7b.2 Jaarstukken 2020 GGD Brabant-Zuidoost

Juni en

Uitbreiden test- en bco capaciteit

december december

XL-testlocatie in samenwerking met VNO-NCW

De eerste tests op COVID-19 in onze regio begonnen toen de eerste COVID-19 “verdachten” zich aandienden, dus vanaf 3 maart. Het testbeleid is in de loop van de tijd aangepast. In de eerste weken is bij patiënten aan huis getest door mobiele teams, maar dit is door de grote toename van de verspreiding van het virus snel afgebouwd. Daarna zijn eerste instantie alleen mensen met ernstige klachten (koorts, hoesten enz.) verwezen voor een test en was er speciale aandacht voor mensen in vitale beroepen (eerst zorgpersoneel en later ook leerkrachten, pedagogisch medewerkers kinderopvang, sportleiders enz.). Vanaf 1 juni richtten de GGD-en zich naar iedereen met milde klachten. Vanaf 6 april is de GGD gestart met een drive in teststraat in de parkeergarage bij de Witte Dame. Vanaf 26 mei was er een teststraat ingericht aan de Anton Coolenlaan in Eindhoven in de vorm van een drive-in tent. Toen het kabinet eind mei besloot om vanaf 1 juni iedereen met milde klachten te testen, betekende dat een enorme opschaling. Het aantal testen werd landelijk geraamd op 30.000 per dag in juni, oplopend tot 70.000 per dag in december. Het aantal positieve besmettingen werd geschat op 2-8%. GGD Brabant-Zuidoost bereidde zich toen voor op 550 tot 1.100 testen per dag. Bij de uitbreiding van capaciteit zijn naast de testlocatie in Eindhoven ook testlocaties ingericht in Helmond, Valkenswaard en Eersel.

Vanuit GGD GHOR Nederland was er ondersteuning via een landelijk callcenter (0800-1202), waar mensen terecht konden voor een afspraak voor testen en vragen. Dit callcenter koppelde ook de negatieve uitslagen terug naar mensen. De GGD-en koppelden bij een positieve uitslag zelf naar de persoon terug, om vervolgens ook een bron- en contactonderzoek te starten en de positief geteste personen te monitoren. Hoewel tijdens de zomermaanden de testcapaciteit was uitgebreid, bleek met het oplopen van de aantallen besmettingen het testen toch onder druk komen te staan, met oplopende doorlooptijden voor inwoners voor het maken van een afspraak bij een teststraat en het ontvangen van de testuitslag. Minister De Jonge stelde een ‘Roadmap Testen & Traceren’ op die erop gericht was om eind december de testcapaciteit fors te hebben uitgebreid. Het betekende voor GGD BrabantZuidoost in eerste instantie dat de testcapaciteit in het laatste kwartaal naar 6.000 testen per dag moest groeien. Er werd vol ingezet op het realiseren van deze uitbreiding door meer testlijnen per locatie in te richten en de personele capaciteit fors uit te breiden.

27

In november werd aanvullend hierop duidelijk dat minister De Jonge een XL-testlocatie in Eindhoven wilde vestigen. Dit was een enorme uitdaging. Na de eerste schrikreactie heeft GGD Brabant-Zuidoost de schouders eronder gezet, zodat de XL-locatie per december kon worden geopend. Dat dit lukte, is ook aan de ondersteuning vanuit Defensie te danken. Zij hebben geholpen bij de opbouw van de locatie en hebben de eerste weken een deel van de personele bezetting geleverd. Ook de laboratoria vergrootten hun capaciteit. Naast deze uitbreiding van capaciteit werden de testlocaties ook winterbestendig gemaakt via overdekte, verwarmde faciliteiten. Aan het eind van het jaar was de testcapaciteit van de GGD Brabant-Zuidoost 9.600 testen per dag. De testvraag bleef overigens achter hierbij, waardoor er qua bezetting steeds is geschakeld al naar gelang de aanmeldingen voor testen.

Aantallen testen per testlocatie vanaf 1 juni 2020 tot en met 31 december 2020:

Het aantal uitgevoerde testen in Brabant-Zuidoost over de weken heen was als volgt:

28

25000 20000 15000 10000 5000 0 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53

Mensen mogen sinds de forse uitbreiding van capaciteit verwachten dat de tijd van aanmelden tot uitslag maximaal 48 uur is, maar meestal werd vanaf november een doorlooptijd binnen de 24 uur gerealiseerd. Er is na de uitbreiding van de capaciteit overcapaciteit geweest. De testbehoefte ligt veelal een stuk lager, waardoor we zijn gaan werken met een variabele bezetting van de testlocaties. Deze schaalt mee op en af, al naar gelang de testbehoefte. Op het moment dat iemand positief test, volgt (thuis)isolatie en bron- en contactonderzoek (BCO) door de GGD. Huisartsen, ziekenhuizen, verpleeghuizen, bedrijven en commerciële teststraten geven ‘hun’ positieve testuitslagen door aan de GGD, zodat ook voor deze mensen het bron- en contactonderzoek kan worden gedaan. Door de maanden heen is de capaciteit voor het uitvoeren van het BCO steeds verder uitgebreid. GGD-BZO heeft intern capaciteit vrijgemaakt hiervoor en een groot aantal mensen tijdelijk in dienst genomen. Daarnaast is door GGD-BZO via een payrollbedrijf personeel ingeschakeld en kon vanaf november een beroep worden gedaan op een landelijk georganiseerde flexibele schil (die werkte via een payrollconstructie met GGD GHOR Nederland). Een BCO is erg arbeidsintensief en neemt in de normale vorm per positief geteste zo’n 8 tot 12 uur in beslag.

Toen de aantallen positief geteste mensen heel hard opliepen, bleek het in heel Nederland niet mogelijk om een volledig bron- en contactonderzoek uit te voeren en is er prioriteit gelegd bij het in ieder geval informeren van de positief geteste mensen. Er is toen landelijk een methodiek geïntroduceerd aan de hand waarvan geschakeld kon worden qua uitgevoerde elementen binnen een BCO. In de meest afgeschaalde vorm werd de positief geteste geïnformeerd, geïnstrueerd en verzocht om zelf degenen met wie hij of zij in contact was geweest te informeren en instrueren. Hiermee kon het aantal benodigde uren worden terugbracht naar 1 uur per positief geteste. De registratie van het aantal bron- en contactonderzoeken heeft enkele verstoringen gekend, waardoor een totaal aantal niet te noemen. Het zijn er in de praktijk meer dan dat er in het dashboard staan. Dat houdt in dat er in 2020 meer dan 23.335 bron- en contactonderzoeken zijn uitgevoerd.

29

Gedurende het jaar werd al reikhalzend uitgekeken naar het beschikbaar komen van een vaccin tegen COVID-19. In het laatste kwartaal van 2020 gingen de ontwikkelingen snel en bleken diverse producenten ver gevorderd. De verwachting in oktober was dat ergens in februari 2021 zou kunnen worden gestart met vaccineren. De gezondheidsraad bracht op basis van de toen bekende informatie op 19 november een advies uit voor de vaccinatiestrategie, op basis waarvan het kabinet op 20 november een vaccinatiestrategie gereed had. In die strategie was de rol voor de GGD-en binnen het vaccineren afgebakend op het inenten van de doelgroep 18-60 jaar zonder medische indicatie en werd voorzien dat medio 2021 zou kunnen worden gestart met het vaccineren van deze doelgroep. Dat bood voor de GGD-en voldoende tijd om dit zorgvuldig voor te bereiden door een passende werkwijze en het registreren van de vaccinaties uit te werken. De specificaties van het vaccin van BioNTech/Pfizer noodzaakte het kabinet om de strategie aan te passen. Begin december legde minister De Jonge de opdracht bij de GGD-en neer om al vanaf januari het vaccineren van zorgmedewerkers uit de langdurige zorg op zich te nemen. Het vervroegen van de eerste levering van het vaccin bracht alles in een stroomversnelling en leidde tot druk om eerder te starten.

Er werd landelijk vanaf het begin van de opdracht al met man en macht uitgewerkt hoe het vaccineren zou moeten plaatsvinden qua werkwijzen, logistiek, registratie, etc. De GGD-en hebben geëist om dit zorgvuldig te mogen doen, om goedwerkend proces op te tuigen om fouten en latere knelpunten te voorkomen. Binnen GGD Brabant-Zuidoost is met vereende krachten en met ondersteuning van de GHOR gewerkt aan het realiseren van een centrale vaccinatielocatie in het Indoor Sportcentrum in Eindhoven. Publieksinformatie Waar het gaat om algemene publieksinformatie is de rol van de GGD ondersteunend. De GGD was uitvoerder van de landelijke strategie en ook de publieksinformatie werd landelijk door VWS gecoördineerd. Alle relevante informatie is steeds ook op de website van GGD-BZO gepubliceerd en actief gedeeld met de gemeenten in de regio in samenwerking met VRBZO. In de piekfases heeft dagelijks een update plaatsgevonden van de informatie over COVID-19 op onze website. Nieuwe landelijke informatie (protocollen, factsheets, handelingsperspectieven enz.) werd steeds verwerkt en gedeeld met stakeholders. Maar ook praktische publieksinformatie over tal van onderwerpen die aan COVID-19 gerelateerd zijn, is gedeeld via diverse kanalen (doelgroepgericht).

