid heid el ing economi sch 4

3

3

4

3

1 1

1 2

1 1

1 2

2 1

47

Toelichting op ingevulde tabel Bovenstaande tabel is een gedeeltelijke uitwerking van de risicomatrix met betrekking tot domein Groen. In de eerste kolom geeft de code aan op welke Vergunningverlening of Toezicht- en handhavingsovertreding de beschrijving betrekking heeft binnen het domein Groen (G1, G2 etc). Bijvoorbeeld onder “G1” wordt verstaan “crossen in natuurgebied”. In de tweede kolom staat de uitgebreide omschrijving van de overtreding. In de derde kolom volgt een beoordeling van het Naleefniveau (een goed naleefniveau kleurt groen met een onderliggende score van ‘1’, een zeer laag naleefniveau kleurt rood met een onderliggende score van ‘5’, zie voorbeeld het roodgekleurde vak). Vanaf kolom 4 (Veiligheid) tot en met 9 (Ondermijning) wordt het Negatief effect op de zes beoordelingscriteria toegekend. Als voorbeeld de middelste rij (gerelateerd aan G2 “houden van bijen”) kleuren alle vlakken volledig groen. Dat wil zeggen dat er ‘een (zeer) klein/geen negatief effect’ is op de zes beoordelingsaspecten en het naleefgedrag is hoog. Indien alle risicomatrices voor de betreffende taken zijn ingevuld volgt hieronder een voorbeeld hoe de totale risicoscore tot stand komt: Code

G1

G2 G3

Beschrijving van de Kans problemen Kans dat het (o.a. probleem zich overtredingen) voordoet (kans op het niet naleven van…) Crossen met m.n. 5 motorenen ATB fietsen in natuurgebieden, individueel en in groepsverband Houden van bijen 2 Illegale dumping 3 drugsafval in natuurgebied

Effect RISICO = Gemiddelde Kans x van de Effect thema’s

3,1

15,5

1,3 1,5

2,6 4,5

De resultaten van de risicoscores zijn gebaseerd op onderstaande schaalverdeling met betrekking tot de (minimale en maximale) totaaluitkomsten (is RISICO = Kans x Negatief Effect):

HOOG RISICO

GROTER DAN OF GELIJK AAN 5

GEMIDDELD RISICO GROTER DAN 3 EN KLEINER DAN 5 LAAG RISICO

KLEINER DAN OF GELIJK AAN 3

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

>5

>3-5 <3

48

Bijlage 6 Uitkomsten risicoanalyse Gemeente Someren heeft een verzwarende factor meegegeven aan de scores op de twee effecten ‘Veiligheid’ en ‘Gezondheid’ betreffende de volgende domeinen: Bouw Slopen Erfgoed RO APV Alcoholwet Evenementen

Domein

Problemen / Overtredingssoorten

Effecten

Subtota al effecten

Kans

priorite it

Veiligheid

Duurzaamheid

Gezondheid

Leefbaarheid

Financieel economisch Ondermijning

Schaal 1-5

Risic o Effec Scha t x al 1-5 Kans

2 3 2

2 3 2

1 2 1

1 2 1

2 2 1

1 2 1

1,500 2,375 1,375

1 1 3

1,5 laag 2,3 laag 4,1 middel

2 1

2 1

2 1

2 1

2 1

3 1

2,125 1,000

2 2

4,3 middel 2,0 laag

1

1

1

1

1

1

1,000

3

3,0 middel

2 2

1 1

2 1

2 1

2 1

2 1

1,875 1,250

2 1

3,8 middel 1,3 laag

1

1

1

1

1

1

1,000

1

1,0 laag

2 2

1 1

2 3

2 2

1 2

3 3

1,875 2,250

1 1

1,9 laag 2,3 laag

2

2

1

1

1

1

1,375

3

4,1 middel

2 1

2 1

3 1

3 1

2 1

2 1

2,375 1,000

2 2

4,8 middel 2,0 laag

1

1

1

1

1

1

1,000

3

3,0 middel

2 2

1 1

3 2

3 2

3 2

2 1

2,375 1,750

3 2

7,1 hoog 3,5 middel

1 2 2

1 1 1

2 3 3

2 2 3

1 2 3

3 3 2

1,625 2,250 2,375

1 1 3

1,6 laag 2,3 laag 7,1 hoog

BOUW nieuwbouw/verbo uw

bestaande bouw

Handelen zonder of in strijd met een omgevingsvergunning activiteit bouw: woningen (grondgebonden, bijvoorbeeld eengezinswoningen) woongebouwen, appartementen, mantelzorgwoning restaurant, café, horeca, , kantoor, winkel logiesgebouwen bedrijfsgebouwen incl. omzetting functie maatschappelijke gebouwen, kinderdagverblijven, scholen, zorg, sport bouwwerken geen gebouw zijnde kleine bouwwerken, dakkappelen, tuinhuisjes In gebruik hebben van een gebouw in strijd met constructieve eisen Bouwbesluit 2012 woningen (grondgebonden, bijvoorbeeld eengezinswoningen) woongebouwen, appartementen, mantelzorg (moet dit eruit, strijdige bewoning) restaurant, café, horeca, , kantoor, winkel logiesgebouwen bedrijfsgebouwen incl. omzetting functie maatschappelijke gebouwen, kinderdagverblijven, scholen, zorg, sport bouwwerken geen gebouw zijnde kleine bouwwerken, dakkappelen, tuinhuisjes Illegale bewoning bedrijfspanden Huisvesting arbeidsmigranten

