Begroting 2024-2027

Het signaleren en bestrijden van uitbuiting en mensenhandel is grotendeels belegd bij de boa’s. Zowel de boa’s die in het binnenstedelijk gebied werken, als die in het buitengebied werken, houden zich bezig met preventie en controles op ondermijning. Omdat deze werkzaamheden boven op de bestaande werkzaamheden komen, is er uitbreiding nodig van het huidige boa team. Om dit werk goed te kunnen uitvoeren, is er ook uitbreiding nodig van de ondersteunende middelen om het werk goed te kunnen vastleggen. Als controles op ondermijning structureel worden uitgevoerd, komt er veel meer werk voor de handhavingsjuristen. Als er meer toezichthouders/boa’s buiten op straat lopen, worden er meer overtredingen geconstateerd. Om dan serieus door te pakken komt er ook meer werk naar binnen dat moet worden opgepakt. Er is voor de gevraagde uitbreiding beperkt ruimte in de bestaande middelen. Vandaar dat hiervoor extra budget nodig is. De totale incidentele kosten voor de uitbreiding van het handhavingsteam zijn in 2024 €145.000. Voor 2025 en verder wordt deze uitbreiding meegenomen in de integrale afweging. In het bedrag in 2024 zitten ook de kosten voor een extra domein II boa. Deze boa gaat zich naast bovengenoemde werkzaamheden bezighouden met het gastheerschap en toezicht in het buitengebied. Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar paragraaf 2.5, Natuur en landschap.

Zorg en Veiligheid Met nieuwe ‘AVG-proof’-convenanten voorzien we de verschillende overleggen met ketenpartners van een goede basis om gegevensdeling te bevorderen. Daarnaast blijven we zowel de interne als externe samenwerking intensiveren en professionaliseren. Jeugdoverlast en -criminaliteit Jongeren hebben hun eigen plek in de samenleving. Zij moeten elkaar (ook in de openbare ruimte) kunnen ontmoeten. Dit mag niet tot onevenredige overlast van de omgeving leiden. Bij

Begroting 2024 – Gemeente Soest

Pagina 28 van 198

de aanpak van situaties waarin overlast wordt ervaren, zetten wij vooral in op onderling gesprek en erkenning van elkaars belangen. Bij ernstige situaties richten wij ons direct op het normaliseren van de situatie. Met betrekking tot jeugdcriminaliteit zetten wij in op de zogenaamde ‘jonge aanwas’. We willen meer zicht krijgen op criminaliteit onder jongeren. Dit doen wij in eerste instantie door uitvraag bij interne afdelingen en externe ketenpartners als de politie, scholen en jongerenwerk. Als deze uitvraag daartoe aanleiding geeft, overwegen wij een externe partij een onderzoek onder de jongeren zelf uit te voeren. Cybercriminaliteit Uit de halfjaarlijkse criminaliteitscijfers blijkt dat digitale criminaliteit steeds verder oprukt in de samenleving. Daarom gaan we inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties meer bewust maken van de noodzaak van digitale veiligheid. Naast de inzet op jeugd via projecten als Hackshield, organiseren we ook bijeenkomsten voor specifieke doelgroepen als ondernemers en ouderen. Woonoverlast Woonoverlast pakken we met verschillende ketenpartners aan. In 2024 zetten we ketenpartners, zoals woningcorporaties en buurtbemiddeling (Welzin) steviger in hun rol. Daar waar nodig zetten we bestuursrechtelijke bevoegdheden uit de Wet Woonoverlast in. Dergelijke bevoegdheden zijn altijd een ‘ultimum remedium’; een laatste redmiddel.

Crisisorganisatie In 2024 bereiden we de crisisorganisatie nog verder voor op een eventuele crisis. Dit doen we door oefeningen, cursussen en heldere afspraken. De begroting van de VRU kent een eigen P&C-cyclus en wordt op een ander moment separaat aan de gemeenteraad aangeboden. Met wie werken we samen? Politie, Openbaar Ministerie, Belastingdienst, RIEC, VRU, provincie, omliggende gemeenten, jongerenwerk, Veilig Thuis, CTER, reclassering, Ministerie van Justitie en Veiligheid, Koninklijke Horeca Nederland, bedrijvenverenigingen, Bureau Regionale Veiligheidsstrategie. Wat mag het kosten? Deelprogramma (bedragen * € 1.000)

L/B

Veiligheid

L B

Resultaat Afwijkingen t.o.v. 2023: Lasten Baten Resultaat

Begroting 2024 – Gemeente Soest

Rekening 2022 4.044 148 3.896

Begroting 2023 4.704 16 4.688

2024

2025

2026

2027

5.449 17 5.432

4.873 17 4.857

4.913 17 4.897

4.977 17 4.960

-745 0 -744

-169 0 -169

-209 0 -209

-273 0 -272

Pagina 29 van 198

De grootste afwijkingen ten opzichte van de begroting 2023 bestaan uit: - In 2024 is voor extra capaciteit tegen ondermijning € 145.000 gereserveerd. - De hogere bijdrage aan de Veiligheidsregio Utrecht bedraagt € 126.000. - De hogere onderhoudskosten aan de brandweerkazernes ad € 292.000 zijn budgettair neutraal in deze meerjarenbegroting opgenomen. De reserve onderhoud gebouwen draagt via de reservering opgenomen bij de Dekkingsmiddelen voor eenzelfde bedrag hieraan bij. Indicatoren Veiligheid laat zich niet goed vangen in concrete indicatoren. In onderstaande tabel zijn ter indicatie de criminaliteitscijfers van 2022 opgenomen. Omdat de invloed van de gemeente op gepleegde criminaliteit niet groot is, sturen we niet op concrete streefgetallen. Wel zijn deze cijfers mede bepalend voor de prioriteit die wij geven aan het voorkomen bepaalde vormen van criminaliteit.

Begroting 2024 – Gemeente Soest

Pagina 30 van 198

Beleidskaders • Beleidsregels Bibob 2021 http://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR660712 • Beleidsregels 13b Opiumwet 2018 http://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR618586) • Beleidsregels sluiting voor publiek openstaande gebouwen 2018 (http://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR610835) • Beleidsregels aanpak Wet Woonoverlast 2023 (https://zoek.officielebekendmakingen.nl/gmb-2023-138501.html) • Beleidsnota mensenhandel 2023 (https://zoek.officielebekendmakingen.nl/gmb-2023126716.html)

Deelprogramma 1.4 Accommodaties en eigendommen Als gemeente Soest hebben we verschillende panden in ons eigendom. De belangrijkste opgave hierbij is verbetering en optimalisatie van ons vastgoedbeheer. De Wet Markt en Overheid verplicht de gemeente in principe om alle kosten die zij maakt voor een dienst door te berekenen in de prijs. Daarnaast is de gemeente vanuit de zorgplicht voor onderwijshuisvesting ook verantwoordelijk voor het bieden van ruimte voor bewegingsonderwijs. Wat willen we bereiken? • Vastgoed portefeuille die aansluit bij de behoeften van de samenleving en maatschappelijke functies, zowel in kwantiteit als kwaliteit. • Efficiënter beheer van ons maatschappelijk vastgoed; • Clustering van maatschappelijke voorzieningen (kunst, cultuur, welzijn en binnensport); • Een evenwichtige voorzieningen niveau van het maatschappelijk vastgoed; • Een integrale aanpak voor de invulling van onderwijshuisvesting met goede spreiding van toekomstbestendige duurzame schoolgebouwen; • Herijking van het Integraal Huisvestingsplan onderwijs (IHP); • Een concreet uitvoeringsprogramma voor de eerste termijn van het IHP; • Versnellen verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed.

Global goals Dit deelprogramma draagt bij aan de volgende duurzame ontwikkelingsdoelen: Het ontwikkelingsdoel 4 – kwaliteitsonderwijs – willen we bereiken door: • het realiseren van gezonde toekomstbestendige onderwijsgebouwen.

Het ontwikkelingsdoel 7 – betaalbare en duurzame energie – willen we bereiken door: • een duurzaam ontwerp en beheer van het maatschappelijk vastgoed.