In het begin communiceerden we elke dag de aantallen besmettingen, ziekenhuisopnamen en doden, maar naderhand konden mensen het online dashboard raadplegen. Ook zijn we actief geweest op sociale media. Daarbij is vooral de landelijke informatie gedeeld. Daarbij sloten we steeds zo veel mogelijk aan bij de specifieke informatiebehoeften van de inwoners in onze regio, bijvoorbeeld door impressies en praktische informatie over het testen en het BCO. Ook ontwikkelde GGD Brabant-Zuidoost de campagne ‘Corona stopt bij jou’ om de meer kwetsbare groepen in de regio te bereiken. Vragen aan de GGD Het klantencontactcentrum heeft veel vragen ontvangen over Covid-19 gerelateerde onderwerpen. Zowel per e-mail als per telefoon. In het begin gingen de vragen vooral over de ziekte zelf (hoe kan ik het herkennen en voorkomen), de gezondheidsgevolgen, de hygiëne maatregelen, isolatie/quarantaine enz. 30

De opschaling van het testen en het BCO bracht ook een groter aantal vragen met zich mee. De vragen hadden toen voornamelijk te maken met het inplannen van het testen en het ontvangen van testuitslagen. Tijdens lockdown periodes verschoven de vragen meer naar wat wel of niet te doen in de thuissituatie, op het werk of in de openbare ruimte. Elke keer na een persconferentie van het kabinet stond de GGD telefoon roodgloeiend. In december kwamen er ook de nodige vragen binnen over het vaccineren. Het bestaande klantencontactcentrum van de GGD-BZO is ruim opgeschaald, zodat alle telefoontjes konden worden aangenomen en vragen konden worden beantwoord. De aantallen varieerden van 150 tot 800 vragen per dag. Op veel voorkomende vragen konden de medewerkers van het klantencontactcentrum veelal direct antwoord geven. Soms zijn vragen uitgezet bij een specifieke afdeling en complexe medische vragen zijn doorgeleid naar de afdeling Infectieziektebestrijding. De COVID-19 uitbraak heeft ook veel vragen opgeroepen bij professionals (huisartsen, hulpverleners, leerkrachten ed.) en organisaties (gemeenten, maatschappelijke organisaties en bedrijven). Te denken valt aan specifieke medische informatie, maar ook vragen van organisaties over bijvoorbeeld te nemen hygiënemaatregelen. Het coronavirus heeft een grote maatschappelijke impact, die voor sommige mensen psychische gevolgen kan hebben.

GGD-BZO heeft in 2020 diverse onderzoeken uitgevoerd met betrekking tot die impact of bijgedragen aan Brabantse of landelijke onderzoeken. Naast de brede gezondheidsmonitor werd sinds half april door de GGD, in samenwerking met het RIVM, om de 6 tot 8 weken een panelonderzoek uitgezet ten aanzien van Covid-19, onder andere in BrabantZuidoost. Aan de panelleden is gevraagd hoe zich voelden op verschillende vlakken. Door dit te herhalen, werd een goed beeld gekregen van de impact van de Covid-19 pandemie. In de grafiek hieronder zijn de resultaten van zeven metingen weergegeven:

(19-24 apr)

(7-12 mei)

(27-31 mei)

(17-21 jun)

(9-12 jul)

(19-23 aug)

(29 sep-2 ok)

31

Ook is in het panelonderzoek onderzocht in hoeverre hun leefstijl was veranderd:

In het begin van de Covid-19 pandemie vielen de hoge besmettingsaantallen in Brabant op. Er werd toen een verband vermoed tussen luchtkwaliteit en het vatbaar zijn voor Covid-19. GGD-BZO heeft actief bijgedragen aan het onderzoek van het RIVM naar dit verband. Het RIVM heeft een opzet gemaakt voor een onderzoeksvoorstel waarbij de ernst van het verloop van COVID-19 in relatie tot luchtkwaliteit in Nederland wordt onderzocht. Indien mogelijk verdiept dit onderzoek zich ook in de relatie tot veehouderij. De GGD denkt hierin actief mee. Dit onderzoek is gericht op het verkrijgen van keuzes of beleidsopties, daarom wordt beoogd de aard van de onderzoeksresultaten aan te laten sluiten bij de behoefte van de regionale en lokale partners. De Brabantscan is een kennisplatform voor gezondheidsinformatie in Brabant en is een initiatief van de drie Brabantse GGD’en. Aan het dashboard van de Brabantscan zijn de coronacijfers en trends op gemeenteniveau toegevoegd. Ook zijn daar de meest actuele gegevens van de periodieke panelonderzoeken gedrag te raadplegen. Het dashboard bevat bovendien factsheets over de relatie tussen corona en thema’s als genotmiddelengebruik, leefstijl, eenzaamheid en psychische, fysieke en financiële kwetsbaarheid. Door GGD-BZO en GGD Hart voor Brabant is na de eerste coronagolf een klein onderzoek uitgevoerd naar mensen die door Covid-19 waren getroffen.

32

Er zijn interviews gehouden met mensen die in quarantaine zijn geweest, op de IC hebben gelegen of een dierbare hebben verloren aan Covid-19. Ook werd aanvullend een vragenlijstonderzoek uitgevoerd. De resultaten van dit onderzoek worden begin 2021 gerapporteerd. De ambulancezorg kreeg tijdens de eerste golf te maken met het vervoer van COVID-19 patiënten naar ziekenhuizen en ook met overplaatsingen tussen ziekenhuizen. Elke rit moest beschermende kleding aan- en uitgetrokken worden en de ambulance worden schoongemaakt. Dit heeft tot vertraging in de aanrijtijden geleid. Reguliere ritten vielen tijdens de eerste lock down grotendeels weg. Dit kan verklaard worden door bijvoorbeeld minder wegverkeer en minder sporten, maar het viel ook op dat er minder cardiale klachten optraden. Het sluiten van ziekenhuizen voor reguliere zorg had daarnaast invloed op het aantal ritten voor besteld vervoer (verplaatsingen voor bijvoorbeeld onderzoek in een ander ziekenhuis). Voor het ambulancepersoneel was vooral de eerste coronapiek een emotioneel heftige periode vanwege het leed waarmee men werd geconfronteerd, van zowel de patiënten als afscheidnemende familieleden. Het effect op de aanrijtijden was goed merkbaar. Normaliter laat de meldkamer direct een ambulance rijden, nog tijdens de uitvraag van degene die belt.

Tijdens de coronapieken was het nodig om eerst een verdere uitvraag te doen voordat een ambulance kon worden uitgestuurd. Hierdoor liep de tijd voor het uitsturen van een ambulance op van 1:30 min naar 3:50 min. Hierdoor waren de ambulances in de periode maart-mei in gemiddeld 91,3% op tijd volgens de normen, terwijl dat percentage normaliter rond de 93 a 94 % ligt. Vanaf januari 2020 monitorde VRBZO de ontwikkelingen ten aanzien van Covid-19. Eind januari werd Covid-19 door het RIVM bestempeld als infectieziekte in de categorie A, wat voor de minister van VWS en de voorzitter VRBZO bepaalde bevoegdheden met zich meebracht. Op 2 maart is in Brabant-Zuidoost GRIP 2 afgekondigd en op 11 maart is opgeschaald naar GRIP 4. Het regionale beleidsteam (RBT) werd ingericht met een smalle kernbezetting, waarin onder andere de DPG plaatsnam. De DPG stuurde conform de wetgeving en crisisstructuren zowel de GHOR als de GGD aan. Waar in een ‘normale’ crisis binnen de witte kolom vooral een rol is weggelegd voor de ambulancedienst en de GHOR, bleken tijdens een langdurige pandemie veel taken en verantwoordelijkheden bij de GGD te liggen. Er is daarom gezocht naar een goede afstemming tussen GHOR en GGD. In het latere multi covid team waren om deze reden zowel de GHOR als de GGD vertegenwoordigd.