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

49

Gebruik gemeentegrond zonder toestemming Handelen in strijd met Woningwet (vervuilde woningen)

SLOPEN

ERFGOED

RO

APV

Handelen zonder of in strijd met: sloopmelding: zonder asbest sloopvergunning (bij object met cultuurhistorische waarde) handelen of in strijd met omgevingsvergunning activiteit bouw veranderen van een monument: illegale restauraties aantasting uiterlijk aanzien werkzaamheden in archeologisch waardevol gebied sloop monument/karakteristiek gebouw (onomkeerbare schade) Strijdig gebruik: strijdig particulier gebruik wonen waar niet is toegestaan bedrijfsmatige activiteiten waar niet is toegestaan permanente bewoning recreatieparken permanente bewoning recreatiewoningen Landschappelijke inpassing / ruimtelijke kwaliteitsverbetering bij horeca het uitvoeren van werken of werkzaamheden zonder of in afwijking van een omgevingsvergunning illegaal bouwen in strijd met omgevingsplan handelen zonder of in strijd van een omgevingsvergunning voor kappen handelen zonder of in strijd met horeca exploitatievergunning plaatsen van voorwerp (o.a.

vuilcontainers) op de openbare weg vervuilde openbare weg (hondepoep, wildplas en zwerfafval) illegaal stoken/open vuur/houtkachels illegale opslag van voertuigen, vaartuigen, mest en afval loslopende honden (aanlijnplicht) en hondenpoep opruimen handelen zonder of in strijd van een melding aanleggen in/en uitrit het niet hebben van een standplaatsvergunning verrommeling van de openbare ruimte reclame (materiaal verspreiden en plakken) verrommeling van de openbare ruimte controle terrassen en uitstallingen afval illegale stort (meldingen afvalstort en zwerfvuil) afval illegale stort (drugsafval) voorhanden hebben of handelen in verdovende middelen overlast jongeren (meldingen op overlast jeugd, leefbaarheid op straat)

2

1

1

2

3

1

1,625

2

3,3 middel

3

1

4

3

2

1

2,625

3

7,9 hoog

3

1

1

1

1

1

1,500

1

1,5 laag

3

1

1

1

3

2

1,875

1

1,9 laag

1 1

2 2

1 1

1 1

2 3

2 2

1,375 1,500

2 2

2,8 laag 3,0 middel

2

2

1

2

2

2

1,750

2

3,5 middel

1

1

1

1

3

2

1,375

1

1,4 laag

1 1

1 1

1 2

1 2

1 1

2 2

1,125 1,500

3 2

3,4 middel 3,0 middel

1

3

2

3

2

3

2,125

2

4,3 middel

1

1

1

2

1

3

1,375

2

2,8 laag

1

1

1

1

1

3

1,250

1

1,3 laag

1 1

2 2

2 1

2 3

3 1

1 3

1,750 1,625

4 2

7,0 hoog 3,3 middel

1

1

1

1

1

1

1,000

4

4,0 middel

1

3

2

2

1

2

1,750

3

5,3 hoog

1

2

2

2

2

1

1,625

2

3,3 middel

2

1

1

2

1

3

1,625

2

3,3 middel

3

2

1

4

1

3

2,250

4

9,0 hoog

1 2

4 3

2 3

3 4

3 3

2 1

2,250 2,625

3 2

6,8 hoog 5,3 hoog

3

3

1

3

3

1

2,250

3

6,8 hoog

3

2

2

4

2

2

2,500

3

7,5 hoog

1

1

1

2

2

2

1,375

2

2,8 laag

2

2

3

2

2

2

2,250

1

2,3 laag

1

2

2

2

1

2

1,625

1

1,6 laag

2

1

1

2

2

2

1,625

2

3,3 middel

3 3

2 4

2 3

2 3

2 3

2 4

2,250 3,250

2 1

4,5 middel 3,3 middel

2

2

2

2

2

3

2,125

2

4,3 middel

2

2

2

3

2

2

2,125

2

4,3 middel

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

50

parkeerexcessen (parkeren blauwe zone, foutief parkeren) geluidshinder (apparatuur)

Alcoholwet

Evenementen

Schaalniveau

3 3

4 2

1 2

4 4

3 2

1 3

2,500 2,625

3 3

7,5 hoog 7,9 hoog

geen leidinggevende aanwezig schenken aan minderjarige geen / niet actuele vergunning overtreden vergunningsvoorwaarden geluidsoverlast (in relatie tot APV) besloten feest bij een pracommerciële instelling terras niet opgenomen in vergunning