Begroting 2024 – Gemeente Soest

Pagina 31 van 198

Het ontwikkelingsdoel 11 – duurzame steden en gemeenschappen – willen we bereiken door: • een goede spreiding van onze scholen; • het bevorderen de leefbaarheid van de wijken. Wat gaan we daarvoor doen? Integraal Accommodatiebeleid (IAB) We geven uitvoering aan het IAB. Dit beleid zet sterk in op samenwerking met het onderwijsveld, gebouweigenaren, verenigingen en maatschappelijke organisaties. Vanuit het IAB stimuleren en faciliteren we meervoudig gebruik van de eigen accommodaties en onderwijsgebouwen (dubbelgebruik van bijvoorbeeld schoollokalen na schooltijd), maar ook het multifunctioneel gebruik van ruimten door meerdere gebruikers onder één dak. Sociaal-cultureel centrum Soesterberg In 2023 is gestart met de voorbereiding van het ontwerp ten behoeve van de afbouw en inrichting van de plint aan het Den Berghplein. Hiervoor heeft de gemeente reeds krediet beschikbaar gesteld. Naar verwachting zal het sociaal cultureel centrum in 2024 de deuren openen. Huisvestingsvraag maatschappelijke instellingen We zien een groeiende vraag van maatschappelijke instellingen naar geschikte huisvesting in Soest. In 2023 brengen we deze vraag nader in beeld, evenals mogelijke oplossingsrichtingen, zodat we in 2024 een uitvoeringsprogramma kunnen opstellen.

Huisvesting consultatiebureau GGD De afgelopen periode hebben we samen met de GGD gezocht naar een geschikte locatie voor de huisvesting van het consultatiebureau in Soest. Dit vanwege herontwikkeling van de locatie waar ze momenteel zijn gehuisvest. Inmiddels zijn we in gesprek met een ontwikkelaar voor mogelijk de nieuwe locatie. Herijken Integraal Huisvestingsplan (IHP) We gaan het IHP herijken. De actualisatie van het huidige IHP is gezien de vele ontwikkelingen van de afgelopen jaren en de nieuwe inzichten op verschillende onderwerpen noodzakelijk. Door kritisch te kijken naar de gestelde eisen en ambities in het voorgaande traject en hier op voort te bouwen wenst gemeente Soest een toekomstbestendig scholenlandschap te realiseren. Door aanvullend een uitvoeringsprogramma op te stellen ten behoeve van de eerste termijn van het IHP willen we ook de uitvoerbaarheid en voortgang van dit plan borgen. De doelstelling van de opgave is tweeledig: 1. Het actualiseren (op onderdelen) van het huidige IHP om zo een scherper beeld te krijgen van de ontwikkelingen van het afgelopen jaar en de opgave waar de gemeente en de schoolbesturen gezamenlijk voor aan de lat staan (besluitvorming Q4 2023-Q1 2024);

Begroting 2024 – Gemeente Soest

Pagina 32 van 198

2. Het opstellen van een concreet uitvoeringsprogramma (2024-2028) voor de eerste termijn t.b.v. het uitspreken van verwachtingen, het bieden van perspectief en het borgen van voortgang binnen de beoogde projecten (besluitvorming Q1 2024). De scholen hieronder staan (vooralsnog) gepland in de begrotingsperiode 2024-2027. Nieuwbouw Griftland College (vervangende nieuwbouw) Vooruitlopend op de herijking van het IHP hebben we voor het Griftland College gewijzigde ruimtelijke uitgangspunten vastgesteld en extra (voorbereidings)krediet beschikbaar gesteld. Het schoolbestuur streeft ernaar eind 2023 het definitief ontwerp gereed te hebben. En in het eerste kwartaal van 2024 te starten met het vergunningstraject en een aannemer te selecteren. Zij hebben het voornemen om de eerste fase van de uitvoering in het derde kwartaal van 2024 te starten. De intentie is om de nieuwbouw op de huidige locatie te realiseren en deels op het naastgelegen perceel. Het schoolbestuur streeft naar oplevering in 2026. De 2e van der Huchtschool Het schoolbestuur is in 2023 gestart met de voorbereidingen van nieuwbouw. De bedoeling is dat de school na de zomer 2025 wordt gehuisvest in tijdelijke huisvesting (voormalige Waterinkschool) en teruggaat naar de nieuwbouw voor het schooljaar 2026/2027. Het schoolbestuur heeft een voorbereidingskrediet aangevraagd.

Dit wordt via een separaat raadsvoorstel voorgelegd aan de raad. De Postiljon (vervangende nieuwbouw) Voor de vervangende nieuwbouw is het perceel aan de Sterrenbergweg 44 gekocht. Afgelopen jaar is onderzocht of we een nieuwe Kindcentrum (school + kinderopvang conform ambitie IHP) realiseren. Momenteel zijn we bezig met het ontwikkelen van scenario’s die deel uitmaken van de herijking IHP. Assetmanagement Om de verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed te versnellen, willen we een assetmanager aanstellen. Door middel van assetmanagement kan er een betere balans gecreëerd worden in de doelmatigheid, prestaties, risico’s en totale kosten en baten van onze kapitaalgoederen. De eerste jaren zal de focus voornamelijk op het maatschappelijk vastgoed gericht zijn (met name het versnellen van de verduurzaming van ons vastgoed en het opstellen van meerjarige beheer-, onderhouds- en exploitatieplannen). Maar daarna willen we een verbreding bewerkstelligen richting al onze kapitaalgoederen in de openbare ruimte, zodat assetmanagement organisatiebreed doorgevoerd wordt. Daarnaast zal de assetmanager een plan opstellen met als doel sneller duurzaamheidsprojecten te realiseren (procesvoorstel en besluitvormingstraject). Op basis van deze routekaart willen we 32 gebouwen verduurzamen.

Er zijn inmiddels drie gebouwen geselecteerd: het gebouw BEC/de Plantage, de Bunt en de brandweerkazerne Soest. In het plan wordt een voorstel gedaan voor de volgorde van gebouwen vanaf 4 t/m 32. Welke gebouwen staan er op nummer 4, 5 etc. en hoeveel hebben we nodig aan kredieten gebaseerd

Begroting 2024 – Gemeente Soest

Pagina 33 van 198

op een concreter duurzaamheidspakket per gebouw dan is voorgesteld het rapport van BRINK (bijlage bij de routekaart verduurzaming gemeentelijk vastgoed). Met wie werken we samen? We werken binnen dit deelprogramma samen met gebruikers van accommodaties waaronder schoolbesturen. Wat mag het kosten? Deelprogramma (bedragen * € 1.000)

L/B

Accommodaties en eigendommen

L B

Rekening 2022

Resultaat Afwijkingen t.o.v. 2023: Lasten Baten Resultaat

1.367 663 704

Begroting 2023 1.225 598 626

2024

2025

2026

2027

1.230 625 605

1.094 625 469

1.207 625 583

1.077 625 452

-5 26 22

131 26 157

17 26 44

148 26 174

De grootste afwijkingen ten opzichte van de begroting 2023 bestaan uit: - Extra capaciteit assetmanagement € 100.000. - Onderhoudslasten gebouwen (afwijking t.o.v. 2023 is voordelig € 34.000) worden verrekend met de reserve, waardoor dit budgettair neutraal is voor deze begroting. De bijdrage uit de reserve wordt bij de algemene dekkingsmiddelen verantwoord. - Lagere kapitaallasten ad € 40.000 Indicatoren Als indicatie voor dit deelprogramma willen de ambitie aan CO2 reductie uitgedrukt in % nemen die we per gebouw inzichtelijk maken na uitvoering van duurzaamheidsmaatregelen. Dit wordt verder uitgewerkt in het plan voor de versnelling van de verduurzaming van het gemeente vastgoed. Beleidskaders Link naar beleidskader Integraal accommodatiebeleid (IAB) Integraal huisvestingsplan onderwijs (IHP)

Routekaart verduurzaming maatschappelijk vastgoed

Begroting 2024 – Gemeente Soest

Korte omschrijving Datum besluit Een visie op gemeentelijke accommodaties Raad, 4 maart 2021 Een integrale visie en plannen m.b.t. de huisvesting van het primair, (voortgezet) Raad, 4 maart 2021 speciaal en voortgezet onderwijs in de gemeente voor de periode 2021-2035. Deze routekaart maakt inzichtelijk wat de omvang van de verduurzaming van ons Raad, 2 december vastgoedportefeuille is op weg naar 2030 en 2021 2050.