Zowel de crisisorganisaties in Brabant als de Brabantse GGD-en hebben elkaar opgezocht voor afstemming en samenwerking. Zo is er een interregionaal beleidsteam ingericht, waarin onder andere de voorzitter VRBZO en de DPG van Brabant-Zuidoost zaten. In het RONAZ en ROAZ vertegenwoordigden respectievelijk de DPG van Midden-West Brabant en de DPG van Hart van Brabant die drie Brabantse DPG-en. Ook zijn er op vele terreinen contacten ontstaan voor afstemming, samenwerking, delen van kennis en ervaringen, etc. Het maakte dat de Brabantse GGD-en en veiligheidsregio’s elkaar beter hebben leren kennen en dichter op elkaar zijn komen te werken. Er was vanzelfsprekend ook veel landelijke samenwerking. De GGD-en zijn in deze pandemie een uitvoerende organisatie die de opdrachten van de minister van VWS uitvoert. 33

Voor een eenduidige opdrachtuitvoering zijn er landelijk steeds uitvoeringsafspraken gemaakt tussen GGD GHOR Nederland en de DPG-en. Daarnaast namen verschillende functionarissen van GGD-BZO deel in landelijke coördinatie- en werkgroepen. De Covid-19 pandemie heeft veel impact op de inwoners van de regio. Logischerwijs uitte zich dat geregeld in geïnteresseerde vragen vanuit raden. Deze vragen zijn steeds tijdig en zo adequaat mogelijk beantwoord. Daarnaast is op verschillende momenten informatie gedeeld via de wethouders publieke gezondheid en raadsinformatiebrieven. Ook is er een webinar voor raadsleden georganiseerd. De nieuwsbrief die zeer frequent is verstuurd vanuit VRBZO, werd ook namens GGD-BZO verstuurd en bevatte geregeld berichtgeving over GGD-onderwerpen. Raadsleden konden bovendien gebruikmaken van het dashboard, waarin informatie per gemeente kon worden opgevraagd. Er zijn bij de GGD drie Wob-verzoeken ingediend die betrekking hebben op de COVID-19 bestrijding (door de NOS en Omroep Brabant). Het verzoek van de NOS heeft betrekking op de betrokkenheid van de GGD bij het langzaam weer openstellen van de verpleeghuizen in de regio in de periode 1 april tot 1 juni.

De verzoeken van Omroep Brabant betroffen de voorbereidingen die door de GGD zijn getroffen in de aanloop naar de crisis (in de maanden januari en februari) en de betrokkenheid van de GGD bij de uitbraak van COVID-19 bij een slachterij in de regio. Er is massaal media-aandacht geweest voor COVID-19 en het werk van de GGD, zowel landelijk als lokaal. Onze artsen IZB en DPG zijn ruim aan het woord geweest in zowel de regionale als landelijke media (ED, Omroep Brabant, Studio 040, DWDD, NOS enz.). Diverse persberichten zijn uitgegaan en heel veel vragen van de pers zijn beantwoord. Elke nieuwe maatregel, incident of gebeurtenis was aanleiding voor de pers om vragen aan de GGD te stellen. Ook wat dit betreft zijn steeds landelijk de kaders uitgezet. In de pers en de publieke opinie werd de GGD vaak vereenzelvigd met het landelijk beleid zonder zich te beseffen dat de GGD uitvoert wat landelijk bepaald is. Daarop is landelijk afgesproken om veel meer duiding te geven over wie wat doet in de Covid-19 bestrijding. Hiermee is de rol van de GGD duidelijker geworden, ook ten opzichte van VWS en het RIVM. In oktober 2020 is een embedded journalist binnen de GGD-BZO gekomen. Deze maakt een reeks verhalen om transparant te laten zien hoe ‘het werken bij’ de GGD eraan toe gaat. Wat betreft de beeldvorming werd ingezet op transparantie en rolduidelijkheid.

Voor de GGD begon COVID-19 eind januari toen bekend werd dat de Nederlanders die vanuit Wuhan gerepatrieerd werden op Eindhoven Airport zouden landen. Op zondag 2 februari zijn de eerste evacuees (15 personen) uit Wuhan op Vliegbasis Eindhoven aangekomen. De gerepatrieerden gingen twee weken in (thuis)isolatie en werden in die periode door de GGD gemonitord. Op zondag 9 februari was er wederom een ‘begeleide terugkeer’. Nu betrof het 6 personen die met een C-130 Hercules transportvliegtuig vanuit de tussenstop in Berlijn naar Vliegbasis Eindhoven werden vervoerd. Ook deze gerepatrieerden zijn door de GGD gescreend. Het bleek dat de leef- en werkomstandigheden (incl. vervoer naar werk) van arbeidsmigranten die in grote getalen bij van varkensslachterijen werken een groot risico vormen voor besmetting. In onze regio heeft dit probleem met name gespeeld bij Van Rooi Meat in Helmond. 34

Vanuit de GGD is geadviseerd over sluiting, de GGD heeft medewerkers getest (twee steekproeven, 301 medewerkers bemonsterd) en geadviseerd over maatregelen die genomen moesten worden om verdere verspreiding van COVID-19 te voorkomen. Uiteindelijk is bij ca. 50 medewerkers COVID-19 aangetroffen. Mede op advies van de GGD is het bedrijf tijdelijk gesloten en werden voorwaarden verbonden aan de herstart van bedrijfsactiviteiten. Het bedrijf is na het nemen van de noodzakelijke maatregelen herstart. In mei werd duidelijk dat ook nertsenbedrijven een rol spelen bij overdracht van COVID-19. De GGD is aangesloten bij het (landelijk) overleg over de aanpak bij/van deze bedrijven. Uiteindelijk zijn alle besmette bedrijven in onze regio geruimd. Omdat GGD-BZO naast Covid-19 bestrijding ook de reguliere activiteiten wilde uitvoeren, is ervoor gekozen om het testen, BCO, klantencontact en vaccineren onder te brengen in een programmaorganisatie. Deze functioneerde min of meer “naast” de reguliere afdelingen binnen GGD en werd overwegend bemenst met extra personeel. Uiteindelijk werkten in deze programmaorganisatie ca 600 medewerkers, waarvan het merendeel parttime werd ingezet en extern geworven werd. De geworven medewerkers zijn door de GGD zelf opgeleid en ingewerkt. Vanaf maart tot en met mei was de druk op de GGD zo hoog dat reguliere activiteiten zijn afgeschaald.

Vanaf juni zijn de reguliere werkzaamheden weer opgestart. Met name JGZ, toezichttaken, reizigerszorg, regulier onderzoek en de lokale ondersteuning van gezondheidsbeleid hadden enkele maanden stil gelegen doordat de medewerkers vanuit deze taakgebieden maandenlang waren ingezet bij de Covid-19 bestrijding. Het thuiswerken gaf beperkingen aan het weer opstarten van reguliere activiteiten. Opgeteld bij het tijdelijk afschalen van de reguliere werkzaamheden heeft dit geleid tot achterstanden. Meer hierover leest u in het hoofdstuk over de reguliere taakuitvoering. Ook de ondersteunende afdelingen van de GGD zijn volop betrokken geweest bij de Covid-19 bestrijding. De afdelingen P&O en ICT hebben veel extra werk gehad aan het onboarden en faciliteren van de extra COVID-19 medewerkers, en de afdeling facilitair had veel extra werk met de inrichting van de teststraten en vaccinatielocatie. De druk op de ondersteunende afdelingen was extra groot omdat naast de COVID-19 bestrijding ook de integratie binnen de GGD van de jeugdgezondheidszorg voor 0-4 jarigen per 1 januari 2021 moest worden voorbereid. Aan deze integratie is een apart hoofdstuk gewijd. De belasting op de medewerkers is extreem geweest. Het ging daarbij niet alleen om een hoog aantal uren per week en doorwerken op avonden en in weekenden. De bijzonderheid is juist ook de lange periode waarin dit aan de orde was.