2 2 3 3 3

1 1 2 2 2

3 4 2 3 4

3 4 4 4 4

1 1 2 1 2

2 1 3 2 3

2,125 2,375 2,625 2,625 3,125

3 3 2 3 3

6,4 7,1 5,3 7,9 9,4

2 1

1 2

1 1

3 3

1 1

3 2

1,750 1,500

2 2

3,5 middel 3,0 middel

schenken van alcohol aan minderjarigen het niet hebben van een standplaatsvergunning het niet aanvragen van een marktplaatsvergunning het niet aanvragen van een vergunning plaatsen voorwerpen op de openbare weg het niet aanvragen van een vergunning aankoop consumentenverkoop

2

1

2

2

1

3

1,875

4

7,5 hoog

1

2

2

2

1

2

1,625

1

1,6 laag

2

1

1

2

2

2

1,625

2

3,3 middel

3

2

2

2

2

2

2,250

2

4,5 middel

1

1

1

2

2

1

1,250

2

2,5 laag

handelen zonder melding type A handelen in afwijking van een evenementenmelding type A handelen zonder vergunning type B handelen in afwijking van een evenementenvergunning type B handelen zonder vergunning type C handelen in afwijking van een evenementenvergunning type C

2

2

2

2

2

2

2,000

2

4,0 middel

2 3

2 3

2 3

2 3

2 3

2 1

2,000 2,750

2 2

4,0 middel 5,5 hoog

3 4

3 4

3 4

3 4

3 4

1 3

2,750 3,875

1 1

2,8 laag 3,9 middel

4

4

4

4

4

4

4,000

1

4,0 middel

Betekenis 5

HOOG RISICO

hoog hoog hoog hoog hoog

Eindscor e >5

3 GEMIDDELD RISICO

tussen 3 en 5

1 LAAG RISICO

< en gelijk aan 3

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

51

Bijlage 7 Integraal toezichtsprotocol bouw

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

52

Uitvoerings- en handhavingsstrategie gemeente Someren

53

Bijlage 8 Strategieën Preventiestrategie Voor een mooie, schone, veilige, gezonde en duurzame leefomgeving is het belangrijk dat inwoners, bedrijven en instellingen regels naleven. Daarom willen we overtredingen voorkomen en naleving bevorderen. Het doel van preventie is de naleving van regels vergroten. Het naleven van regels is niet altijd vanzelfsprekend. Door de inzet van communicatiemiddelen (voorlichting) en ondersteunend optreden (vooroverleg) beïnvloeden we het gedrag op een positieve manier. We vinden het belangrijk om duidelijk te maken welke regels er zijn, waarom ze er zijn en hoe we er op toe zien. Met een goede inzet van communicatiemiddelen kunnen we het naleefgedrag aanzienlijk verbeteren. Pas als regels bekend zijn kunnen inwoners, bedrijven en instellingen deze bewust naleven. Natuurlijk blijft het wel primair de verantwoordelijkheid van de inwoner, ondernemer of instelling zelf om op de hoogte te zijn en blijven van regels. Vergunningverleners en toezichthouders zijn een belangrijke schakel tussen overheid, inwoners en bedrijven en spelen een grote rol in de verbetering van het naleefgedrag. Zij hebben rechtstreeks contact met de inwoners en bedrijven en kunnen regels uitleggen en toelichten. Ook de overige medewerkers hebben een belangrijke rol in contacten met inwoners en bedrijven.

Preventie, toezicht en sanctie kunnen zowel na elkaar als naast elkaar worden ingezet om naleefgedrag te bevorderen. Preventieve instrumenten zetten we wel eerder in bij welwillend gedrag en toezicht en sanctie meer bij calculerend en bewust overtredend gedrag. Maar preventieve instrumenten kunnen ook bij calculerend gedrag bijdragen aan betere naleving. We zetten voor ons vergunningverlening-, toezicht- en handhavingsbeleid de volgende preventieve instrumenten in: Bij het verstrekken van informatie of het verlenen van producten: ➢ Eenvoudige en duidelijke regels Regels die we zelf maken of voorschriften in een vergunning die we verlenen zijn zo eenvoudig en begrijpelijk mogelijk opgesteld. Waardoor zo min mogelijk discussie over de interpretatie kan ontstaan. En we proberen te voorkomen dat iemand ze niet snapt. Bij landelijk gemaakte regels hebben we hier weinig invloed op. ➢ Stimuleren vooroverleg We stimuleren vooroverleg bij initiatieven of plannen voor activiteiten. Vooroverleg is een overleg tussen een initiatiefnemer en de overheid (of overheden) die over toestemming voor de plannen gaat. Vooroverleg zorgt er voor dat we op tijd kunnen meekijken of een plan naar verwachting past binnen kaders en regels en welke voorschriften gaan gelden. De initiatiefnemer kan daar in een vroeg stadium rekening mee houden.