Begroting 2024-2027
Tekst van het document
Begroting 2024 Inclusief Meerjarenramingen 2025-2027
INHOUDSOPGAVE HOOFDSTUK 1 – BESTUURLIJKE INLEIDING ........................................................................................... 4 HOOFDSTUK 2 – FINANCIËLE POSITIE .................................................................................................... 8 2.1 VAN KADERNOTA 2024 NAAR MEERJARENBEGROTING 2024-2027 ...................................................................................8 2.2 DUIDING FINANCIËLE POSITIE .................................................................................................................................................. 11 2.3 FINANCIËLE UITGANGSPUNTEN 2024 – 2027 ...................................................................................................................... 12 2.4 VOORTGANG LOPENDE TAAKSTELLINGEN .............................................................................................................................. 13 2.5 DE STAND EN HET VERLOOP VAN DE RESERVES EN VOORZIENINGEN ................................................................................. 13 2.6 RICHTLIJNEN TOEZICHTHOUDER PROVINCIE UTRECHT .........................................................................................................
14 HOOFDSTUK 3 – BELEIDSBEGROTING ..................................................................................................16 PROGRAMMA 1 – BESTUURLIJKE OMGEVING ............................................................................................................................... 18 DEELPROGRAMMA 1.1 BESTUUR ................................................................................................................................................... 19 DEELPROGRAMMA 1.2 DIENSTVERLENING ................................................................................................................................... 23 DEELPROGRAMMA 1.3 VEILIGHEID................................................................................................................................................ 27 DEELPROGRAMMA 1.4 ACCOMMODATIES EN EIGENDOMMEN .................................................................................................. 31 PROGRAMMA 2 – FYSIEKE LEEFOMGEVING................................................................................................................................... 35 DEELPROGRAMMA 2.1 WONEN ....................................................................................................................................................
38 DEELPROGRAMMA 2.2 KLIMAAT ................................................................................................................................................... 44 DEELPROGRAMMA 2.3 ECONOMIE................................................................................................................................................ 52 DEELPROGRAMMA 2.4 MOBILITEIT EN INFRASTRUCTUUR .......................................................................................................... 58 DEELPROGRAMMA 2.5 NATUUR EN LANDSCHAP ........................................................................................................................ 64 PROGRAMMA 3 – SOCIALE LEEFOMGEVING ................................................................................................................................. 69 DEELPROGRAMMA 3.1 SOCIAAL DOMEIN.................................................................................................................................... 69 DEELPROGRAMMA 3.2 ONDERWIJS .............................................................................................................................................. 81 DEELPROGRAMMA 3.3 SPORT, KUNST EN CULTUUR ...................................................................................................................
85 OVERHEAD ....................................................................................................................................................................................... 93 ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN .................................................................................................................................................... 96 HOOFDSTUK 4 – PARAGRAFEN .............................................................................................................99 PARAGRAAF A - WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING............................................................................................
99 PARAGRAAF B – FINANCIERING ...................................................................................................................................................120 PARAGRAAF C - BEDRIJFSVOERING .............................................................................................................................................125 PARAGRAAF D - KAPITAALGOEDEREN.........................................................................................................................................131 PARAGRAAF E - VERBONDEN PARTIJEN ......................................................................................................................................143 PARAGRAAF F - GRONDBELEID ....................................................................................................................................................165 PARAGRAAF G - LOKALE HEFFINGEN...........................................................................................................................................171 HOOFDSTUK 4 – BIJLAGEN ................................................................................................................. 186 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7 4.8 4.9
RECAPITULATIESTAAT LASTEN EN BATEN.........................................................................................................................186 KERNGEGEVENS..................................................................................................................................................................187 OVERZICHT PROGRAMMA’S PRODUCTEN EN PORTEFEUILLEHOUDERS .........................................................................189 OVERZICHT RESERVES EN VOORZIENINGEN ....................................................................................................................190 TOELICHTING MUTATIES RESERVES EN VOORZIENINGEN ...............................................................................................191 OVERZICHT GERAAMDE INCIDENTELE BATEN EN LASTEN ...............................................................................................193 OVERZICHT SUBSIDIES .......................................................................................................................................................195 EMU SALDO .......................................................................................................................................................................197 UITVOERINGSINFORMATIE (GEBASEERD OP TAAKVELDEN)
............................................................................................198
Begroting 2024 – Gemeente Soest
Pagina 2 van 198
LEESWIJZER Voor u ligt de begroting 2024. Deze bevat: - De bestuurlijke inleiding; - Het financieel beeld. Hierin lichten we het financieel perspectief toe en bouwen we verder op de cijfers vanaf de kadernota 2024, voorjaarsnota 2023 en meicirculaire 2023; - De drie hoofdprogramma’s bestuurlijke omgeving, fysieke leefomgeving en sociale leefomgeving. Elk hoofdprogramma hebben we uitgewerkt in deelprogramma’s; - Een overzicht van overhead en een overzicht van algemene dekkingsmiddelen. Deze zijn ondersteunend; - In de paragrafen en bijlagen gaan we dieper in op de details uit onze begroting. Waar in de begroting wordt gesproken over Soest, bedoelen we Soest en Soesterberg, tenzij uit de context anders blijkt.
Begroting 2024 – Gemeente Soest
Pagina 3 van 198
Hoofdstuk 1 – Bestuurlijke inleiding Hierbij bieden wij u de begroting 2024-2027 aan. Hiervoor heeft u ons bij de behandeling van de kadernota 2024 op 22 en 29 juni richting meegegeven. Maatschappelijke opgaven Zoals we al in de kadernota hebben verwoord, leggen we het komende jaar prioriteit bij maatschappelijke opgaven op het gebied van sociaal domein, wonen, het vluchtelingenvraagstuk en energie. Voor het sociaal domein hebben we, samen met inwoners en maatschappelijke organisatie, gewerkt aan een nieuwe visie. Hierin staat de vraag centraal: wat voor een gemeente willen we zijn als het gaat om zorgen voor elkaar? We richten ons in deze visie op de volgende opgaven: gezonde leefstijl, bestaanszekerheid, mentale weerbaarheid, kansengelijkheid en meedoen en inclusie. De visie werken we uit in een uitvoeringsprogramma, dat in het eerste kwartaal van 2024 zijn beslag moet krijgen. Daarnaast, maar wel in samenhang met deze nieuwe visie op het sociaal domein, bieden we u op korte termijn de nieuwe sportnota en cultuurnota aan. Voor de opgave wonen richten we ons in 2024 op drie pijlers: Soesterberg-Noord, het Dalweggebied en versnelling van de woningbouw. In aansluiting op de gebiedsvisie Soesterberg-Noord leggen we u nog dit jaar een ontwikkelstrategie voor.