Pagina 34 van 198

Programma 2 – Fysieke leefomgeving Inhoud programma Tot het programma fysieke leefomgeving behoren de volgende deelprogramma’s: 2.1 Wonen 2.2 Klimaat 2.3 Economie 2.4 Mobiliteit en infrastructuur 2.5 Natuur en landschap Binnen fysieke leefomgeving hebben we een aantal maatschappelijke opgaven die over alle deelprogramma’s van het fysieke domein gaan en van invloed zijn op het bestuurlijk en sociaal domein: Omgevingswet en Wet Kwaliteitsborging Het is definitief, per 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet (Ow) in werking. Samen met de Ow treedt ook de Wet kwaliteitsborging bouwen (Wkb) in werking. De afgelopen jaren hebben wij ons intensief voorbereid op de komst van de Ow en ook de laatste maanden tot 1 januari 2024 vragen, naast de vele ambities op andere vlakken, nog veel inzet om als organisatie zo goed mogelijk voorbereid te zijn op de inwerkingtreding. De grootste uitdaging ligt echter nog voor ons en start op 1 januari als we daadwerkelijk onder de nieuwe wet gaan werken. In de eerste periode komen we terecht in een overgangsfase, waarin bijvoorbeeld reeds opgestarte plan-, vergunnings- en handhavingsprocedures nog onder de huidige wetgeving moeten worden afgerond, terwijl er parallel procedures gaan lopen die onder de nieuwe wetgeving vallen.

Daarnaast vraagt een duurzame invoering van nieuwe samenwerkprocessen en cultuur (competenties en gedrag) onder de Ow om een tijdsinvestering van medewerkers en brengt daardoor frictiekosten met zich mee. Bovendien vormt het aanpassen van de huidige regelgeving naar het Omgevingsplan een enorme klus, die vooral bestaat uit het stapsgewijs omzetten van al onze bestemmingsregels uit de vigerende bestemmingsplannen naar een ander type regeling gericht op functies en activiteiten (1), het opnemen van alle ruimtelijk relevante regels uit onze verordeningen (2) en het beoordelen, aanpassen en herplaatsen van de ca. 600 Rijksregels (3). Naast het opnemen en aanpassen van al deze regels lopen herzieningen van het omgevingsplan ten behoeve van nieuwe ontwikkelingen ook gewoon door en moet de nieuwe omgevingsplanregeling beheerd worden, zodat de juiste informatie in het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) beschikbaar en toegankelijk is. De wetgever geeft gemeenten dan ook niet voor niets tot 2032 de tijd om het Omgevingsplan op orde te krijgen. De implementatie loopt daarmee dus een behoorlijk aantal jaar door en vraagt extra inspanningen. Door het voortdurende uitstel van de Ow zijn in de meerjarenbegroting alleen nog middelen voor 2024 (het eerste jaar na inwerkingtreding) gereserveerd.

Het voor 2024 beschikbare budget (€ 85.000) is naar verwachting onvoldoende voor het hiervoor genoemde stapsgewijs opbouwen van ons ‘Omgevingsplan conform Omgevingswet’ en dient voor de eerste paar jaar

Begroting 2024 – Gemeente Soest

Pagina 35 van 198

structureel verhoogd te worden. Voorstel is hiervoor (jaarlijks) een bedrag van minimaal €150.000 te reserveren. We verwachten dat de toegezegde middelen vanuit het Rijk voldoende zijn ter compensatie van onze uitgaven. We verwachten ook financiële consequenties voortvloeiend uit de verplichting om de termijn voor vergunningverlening te versnellen van 26 naar 8 weken. Bovendien lopen we het risico van dwangsommen als de termijnen overschrijden. We zullen in 2024 daarom goed monitoren wat de financiële consequenties zijn. Op dit moment zijn die consequenties nog niet in te schatten en dus nog niet vertaald in de begroting. De effecten van de nieuwe wetgeving op de legesheffing zijn zo goed mogelijk in beeld gebracht en de raad neemt voor 1 januari 2024 een besluit om deze wijzigingen te laten ingaan op het moment van inwerkingtreding van de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging. Na 1 januari 2024 blijkt uit de praktijk pas wat het effect is van de aanpassing van de leges op de kostendekkendheid. Wij monitoren deze effecten en bekijken in de loop van het jaar in hoeverre er richting 2025 en verder verdere bijstelling van leges nodig is. De brief die op 11 september jl. van het ministerie aan de Eerste Kamer is gestuurd, waarin een wijziging in de Wkb wordt aangekondigd heeft geen gevolgen op de legesheffing.

Van Omgevingsvisie naar programma’s en omgevingsplan In 2024 krijgt (onderstaande) beleidspyramide steeds meer vorm via het opstellen van verschillende omgevingsprogramma's met als effect de doorwerking hiervan in plannen en projecten. Door op deze wijze te werken wordt beter inzichtelijk hoe verschillende beleidstukken in alle deelprogramma’s zich tot elkaar verhouden en bovendien draagt het bij aan ‘de basis op orde’. Ook maakt het mogelijk om meer synergie aan te brengen, meer interdisciplinair te werken en uiteindelijk te komen tot snellere en betere besluiten. Dit proces bereiken we niet in 1 jaar, maar met de Omgevingswet kunnen we mooie stappen maken.

Omgevingsvisie

Omgevingsprogramma's

Omgevingsplannen en vergunningen

Omgevingsprogramma’s In 2023 en 2024 zijn we, als uitwerking van de Omgevingsvisie, aan de slag met zes omgevingsprogramma’s voor de fysieke leefomgeving. Het gaat om de thema’s Wonen,

Begroting 2024 – Gemeente Soest

Pagina 36 van 198

Werken, Mobiliteit, Energie, Water en Groen. Dit zijn programma’s voor de lange termijn, tot 2040. De verschillende programma's worden integraal en in samenhang vormgegeven. In de programma’s gaan we in op de Global Goals, zoals we die ook hebben opgenomen in de Startnotities die in 2023 voor de Omgevingsprogramma's zijn opgesteld. Voor de zomer van 2023 heeft de participatie voor die programma’s plaatsgevonden en zijn de benodigde onderzoeken uitgevoerd (analysefase). De uitkomsten worden na de zomer gedeeld met de raad, waarna er in het najaar van 2023 zogenaamde ‘waardenkaarten’ aan de raad worden voorgelegd en de raad een besluit neemt over een afwegingskader (als aanvulling op de omgevingsvisie). Na deze tussenstap kan het college verder met het inhoud en vorm geven aan de omgevingsprogramma’s. Hierop kunnen inwoners en bedrijven zienswijzen indienen. We vinden het belangrijk om op die manier nog opmerkingen en suggesties op te halen. Deze gebruiken we om een definitief omgevingsprogramma te maken. Besluitvorming hierover door college is voorzien in april 2024.

Begroting 2024 – Gemeente Soest

Pagina 37 van 198

Deelprogramma 2.1 Wonen Een dorps en groen Soest waar elke inwoner zich thuis voelt. We willen een gemeente zijn waar elke doelgroep passend en met plezier woont. Wat willen we bereiken? • Toevoegen van passende woningen voor elke doelgroep. • Verbeteren van leefbaarheid en vitaliteit van onze wijken voor onze inwoners. • Versterken van de ruimtelijke kwaliteit. Global goals De duurzame ontwikkelingsdoelen (global goals) zijn: Verminderen ongelijkheid, Duurzame steden en gemeenschappen en Partnerschap: Het ontwikkelingsdoel 10 – ongelijkheid verminderen – willen we bereiken door: • ons beleid te richten op een inclusieve samenleving; • te zorgen voor gelijke kansen; • het uitvoeren van een verantwoord migratiebeleid. Het ontwikkeldoel 11- duurzame steden gemeenschappen – willen we bereiken door: • Betaalbare woningen te realiseren; • Doorstroming op de woningmarkt te bevorderen; • Een gezonde en veilige leefomgeving te creëren. Het ontwikkeldoel 17 – partnerschap- willen we bereiken door: • Samen te werken met regionale en nationale partners; • Stimuleren van een coöperatieve omgeving.