Veel medewerkers maken sinds maart 2020 veel meer uren, waarvan een aanzienlijk aantal zo’n 60-70 uur per week aan het werk is. Medewerkers die door het afschalen van reguliere werkzaamheden ‘vrij kwamen’ zijn direct op andere taken ingezet en veelal ook bijgeschoold om die taken te kunnen uitvoeren. Dit bijscholen heeft met name veel druk gelegd op de afdeling Infectieziektebestrijding, die collega’s hebben begeleid en geïnstrueerd voor het testen en het BCO. Het was indrukwekkend om te zien hoe betrokken iedereen was, bereid de schouders eronder te zetten en taken te aanvaarden die ver van je normale werk afstaan. 35

Een crisis brengt in die zin veel goeds naar boven, zoals inzet, flexibiliteit en collegialiteit. Iedereen die van thuis uit zijn/haar werk kon doen, deed dat ook. Online vergaderen werd op grote schaal toegepast. In de wet Publieke gezondheid is vastgelegd dat de minister in geval van een pandemie de GGD opdrachten kan geven i.v.m. de aanpak van de pandemie. Tevens is vastgelegd dat de kosten in dat geval door het ministerie wordt vergoed. Ter dekking van de kosten die GGD’en maakte is de zogenaamde meerkostenregeling vastgesteld. Hierin ligt vast dat kosten voor het testen en bronen contactonderzoek rechtstreeks door het ministerie van VWS aan de GGD’en worden vergoed. Naast deze extra kosten kan de GGD ook nadelen in de reguliere exploitatie (meer kosten en minder opbrengsten) als gevolg van corona declareren. De diagnostiek van de door de GGD afgenomen testen is uitgevoerd door laboratoria. De kosten hiervan vallen buiten de meerkostenregeling, maar kunnen rechtstreeks bij het RIVM worden gedeclareerd. Meerkosten mbt ambulancezorg/RAV worden vergoed middels de budgetafrekening met zorgverzekeraars. De GGD heeft voorschotten ontvangen en de verantwoording van de meerkostenregeling vindt plaats via dit verslag. Covid 19 heeft er toe geleid dat de GGD in 2020 per saldo ruim € 31 miljoen aan extra kosten en inkomstenderving heeft gehad. Op hoofdlijnen betreft dit:

De laboratoriumkosten ad € 16,3 miljoen zijn bij het RIVM gedeclareerd. De overige € 14,2 miljoen worden middels de verantwoording op de volgende bladzijde bij VWS gedeclareerd. Hiervan heeft ca. € 13,1 miljoen betrekking op kosten voor BCO en testen. De overige € 1,1 miljoen zijn andere kosten uit de exploitatie die onder de meerkosten vallen. Het grootste gedeelte hiervan (ruim € 1 miljoen) heeft betrekking op de lagere inkomsten reizigerszorg en toezicht kinderopvang.

36

Kostensoort

Meerkosten 2020

Bron- en contactonderzoek

€ 5.455.170

Bemonstering - Testen

€ 7.272.361

Overige Meerkosten Infectieziektebestrijding (IZB)

73.846

Tuberculosebestrijding (TBC) Medische Milieukunde (MMK) Technische Hygiënezorg (THZ) / Toezicht

20.137

Seksuele Gezondheid (inclusief SOA poli) Reizigerszorg Gezondheidsbevordering (GB) Algemene Gezondheidszorg (AGZ) Jeugdgezondheidszorg (JGZ), incl. Rijksvaccinatie

101.108

Openbare GGZ / Sociaal medische advisering Veilig Thuis Forensische Zorg (For) Regionale Ambulance Voorziening (RAV) Overig Ondersteuning Subtotaal

167.702 € 362.793

Minder baten (verrekend met minder lasten) Infectieziektebestrijding (IZB)

-36.500

Tuberculosebestrijding (TBC)

12.000

Medische Milieukunde (MMK) Technische Hygiënezorg (THZ) / Toezicht

412.000

Seksuele Gezondheid (inclusief SOA poli)

-2.500

Reizigerszorg

608.000

Gezondheidsbevordering (GB)

27.000

Algemene Gezondheidszorg (AGZ) Jeugdgezondheidszorg (JGZ), incl. Rijksvaccinatie

57.300

Openbare GGZ / Sociaal medische advisering Veilig Thuis Forensische Zorg (For) Regionale Ambulance Voorziening (RAV) Overig

20.000

Ondersteuning Subtotaal

€ 1.097.300

Laboratoriumkosten Totaal meerkosten 2020

€ 14.187.624

In 2020 ontvangen voorschotten

€ 13.575.000

Per saldo nog van VWS te ontvangen afrekening 2020

€ 612.624

37

3.2 De GGD Pijlers

Monitoren, signaleren en adviseren. De GGD adviseert gemeenten over hun beleid op het gebied van gezondheidspreventie, gezondheidsbevordering en –bescherming. Daartoe behoort ook het signaleren en monitoren van gezondheidsrisico’s in de fysiek en sociale omgeving en advisering over bestuurlijke beslissingen op andere beleidsterreinen (milieu, ruimtelijke omgeving enz.), omdat de meeste voorwaarden voor gezondheid buiten het domein van de zorg worden gecreëerd. De GGD zet hierbij eigen instrumenten in zoals epidemiologisch onderzoek, broncontactonderzoek bij infectieziekten, medisch milieukundig onderzoek, informatie uit kinddossiers. De GGD gebruikt ook bronnen en signalen vanuit het regionale netwerk zoals huisartsen, politie, welzijnswerk, zorginstellingen of vanuit landelijke partners zoals RIVM en CBS. Bij de aanpak van sociaaleconomische gezondheidsverschillen is de GGD een belangrijke ondersteuner van gemeenten. De GGD brengt de gezondheidsproblematiek op wijk/buurtniveau in kaart, adviseert over effectieve aanpakken, participeert in lokale beleidsnetwerken en legt verbindingen tussen partijen uit verschillende sectoren. Het gaat in deze pijler concreet om de volgende taakvelden: -

Procesbegeleiding bij en uitvoering van lokaal gezondheidsbeleid.

-

Monitoren.

-

Kenniscentrum onderzoek.

-

Gezondheidsexpertise in het sociale domein.

38

Taakveld:

Procesbegeleiding bij en uitvoering van Lokaal Gezondheidsbeleid

Een bijdrage leveren aan voorbereiden, opstellen, implementeren en uitvoeren van een lokaal gezondheidsbeleid van gemeenten. Realisatie 2019

Doelstelling 2020

Realisatie 2020

Alle gemeenten hebben lokaal

Er is duidelijk gemeentelijk beleid

De lokale teams hebben de

gezondheidsbeleid, waarin de een

hoe gezondheid te bevorderen via de

gemeenten opnieuw op maat

wat actiever en omvangrijker dan

verschillende beleidsterreinen

ondersteund bij het opstellen

de andere gemeenten gewerkt

(jeugd/sociaal domein/onderwijs

en uitvoeren van het lokale

wordt aan gezondheidsbevordering

RO/sport e.d.) en op welke wijze

gezondheidsbeleid. Ook op

burgers, die een bijdrage willen

andere beleidsterreinen die

leveren aan een gezonde en veilige

een relatie hebben met

leef-en leeromgeving, daarbij worden

gezondheid.

gefaciliteerd en ondersteund. Is gerealiseerd

Er is uitvoering gegeven aan lokale

Er is uitvoering gegeven aan

plannen, conform afspraken.

lokale plannen, conform afspraken. Daar waar nodig zijn plannen in overleg aangepast door Corona.

In 2018 werd de samenwerking met het lokale team gewaardeerd met (Zeer) goed, waardering 8, 9 of 10 door 10 gemeenten en voldoende, waardering 7 of 7,5 door 7 gemeenten. Anderen hebben geen reactie gegeven. In 2021 zal opnieuw een klantentoets lokale teams worden uitgevoerd.

39

Taakveld:

Monitoren

Kennis en informatie verstrekken die bijdraagt aan de ontwikkeling, evaluatie en sturing van gemeentelijk beleid op het gebied van gezondheid, jeugd, welzijn, wonen en zorg. Inzicht in de gezondheidssituatie en de factoren die daarop van invloed zijn van de burgers in onze regio.

Realisatie 2019

Doelstelling 2020

Realisatie 2020

De resultaten VTV zijn

ln 2020 worden de resultaten

ln 2020 zijn de resultaten

beschikbaar gesteld en deze

gepresenteerd van de

gepresenteerd van de jeugdmonitor

VTV wordt afgerond met een

jeugdmonitor 12-18 jaar en de

12-18 jaar en de VTV.

symposium 23 april 2020.

VTV en vinden de voorbereidingen

Daarnaast heeft de dataverzameling

Voorbereiding en

en dataverzameling plaats voor de

plaatsgevonden van de volwassenen-

dataverzameling

volwassenen en ouderenmonitor.

en oudermonitor. De totale respons

Jeugdmonitor heeft plaats

op de volwassenen- en

gevonden. Respons wordt

ouderenmonitor was met 40% boven

steeds moeizamer verkregen

verwachting

Het proces van app verloopt

In 2019 gaan we, samen met

Door Corona is minder prioriteit

traag.

andere GGD’en en externe

gegeven aan BrOS en onderzoeksapp.

De Bros is de trotse winnaar

partijen, door met de ontwikkeling

Er zijn voorbereidingen getroffen om

in het kader van goede

van nieuwe producten, waaronder

de onderzoeksapp te gebruiken voor

voorbeelden voorbereiding op

de monitoringsapp GGDJ en de

onderzoek bij testen en vaccineren

de Omgevingswet. Deze heeft

Bros; Brabantse Omgevings Scan.

voor COVID-19

Inzicht in de gezondheidssituatie

Inzicht in de ontwikkeling van COVID-

en de factoren die daarop van

19 in de regio Zuidoost-Brabant,

invloed zijn van de burgers in onze

beantwoorden van vragen en

regio.

ondersteunen beleid

het nog wel nodig dat ie verder doorontwikkeld wordt

40

Taakveld:

Kenniscentrum onderzoek

Verder professionaliseren en evidence based ondersteunen van gezondheidsbeleid op lokaal en regionaal niveau. Het op maat beantwoorden van ad-hoc vragen, waardoor beleid en interventies worden ondersteund. Onze gemeenten weten ons te vinden en hebben de juiste gezondheidscijfers/interpretatie en onderzoekgegevens gebruikt bij het onderbouwen en ontwikkelen van bestaand en nieuw beleid.