Voor het Dalweggebied werken we in 2024 aan een definitief stedenbouwkundig ontwerp op basis waarvan woningbouw mogelijk wordt. Versnelling van de woningbouw willen we onder meer bereiken door prioriteit te geven aan de plannen van de woningcorporaties en de grotere bouwprojecten. Daarnaast zijn we actief op zoek naar locaties voor tijdelijke woningen. De noodzaak van woningbouw is ook verbonden aan onze opgave voor vluchtelingen. Vanuit een humanitair oogpunt en met het oog op onze wettelijke taken nemen we onze maatschappelijke verantwoordelijkheid voor de taakstellingen voor de opvang van Oekraïners, asielzoekers en statushouders. We werken aan een herijking van het lopende programma energie. Energiebesparing, energieopwek en verduurzaming blijven belangrijke thema’s. Het landelijke probleem van netcongestie vormt een risico voor toekomstige ontwikkelingen. Naast landelijke en regionale inspanningen, zoeken we ook lokaal naar oplossingen. Genoemde opgaven hebben ook hun plek in de omgevingsprogramma’s wonen, groen, water, werken, energie en mobiliteit. We leggen u hiervoor nog dit jaar een afwegingskader voor, waarna de uitwerking volgt in het eerste maanden van 2024. We vinden het belangrijk dat we, als lokale gemeente, een bijdrage leveren aan de wereldwijde ontwikkelingsdoelen, de global goals. Dat laten we in de begroting zien door onze
Begroting 2024 – Gemeente Soest
Pagina 4 van 198
doelstellingen zichtbaar te verbinden met de global goals. Dit komt duidelijk naar voren bij onze opgave voor duurzaam inkopen. Om daar meer invulling aan te geven hebben we in de begroting, aanvullend op de voorstellen uit de kadernota, een (vooralsnog eenmalig) vliegwielbudget opgenomen. Onze opgaven voor wonen, sociaal domein, energie en vluchtelingen vergen een ontkokerde, integrale aanpak. Het zijn voorbeelden waarbij een opgavegerichte wijze van besturen en werken nodig is. In de inleiding op de beleidsbegroting gaan we hier verder op in. Afwegingen rondom budgettair kader In de kadernota hebben we duidelijk gemaakt dat de begrotingspositie vanaf het jaar 2026 (het ‘ravijnjaar’) zorgelijk is. Ondanks krachtige signalen vanuit (onder meer) de VNG en de middelgrote gemeenten (M50), is het Rijk nog niet met extra middelen over de brug gekomen. Dit heeft ertoe geleid dat de VNG gemeenten adviseert om de begrotingsjaren 2026 en verder op basis van realistische uitgangspunten op te stellen en de dan – naar verwachting – ontstane begrotingstekorten zichtbaar te maken. Dit advies hebben wij opgevolgd. Toch bleek het noodzakelijk om u, ten opzichte van de uitgangspositie in de kadernota, nadere begrotingsmaatregelen voor te stellen.
Naast een tegenvallende meicirculaire 2023, bleken ook de loon- en prijsstijgingen hoger uit te vallen dan waarmee aanvankelijk rekening was gehouden. De nadere voorstellen leggen we u voor met inachtneming van de financiële uitgangspunten uit de kadernota: geen extra ozb-verhoging, geen extra bezuinigingen en ten minste handhaving van de bestaande voorzieningen. Integrale afweging Een belangrijk uitgangspunt, dat we ook in de kadernota hebben benadrukt, is het belang van een integrale afweging. In de begroting zijn middelen geraamd voor de uitvoering van nieuwe, nog door uw raad vast te stellen beleidsplannen: € 0,75 miljoen in 2024 en € 1,5 miljoen vanaf 2025 (stelpost nieuw beleid). Denk hierbij aan de visie/het uitvoeringsplan sociaal domein, de sportnota, de cultuurnota en de uitkomsten van de zes omgevingsprogramma’s. Omdat de uitkomsten van deze plannen voor een belangrijk deel pas in de eerste maanden van 2024 zijn te verwachten, is een integrale afweging niet eerder mogelijk dan in de kadernota 2025. Om te voorkomen dat uitvoering van de voornemens uit de kadernota daardoor vertraging oplopen, kiezen we ervoor om deze wel in 2024 uitvoering te nemen, met dien verstande dat deze maatregelen onderdeel blijven uitmaken van de integrale afweging in 2024. Daarom zijn er voor deze maatregelen vooralsnog alleen incidentele middelen geraamd.
Beleidsintensiveringen In de begroting 2024 zijn de voorstellen, met inachtneming van de hiervoor gemaakte kanttekeningen, uit de kadernota verwerkt. We lichten er enkele uit. Met het oog op het toenemende belang van (boven)regionale samenwerking versterken we, samen met de regiogemeenten, de formatie binnen de regio Amersfoort. Overeenkomstig het coalitieakkoord geven we een impuls aan de bestrijding van ondermijnende activiteiten en zetten in op meer handhaving in het buitengebied.
Begroting 2024 – Gemeente Soest
Pagina 5 van 198
Voor de vervangende nieuwbouw van het Griftland College zijn aanvullende middelen geraamd vanwege de sterk gestegen investeringskosten. Partijen die betrokken zijn bij de in 2022 gestarte gebiedsontwikkeling van A(mersfoort) tot Z(eist) zetten in op de totstandkoming van een samenwerkingsovereenkomst. We verwachten dan ook zicht te krijgen op de benodigde (extra) middelen. We blijven investeren in de aanleg van fietspaden. Voor de komende jaren staat de doorfietsroute Amersfoort -Hilversum op het programma. In het kader van de uitvoering van het verkeerplan Soest-Zuid wordt een rotonde aangelegd op de aansluiting Koningsweg-Pimpelmees. Deze richten wij zo in dat deze geschikt is voor de aanleg van een systeem met dynamische ledverlichting. Binnen het sociaal domein hebben we extra middelen geraamd voor een gezonde leefomgeving voor kinderen en jongeren. Dit doen we volgens de zogeheten JOGG-aanpak. We continueren de maatregelen op het gebied van antidiscriminatie en inclusie, voortvloeiend uit het regenboogstembusakkoord. Het overzicht van alle beleidsintensiveringen treft u aan in hoofdstuk 2. Begrotingsuitkomsten Het begrotingsjaar 2024 laat nog een klein tekort zien.