Wat gaan we ervoor doen? Toevoegen van passende woningen voor elke doelgroep Versnellen woningbouw Onze focus ligt in de eerste plaats op de plannen van de woningcorporaties en vervolgens op grote bouwplannen met minimaal 12 woningen. Hiermee zorgen we dat de woningbouwproductie op peil blijft, er beweging op de woningmarkt komt en we invulling geven aan ambities rond betaalbaar wonen. We creëren ruimte voor positieve maatschappelijke neveneffecten van woningbouw, zoals meer ruimte voor klimaatadaptatie, duurzaam bouwen en zorgen dat Soest vitaal blijft. We zien dat een aantal grote projecten vertraging oplopen door bezwaar- en beroepsprocedures (bestemmingsplan, Wet natuurbescherming) en door de huidige omstandigheden van de woningmarkt waardoor de verwachting is dat in de periode 2023-2025 minder woningen worden gerealiseerd dan

Begroting 2024 – Gemeente Soest

Pagina 38 van 198

gepland. Dit kunnen we deels compenseren door in te zetten op het versnellen van de plannen van de woningcorporaties die op een aantal locaties in zowel Soest als Soesterberg oude complexen willen slopen en daarvoor meer nieuwe woningen willen terugbouwen. We denken hiervoor structureel € 50.000 nodig te hebben. Locaties tijdelijke woningen Door zelf actief op zoek te gaan naar locaties voor tijdelijke woningen op korte termijn dragen wij bij aan het verminderen van de woningnood. Deze onderzoeksfase ronden we nog in 2023 af. Door op korte termijn tijdelijke woningen te realiseren, wordt de druk verlaagd en is er tijd om de komende jaren in te zetten op permanente betaalbare woningbouw. Per locatie onderzoeken we welke doelgroep voor deze locatie passend is. Dalweg In 2024 willen we de huidige sporthal Beukendal en het politiebureau slopen. Na de voorlopige gunning volgt in 2024 de uitwerking van het winnende concept naar een definitief stedenbouwkundig ontwerp om woningbouw mogelijk te maken. Het bestemmingsplan is vastgesteld en ligt voor behandeling bij Raad van State. Soesterberg Noord Voor kamer 2 en 3 is de gebiedsvisie vastgesteld. De volgende stap is het vaststellen van een ontwikkelstrategie; dit doen we nog in 2023.

In 2024 richten we ons op de uitvoering van de gekozen strategie: eventuele aankoop grond, overleg met verschillende partijen en het opstellen van een grondexploitatie en/of anterieure overeenkomsten. Uit de eerste berekeningen blijkt een sluitende grondexploitatie niet realistisch. Zelfs als we ons beperken tot de ontwikkeling van kamer 2 moeten we rekening houden met een verliesgevende grondexploitatie. Om in kamer 2 (en 3) een versnelling te realiseren tot transformatie naar wonen zijn we onder meer afhankelijk van de opgave ‘Gebiedssamenwerking, coördinatie en sturing Van A(mersfoort) tot Z(eist). De Meent en omliggende gebiedsontwikkeling Woonwagencentrum De Meent maken we brandveilig door bouwkundige maatregelen en of herinrichting. Samen met de bewoners komen we tot overeenstemming van de te verrichten werkzaamheden, herstructurering, eventuele benodigde extra aan te leggen standplaatsen, eventuele nieuwe woonunits, het sluiten van nieuwe huurovereenkomsten en de logistieke operatie met betrekking tot de (ver)plaatsing van de woonunits. Verschillende scenario's leggen we in 2024 voor aan de raad. Dit kan zijn binnen de locatie van het woonwagencentrum, maar ook eventuele uitbreiding waarvoor grond nodig is. Om dit te realiseren is een voorbereidend krediet van € 400.000 benodigd. Deze wordt gedekt uit de stelpost kapitaallasten De Meent.

Het in ontwikkeling laten brengen van aangrenzende gronden kan door middel van het indienen van een particulier initiatief, zodra het voldoet aan ons gemeentelijke beleid en de uitgangspunten van fysieke leefomgeving.

Begroting 2024 – Gemeente Soest

Pagina 39 van 198

Omgevingsprogramma wonen In het omgevingsprogramma wonen staat hoe we tot het wensbeeld uit de omgevingsvisie voor 2040 komen. Een belangrijk onderdeel van het omgevingsprogramma Wonen is het uitvoeringsprogramma Wonen met zorg. Wonen met zorg richt zich op twee doelgroepen: kwetsbare ouderen en Beschermd Thuis (jongeren die uitstromen uit jeugdzorg, mensen die uitstromen uit Maatschappelijke Opvang of Beschermd Wonen en mensen met een verstandelijke of fysieke beperking). In het najaar van 2023 stellen wij per doelgroep actielijnen op met concrete acties voor 2024. Een ander onderdeel van het omgevingsprogramma Wonen is de participatie voor nieuwe locaties voor woningbouw voor de periode vanaf 2030. De locaties die voortkomen uit de participatie beoordelen wij aan de hand van de in het najaar van 2023 door de gemeenteraad nog vast te stellen afwegingskader voor de ruimtelijke opgave. Betaalbaarheid Om er voor te zorgen dat de woningmarkt voor iedereen bereikbaar blijft is het van belang focus te leggen op het bouwen van betaalbare woningen. Betaalbare woningen zijn sociale- en middenhuurwoningen en sociale koopwoningen tot 355.000 euro. Uit het in 2023 gehouden woningmarktonderzoek blijkt dat de behoefte aan betaalbare woningen onverminderd groot blijft, terwijl het aanbod in Soest hiervan zeer beperkt is.

Door het vaststellen van de herziene doelgroepenverordening en het opzetten van een compensatiefonds voor sociale huurwoningen kunnen wij de bouw van betaalbare woningen afdwingen dan wel stimuleren. Regie op de volkshuisvesting Naar verwachting treedt per 1 januari 2024 het wetsontwerp “Wet inzake versterking regie volkshuisvesting” in werking. Deze wet geeft het Rijk, provincies en gemeenten de wettelijke instrumenten om samen regie te voeren op de volkshuisvesting. Wat de consequenties zijn voor de gemeente Soest van deze nieuwe wet, wordt in 2024 gedeeld met de gemeenteraad door een raadsvoorstel voor de vaststelling van de nieuwe huisvestingsverordening. In dit voorstel gaan we in op de instrumenten van het wetsvoorstel en de maatregelen die de gemeente Soest neemt. Goed verhuurderschap Per 1 juli 2023 is de Wet goed verhuurderschap in werking getreden. Met deze wet wil de regering ongewenste verhuurpraktijken voorkomen en tegengaan en woningzoekenden, huurders en arbeidsmigranten beschermen. Om dat te bereiken richt de wet zich tot verhuurders van reguliere woonruimte, verhuurders van verblijfsruimte voor arbeidsmigranten en verhuurbemiddelaars. Huisvesting van statushouders De komst van asielzoekers naar Nederland fluctueert voortdurend. Zowel in aantallen, als in herkomstlanden.

Asielzoekers die een status krijgen, moeten door gemeenten gehuisvest worden: de taakstelling huisvesting statushouders. Voor 2024 wordt een hogere taakstelling verwacht. De taakstelling voor het eerste halfjaar 2024 wordt rond 1 oktober 2023 bekend gemaakt. Naar verwachting is deze minimaal gelijk aan de taakstelling 2023 en zou daarmee

Begroting 2024 – Gemeente Soest

Pagina 40 van 198

minimaal 148 personen per jaar bedragen. De gemeente Soest wil deze taakstelling realiseren in de reguliere woningvoorraad en onderzoekt daarnaast een aantal locaties voor tijdelijke woningen. Prestatieafspraken In het najaar van 2023 maken we prestatieafspraken met de woningcorporaties hun huurdersvertegenwoordigingen voor de periode 2024-2026. Er zijn zes thema's benoemd: - Beschikbaarheid - Betaalbaarheid - Duurzaamheid - Leefbaarheid - Wonen met zorg - Samenwerking Per thema maken we meerjarige afspraken. Jaarlijks wordt een werkplan opgesteld en geëvalueerd en als nodig bijgesteld. Onder andere het omgevingsprogramma Wonen, het uitvoeringsprogramma Wonen met zorg en de Integrale visie op het Sociaal Domein vormen de basis voor de meerjarige prestatieafspraken. Verbeteren van leefbaarheid en vitaliteit van onze wijken voor onze inwoners Verkamering Door intensieve kamerbewoning staat de leefbaarheid van met name de wijk Smitsveen onder druk. Voor verschillende vormen van overlast worden regelmatig klachten en handhavingsverzoeken ingediend. Deze kunnen nu niet kunnen worden opgepakt, omdat het bestemmingsplan deze vorm van bewoning niet verbiedt. Om deze problematiek op te lossen willen we een paraplu-bestemmingsplan opstellen en een risicoanalyse op nadeelcompensatie uitvoeren.