Realisatie 2019 Aantal vragen

114

Raming 2020 70

Realisatie 2020 65 exclusief een groot aantal Coronagerelateerde vragen

Aantal gemeenten

19

21

21

Voorbeelden van onderwerpen: - Sociale cohesie - Drugsgebruik - Vrijwilligerswerk - Onderbouwing sportakkoorden - Drugs- en alcoholgerelateerde ambulanceritten - Armoede - Eenzaamheid - Weerbaarheid Naast vragen over bovenstaande items zijn in 2020 veel vragen beantwoord over COVID-19 (o.a. trends, risicogroepen, vergelijkingen tussen gemeentes)

41

Taakveld:

Gezondheidsexpertise in het Sociaal Domein

Gezondheidskennis en –kunde toevoegen in de lokale situatie om te bevorderen dat burgers gezond en veilig kunnen opgroeien en zich ontwikkelen tot mensen met betekenis voor zichzelf, elkaar en de samenleving. Gezondheid als voorwaarde om mee te kunnen doen. En Meedoen als bevordering van gezondheid! Op een aantal deelgebieden zullen we met direct betrokkenen per deelgebied aan de hand van en inventarisatie en analyse van knelpunten en kansen komen tot voorstellen voor interventies en activiteiten. We maken daarbij gebruik van aanwezige cijfers en gegevens én de deskundigheid en ervaring van burgers, onderwijs, welzijnsinstellingen, zorgpartijen, signalen uit de sociale teams, en anderen. Met hen samen gaan we per deelgebied bepalen met welk item we aan de slag gaan.

42

Specifieke activiteiten

Gezond en Talentvol opgroeien Basisonderwijs ‘Week van de Lentekriebels’ Training voor leerkrachten/intermediairs: Bijdragen aan het optimaliseren van het preventieaanbod in de regio op het gebied van relationele en seksuele vorming. Uit de regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning van Zuidoost-Brabant blijkt dat veel jongeren onveilig vrijen. Voorlichting over gezonde seksuele relaties blijft van belang. •

Kennis en vaardigheden van de intermediairs op peil krijgen en houden

•

Lespakketten en ondersteunende materialen beschikbaar stellen

•

Vraagbaak voor intermediairs

Kinderen in onze regio wordt geleerd na te denken over hun eigen bijdrage in (seksuele) relaties met anderen. Realisatie 2019 aantal deelnemende scholen

Raming 2020

69

Realisatie 2020

70

76

Werken aan een gezonde school Bijdragen aan het optimaliseren van het preventieaanbod op scholen in de regio, via de Gezonde School Methode. Dit omvat de thema’s voeding, beweging en sport, sociale emotionele ontwikkeling (waaronder pesten), fysieke veiligheid en milieu, hygiëne en zelfverzorging, gezonde relaties en seksualiteit, alcohol en andere genotmiddelen. •

We gaan uit van de vraag van de school en onderzoeken samen met de school hun situatie en wat daarbij past als stap naar een gezondere school.

•

We richten ons op primair, secundair onderwijs (incl. speciaal onderwijs) en MBO.

De scholen zijn beter toegerust om een gezonde schoolomgeving te bieden voor leerlingen en medewerkers. De samenwerking tussen school en ouders op het gebied van gezondheid wordt versterkt. Fitte kinderen leren beter en participeren beter nu en in de toekomst.

Realisatie 2019 Aantal scholen met erkenning via het

79

Raming 2020 70

Realisatie 2020 91

Gezonde School Vignet

In onze regio hebben totaal 91 scholen, te weten 14 VO-, 1 MBO, en 76 Basis- scholen (inclusief speciaal onderwijs), 1 of meerdere Gezonde School module-certificaten. Vanaf 2020 is voor scholen ook extra ondersteuning mogelijk op het gebied van relaties en seksualiteit. 43

Langer Thuis Voorlichting door en voor 55+ Mensen worden door voorlichting in staat gesteld om zelf gezonde keuzes te maken, als eerste stap in het proces van attitude- en gedragsverandering. •

Voorlichten van de specifieke doelgroep senioren via georganiseerde settings, of op termijn andere risicogroepen waardoor ze meer inzicht krijgen in wat ze zelf kunnen doen om gezond te blijven.

•

Diverse thema’s: voeding, beweging, overgewicht, hart- en vaatziekten, valpreventie, ontspoorde zorg, hygiëne in de keuken, patiëntenrecht, organisatie van de gezondheidszorg, bevolkingsonderzoeken, werken van het lichaam en osteoporose.

•

Groepsvoorlichting, peergroup-educatie

•

Voorlichting kan los worden ingezet of als onderdeel van andere programma’s.

Doelgroep ouderen krijgt op verzoek informatie en gesprek met elkaar aangeboden, waarmee hun gezondheids-vaardigheden versterkt worden.

Realisatie 2019 Aantal voorlichtingen

Raming 2020

29

20

Realisatie 2020 3

De seniorenvoorlichting is door Corona vrijwel stil komen te liggen. Vanwege de beperkingen zijn voor deze risicogroep door onze vrijwilligers maar 3 bijeenkomsten gehouden.

Expertise gezondheidsthema’s Het beschikbaar hebben en houden van specifieke deskundigheid voor de regio op het gebied van belangrijke preventie thema’s. Bijdragen aan het optimaliseren van de participatie- en regiemogelijkheden van burgers.

Realisatie 2019

Doelstelling 2020

Realisatie 2020

Is gerealiseerd

Specialistische kennis blijft

Specialistische kennis blijft beschikbaar

beschikbaar voor alle gemeenten

voor alle gemeenten en alle lokale

en alle lokale teams.

teams.

44

Uitvoeren taken gezondheidsbescherming Het belang van de gezondheid beschermende taken neemt toe omdat de gezondheidsrisico’s groter worden. Door de intensieve veehouderij (hoge dierdichtheid in onze regio en de aanwezigheid van urgentiegebieden) en de toenemende internationale mobiliteit van mens (immigratie, vluchtelingen) en dier neemt het risico toe op overdracht van infectieziekten van dier op mens (zoönosen) en mens op mens. Basale hygiëne blijft van belang om overdracht van infectieziekten te voorkomen. Verder worden bewoners zich bewuster van de gezondheidsrisico’s in hun fysieke leefomgeving en kritischer richting overheden en organisaties. Het maakt niet uit of het om bijv. asbest, bodemverontreiniging, geluidshinder of luchtvervuiling gaat. Burgers maken zich zorgen en spreken overheden en “vervuilers” steeds meer op hun verantwoordelijkheden aan. De GGD wordt door alle partijen om advies en hulp gevraagd. De maatschappelijke druk zal rondom deze vraagstukken eerder toe- dan afnemen. Een overheid die burgers aanspreekt op gezond gedrag mag rekenen op burgers die een overheid aanspreekt op haar eigen (on)gezond beleid. Een gezonde woon-, leer- en werkomgeving wordt meer en meer als een waarde gezien en gemeenten kunnen zich op dit terrein positief profileren. De omgevingswet biedt nieuwe kansen voor een gezonde leefomgeving.

45

Taakveld:

Algemene infectieziekten bestrijding

Voorkómen en bestrijden van infectieziekten en de overdracht van infectieziekten van mens op mens of van dier op mens. Realisatie 2019

Raming

Realisatie 2020

2020 # meldingen infectieziekten/art 26 regio

783/132

800

368 / 81

# medingen COVID-19 / art 26

n.v.t.

n.v.t.

39.220 / 232

# beantwoorde vragen

1037

750

372

# oefeningen outbreaks

2

1à2

Geen

4 à 5 (deels

3à4

Geen

# preventieprojecten

meerjarenproject) Mate waarin GGD is voorbereid op uitbraken van infectieziekten. 2020 heeft volledig in het teken gestaan van de COVID-19 pandemie (zie elders), de melding van veel andere infectieziekten nam hierdoor af, bijvoorbeeld kinkhoest. Van de 368 niet COVID-19 meldingen zijn er 191 meldingsplichtig. De beschikbare capaciteit IZB-medewerkers is volledig ingezet voor COVID-19, er zijn derhalve geen preventieprojecten of outbreak-oefeningen uitgevoerd.