Omdat dit tekort wordt veroorzaakt door een aantal incidenteel geraamde budgetten, kunnen we (conform de provinciale toezichtscriteria) desondanks spreken van een materieel sluitende begroting in het eerste jaar. Zoals hiervoor al aangegeven laten de begrotingsjaren 2026 en 2027, en geheel in lijn met het VNG-advies, nog tekorten zien: € 2,4 miljoen in 2026 en € 3,3 miljoen in 2027. We geven hiermee een signaal af richting Rijk. Desalniettemin zullen we ons tijdig moeten voorbereiden in het geval dat het Rijk niet met extra middelen komt. Daar hebben we ook de tijd voor: onze reservepositie biedt hiervoor ruimte en bovendien laat het begrotingsjaar 2025 een aanmerkelijk voordelige begrotingsuitkomst zien. Algemene reserve U heeft bij de behandeling van de kadernota aangegeven dat u van het college voorstellen verwacht om het surplus van € 16 miljoen binnen de algemene reserve (de omvang van de reserve minus de afgesproken minimumomvang van € 7 miljoen) te besteden. Dit voorstel treft u niet in deze begroting aan, omdat hiervoor eerst nadere keuzes moeten worden gemaakt. Wel kunnen we nu een richting meegeven. In de eerste plaats zullen we een bedrag beschikbaar moeten houden voor de dekking van nog resterende begrotingstekorten, dat is op basis van de voorliggende begrotingsuitkomsten een bedrag van € 3,7 miljoen.
De dan nog beschikbare middelen binnen de algemene reserve willen we primair bestemmen voor (versnelling van) woningbouw. De eerste keuzes liggen naar verwachting al in het laatste kwartaal van 2023 voor: de gebiedsontwikkeling Dalweg, de ontwikkelstrategie voor Soesterberg-Noord en voorstellen voor de versnelling van woningbouw. Tegelijkertijd moeten we ons ervan bewust zijn dat er ook keuzes voorliggen die naar verwachting op termijn een substantieel beslag zullen leggen op financiële middelen. Hierbij denken we met name aan de toekomstvisie zwembad en het te herijken integraal huisvestingsplan onderwijs. Hiervoor kunt u nadere voorstellen tegemoetzien in het eerste kwartaal van 2024.
Begroting 2024 – Gemeente Soest
Pagina 6 van 198
Een ‘smartere’ begroting 2024 Zoals we hebben toegezegd, hebben we in deze begroting stappen gezet om deze ‘smarter’ te maken. Dit hebben we gedaan door indicatoren toe te voegen, een sterkere verbinding te maken tussen doelstellingen, activiteiten en middelen en te kiezen voor een uniforme structuur binnen de (deel)programma’s. Verdere ontwikkeling van onze p&c-instrumenten blijft evenwel op de agenda staan, waarbij we uw raad uitnodigen uw wensen en reactie kenbaar te maken. Ten slotte. Belangrijke en ingrijpende keuzes voor Soest en Soesterberg liggen voor. Keuzes die de tijdsspanne van deze begroting ruim zullen overstijgen. We vertrouwen erop dat ook de voorliggende begroting een instrument kan zijn bij het maken van uw keuzes. B en W van Soest. 28 september 2023
Begroting 2024 – Gemeente Soest
Pagina 7 van 198
Hoofdstuk 2 – Financiële positie 2.1 Van Kadernota 2024 naar meerjarenbegroting 2024-2027 In de Kadernota 2024 hebben we een structureel meerjarenperspectief gepresenteerd, dat positief is, maar waarvan de jaren 2026 en 2027 omslaan in een negatief resultaat. Op 29 juni 2023 heeft uw raad de kadernota 2024 vastgesteld. Daarvoor is aan u de meicirculaire 2023 toegestuurd. De vermelde saldi “vertrekpositie FMP na meicirculaire” in onderstaande tabel zijn de begrotingsuitkomsten na uitkomst van deze documenten. Financieel Meerjarenperspectief Begrotingsuitkomsten 2024 - 2027 meerjarenraming (bedragen x € 1.000; - = nadelig/tekort)
2024
2025
2026
2027
Meerjarenperspectief na Najaarsnota 2022
4.350
7.489
957
957
Amendement Hondenbelasting
-126
-126
-126
-126
Septembercirculaire 2022
-74
-15
2.059
2.059
Stand mutaties voor Voorjaarsnota 2023
4.150
7.348
2.891
2.891
Mutaties Voorjaarsnota 2023
-305
-197
-77
-77
Stand mutaties na Voorjaarsnota 2023
3.845
7.151
2.814
2.814
Wegenbeheerplan 2022-2023
-340
-385
-430
-675
Mutaties bestaand beleid
-575
-575
-575
-575
Begrotingssaldo voor Kadernota
2.931
6.192
1.809
1.564
Voorstellen Kadernota - stelpost nieuw beleid
-750
-1.500
-1.500
-1.500
Nieuwe beleid/beleidskaders; zie tabel kadernota
-2.090
-2.063
-2.025
-2.237
Stand na Kadernota
91
2.629
-1.716
-2.173
Mutaties Meicirculaire 2023
-328
20
-565
-1.008
Vertrekpositie FMP na meicirculaire 2023
-237
2.649
-2.281
-3.181
Het begrotingssaldo is na de vertrekpositie (na de meicirculaire 2023) aangevuld als gevolg van loon- en prijseffecten (de autonome mutaties).