Dit laatste is nodig omdat door het vervallen van de mogelijkheid van kamerbewoning mogelijk sprake is van nadeelcompensatie voor woningeigenaren. Voor het opstellen van de risicoanalyse en een paraplu-bestemmingsplan is een budget van € 25.000 nodig. Masterplan Soesterberg Na het vaststellen van het Programma Masterplan Soesterberg in 2010, is in Soesterberg de leefbaarheid verbeterd door de realisatie van allerlei ontwikkelingen genoemd in het Masterplan. Echter, het Masterplan is nog niet af: in 2024 zijn we bezig met de verdere transformatie van Soesterberg Noord, Campus Noord, aanpassing van wegen en het versterken van de laanstructuur. Gebiedssamenwerking, coördinatie en sturing Van A(mersfoort) tot Z(eist) Op 31 maart 2023 hebben de regiopartijen en het ministerie van Defensie een Alliantieverklaring ondertekend waarin zij hebben afgesproken om – in lijn met de nieuwe omgevingswet - samen te werken aan de totstandkoming van een regionale samenwerking in het gebied tussen Amersfoort en Zeist rondom integrale ruimtelijke vraagstukken waar Defensie grote herstructureringsvraagstukken heeft lopen. Vanuit de gemeente is een

Begroting 2024 – Gemeente Soest

Pagina 41 van 198

kwartiermaker inmiddels aan de slag. In de samenwerking met de andere overheden is momenteel een gebiedsmanager ingehuurd en is een bureau bezig een gebiedskompas op te stellen waarin de inhoudelijke opgaven in het gebied worden samengebracht. In 2024 zetten we in op een samenwerkingsovereenkomst tussen alle partijen die de alliantieverklaring hebben ondertekend. De resultaten die we willen bereiken en de benodigde middelen, nemen we nu kwalitatief op in de begroting. Zodra we helder hebben wat de inhoud van de beoogde samenwerkingsovereenkomst is en daarmee de te behalen resultaten, kunnen we de middelen bepalen. Met wie werken we samen? Verbonden partijen: De verbonden partijen zijn Regio Amersfoort en Hart van de Heuvelrug. Een beschrijving van die verbonden partijen is te lezen in paragraaf E: verbonden partijen. Stakeholders: • Woningcorporaties; • Verschillende ontwikkelaars voor het realiseren van woningen; • Particuliere initiatiefnemers voor het realiseren van woningen; • Huurdersbelangenverenigingen. Wat mag het kosten? Deelprogramma

L/B

(bedragen * € 1.000) Wonen

L B

Resultaat Afwijkingen t.o.v. 2023: Lasten Baten Resultaat

Rekening 2022 7.906 6.496 1.410

Begroting 2023 9.513 6.280 3.233

2024

2025

2026

15.073 11.907 3.166

9.682 6.490 3.192

9.437 6.147 3.290

9.437 6.147 3.290

-5.559 5.626 67

-169 210 41

76 -133 -57

76 -133 -57

De grootste afwijkingen ten opzichte van de begroting 2023 bestaan uit: - Voor versnelling woningbouw is door middel van een formatieve aanpassing (0,5 Fte) structureel € 50.000 gereserveerd. - Voor het opstellen van de risicoanalyse en een paraplu-bestemmingsplan voor verkamering is een budget € 25.000 gereserveerd. - De hogere lasten en baten zijn het gevolg van de mutaties in de bouwgrondexploitaties, deze mutaties zijn budgettair neutraal opgenomen.

Begroting 2024 – Gemeente Soest

2027

Pagina 42 van 198

Indicator In de Omgevingsvisie staat aangegeven dat wij tussen de 125 en 200 woningen per jaar willen bijbouwen. In de periode 2020 t/m 2022 zijn gemiddeld 180 nieuwe woningen per jaar gerealiseerd, waarvan ca. 20% in de categorie sociale huur en koop, ca. 35% in de categorie middeldure huur en koop en ca. 45% in de categorie dure koop. Omschrijving

werkelijk

bron

2021

2022

2023

2024

150

113

48

100

150

63

83

78

25

50

213

196

126

125

200

2020 Nieuw gebouwde woningen Soesterberg

Basisregistratie adressen en gebouwen

Nieuw gebouwde woningen Soest Totaal nieuw gebouwde woningen

Basisregistratie adressen en gebouwen Basisregistratie adressen en gebouwen

verwachting

Beleidskaders Beleidskaders

Link naar beleid

Datum besluit

Nota Grondbeleid Nota Kostenverhaal Omgevingsvisie Soest en Soesterberg en Opdrachten voor omgevingsprogramma's Leidraad fysieke leefomgeving

Nota Grondbeleid Nota Kostenverhaal Omgevingsvisie Soest en Soesterberg en Opdrachten voor omgevingsprogramma's Leidraad fysieke leefomgeving

20 april 2023 20 april 2023

Beleidsregels voor de toepassing van buitenplanse afwijkingen (kruimelgevallenbeleid)

Beleidsregels voor de toepassing van buitenplanse afwijkingen | Lokale wet- en regelgeving (overheid.nl)

Ontwikkelbeeld Regio Amersfoort 2030-2040 Beleidsregels Collectief Particulier Opdrachtgeverschap Welstandsnota gemeente Soest 2014 Woondeal regio Amersfoort 2023 Masterplan Wonen Soest Huisvestingsverordening gemeente Soest Beleidsregels en nadere regels bij Huisvestingsverordening gemeente Soest 2021 Doelgroepenverordening Soest Masterplan Soesterberg Gebiedsvisie Dalweg

Begroting 2024 – Gemeente Soest

Ontwikkelbeeld Regio Amersfoort 20302040

21 december 2021

14 oktober 2021

Beleidsregels Collectief Particulier Opdrachtgeverschap Welstandsnota.pdf (ropubliceer.nl) Masterplan Wonen Soestt Huisvestingsverordening gemeente Soest Beleidsregels en nadere regels bij Huisvestingsverordening gemeente Soest 2021 | Lokale wet- en regelgeving (overheid.nl) Doelgroepenverordening Soest Masterplan Soesterberg Gebiedsvisie Dalweg

19 mei 2020 4 maart 2021 College, 21 februari 2023 14 oktober 2021 4 oktober 2010 17 december 2020

Pagina 43 van 198

Deelprogramma 2.2 Klimaat Dit deelprogramma gaat over verschillende onderwerpen met elk een eigen focus. Maar die samen bijdragen aan een groenere, eerlijkere en betere wereld. De onderwerpen zijn klimaatadaptatie, grondstoffenbeleid, circulaire economie, milieu en energietransitie. 2030 is voor al deze onderwerpen een belangrijk streefjaar. Deze onderwerpen kan je dus niet los van elkaar zien en daarom werken we nauw samen. In dit hoofdstuk wordt deze ambitie uitgewerkt voor 2024. Wat willen we bereiken? In 2050 gebruiken we geen fossiele brandstoffen meer. We gaan over naar hernieuwbare elektriciteit en warmtebronnen. Dat betekent dat de energie duurzaam wordt opgewekt en de bron niet wordt uitgeput, zoals wind, zon en aardwarmte. Ook passen we onze leefomgeving aan op hetere zomers, te droge periodes en stevige piekbuien. We hebben geen afval meer en gebruiken dezelfde materialen telkens opnieuw. We werken hierin nauw samen met onze inwoners en ondernemers. En natuurlijk ook met andere overheden en andere belanghebbenden. Energie • Tegen 2050 is Soest bijna CO2-neutraal en hebben we geen afval meer. • Tegen 2030 hebben we al minstens 49% CO2-reductie bereikt ten opzichte van 1990. Grondstoffenstoffen & Circulaire economie • In 2025 heeft elke inwoner maximaal 130 kilo restafval. De kwaliteit en hoeveelheid van de ingezamelde materialen is verbeterd.

Water, riolering en klimaatadaptatie • Tegen 2040 houden we meer water vast in de Heuvelrug. De nieuwe (grond)waterpeilen zitten dichtbij het maximum. Milieu • We werken aan een gezond milieu en sluiten aan op nationale wet- en regelgeving. Global Goals Dit deelprogramma draagt bij aan de volgende duurzame ontwikkelingsdoelen: In de toekomst hebben we voldoende en kwalitatief goed water voor iedereen doordat we nu werken aan een goed rioolstelsel en verbetering en bescherming van de waterkwaliteit.

Begroting 2024 – Gemeente Soest

Pagina 44 van 198

Het is belangrijk dat de energietransitie inclusief is. En dat de verandering naar het nieuwe systeem niet leidt tot achteruitgang in welvaart van wie dan ook.

Het blijft fijn wonen in Soest doordat we onze leefomgeving aan passen op de gevolgen van de klimaatverandering (te nat, te heet, te droog).

Door in Soest te werken aan duurzaam gebruik van grondstoffen (en ze niet meer weg te gooien), werken we aan onze circulaire economie.

We werken voortdurend aan het besef dat we ook in Soest stappen tegen klimaatverandering kunnen zetten door middel van communicatie en educatie.

We versterken de ecosystemen in onze sloten en plassen door te werken aan de kwaliteit van het oppervlaktewater.

We werken aan het vergroten van het vertrouwen in het lokale bestuur door te zorgen voor duidelijkheid en transparante participatieprocessen.