46

Taakveld:

Tuberculosebestrijding

Het bestrijden van tuberculose (TBC) door het tijdig opsporen van TBC, opstellen en uitvoeren van een behandelplan en voorkómen van transmissie. Realisatie 2019

Raming 2020

Realisatie 2020

# Röntgenfoto’s

9.582

6.000

5.498

# Mantouxtesten

750

700

500

# BCG vaccinaties

552

500

488

# DOT cliënten

4

4

4

# IGRA testen

268

250

195

# TBC patiënten

40

40

40

# Latente TBC patiënten

35

50

32

Arts: 160

geen gegevens

Arts: 116

MTM: 107

beschikbaar

MTM: 59

# consulten

VPK: 313

VPK: 356

In deze cijfers zijn de invloeden van de wereldwijde Corona pandemie zichtbaar: Minder reizigers, minder instroom asielzoekers in AZC Budel (aanmeldcentrum), minder migranten (bijv. kenniswerkers uit Azië bij bedrijven in brainport regio).

Taakveld:

Seksuele Gezondheid/ SOA preventie

Het voorkómen en bestrijden van SOA’s, terugdringen van het aantal SOA’s.

Realisatie 2019

Raming 2020

Realisatie 2020

# individuele consulten

4.106

4.000

2.360

Vindpercentage SOA’s

19,4%

19%

24,8%

In 2020 hebben we veel minder individuele consulten verricht dan voorgaande jaren door de Covid-19 lockdowns en strenge triage. Het SOA-vindpercentage was in 2020 veel hoger dan andere jaren: 24,8 %. Dat is begrijpelijk: we triëren streng en we deden afgelopen jaar amper SOA-checks zonder waarschuwing en/of klachten. Het aantal cliënten in PrEP-zorg is op dit moment: 158. Nog niet het maximale aantal. Er zijn wat PrEP-ers gestopt en verhuisd en er zijn cliënten die niet verschijnen. Na de lockdown kunnen de cliënten op de wachtlijst opgeroepen worden.

47

Taakveld:

Hygiënezorg

Het bevorderen van hygiënisch handelen ter voorkoming van ziekten.

Realisatie 2019 # bezochte risicolocaties

52

evenementen adviezen

83

# beantwoorde vragen

40

Raming 2020

Realisatie 2020

120

20 9

40

136

In 2020 is er enorm veel werk verzet in de COVID-19 crisis. De Deskundigen Infectie Preventie hebben zorginstellingen, scholen en andere organisaties bijgestaan om zich goed voor te bereiden en de juiste maatregelen te nemen bij een besmetting of een uitbraak (bijv. handhygiëne, juiste PBM, cohort verpleging, ventilatie, afstand houden). Door deze werkzaamheden is er nauwelijks gewerkt aan de opdrachten THZ 2020 voor de gemeenten. De bezochte risicolocaties betroffen: woningvervuilingen, seksbedrijven, bezoeken n.a.v. signalen zoals dagbestedingslocaties, een buitenzwembad en een vakantiepark. De 136 beantwoorde vragen (vraagbaak functie) betrof m.n. COVID-19 pandemie. Er zijn 83 tattoo & piercing vergunningen verleend (tussen de 2 lockdown periodes door). Er zijn 7 samenwerkingsovereenkomsten op gebied van infectiepreventie met zorginstellingen buiten het ziekenhuis.

48

Taakveld:

Reizigerszorg

Ervoor zorgen dat reizigers beschermd op reis gaan en voorkomen dat zij een infectieziekten oplopen in het buitenland en deze ziekte importeren in Nederland. Preventief beschermen van beroepsgroepen tegen Hepatitis B.

Realisatie 2019

Raming 2020

Realisatie 2020

# individuele consulten

20.195

17.500

4.026

# tot beroepsrisicogroep behorende

1.793

800

1.500

Verschoven naar

7

In verband met

personen gevaccineerd tegen Hepatitis B Mate van tevredenheid klanten

2020

Covid-19 geen representatieve metingen kunnen doen

In verband met Covid-19 kunnen er in principe geen afspraken gemaakt worden voor (reis-) vaccinaties. Uitzonderingen zijn vaccinaties op medische indicatie (gesteld door behandelaar), beroepsgroepen vaccinaties en vaccinaties benodigd voor essentiële reizen.

49

Taakveld:

Medische-milieukundige Zorg

Het voorkomen van (verdere verspreiding van) ziekten en gezondheidsklachten ten gevolg van risicovolle (interne en externe) milieuomstandigheden. Realisatie 2019 # beantwoorde milieu-gerelateerde

Raming 2020

Realisatie 2020

266

200

210

# (proactieve) beleidsadviezen

16

11

11

# voorlichtingsactiviteiten

12

9

2

# adviezen bij acute casuïstiek of bij

2

15

28

# klantgesprekken

5

8

3

# Klankbordgroep / werkgroep

13

4

11

gezondheidsvragen

nazorg van opgeschaalde incidenten

Toelichting: -

GMV dacht actief mee met gemeenten over visies buitengebied, veehouderijvraagstukken, klimaatdialogen en gezondheid in omgevingsvisies, asbest.

-

GMV neemt deel aan een groot aantal werkgroepen : Challenge groep vliegveld Eindhoven, Meetnet Lucht en geluid BZO, Aireas, Kernteam GenX. Samen met de ketenpartners nam GMV deel aan regionale werkgroepen t.b.v. de invoering van de Omgevingswet (samenwerkingsafspraken en productendienstencatalogus).

-

In 2020 was beperkt ruimte voor kennisontwikkeling samen met andere afdelingen binnen de GGD door corona. Ook externe voorlichtingsactiviteiten hebben tijdelijk stilgestaan door Corona.

-

Belangrijkste ontwikkelingen in ons vakgebied hielden we bij en zijn actief naar gemeenten gecommuniceerd: corona in relatie tot ventilatie op scholen; corona en luchtverontreiniging (oa van veehouderij) en gezondheidseffecten van 5G.

-

Het project BROS is in november weer opgestart met het updaten van de inspiratiekaarten van de Bros.

-

De GAGS (Gezondheidskundig adviseur gevaarlijke stoffen) werd in de regio BZO 25 keer opgeroepen.

-

Er zijn drie adviezen acute casuïstiek geven op gebied van chroom 6 en natuurbrand Deurnese Pe.

50

.

Publieke Gezondheid bij incidenten, rampen en crises.

De GGD moet haar gezondheidsbeschermende taken ook in de opgeschaalde situaties kunnen uitvoeren. Dat vraagt een specifieke voorbereiding. De GGD geeft gezondheidskundig advies over infectieziektebestrijding, gevaarlijke stoffen, psychosociale hulpverlening en gezondheidsonderzoek na rampen en voert daarvoor ook een deel van de taken uit. In acute situaties dient de GGD de professionele regie kunnen voeren op de uitvoering van de taken, bijvoorbeeld bij de uitvoering van vaccinatieprogramma’s bij een grieppandemie. De GGD adviseert en ondersteunt gemeenten ook bij kleinschalige incidenten (bijv. suïcide of tragische ongevallen) en zedenzaken: vaak schokkende gebeurtenissen die veel maatschappelijke onrust veroorzaken.

51

Taakveld:

GGD Crisisteam en crisisplan

Gezondheidsschade als gevolg van een ramp of crisis voorkómen of zoveel mogelijk beperken.

Realisatie 2019

Doelstelling 2020

Realisatie 2020

94% van alle GGD-

Acuut en adequaat kunnen

Vanaf februari 2020 heeft de

sleutelfunctionarissen

reageren op een ramp of

Coronacrisis een grote impact op

crisisbeheersing zijn in 2019

incident in de regio.

de inzet van de GGD. Tijdens de

geschoold, 80% heeft geoefend.

Voldoen aan de

eerste golf van de Coronacrisis

Geoefend tijdens een grote

kwaliteitseisen van het LNAZ

heeft het crisisteam van de GGD

oefening op Eindhoven airport op

Beschikbaarheid van een

leiding gegeven aan de aanpak

19-4-2019 (PSH, AZ). Specifiek

actueel crisisplan

van deze crisis. Hierin hebben

thema: terroristische aanslag.

Opgeleide, getrainde en

vrijwel alle betrokken GGD-

Bedrijfscontinuïteits-management

beoefende sleutel-

sleutelfunctionarissen

is sterker verweven in het

functionarissen (crisisteam).

crisisbeheersing (in meer of

integrale crisismanagement van

Samenwerking bij een ramp

mindere mate) een rol gespeeld.

de GGD. Voorbeeld is opschaling

of crisis in de keten

Nadruk lag op adequaat

van het crisisteam tijdens een

(gemeenten, ketenpartners)

opschalen en Bedrijfscontinuïteit

ICT-uitval. Naar aanleiding hiervan

is versterkt.