Begroting 2024 – Gemeente Soest
Pagina 8 van 198
In de Kadernota is het nieuw beleid opgenomen, hetgeen hieronder wordt weergegeven. Nieuw beleid/beleidskaders (bedragen x € 1.000; - = nadelig/tekort)
deelprog
meerjarenraming 2024 2025 2026
2027
Bestuurlijke omgeving Versterking capaciteit regio Amersfoort
1.1
-115
-115
-115
-115
Uitbreiding cluster handhaving/ondermijning
1.3
-145
-145
-145
-145
Assetmanagement
1.4
-100
-100
-100
-100
Vervangende nieuwbouw Griftland College
1.4
Vervanging tractie door elektrische voertuigen
1.4
pm
pm
pm
pm
Versnellen woningbouw
2.1
-50
-50
-50
-50
Verkamering
2.1
-25
(Sociale) energie in de wijken
2.2
-45
-45
-45
-45
Uitbreiding capaciteit riolering
2.2
-100
-100
-100
-100
100
100
100
100
-8
-16
-24
-350
Fysieke leefomgeving
dekking via rioolheffing Doorfietsroute Amersfoort-Hilversum
2.4
Aanpak boomwortelopdruk
2.4
Ledverlichting rotonde Koningsweg-Pimpelmees
2.4
-6
-6
-6
Meeliften investeringen groen bij projecten
2.5
-4
-8
-12
-20
Sociale leefomgeving Inclusie
3.1
-45
-45
-45
-45
JOGG aanpak (3.1 en 3.3)
3.1
-55
-55
-55
-55
Alternatieve jeugdhulp
3.1
-35
-35
-35
-35
3.1 - 3.3
-245
-245
-245
-245
3.1
-750
-750
-750
-750
Beoordeling jeugdzorg door lokaal team
3.1
-60
-60
-60
-60
Vergoeding opvang kinderen met SMI
3.2
-50
-50
-50
-50
Leerlingenvervoer
3.2
-50
-50
-50
-50
Onderwijsachterstandenbeleid
3.2
-100
-100
-100
-100
Ondersteuning sportbeleid
3.2
-50
-50
Ondersteuning digitaliseren
-150
-150
-150
-150
Mutaties nieuw beleid
-2.090
-2.063
-2.025
-2.237
Flexibele schil SD Uitbreiden formatie Jeugd- en sociaal team
150
te realiseren besparing specialistische zorg
Overhead
Vanwege ontwikkelingen die zich na de kadernota hebben voorgedaan, worden in deze begroting aanvullende en/of afwijkende voorstellen gedaan om te komen tot een in 2024 sluitende begroting. Hiervoor zijn de voorstellen uit de kadernota nogmaals afgewogen en is kritisch gekeken naar een aantal begrotingsposten. In onderstaande tabel wordt dit
Begroting 2024 – Gemeente Soest
Pagina 9 van 198
weergegeven. Onder de tabel staat een nadere toelichting. Ook in de verschillende deelprogramma's staat een nadere toelichting. Financieel Meerjarenperspectief Begrotingsuitkomsten 2024 - 2027 (bedragen x € 1.000; - = nadelig/tekort)
A
Begrotingssaldo vóór mutaties begroting 2024-2027
B
Aanvulling jaarschijf 2027
C
Autonome ontwikkelingen:
meerjarenraming 2024 2025 2026
2027
-237
-3.181
2.649
-2.281
-115
Effect prijsstijgingen tlv begrotingssaldo
-1.738
-1.482
-1.423
-1.301
Effect loonstijgingen tlv begrotingssaldo
-67
-67
-67
-67
Overige autonome mutaties
-65
-65
-279
-113
-2.107
1.035
-4.050
-4.777
1.1
-38
-30
-30
-30
- Stelpost Onderuitputting
AD
138
138
138
138
- WMO nieuw
3.1
500
500
500
500
145
145
145
D
Begrotingssaldo bestaand beleid
E
Aanvullende voorstellen Griffie/raad
F
deelprog
Realistisch begroten:
Integraal afwegen 2024/Kadernota 2025: - Handhaving
1.3
- Wortelopdruk
2.4
- Inclusie
3.1
45
45
45
- JOGG aanpak
3.1
55
55
55
- Alternatieve jeugdhulp
3.1
35
35
35
Inverdieneffect a.g.v. extra formatie Sociaal domein
3.1
300
300
300
150
Inverdieneffect Jeugdzorg lokaal team
3.1
60
60
60
60
Externe middelen als dekking projectinzet
3.1
245
245
245
245
Stelpost nieuw beleid
AD
380
Vliegwielbudget duurzaam inkopen
AD
-100
Ondersteuning e-team
OH
150
150
Organisatieontwikkeling
OH
350
Bijdrage reserve accommodatiebeleid assetmanager
AD
100 2.158
-2.407
-3.284
2.158
-2.407
-3.284
-152
Begrotingssaldo Bijdrage algemene reserve G
Begrotingssaldo 2024-2027
20
AD
-20
-350
152
0
* AD = Algemene dekkingsmiddelen * OH = Overhead
Begroting 2024 – Gemeente Soest
Pagina 10 van 198
A Vertrekpositie FMP na meicirculaire 2023 Dit betreft het laatst door de raad vastgestelde begrotingssaldo uit de kadernota 2024 in de raadsvergadering van 29 juni 2023 (zie ook kadernota 2024 pagina 41), aangevuld met de saldi uit de meicirculaire 2023. B Aanvullingen jaarschijf 2027 Het begrotingssaldo van de jaarschijf 2026 is overgenomen naar de jaarschijf 2027. Incidentele budgetten worden hierop gecorrigeerd. C Autonome ontwikkelingen Het gaat met name om de loon- en prijsstijgingen. Uitgangspunt is de meicirculaire 2023. De loon- en prijsstijgingen zijn gekoppeld aan de economische situatie in Nederland en daarom ook aan Soest. Wat we hebben voorzien (ongewoon hoge inflatie) hebben we in de begroting meegenomen. Wij hebben de verschillende programma’s doorgenomen en waar nodig de budgetten daarop aangepast. Voorbeelden hiervan zijn: • prijsindexeringen voor maatschappelijk partners, • onderhoudsbudgetten zijn aangepast, • diverse kredieten in de fysieke leefomgeving zijn op niveau gebracht. Op bepaalde deelgebieden zijn we in afwachting van nadere informatie, zoals de budgetten uit het integraal huisvestingplan onderwijs (IHP) en bouwgrondexploitaties. Wat we nog niet kunnen voorzien, is vertaald in de risicoparagraaf. Sturen op risico’s zal in 2024 doorlopend plaatsvinden, indien nodig komen we hier op terug in de voor- of najaarsnota.
D Begrotingssaldo bestaand beleid Dit is het totale begrotingssaldo 2024-2027 bestaand beleid (inclusief de autonome ontwikkelingen). E Aanvullende voorstellen Dit zijn voorstellen die aanvullend op de kadernota 2024 opgenomen zijn in deze begroting. F Realistisch begroten Na de bespreking in de raad van de kadernota 2024 zijn de aangedragen voorstellen herijkt. G Begrotingssaldo 2024 – 2027 Hier wordt het begrotingssaldo 2024-2027 aangegeven. 2.2 Duiding financiële positie De begroting 2024 wordt met gebruikmaking van een bijdrage uit de algemene reserve sluitend gepresenteerd. Op het moment dat op basis van nieuwe inzichten, een onttrekking aan de algemene reserve niet nodig blijkt te zijn, zullen we dit herijken. Voor het jaar 2026 en 2027 zien we echter, zoals al eerder was aangegeven in de Kadernota en bevestigd door middel van de uitkomsten uit de meicirculaire 2023, een forse terugval. Deze
Begroting 2024 – Gemeente Soest
Pagina 11 van 198
terugval wordt veroorzaakt door een aanzienlijke daling van het zogeheten accres in het Gemeentefonds. Gemeenten spreken daarom van het ‘ravijnjaar’. De verwachting is dat het Rijk nu het kabinet demissionair is, ondanks de druk van de gezamenlijke gemeenten (VNG), nog niet met compenserende maatregelen voor het jaar 2026 (en verder) zal komen. Deze afweging zal een nieuw kabinet moeten maken. Voor de beoordeling van de financiële positie is ook onze reservepositie en met name de algemene reserve van belang. Deze ontwikkelt zich gunstig. De algemene reserve kent nu een omvang van € 23,6 mln (exclusief het verwachte begrotingsresultaat 2023). Het minimumniveau van de algemene reserve is met de vastgestelde nota Reserves en Voorzieningen bepaald op € 7 mln Het surplus van ruim € 16 mln is dan beschikbaar voor nog niet in de begroting geraamde ontwikkelingen en ambities. Aangezien het om incidentele middelen gaat, moeten we vooral denken aan incidentele bestedingen die nog niet in de begroting zijn geraamd. Enkele voorbeelden: de opgave wonen – waaronder SoesterbergNoord en het Dalweggebied, op termijn: investeringen in kapitaalgoederen (zwembad, herijking IHP, wegen, openbare ruimte) en een huis van de samenleving. Afhankelijk van de te maken keuzes van de raad kan dit significante impact hebben op de meerjarenbegroting vanaf 2025.