Wat gaan we ervoor doen? De concrete acties voor de onderwerpen energietransitie, circulaire economie, grondstoffenbeleid, water & klimaatadaptatie en milieu zijn hieronder uitgewerkt. Energietransitie We focussen ook in 2024 op energiebesparing, toegang tot energie en verduurzaming van energieopwekking. Dit is de kern van het bestaande energieprogramma, die in 2019 is vastgesteld.

Begroting 2024 – Gemeente Soest

Pagina 45 van 198

We gaan het programma actualiseren zodat we goed aan de slag kunnen met nieuwe ontwikkelingen. Denk aan netcongestie, RES 1.0 en 2.0, de energiecrisis, aangescherpte klimaatdoelen van Europa en Den Haag, en de lessen die we al hebben geleerd de afgelopen jaren. Het nieuwe programma gaat over die activiteiten en doelen waar we als gemeente de meeste waarde toevoegen om de energietransitie in Soest te realiseren. Bijvoorbeeld hoe we de energietransitie kunnen versnellen door inwoners te helpen die in actie (willen) komen. Dit vraagt om intensievere samenwerking, waarbij we partner zijn van onze inwoners en ondernemers. We gaan ook meer samenwerken in de regio. We willen zo goed mogelijk gebruik maken van hun kennis, mensen en middelen. Daarnaast werken we aan beter integraal beleid zodat al onze inspanningen bijdragen aan verminderen van CO2. Dit is immers niet voorbehouden aan alleen het energieprogramma. We zoeken naar manieren om onze aanpak uit te breiden en te versnellen. Dit leidt onder meer tot nieuwe projecten met nieuwe doelen en indicatoren. We weten nog niet welk budget we nodig hebben voor het nieuwe programma. We hebben in 2023 een uitkering van het Rijk ontvangen voor de uitvoering van de klimaatopgave. Dit ontvangen we ook voor 2024 en 2025. We verwachten dat voor uitvoering van het nieuwe programma meer budget en meer formatie nodig is.

Dit brengen we in beeld voor het nieuwe programma. We verwachten deze het eerste kwartaal van 2024 klaar te hebben. Voor 2024 gaan we daarom nu uit van de meerjarenbegroting 2021-2025, waarin € 363.000 is opgenomen als budget voor de uitvoering van acties in 2024. In 2024 gaan we door met de projecten van het bestaande programma. Dit is tegelijkertijd ook de voorbereiding van de nieuwe projecten. Na vaststelling van het nieuwe programma, starten we met nieuwe projecten. Deze zijn langlopend van aard en worden hieronder beschreven. In het programma wordt per jaar uitgewerkt wat de precieze acties zijn. Concrete acties met kostenindicatie • Energiebesparing voor sociale minima (2024-2027): We gaan door waar we mee zijn begonnen in 2022. Inwoners die de eenmalige energietoeslag hebben ontvangen bieden we kleine energiebesparende maatregelen. Het Rijk biedt tot en met 2025 steun hiervoor (spuk aanpak energiearmoede). Een nieuw project isolatievouchers Soest (USET subsidie van de provincie Utrecht) helpt de woningeigenaren met een grondgebonden woning binnen deze doelgroep (energietoeslag) met gratis spouwmuur- of bodem/vloerisolatie. Dit geldt voor 150 huishoudens in Soest. De lessen van het succesvolle project Energie in Smitsveen passen we inmiddels toe in de wijk de Eng en in 2024 gaan we ook in Soesterberg (de Kom) starten.

Het gaat verder onder de noemer (Sociale) Energie in wijken. Voor het project is een projectondersteuner en een sociaal makelaar nodig. (kosten structureel: € 45.000). Circulaire economie In Nederland hebben we afgesproken dat we in 2050 geen afval meer hebben. Alles wat we gebruiken, gebruiken we opnieuw. Onze samenleving is dan circulair. Dit vormt een enorme uitdaging voor onze gemeentelijke organisatie. Hoe worden we zelf circulair? En wat doen we met en voor onze inwoners en ondernemers? We focussen op (1)

Begroting 2024 – Gemeente Soest

Pagina 46 van 198

grondstoffenbeleid, (2) het benutten van onze inkoopkracht (duurzaam inkopen) en (3) het ontwikkelen en aanmoedigen van al onze medewerkers. De laatste twee punten werken we uit in het nieuwe energieprogramma. Voor de energietransitie zijn we hier ook mee aan de slag. Wat we al hebben geleerd door onze ervaringen met het Goede Voorbeeld, MVOI (Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen en Inkopen) en de circulaire 0-meting, nemen we hierin mee. Naar verwachting wordt in 2024 duidelijk wat er nodig is om de circulaire economie in Soest verder te ontwikkelen. Grondstoffenbeleid In de circulaire economie bestaat geen afval en gebruiken we alles opnieuw. We kunnen niet doorgaan zoals we nu doen. Het bestaande grondstoffenbeleid is tot en met 2023. Dat evalueren we aan het begin van 2024. Daarna maken we een nieuwe aanpak. Het verbeteren van afvalscheiding blijft daarin heel belangrijk. Zo kunnen we het beter opnieuw gebruiken en is er steeds minder afval. Verder willen we de trend van bijplaatsen en dumpen van afval doorbreken. Nieuwe wetgeving en strengere controles op de kwaliteit van de afvalscheiding zorgen ook voor extra activiteiten. Daar hebben we meer mensuren voor nodig die niet binnen de bestaande formatie beschikbaar zijn. Door het verbod op lachgas (1/1 2023) vinden we de tankjes in de openbare ruimte. Deze moeten door een gespecialiseerd bedrijf worden opgehaald.

Concrete acties • Advies grondstoffenbeleidsplan 2024-2028; inhuur waarvoor een incidenteel budget benodigd is van € 25.000 eenmalig • Afvoeren lachgastankjes uit de openbare ruimte door een extern bedrijf van de werf, waarvoor een structureel budget benodigd is van € 15.000 • Vanaf 1 september 2023 wordt per aangetroffen lachgastankjes € 500 in rekening gebracht aan de gemeente door de AVU, naast lasten voor de afvoer via de gemeentewerf. Hieraan zijn structurele p.m. lasten verbonden. • Werkzaamheden en acties verbonden aan ondergrondse containers, waarvoor een structureel budget ad € 40.000 benodigd is • Aanpak tegengaan dumping en bijplaatsingen bij ondergrondse containers, waarvoor een structureel budget ad € 40.000 benodigd is • Uitbreiding formatie afdeling grondstoffen met 0,8 fte, teneinde uitvoering te geven aan de nieuwe wet- en regelgeving en projecten in de leefomgeving. Hiervoor is een structureel budget benodigd van € 80.000. Motie DoneerRing We voeren de motie doneerring in 2023 en 2024 uit en dekken deze uit de resterende zwerfafvalvergoeding.

In deze motie is het college verzocht om de DoneerRing in Soest ook in de vorm van een pilot te introduceren in de winkelgebieden van de gemeente, om na een jaar te bezien of de DoneerRing een toegevoegde waarde biedt, of op zijn minst de hoeveelheid zwerfvuil rondom deze vuilnisbakken niet wordt vergroot en te onderzoeken of de dekking gevonden kan worden in de landelijke zwerfafvalvergoeding.

Begroting 2024 – Gemeente Soest

Pagina 47 van 198

Water, Riolering en Klimaatadaptatie Begin 2024 maken we de Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie (UAKA) af. Hierin staat hoe we de gevolgen van klimaatverandering kleiner maken. Dit nemen we op in het omgevingsprogramma Water, Riolering en Klimaatadaptatie. Die maken we in 2024. Dit programma beschrijft hoe we klimaatbestendig en waterbestendig willen worden en blijven. Ook beschrijft het onze gemeentelijke waterverantwoordelijkheden, zoals het inzamelen van afvalwater, de zorgplicht voor hemelwater en de zorgplicht voor grondwater. Concrete acties • Rioleringsproblemen in Soesterberg: de bestaande capaciteit van het riool zit bijna aan zijn limiet. Op den duur kunnen geen nieuwe woningen meer aangesloten worden op het riool in Soesterberg. Het huidige aanbod van vuilwater gaat over de rioleringsrichtlijnen. Een ongebalanceerd systeem zorgt voor hogere onderhoudskosten en frequente calamiteiten. Meer woningbouw maakt de problemen groter. Intensieve afkoppeling van verharding lost maar een deel van de onbalans op. Daarnaast vereist de drukriolering langs de Amersfoortsestraat extra aandacht. De uitbreiding van het vuilwateraanbod op dit systeem resulteert automatisch in investeringen in pompen en leidingen. Meer of intensiever pompen is niet mogelijk. Het vergroten van de diameter van leidingen langs de drukke Wegh der Weeghen lijkt een uitdaging.