(BCM) voor de kritische

is een verbetertraject opgezet in

kernprocessen GGD.

werkwijze en communicatie naar

Aandachtspunten in de werkwijze

medewerkers.

worden meegenomen in het verbeteren van de crisisorganisatie van de GGD; een nieuwe versie van het Integraal Crisisplan, inclusief continuïteitsplan, is in concept eind 2020 opgesteld (conform landelijke kwaliteitsnormen). De beoogde oefeningen voor het crisisteam GGD zijn door de Coronacrisis niet doorgegaan. Wel heeft het PSH-team deelgenomen aan een (online) PSHOR-training Brabantbreed. Daarnaast is een nieuwe crisiscoördinator gestart met de opleiding.

52

Verder is in 2020 een BCManalyse uitgevoerd naar (dreiging van) cybersecurity, waarna verbeteringen zijn aangebracht in het ICT-systeem. Nadere afspraken met gemeenten

Mate van tevredenheid van

Diverse evaluaties irt

en netwerkpartners over optreden

ketenpartners, gemeenten en

Coronacrisis zijn uitgevoerd

tijdens een incident met

inspectie over een inzet.

(zowel algemeen, als specifiek

psychosociale impact (m.n. i.r.t.

zoals voor samenwerking PSH),

PSH); zowel in de acute fase, als

zowel intern als extern (door

de nafase

meerdere partners); aandachtspunten zijn/worden meegenomen in nieuwe planvorming en afspraken.

53

Taakveld:

Psychosociale hulpverlening bij ingrijpende gebeurtenissen

Gecoördineerde inzet van hulpverlening bij ingrijpende gebeurtenissen, zodat onrust zo klein mogelijk blijft en herstel bevorderd wordt. Adequaat reageren en zo mogelijk stap naar preventie zetten.

Realisatie 2019

Raming 2020

Realisatie 2020

We hebben over 2019 11 meldingen

20 à 25 casussen

In 2020 hebben we 9 PSHi -casussen

gehad. Het betrof allemaal PSHi, we

per jaar.

en 2 PSHOR meldingen gehad.

hebben geen PSHOR-inzetten gehad. Inhoudelijk betrof het de volgende Inhoudelijk betrof het de volgende

PSHi-incidenten:

incidenten: -

Suïcide en suïcide-gerelateerd: 6

-

Noodlottige ongevallen en

•

Suïcide en suïcide-gerelateerd: 5

•

plotseling overlijden:

Noodlottige ongevallen en plotseling overlijden: 1

-

Zedenzaken: 3

•

Zedenzaken: 2

-

Familiedrama:

•

Overige : 1

-

Overige (b.v. adviesvragen): 2 PSHOR-inzetten in 2020:

De suïcides onder jongeren blijft een

1. Procesleider PSH heeft deelgenomen

zorgelijk probleem. In de regio lopen

aan het Nazorgteam Peelbrand Deurne.

diverse suïcidepreventieprojecten.

2. De Coronacrisis. Deze heeft een

Directe melding van een suïcide van

langdurige impact op het psychosociale

een jongere bij PSH blijft belangrijk om

welbevinden van eenieder, maar vooral

navolging te voorkomen.

op jeugd/ jongeren en op de kwetsbare mensen. Dit vraagt een langdurige inzet van PSH: -

In de eerste golf (tot 1 juli) deelname van PSH aan crisisteam GGD (wekelijks).

-

Signalering en monitoring van acute problemen: wekelijks telefonisch contact met vaste PSHpartners in de regio.

54

Vanaf de zomer: regionaal PSHCorona overleg t.b.v. signalering/monitoring met vaste PSH-partners (LEV, Lumens, SHN, GGZ; flexibel ook met GHOR en Bevolkingszorg). -

Vanaf het begin van de Coronacrisis is PSH aangesloten bij het Brabantbrede overleg PSH-Corona.

We evalueren altijd met betrokkenen,

Mate van

We evalueren altijd met betrokkenen,

mondeling bij PSHI, schriftelijk bij

tevredenheid

mondeling bij PSHI, schriftelijk bij

PSHOR. Partners zijn vrijwel altijd

gemeenten en

PSHOR. Partners zijn vrijwel altijd

tevreden over de coördinatie door de

ketenpartners over

tevreden over de coördinatie door de

GGD, verbeterpunten worden per casus

wijze waarop GGD

GGD, verbeterpunten worden per casus

en in de intervisie besproken, waar

de hulpverlening

en in de intervisie besproken, waar

mogelijk doorgevoerd in de werkwijze.

heeft

mogelijk doorgevoerd in de werkwijze.

gecoördineerd.

55

Toezicht houden Om risico’s voor de volksgezondheid tijdig te onderkennen is toezicht een belangrijke schakel. Toezicht kan op verschillende manieren worden ingevuld. Het toezicht kan meer signalerend, adviserend en beïnvloedend van aard zijn, of juist meer controlerend, waarbij vooral gecheckt wordt of aan de regels wordt voldaan. De GGD houdt toezicht op: -

tatoeage- en piercingshops, vooral gericht op de controle op hygiëneregels;

-

de kinderopvang, bij dit toezicht krijgt de pedagogische kwaliteit van de opvang steeds meer aandacht;

-

WMO- voorzieningen: het kan hierbij gaan om zowel reactief toezicht (calamiteitentoezicht) als proactief toezicht.

56

Taakveld:

Toezicht op kinderopvang & peuterspeelzalen

Bevorderen van de kwaliteit van kinderopvang.

Realisatie 2019

Doelstelling 2020

Realisatie 2020

In het kader van toezicht op

Alle inspectie uitvoeren die

In het kader van toezicht op

kinderopvang zijn 1.239 inspecties

met gemeenten zijn

kinderopvang zijn 753 inspecties

uitgevoerd, waarvan bij 342

afgesproken; dat zijn er ca.

uitgevoerd, waarvan bij 258

gastouders, 461

1300 per jaar.

gastouders, 263

kinderdagverblijven, 394

kinderdagverblijven,

buitenschoolse opvang en 42

202 buitenschoolse opvang en

gastouderbureaus).

30 gastouderbureaus).

100% van de inspecties die met gemeenten zijn afgesproken, zijn

De afgesproken aantallen zijn

uitgevoerd.

niet gehaald vanwege lockdown Covid-19, de beperkende maatregelen met betrekking tot toezicht in het kader van Covid19 en de inzet van toezichthouders voor Covid-19. Hierover is gedurende het jaar goede afstemming met alle gemeenten geweest.

79% van onze gemeente zijn het

Mate van tevredenheid

er (helemaal) mee eens dat de

gemeenten over de kwaliteit

rapportage kinderopvang

van de inspectierapporten en

voldoende houvast biedt om

handhavingsadviezen.

haalbaar handhavend op te kunnen treden. Is gerealiseerd

Inspectierapporten bevatten

Is gerealiseerd.

bruikbare adviezen/aanknopingspunten voor houders en ouders.

57

Taakveld:

Toezicht op tattoo- & piercingshops

Erop toezien dat shops veilig werken zodat infectieziekten of andere gezondheidsrisico’s voorkomen worden. Realisatie 2019 # inspecties

94

Mate van tevredenheid van VWS

Raming 2020 50

Realisatie 2020 83

Niet uitgevraagd

Niet uitgevraagd

over taakuitvoering en handhavingsadviezen GGD. De tattoo & piercing vergunningen zijn verleend in de periode tussen de 2 lockdown periodes door. Alle door de GGD geïnspecteerde shops beschikken over een vergunning. Er zijn geen vergunningen geweigerd.

Taakveld:

Toezicht WMO

Toezien op en bevorderen van de kwaliteit van de maatschappelijke ondersteuning die gemeenten inkopen bij zorg- en welzijnsinstellingen. Realisatie 2019

Raming 2020

Realisatie 2020

# calamiteitenonderzoeken

12

5

7

# Kwaliteitsonderzoeken op verzoek van

8

7

0

gemeenten Deze onderzoeken zijn uitgevoerd voor de gemeente Eindhoven (3) en gemeente Helmond (4) Kwaliteitsonderzoeken zijn niet uitgevoerd vanwege het volledig inzetten van toezichthouders voor Covid-19 werkzaamheden en de beperkende maatregelen met betrekking tot toezicht in het kader van Covid-19.