2.3 Financiële uitgangspunten 2024 – 2027 Zoals we in de kadernota 2024 hebben voorgesteld, hebben we bij de overige autonome aanpassingen de volgende uitgangspunten gehanteerd: Algemene uitkering gemeentefonds De algemene uitkering van het gemeentefonds hebben we (zoals elk jaar) gebaseerd op de meicirculaire. Inflatie/loonontwikkeling Ramingen over de te hanteren indicatoren voor prijs- en loonontwikkeling (inclusief de trendmatige verhoging van de gemeentelijke belastingen) zijn vooral gebaseerd op de informatie zoals deze via de meicirculaire naar ons is gekomen. De verwachte gemiddelde prijsinflatie voor 2024 wordt hierin gesteld op 3%. Door middel van een stelpost prijsontwikkelingen kunnen onontkoombare prijsstijgingen in beperkte mate worden opgevangen. Rente Het is gebruikelijk elk jaar renteaanpassingen door te voeren. Hierbij hebben we het (sinds begrotingsjaar 2018) door de commissie BBV geadviseerde renteschema toegepast. In de paragraaf financiering geven wij inzicht in de rentelasten, het renteresultaat, de gehanteerde rentepercentages en de wijze waarop rente aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden zijn toegerekend.
De belangrijkste toegepaste renteniveaus voor 2024 zijn • Rente (nieuwe) investeringen: 1,25% (was 1,0% in 2023) • Rente boekwaarden grondexploitatie: 0,50% (was 0,50% in 2023) • Rente eigen financieringsmiddelen (reserves): 0,75% (was 0,75% in 2023) op basis van de geprognotiseerde inflatie, zoals geschetst in de meicirculaire 2023 met uitzondering van de in de nota Reserves en Voorzieningen 2017 (blz. 13) beschreven uitzonderingen.
Begroting 2024 – Gemeente Soest
Pagina 12 van 198
Belasting/heffing en leges Bij de onroerendezaakbelastingen gaan we uit van een trendmatige tariefstijging van 3% (zie hiervoor bij inflatie), naast de door de raad afgesproken laatste tranche van 2% stijging. Bij de heffingen/rechten (zoals de afvalstoffenheffing, rioolheffing, leges e.d.) wordt het principe van 100% kostendekking gevolgd. Rekening houdend met uitspraken en besluiten die daarover zijn genomen, zie verder paragraaf G lokale heffingen. 2.4 Voortgang lopende taakstellingen Resterende taakstellingen Voor het beoordelen van de financiële positie is het belangrijk te weten of de opgelegde taakstellingen in het afgesproken jaar of tijdvak ook daadwerkelijk worden gerealiseerd, dan wel dat realisatie aannemelijk wordt gemaakt. Omdat er sprake dient te zijn van een reëel perspectief dat de nagestreefde financiële effecten zullen worden gehaald, wordt hierna de stand van zaken weergegeven over de belangrijkste nog openstaande taakstelling. Cultuur Jaar
2023
2024
2025
2026
Bedrag
-
€ 90.000
€ 120.000
€ 120.000
2.5 De stand en het verloop van de reserves en voorzieningen In onderstaande tabel wordt de ontwikkeling van de vermogenspositie (het totaal van de algemene reserve, bestemmingsreserves, voorzieningen en het jaarresultaat) weergegeven over de perioden: • 2020 t/m 2022 (volgens de jaarstukken) • 2023 t/m 2027, begrotingen inclusief de voorgestelde beleidsintensiveringen Vermogenspositie ultimo
(bedragen x € 1.000)
2020
2021
2022
2023
2024
werkelijk
2025
2026
2027
begroot
Algemene reserve
5.113
7.042
14.618
23.638
23.538
23.590
23.643
23.696
Bestemmingsreserves
40.398
42.565
38.252
32.536
31.087
30.565
29.467
29.969
Voorzieningen
8.999
11.148
11.881
11.307
12.513
12.641
12.638
12.755
Totaal excl. jaarresultaat
54.510
60.755
64.751
67.481
67.138
66.796
65.748
66.420
Jaarresultaat
1.781
4.235
10.196
nvt
nvt
nvt
nvt
nvt
Totaal incl. jaarresultaat
56.291
64.990
74.947
67.481
67.138
66.796
65.748
66.420
Begroting 2024 – Gemeente Soest
Pagina 13 van 198
Algemene reserve In de periode van de meerjarenbegroting 2024-2027 is het verloop van de algemene reserve naast een eenmalige bijdrage aan het begrotingssaldo alleen het gevolg van rentebijschrijvingen. Voor de standen en het verloop in de periode 2024 t/m 2027: zie hoofdstuk 4, bijlage 4.4 en 4.5. Toelichting verloop bestemmingsreserves In de periode 2024-2027 is er sprake van een afname met circa € 1,1 mln. We lichten de omvangrijkste mutaties toe (bedragen vanaf circa € 0,5 mln). • De dekkingsreserve investeringen neemt in deze periode per saldo met circa € 2,2 mln af. Zoals in de nota Reserves en Voorzieningen aangegeven, is bij deze reserve sprake van een afnemende reeks kapitaallasten, waardoor deze op termijn (namelijk wanneer alle investeringswerken zijn afgeschreven) op € 0 uitkomt. De afname met € 2,2 mln is hiervan een logisch gevolg. • De afname van de reserve onderhoud gebouwen bedraagt circa € 2,0 mln in deze periode. Deze daling wordt veroorzaakt door actualisatie van het onderhoud aan de gebouwen en de stijgende bouwkosten. • De reserve accommodatiebeleid neemt in de periode 2024- 2027 met circa € 2,8 mln toe. Deze reserve is bij de meerjarenbegroting 2013 (kerntakendiscussie) ingesteld. Daarbij is tevens de voeding geregeld. Over de aanwending van deze reserve zijn bij de voorjaarsnota 2016 spelregels vastgesteld.