De resultaten van een verkenning uit 2023 verwerken we in het nieuwe omgevingsprogramma, inclusief planning en kostenraming. • Uitbreiding van de formatie voor riolering: In 2020 hebben we bewust gekozen om de beheertaken niet uit te breiden en eerst ruimte te maken voor uitvoering. Onze ervaring blijft echter dat we een tekort aan capaciteit hebben voor rioleringsbeheer. We hebben daarom een formatiescan gedaan voor gemeentelijke watertaken via de Stichting Rioned. De scan bevestigt dat de functie van beheerder achterblijft bij de capaciteitsbehoefte voor het uitvoeren van de taken. We vragen structureel 1 fte aan, voor een bedrag van € 100.000. Dit wordt gedekt via de rioolheffing. Milieu De Omgevingswet vormt het kader voor de uitvoering van VTH-taken en advieswerkzaamheden op milieugebied door de RUD. Met de invoering van de Omgevingswet wordt de gemeente bevoegd gezag voor bodemtaken. De Regionale Uitvoeringsdienst Utrecht (RUD Utrecht) gaat basis-VTH-taken (Vergunning, Toezicht en Handhaving) en aanvullende taken voor ons uitvoeren. En zij gaan toezicht uitvoeren op de Energielabel C-verplichting voor kantoren. Concrete acties • Omgevingswet: Het Algemeen Bestuur van de RUD heeft besloten om het eerste jaar van de Omgevingswet de variabele deelnemersbijdrage "vast te stellen".

Zo kan de RUD ervaring opdoen met het nieuwe systeem en hebben deelnemers zekerheid over de uitvoering van milieutaken. • Bodemtaken: Het Algemeen Bestuur van de RUD heeft afgesproken om de bodemtaken bij de RUD onder te brengen om frictiekosten zoveel mogelijk te beperken. Een deel van deze kosten financiert het Rijk. Over de verdeling van het

Begroting 2024 – Gemeente Soest

Pagina 48 van 198

•

budget worden afspraken gemaakt. De afspraken zijn nu nog niet definitief. (bijdrage voor 2024: € 833.000). Energielabel C: De RUD gaat het toezicht uitvoeren op naleving van de wettelijke verplichting voor kantoorpanden om te voldoen aan energielabel C (kosten: € 7.000).

Met wie werken we samen? Verbonden partijen: • RUD Utrecht • AVU • RMN Stakeholders: • Soester Energie coöperatie (SOEN), Energie Actief Soest (EAS) en andere inwonerinitiatieven • Bedrijven management organisatie (BMO) • Soester Zakenkring • Provincie Utrecht • Gemeenten • Waterschap Vallei & Veluwe • Vitens • NME Soest • Portaal • De Alliantie Wat mag het kosten? Deelprogramma (bedragen * € 1.000)

L/B

Klimaat

L B

Resultaat Afwijkingen t.o.v. 2023: Lasten Baten Resultaat

Rekening 2022 7.006 5.610 1.396

Begroting 2023 8.956 6.912 2.044

2024

2025

2026

2027

9.511 8.063 1.448

9.263 7.758 1.505

8.463 6.897 1.566

8.461 6.902 1.559

-555 1.151 596

-307 847 539

493 -14 478

495 -10 485

De grootste afwijkingen ten opzichte van de begroting 2023 bestaan uit: - Voor (sociale) energie in de wijken is € 45.000 opgenomen. - Hogere bijdragen aan de Gemeenschappelijke regelingen RUD en RMN (€ 435.000). De hogere lasten van de RMN worden grotendeels via de afvalstoffenheffing rechtstreeks in rekening gebracht. - Capaciteitsuitbreiding riolering (€ 1fte , € 100.000) wordt verrekend via de afvalstoffenheffing.

Begroting 2024 – Gemeente Soest

Pagina 49 van 198

Indicatoren Voor zowel circulair als energie als voor water, riolering en klimaatadapatie worden nieuwe plannen voor de komende jaren ontwikkeld. Daar horen (nieuwe) doelen en indicatoren bij. Hieronder zijn indicatoren opgenomen die de ontwikkeling laat zien van onderwerpen die relevant zijn. Het maakt zichtbaar dat extra inspanningen nodig zijn onze doelen op de lange termijn te kunnen halen. Ontwikkeling gemiddelde hoeveelheid ingezameld grof en fijn huishoudelijk afval in kilo per inwoner in Soest

bron: CBS

Energieverbruik gebouwde omgeving in TJ in Soest

bron: Klimaatmonitor

CO2-uitstoot energieverbruik van sectoren in Soest in kton

bron: Klimaatmonitor

Begroting 2024 – Gemeente Soest

Pagina 50 van 198

Beleidskaders Link naar beleidskader

Korte omschrijving

Datum besluit

Programma Energietransitie Soest 2020 - 2025

Hoe werken we samen met onze partners en de samenleving toe naar een nagenoeg CO2-neutraal Soest in 2050 en 49% CO2-reductie in 2030. In dit programma staat wat we tot en met 2025 gaan doen om de transitie mogelijk te maken.

Februari 2020

Uitnodigingskader grootschalige elektriciteitsopwekking Soest en Soesterberg

Met dit uitnodigingskader geven we ruimte aan 2 zonnevelden. We wijzen drie onderzoekslocaties aan voor windturbines waar in totaal maximaal 7 grote windturbines kunnen komen.

Juli 2021

RES Amersfoort 1.0

De RES 1.0 laat zien hoe de regio in 2030 1.50 TWh aan duurzame energie gaat produceren. Hierin zijn vier treden aangebracht die inzicht geven in de mate van haalbaarheid.

Juni 2021

RES Amersfoort 2.0

De RES 2.0 is de Voortgangsrapportage en geeft inzicht waar we nu staan met uitvoering van de RES 1.0. Ook het Stappenplan naar RES 3.0 is hier onderdeel van.

Juni 2023

Gemeentelijk Water en Rioleringsplan Soest 2018-2022, verlengd met 2 jaar

Beleidskader voor duurzaam gemeentelijk waterbeheer in Soest. Invulling gemeentelijke zorgplichten voor inzameling afvalwater, hemelwater en grondwater.

Grondstoffenaanpak 2021-2023

De grondstoffenaanpak van gemeente Soest laat zien hoe afval niet meer gaan zien als afval, maar als grondstof voor andere producten.

Begroting 2024 – Gemeente Soest

December 2017, verlenging: 1 december 2022

December 2020

Pagina 51 van 198

Deelprogramma 2.3 Economie Als gemeente willen we randvoorwaarden bieden voor ondernemers om zich te kunnen ontwikkelen, door te groeien en te innoveren. Dit doen we gezamenlijk met het bedrijfsleven. Ook zetten we in op een blijvend aantrekkelijke gemeente voor toeristen en recreanten. De gemeente Soest is een nijvere gemeente. Er zijn tal van uiteenlopende ondernemers in onze gemeente gevestigd. De huidige situatie koesteren we en we willen die versterken. Daarvoor is actueel en actief beleid nodig. Met het omgevingsprogramma Werken bepalen we het beleid en onze ambities voor de komende jaren. We beschrijven hierin de winkelgebieden, bedrijventerreinen, kantoren en andere werklocaties. In het omgevingsprogramma is er naast economie aandacht voor aanpalende thema’s, zoals wonen, mobiliteit, de energietransitie, water en groen. Wat willen we bereiken? • We scheppen randvoorwaarden voor ondernemers om zich te kunnen ontwikkelen, door te groeien en te innoveren. Dat doen we met het omgevingsprogramma Werken en ook met het actualiseren van ander beleid, zoals voor evenementen en de warenmarkten. Het achterliggende doel is voldoende werkgelegenheid voor praktisch en theoretisch opgeleiden. • We versterken onze dienstverlening aan ondernemers, onder andere door het actief aanbieden van ondersteuning bij specifieke vraagstukken op het vlak van verduurzaming en innovatie.

• We positioneren ons in regionaal verband als een gemeente met een goed vestigingsklimaat voor ondernemers, waar je als toerist of recreant goed kunt verblijven, en waar het prettig wonen is. Ook op lange termijn streven we naar een leefbare en vitale gemeente. Met dit in het achterhoofd zetten we ons ervoor in, dat het gemeentelijk omgevingsprogramma ook wordt verwerkt in regionaal en provinciaal beleid. Denk daarbij aan het Ontwikkelbeeld Regio Amersfoort en het Regionaal Programma Wonen en Werken van de provincie. Global Goals Dit deelprogramma draagt bij aan de volgende duurzame ontwikkelingsdoelen: Het ontwikkelingsdoel 8 – Waardig werk en economische groei – willen we bereiken door: • ruimte te creëren voor werklocaties; • werkgelegenheid zoveel mogelijk lokaal te faciliteren. Het ontwikkelingsdoel 9 – Duurzame industrie, innovatie en infrastructuur – willen we bereiken door: • het ontwikkelen van een betrouwbare en duurzame infrastructuur.