58

Jeugdgezondheidszorg 4-18 jaar

Nadat alle 21 gemeenten in de regio Z.O. Brabant in 2019 akkoord zijn gegaan met de integratie van de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) voor de 0 – 4 jarigen in de GGD per 1.1.2021, is de GGD in 2020 gestart met de voorbereidingen op deze integratie. De vorming van een integrale JGZ is een intensieve operatie. Om de integratie van JGZ activiteiten mogelijk te maken, is gekozen voor een projectmatige aanpak. Er is een programmaorganisatie ingericht met een programmamanager en deelprojecten op de terreinen HR, ICT en telefonie, toekomstvisie en werkprocessen JGZ, digitaal kinddossier, huisvesting en facilitaire zaken, financiën en communicatie. Het programma kreeg de naam Samen Groei!-en waarin medewerkers, management en staf vanuit de 3 organisaties (GGD, ZuidZorg en de Zorgboog) een actieve rol hebben. De gemeenschappelijke regeling is op deze taakuitbreiding met toestemming van de gemeenteraden aangepast en in november 2020 gepubliceerd in de Staatscourant. Doel van de integratie is een doorlopende lijn Jeugdgezondheidszorg 0 – 18 jaar waardoor de zorg voor deze leeftijdsgroep effectief en efficiënt kan worden ingezet. Per 1 januari 2021 is de integratie van JGZ 0 -4 binnen de GGD formeel en materieel een feit. . Taken, mensen, middelen en verplichtingen zijn door ZuidZorg en de Zorgboog overgedragen aan de GGD.

In overdrachtsprotocollen is nauwkeurig vastgelegd wat er overgedragen is en zijn risico’s afgedekt. De integratie betekent dat er geen organisatorische knip meer bestaat tussen JGZ 0-4 en JGZ 4 18. Hierdoor kunnen ouders en kinderen beter ondersteund worden. We treden naar buiten als één organisatie met één gezicht en één plan voor het hele gezin. Alle JGZ medewerkers zijn ondergebracht in geografische JGZ teams die werken voor de leeftijdsgroep 0 – 18 jaar. Er is een gemeenschappelijk visie op JGZ geformuleerd (zie animatievideo). De GGD voert vanaf 1 januari 2021 alle wettelijke JGZ taken en de aanvullende maatwerktaken (op contractbasis) voor de 21 gemeenten uit. De contracttaken per 2021 zijn met gemeenten afgestemd. Ketenpartners en ouders zijn op de hoogte gebracht van de integratie. De bereikbaarheid van JGZ voor klanten en ketenpartners is geborgd (telefonisch, website, post/email en de fysieke bereikbaarheid van de onderzoeklocaties). Als tijdelijke tussenoplossing is een aparte JGZ website voor 0 – 4 jarigen gelanceerd (https://jgz.ggdbzo.nl/). Deze wordt medio 2021 geïntegreerd in de nieuwe GGD website die dan live gaat. Er is een begin gemaakt met de harmonisatie van de werkwijzen en deze harmonisatie wordt in 2021 verder uitgewerkt.

Er zijn voorbereidingen getroffen om vanaf 1 maart 2021 te werken met een systeem voor het kinddossier (Kidos) en ervoor te zorgen dat informatie uit de twee systemen in de eerste maanden van 2021 kan worden gedeeld. Alle medewerkers die zijn overgekomen hebben de beschikking gekregen over een smartphone en laptop en kunnen verbinding maken met het GGD ICT-netwerk.

59

De GGD heeft alle huurovereenkomsten van de consultatiebureaus overgenomen. De huurbedragen en -termijnen van de huurovereenkomsten zijn aangepast. De huurtermijnen zijn zo kort mogelijk gehouden zodat op termijn desgewenst voor een andere locatie kan worden gekozen. Er zijn momenteel in onze regio 51 consultatiebureaus en we denken dat in de toekomst op het terrein van huisvesting efficiencyslagen te maken zijn. In de loop van 2021 starten we in overleg met onze gemeenten met het opstellen van een meerjarig spreidingsplan voor JGZ onderzoeklocaties. Alle medewerkers van ZuidZorg en Zorgboog die voor JGZ 0 -4 werkten hebben een arbeidscontract bij de GGD aangeboden gekregen. In overleg met de vakbonden zijn afspraken gemaakt over de collectieve arbeidsvoorwaarden. De cao die geldt voor het Publieke Gezondheid deel van de GGD (ambulancemedewerkers hebben een aparte cao) en de ABP pensioenvoorziening zijn van toepassing op de medewerkers die zijn overgekomen van ZuidZorg en de Zorgboog. Ook de ondersteunende afdelingen (HR, ICT, financiën, facilitair, communicatie) zijn versterkt en aangevuld met de ondersteunende medewerkers die vanuit ZuidZorg voor JGZ werkten. Voor gemeenten is de overgang van JGZ 0 – 4 naar de GGD budgettair neutraal.

De GGD verwacht met de integratie van JGZ 0-4 efficiency te realiseren die wordt aangewend ter dekking van de projectkosten, aanvulling van de algemene reserve en het realiseren van de noodzakelijke structurele wendbaarheid om in te kunnen spelen op vragen van de gemeenten. Eerder is met de gemeenten afgesproken dat vanaf 2023 een financiële harmonisatie op de bijdrage voor JGZ 0-4 zal plaatsvinden. Het streven is om het gemeenschappelijke deel van de JGZ 0 – 18 vanaf dat jaar te financieren op basis van een bedrag per kind of een bedrag per inwoner dat voor alle 21 gemeenten gelijk is. In de kadernota 2023 van de GGD, die in december 2021 aan de gemeenten zal worden aangeboden, zullen de uitgangspunten worden opgenomen voor deze financiële harmonisatie. Het integratieproces is voor ouders en kinderen geruisloos verlopen. De consultatiebureaus zijn gehandhaafd op dezelfde plek. Het Jeugdgezondheidsteam blijft ook werken op de huidige locatie en blijft dus ook het bekende gezicht voor ouders. De geleverde zorg door onze medewerkers blijft van kwalitatief hoog niveau.

60

Taakveld:

Preventief gezondheidsonderzoek van leerlingen uit het basisonderwijs in groep 2 en 7

Monitoren van de ontwikkeling (lichamelijk, psychisch, sociaal, cognitief, spraak-taal) van het kind in zijn leefomgeving en het ondersteunen van ouders en kinderen bij vragen over de ontwikkeling of de opvoeding.

Realisatie 2019 Groep 2 (aantal kinderen) Aantal kinderen die uitgenodigd zijn voor

Raming 2020

Realisatie 2020

7942

7.931

7911 (100%)

7.178

een onderzoek % kinderen groep 2 contactmoment

100%

85%

90,5%

uitgevoerd Groep 7 (aantal kinderen) Aantal kinderen die uitgenodigd zijn voor

7660

7.705

8032 (105%)

7.163

een onderzoek % kinderen groep 7 contactmoment

100%

85%

93%

uitgevoerd Schooljaar 2019-2020 was het eerste schooljaar waarop met een de nieuwe werkwijze “Klantgericht plannen gewerkt werd. Dit lijkt ook direct zijn vruchten af te werpen en de realisatie kwam overeen met de raming tot maart 2020. Door corona is de dienstverlening aangepast moeten worden en zijn in eerste instantie een aantal contactmomenten uitgesteld en is daarna gekozen om het gedeeltelijk op alternatieve wijze uit te voeren. In plaats van standaard alle kinderen uit te nodigen die in groep 2 en groep 7 zitten, is nu gekozen om een deel van de ouders aan te schrijven met het aanbod om een afspraak te maken als ze zich zorgen maken of vragen hebben. Daarnaast zijn ook de groei gegevens van deze kinderen opgevraagd en beoordeeld.

61

Taakveld:

Preventief gezondheidsonderzoek van leerlingen van het voortgezet onderwijs

Monitoren van de ontwikkeling (lichamelijk, psychisch, sociaal, cognitief, spraak-taal) van de jongere in zijn leefomgeving en het ondersteunen van ouders en jongeren bij vragen over de ontwikkeling of de opvoeding. Realisatie 2019 Aantal kinderen

Raming 2020

Realisatie 2020

Klas 1 en 2 – 8.119

Klas 1 en 2 – 8.164

Klas 3 en 4 – 9.350

Klas 3 en 4 – 9.273

% kinderen klas 2 waarbij een

klas 1 en 2 -

985

gesprek is uitgevoerd

Klas 3 en 4 - 3728

75%

Klas 1 en 2 – 3.660 Klas 3 en 4 – 7.425

Met ingang van schooljaar 2019/2020 is een ander instrument geïmplementeerd, namelijk de “Check”. Ook hierbij is voortvarend start gemaakt tot het begin van de coronacrisis. De afnames zijn ook toen in eerste instantie op een laag pitje komen te staan. Daarna is de Check dusdanig aangepast waardoor de vragenlijsten en de daaruit volgende gesprekken ook op afstand gevoerd kunnen worden. Helaas zie je daardoor dat de response op de vragenlijst behoorlijk wat lager is komen te liggen. Doordat met de Check gestart is bij de bovenbouw en de onderbouw later in het jaar gestart is, liggen de cijfers in de onderbouw aanmerkelijk lager. Realisatie 2020 vergelijken met 2019 is ook niet relevant aangezien in 2019 maar met ca. 4 maanden (vanaf september) is gerekend.