Intentie is deze reserve in elk geval aan te wenden voor de uitvoering van het door uw raad vastgestelde Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP). Vanaf 2027 is via de Kadernota 2024 een extra storting voor dekking van de nieuwbouw van het Griftland College van € 350.000 opgenomen. Toelichting verloop voorzieningen In de periode 2024-2027 is er een sprake van een toename van € 1,4 mln van de voorzieningen. • De voorziening riolering volgt het vastgestelde Gemeentelijke water- en rioleringsplan waarin deze toename van € 0,3 mln een gevolg van is. • De voorziening wegen is met het vaststellen van het wegenbeheersplan in 2023 ingesteld, waardoor een toename van € 1,1 mln het gevolg is. 2.6 Richtlijnen toezichthouder provincie Utrecht Begroting structureel en reëel in evenwicht Om voor het begrotingsjaar 2024 voor het repressieve (terughoudende) toezicht in aanmerking te komen, gelden de volgende voorwaarden: • In elk geval zal voor het eerste begrotingsjaar (2024) een sluitend begrotingssaldo moeten worden gepresenteerd. De structurele baten dekken ieder jaar de structurele lasten en de ramingen zijn realistisch. Dit evenwicht geldt voor de begroting inclusief nieuw beleid. Als de begroting niet structureel en reëel in evenwicht is, dan dient aannemelijk te zijn dat het structureel en reëel evenwicht in de begroting in de eerstvolgende jaren tot stand zal worden gebracht.
Begroting 2024 – Gemeente Soest
Pagina 14 van 198
•
De jaarrekening en begroting worden tijdig ingezonden aan de provincie.
Onze meerjarenbegroting sluit in het eerste jaar met een nul saldo. Echter zijn er in het jaar 2024 diverse incidentele baten en lasten opgenomen (ca € 1,9 mln), waardoor het structurele saldo 2024 omslaat naar een positief saldo van € 1,9 mln. Hiermee voldoen we dan ook aan het punt van toezicht. In bijlage 4.6 zijn deze incidentele baten en lasten weergegeven.
Begroting 2024 – Gemeente Soest
Pagina 15 van 198
Hoofdstuk 3 – Beleidsbegroting In dit deel van de begroting zijn 3 programma’s opgenomen: 1 Bestuurlijke omgeving 2 Fysieke leefomgeving 3 Sociale leefomgeving en Deze hoofdprogramma’s zijn uitgewerkt in deelprogramma’s. Per deelprogramma gaan we in op: - Wat willen we bereiken? - Global goals - Wat gaan we daarvoor doen? - Met wie werken we samen? - Wat mag het kosten? - Indicatoren Voordat we ingaan op de programma’s, gaan we eerst in op onze maatschappelijke opgaven en ‘Bouwen aan Vertrouwen’. Deze onderwerpen zijn overkoepelend aan deze 3 programma’s. Maatschappelijke opgaven In de kadernota 2024 heeft u richting meegegeven voor de begroting. U concludeerde dat de opgaven waarvoor wij staan groot en urgent zijn, en tot ver voorbij deze bestuursperiode reiken. In de roerige en onzekere tijd waarin wij leven, vraagt dit van ons om samen met inwoners, ondernemers en andere partners te werken aan een perspectief op lange termijn. In het coalitieakkoord ‘Bouwen aan de toekomst, samen aan de slag’ zijn veel van de opgaven al geduid. Belangrijke opgaven voor onze gemeente, zoals ook in de bestuurlijke inleiding benoemd, zijn de woonopgave, de energietransitie en het sociaal domein. Het vluchtelingenvraagstuk, niet genoemd in het coalitieakkoord, staat inmiddels ook hoog op onze agenda.
Deze opgaven zijn dermate complex en urgent dat ze vragen om een samenhangende aanpak van ons en van partners lokaal, regionaal en provinciaal. Een aanpak die gestoeld is op een gedeeld beeld wat en wie Soest wil zijn, en op visie en uitgangspunten met aansluiting op de global goals. Als lokale overheid is het de kunst om steeds onze rol en positie in de maatschappelijke opgaven goed vorm te geven, afhankelijk van de fase waarin die zich bevindt. Met de vaststelling van de begroting 2023 heeft u richting gegeven om met elkaar die beweging te maken en om daarin eerste stappen te zetten. U heeft middelen beschikbaar gesteld om in 2023 en 2024 de basis in de organisatie op orde te brengen. Als eerste stap hebben wij een aantal bestuurlijke vraagstukken in verbinding opgepakt, zoals de visie Sociaal Domein in combinatie met de nieuwe nota’s Sport en Cultuur, de omgevingsprogramma’s fysiek domein en de strategiekeuze voor de ontwikkeling van Soesterberg Noord. In het met u besproken implementatieplan Bouwen aan vertrouwen zijn doelen en aanpak opgenomen. Het afgelopen jaar hebben inwoners, ondernemers en andere betrokkenen met veel enthousiasme deelgenomen aan bijeenkomsten waarin over veel van die vraagstukken is
Begroting 2024 – Gemeente Soest
Pagina 16 van 198
gesproken. Vraagstukken die de leefwereld direct raken. Wij hebben onze regionale positie en de daar spelende vraagstukken goed in beeld gebracht en wij hebben een aantal onderzoeken laten uitvoeren. Dat alles heeft veel inzicht opgeleverd en onder andere geleid tot een visie Sociaal Domein en het voorbereiden van een afwegingskader voor de omgevingsprogramma’s. Daarmee wordt steeds scherper wat voor een gemeente wij willen en kunnen zijn. Dat geeft richting voor de te maken keuzes op inhoud en op investeringen in de volgend jaar op te stellen omgevingsprogramma’s en uitvoeringsprogramma’s in het sociaal en fysiek domein. In de (deel)programma’s, die hierna volgen, wordt dit verder toegelicht. Om antwoord te kunnen geven op de hierboven geschetste complexe opgaven is de klassieke overheidsorganisatie met een hiërarchische structuur en verticale, sectorale sturing niet toereikend. De opgaven vragen om over grenzen heen te durven denken en doen. Ze vragen om ‘samen’ en om ‘vertrouwen’. Invulling daaraan geven vraagt om lef, om durven te experimenteren en ‘onorthodox’ besturen. Soms is het nodig om concrete stappen te zetten zonder dat alles duidelijk is. In dat licht hebben wij in 2023 gebouwd aan onze organisatie en bouwen we in 2024 daaraan verder.