Begroting 2024 – Gemeente Soest

Pagina 52 van 198

Het ontwikkelingsdoel 17 – Partnerschap om doelstellingen te bereiken – willen we bereiken door: • het stimuleren van verduurzaming van de economie.

Wat gaan we ervoor doen? Scheppen van randvoorwaarden door het actualiseren van beleid De organisatie is de afgelopen jaren door de beperkte formatie op diverse fronten onvoldoende toegekomen aan het actualiseren van beleid. Daarom wordt nu gewerkt aan een belangrijke inhaalslag. Het omgevingsprogramma Werken omvat het beleid voor winkelgebieden, bedrijventerreinen, kantoren en recreatie & toerisme. Het omgevingsprogramma Werken vervangt het huidige beleid. In het beleid wordt uitgewerkt hoe we met onze werklocaties om willen gaan. Onderdeel van het omgevingsprogramma is een concrete uitvoeringsstrategie, met de wijze waarop we werkzaamheden uitvoeren, betalen en in de gaten houden. Naast het omgevingsprogramma vernieuwen we het evenementenbeleid, de marktverordening en het standplaatsenbeleid. Versterken van de dienstverlening aan ondernemers Als gemeente hebben we een ondersteunende en verbindende rol voor ondernemers. We zijn trots op de constructieve samenwerking met het lokale bedrijfsleven. We denken met ondernemers mee over vraagstukken en zoeken met hen naar oplossingen, vooral door middel van de lokale en regionale samenwerkingsverbanden.

Voorbeelden hiervan zijn het lokale detailhandelsoverleg en bedrijventerreinenoverleg, de Stichting Logies Verschaffers Soest (SLVS), het Regionaal Bureau Toerisme Utrechtse Heuvelrug & Vallei (RBT), de Economic Board Utrecht (EBU) en het Regionaal Werkgeversservicepunt Amersfoort. We ondersteunen ondernemers door hen met elkaar en met andere partijen in contact te brengen. Zo dragen we onder meer bij aan het jaarlijkse ondernemersevent in de vorm van financiële steun voor het onderdeel kennisdeling. Een ander voorbeeld is het werken aan het oplossen van personeelstekorten door in regionaal en lokaal verband te onderzoeken hoe we arbeidsbemiddeling en stagemogelijkheden kunnen verbeteren. In 2024 zetten we dus in op een goed ondernemersklimaat, maar we zetten ook een stap verder. Met vraagstukken die er onder andere op het gebied van verduurzaming en innovatie liggen, willen we actiever samenwerken met partijen die hieraan kunnen bijdragen, zoals de Ontwikkelingsmaatschappij Utrecht (OMU). Zie voor de verdere ondersteuning bij verduurzaming het deelprogramma 2.2 Klimaat. Het afgelopen jaar hebben we met de ondernemers gewerkt aan de winkelgebieden. Er zijn stappen gezet zoals het verbeteren van de marketing, de onderlinge communicatie tussen de winkelgebieden en de communicatie tussen de ondernemers en de gemeente.

Bovendien zijn er schouwen uitgevoerd en met de resultaten is aan de slag gegaan. Concrete, praktische maatregelen, zoals kleine reparatiewerkzaamheden, vervangen of opfrissen van straatmeubilair en het aanpakken van kleine knelpunten zijn en worden uitgevoerd. Verder dragen we bij aan

Begroting 2024 – Gemeente Soest

Pagina 53 van 198

het toekomstbestendig maken van de winkelgebieden door het ondersteunen van ondernemersinitiatieven, zoals het realiseren van een bedrijveninvesteringszone (BIZ). Het plan voor het aanstellen van een centrummanager wordt integraal afgewogen. Recreatie en toerisme: positioneren in de regio Voor 2030 en verder staat Soest in de regiovisie opgenomen als gemeente waarin recreatie en toerisme een belangrijke rol hebben. Dit kan zorgen voor extra werkgelegenheid binnen deze sector, en is indirect ook belangrijk voor andere ondernemers. We promoten Soest als een aantrekkelijke shortbreakbestemming, vooral gericht op de prachtige natuur in combinatie met wandelen en fietsen. Om dit te onderbouwen verzamelen we data over recreatie en toerisme door middel van diverse onderzoeken. Waar mogelijk betrekken wij cultuur(historie) bij onze campagnes. Daarnaast blijven we inzetten op de regionale samenwerking met het Regionaal Bureau voor Toerisme Heuvelrug en Vallei (RBT) en met Utrecht Region. Wat mag het kosten? Deelprogramma (bedragen * € 1.000)

L/B

Economie

L B

Resultaat Afwijkingen t.o.v. 2023: Lasten Baten Resultaat

Rekening 2022

Begroting 2023 570 150 420

673 66 606

2024

2025

2026

2027

510 68 443

501 68 434

502 68 434

503 68 435

162 1 164

171 1 170

170 1 169

170 1 168

De grootste afwijkingen ten opzichte van de begroting 2023 bestaan uit: - Incidentele budgetten uit meerjarenbegroting 2023 (visie werklocaties en economische beleid omgevingsprogramma’s) ad € 235.000. Met wie werken we samen? Verbonden partijen: • Bedrijven Management Organisatie Soest (BMO Soest) • Economic Board Utrecht (EBU) • Regionaal Bureau Toerisme Utrechtse Heuvelrug & Vallei (RBT) • Stichting Logies Verschaffers Soest (SLVS) Stakeholders: • Gemeenten • Lokale ondernemersorganisaties • Ontwikkelingsmaatschappij Utrecht (OMU) • Provincie Utrecht • Regio Amersfoort • Regionale Ontwikkelingsmaatschappij (ROM) Utrecht Region • Regionaal Werkgeversservicepunt Amersfoort Indicatoren

Begroting 2024 – Gemeente Soest

Pagina 54 van 198

Om te bepalen of de doelstellingen gehaald kunnen worden, maken we gebruik van de volgende twee indicatoren op basis van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten: 1. Functiemenging (de verhouding tussen banen en woningen): 47,4% in 2022. Bron: CBS BAG/LISA - bewerking ABF Research

Doel 2024: meer dan 50% Ambitie 2030: meer dan 50% Toelichting: Een van de doelstellingen van het gemeentelijk economisch beleid is het bijdragen aan het zorgen voor voldoende werkgelegenheid voor praktisch en theoretisch opgeleiden. Functiemenging is hiervoor een indicator omdat deze de verhouding tussen het aantal woningen en banen weergeeft. De waarde ligt tussen 0% (alleen woningen) en 100% (alleen banen). Bij een percentage van 50% zijn er dus evenveel woningen als banen. Gelet op de doelstelling van voldoende werkgelegenheid lijkt een percentage van meer dan 50% realistisch, omdat in dat geval tegenover elke woning meer dan een baan staat. Daarbij ligt het landelijke gemiddelde al vanaf 2012 ook boven de 50%. De functiemenging is door gericht beleid deels te beïnvloeden.

Begroting 2024 – Gemeente Soest

Pagina 55 van 198

2. Vestigingen van bedrijven per 1.000 inwoners (15 t/m 64 jaar): 214,1 in 2022. Bron: LISA Doel 2024: meer dan 200 Ambitie 2030: meer dan 200 Toelichting: Een van de doelstellingen van het gemeentelijk economisch beleid is het bijdragen aan het zorgen voor voldoende werkgelegenheid voor praktisch en theoretisch opgeleiden. Het aantal vestigingen van bedrijven is hiervoor een indicator omdat bedrijven zorgen voor werkgelegenheid. De waarde van het doel in 2024 en de ambitie in 2030 - beide meer dan 200 - is niet zonder meer hoger dan het huidige aantal van 214. De reden hiervoor is dat een hoger aantal bedrijven geen doel op zich is. Ook de bedrijfsgrootte is van belang, want als er meer bedrijfsvestigingen zijn, maar de bedrijven zijn gemiddeld kleiner, dan gaat de werkgelegenheid per saldo achteruit. Daarbij ligt het landelijke gemiddelde al geruime tijd onder de 200. Het aantal vestigingen van bedrijven is door gericht beleid deels te beïnvloeden.