Daarop aansluitend gaan wij in 2024 een eerste stap zetten naar een opgavegerichte benadering van enkele vraagstukken en gaan we hier al lerend hiermee aan de slag. Al enkele jaren werken wij programmatisch aan de energietransitie. Een grote maatschappelijke opgave waarbij wij sturen op doelen en beoogde effecten intern en met onze partners. De aanpak van de opgave Energietransitie heeft ons veel geleerd. Deze leerervaringen nemen wij mee in de integrale uitwerking van twee andere opgaven, de opgave Vluchtelingenopvang en de Woonopgave. Dat betekent dat wij in samenhang over alle domeinen heen inzichtelijk maken wat ons te doen staat in deze opgaven. Welke waarde kunnen wij toevoegen, waar zitten verbindingen naar andere opgaven, hoe bereiken we meer synergie en hoe organiseren wij de opgave binnen onze organisatie. Daarmee zetten we al lerend samen een eerste stap in het concreet maken van opgavegericht werken binnen onze organisatie. Dat is een opmaat naar een heldere rol en positie in de netwerken die verbonden zijn aan de verschillende opgaven Opgavegericht besturen brengt ook de vraag met zich mee of onze begrotingsopzet hierop nog voldoende aansluit. Maatschappelijke opgaven overstijgen immers de reikwijdte van een (deel)programma. Deze vraag willen we de komende periode nader bezien.
Wij denken dat de kadernota 2025 een goed moment is om daarop bij uw raad terug te komen. Programmaplan Bouwen aan vertrouwen In het programma Bouwen aan vertrouwen hebben we samen een koers bepaald voor de komende jaren. Eerste mijlpaal is om de organisatie kwalitatief en kwantitatief op orde te brengen en aan het ontwikkelen van sturingsconcepten die passen bij opgavegericht werken. Deze opgave willen we in 2024 afronden. Door de huidige arbeidsmarkt, lukt het, ondanks alle inspanningen, (nog) niet om alle vacatures (vast) in te vullen. Het komende jaar zetten we ons in om hier verder invulling aan te geven.
Begroting 2024 – Gemeente Soest
Pagina 17 van 198
Programma 1 – Bestuurlijke omgeving Inhoud programma Tot het programma Bestuurlijke omgeving behoren de volgende deelprogramma’s: 1.1 Bestuur 1.2 Dienstverlening 1.3 Veiligheid 1.4 Accommodaties en eigendommen Enkele demografische indicatoren Aantal inwoners Soest Jaar
Inwoners begin periode
2019
46.194
2020
46.606
2021
46.906
2022
47.113
2023 (voorlopig)
47.439
Bron: CBS - Bevolkingsontwikkeling en binnenlandse migratie per maand
Demografische druk
Demografische druk (2022) 70,3%
demografische druk grijze druk
34,1% 41,6%
groene druk
36,2% 40,0% Nederland
81,6%
Soest
Bron: CBS, staatvanutrecht.databank.nl
Demografische druk: de som van het aantal personen van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar. Dit percentage geeft inzicht in de verhouding van het niet-werkende deel van de bevolking tot het werkende deel van de bevolking. De demografische druk bestaat uit de groene druk (aantal personen 0 tot 20 jaar in verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar en de grijze druk (aantal personen 65 jaar en ouder in verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar.
Begroting 2024 – Gemeente Soest
Pagina 18 van 198
Deelprogramma 1.1 Bestuur Wat willen we bereiken? • Plan- en beleidsvorming waarbij iedereen zijn inbreng kan leveren, met de volgende waarden: o gespreksvoering op basis van kennis, inhoud en argumenten; o respect voor elkaars rollen en handelen vanuit vertrouwen; o transparantie in ons handelen; o rekening houden met de belangen van minderheden. • Een bestuur en organisatie die toegerust zijn om maatschappelijke opgaven, ontwikkelingen en gemeentelijke ambities het hoofd te bieden. • Samenwerking met verbonden partijen, met oog voor democratische legitimiteit, regie en sturing. Global Goals Dit deelprogramma draagt bij aan de volgende duurzame ontwikkelingsdoelen: Het ontwikkelingsdoel 10 – ongelijkheid verminderen – willen we bereiken door: • ons beleid te richten op een inclusieve samenleving; • te zorgen voor gelijke kansen • het uitvoeren van een verantwoord migratiebeleid.
Het ontwikkelingsdoel 11 – duurzame steden en gemeenschappen – komt in dit deelprogramma met name naar voren bij het thema maatschappelijk verantwoord inkopen. Het ontwikkelingsdoel 16 – vrede, justitie en sterke publieke diensten – willen we bereiken door: • te zorgen voor inclusieve, participatieve en representatieve besluitvorming; • te zorgen voor openbare toegang tot informatie en het beschermen van de fundamentele vrijheden. Wat gaan we ervoor doen? We zetten in op: participatie, bestuurlijke vernieuwing, communicatie, samenwerking met partners en het adequaat toerusten van de bestuurlijke en ambtelijke organisatie. In deze paragraaf belichten we de volgende onderwerpen: Burgerpeiling 2024 Wij vinden het belangrijk om van onze inwoners te vernemen hoe zij de gemeentelijke dienstverlening (in brede zin) waarderen. Een van de instrumenten die wij hiervoor inzetten is de burgerpeiling (waarstaatjegemeente.nl). In 2024 staat de volgende burgerpeiling gepland. De vragen hebben betrekking op vier belangrijke maatschappelijke thema’s: leefklimaat, welzijn en zorg, de relatie tussen de inwoner en de gemeente en de directe dienstverlening van de gemeente.
Begroting 2024 – Gemeente Soest
Pagina 19 van 198
Het onderzoek vindt plaats op basis van een gestandaardiseerde vragenlijst. De toegankelijkheid is in 2022 sterk verbeterd doordat de VNG de vragen in meer begrijpelijke taal heeft geherformuleerd. De resultaten helpen de gemeente bij het afstemmen van haar beleid en dienstverlening op de wensen en behoeften van inwoners. Wij willen nader bezien, mede in het licht van de nog vast te stellen nieuwe visie op participatie, hoe we onze inwoners kunnen betrekken bij de uitkomsten van de burgerpeiling. Duurzaam inkopen Door duurzaam in te kopen dragen we bij aan het realiseren van deze ambities. Daarom werken we aan een Uitvoeringsplan duurzaam inkopen. Door duurzaam inkopen stimuleren we marktpartijen om steeds meer duurzame en sociale producten en diensten te ontwikkelen en te leveren. Hiermee dragen we bij aan onze maatschappelijke ambities (o.a. participatie door mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt), onze ambities op het gebied van circulaire economie en de energietransitie, het verkleinen van onze CO2-voetafdruk en geven we het goede voorbeeld. Om invulling te geven aan duurzaam inkopen is in de begroting voor 2024 een eenmalig budget van € 100.000 opgenomen. Dit budget wordt gedekt uit de stelpost nieuw beleid. Voor de jaren 2025 en verder vindt een integrale afweging plaats.
Het budget zetten we in 2024, waar nodig, in voor eventuele hogere aanschafkosten door een meer duurzame oplossing (bijvoorbeeld als dekking van hogere kosten bij aanbestedingen door het gebruik van circulaire materialen en sloop) en voor de opbouw van kennis in de organisatie. We evalueren continu onze duurzame aanbestedingen, uitgaven en winst o.g.v. CO2 en vermeden grondstoffen. Met duurzaam inkopen dragen we actief bij aan onder andere global goal 11 ‘duurzame steden en gemeenschappen’ door ruimte te geven aan duurzame initiatieven, het nastreven van reductie van uitstoot en afval en het verbreden van kansen op arbeid. En aan global goal 12 ‘verantwoordelijke productie en consumptie’. Verder leveren we een bijdrage aan het behalen van de doelstellingen uit het Nationale klimaatakkoord 2030 en 2050. Versterking capaciteit Bureau Regio Amersfoort Binnen Nederland wordt steeds meer ingezet op regionale of bovenregionale samenwerking. En steeds vaker worden vraagstukken regionaal opgepakt, omdat de opgaven bovenlokaal zijn en/of om meer volume vragen (denk aan Ontwikkelbeeld en Woondeal). Stimulerings- en subsidietrajecten, nationaal en internationaal, vinden vaak alleen gehoor op ten minste regionale schaal.
Om hier op een effectieve manier in te kunnen spelen en om de kansen voor de regio optimaal te benutten, is – naast een investering in de eigen organisatie (deze is al in de begroting verwerkt) - een substantiële versterking van de capaciteit van het Bureau Regio Amersfoort noodzakelijk. Binnen de regio zijn hierover nadere afspraken gemaakt, zowel over de inhoud als het proces. Dit gemeenschappelijke voorstel betekent een hogere bijdrage voor onze gemeente aan de regio van € 115.000.
Begroting 2024 – Gemeente Soest
Pagina 20 van 198
Voorstellen griffie/raad Rekenkamercommissie toekomstbestendig Voor de rekenkamercommissie wordt het steeds lastiger om goede onderzoeksbureaus te selecteren voor het uitvoeren van het feitelijke onderzoek door de rekenkamercommissie. Het huidige onderzoeksbudget van de rekenkamercommissie van € 30.000 is sinds de start van de rekenkamerfunctie in 2007 niet geïndexeerd. Tegenwoordig kost een gemiddeld onderzoek € 25.000. De rekenkamercommissie verzoekt daarom om het onderzoeksbudget van de rekenkamercommissie te verhogen naar € 50.000 en om dit budget jaarlijks te indexeren. Dag van de Democratie In 2023 voor het eerst georganiseerd, jaarlijkse dag waarin raad (en college) inzetten op benaderbaarheid, uitlegbaarheid (democratische uitgangspunten) en zichtbaarheid richting diverse doelgroepen. Insteek is het creëren van inspirerende ontmoetingen tussen gemeentebestuur en inwoners van Soest en Soesterberg en het vieren van de lokale democratie. Het is tevens een investering in onze lokale democratie en de toekomst ervan (door bijvoorbeeld bij basisscholen met leerlingen over democratie en burgerschap te spreken). Voor de scholen komt er een project dat gedurende het jaar loopt en niet alleen tijdens de Dag van de Democratie aan de orde is. Debatteren en uitleg over de (lokale) democratie komen dan onder meer aan bod.
Voor de organisatie en invulling van deze dag van de democratie vragen we een structureel budget van € 10.000. Reünie gemeenteraad e.a. Deze reünie wordt sinds 2004 een keer per vijf jaar georganiseerd en is voor huidige en voormalige raadsleden, fractieassistenten, wethouders, burgemeesters, gemeentesecretarissen en griffiers. Ter gelegenheid van ‘Soest 975 jaar’, vond in september 2004 de eerste reünie plaats van de gemeenteraad. Uitgenodigd waren alle nog in leven zijnde raadsleden, burgemeesters, gemeentesecretarissen (tot 2002), de griffier (vanaf 2002) en de fractieassistenten. De reünie bleek een groot succes met ongeveer 70 deelnemers. In 2009 is wederom een succesvolle en zeer gewaarde reünie georganiseerd. Voor de organisatie in 2024 vragen we een budget van € 7.500. Adviesrecht Omgevingswet Tenslotte voorzien we kosten voor de invulling van het adviesrecht voor de gemeenteraad in het kader van de Omgevingswet. De omvang van deze kosten kunnen we nu echter nog niet voorzien: veel is nog onbekend en we hebben geen ervaring met het aantal aanvragen dat de gemeente jaarlijks zal ontvangen en waar het adviesrecht van de raad op van toepassing is. Met wie werken we samen? We werken met zes Utrechtse gemeenten samen in de Regio Amersfoort. Op onderdelen participeren ook de Gelderse gemeenten Barneveld en Nijkerk.
Belangrijke partners in het kader van het deelprogramma Bestuur zijn daarnaast de VNG en de M50, een samenwerkingsverband van (inmiddels) meer dan 50 middelgrote gemeenten. De
Begroting 2024 – Gemeente Soest
Pagina 21 van 198
M50 profileert zich steeds meer als belangenbehartiger van de belangen van middelgrote gemeenten, zowel binnen de VNG als daarbuiten. Wat mag het kosten? Deelprogramma (bedragen * € 1.000)
L/B
Bestuur
L B
Rekening 2022
Begroting 2023
4.499 3.199 1.300
Resultaat
2024
7.630 4.775 2.855
Afwijkingen t.o.v. 2023: Lasten Baten Resultaat
2025
2026
2027
2.995 0 2.995
2.985 0 2.985
3.025 0 3.025
2.985 0 2.985
4.635 -4.775 -140
4.645 -4.775 -130
4.605 -4.775 -170
4.645 -4.775 -130
De grootste afwijkingen ten opzichte van de begroting 2023 bestaan uit: - In 2023 zijn middelen voor de beschikbaar gesteld door het Rijk voor de extra lasten als gevolg van de komst van de Oekraïners (€ 4,8 mln incidenteel en budgettair neutraal). - Structurele lasten (€ 115.000) zijn opgenomen voor de versterking capaciteit Bureau Regio Amersfoort - Vanuit de raad is een hoger structureel budget voor onderzoeken vanuit de rekenkamer opgenomen (€ 20.000), voor de dag van de democratie is € 10.000 opgenomen en een incidenteel budget is gereserveerd voor een reünie voor raadsleden (€ 7.500). Indicatoren Streefwaarden burgerpeiling 2024: waardering minimaal gelijk aan die van 2021. Waardering inwoners Soest en inwoners Nederland (peiljaar 2021) Meedoen inw. maatschappij
6,62 6,64
Communicatie en voorlichting
6,64 6,54
Digitale dienstverlening
6,96 6,88
Directe dienstverlening
6,78 6,61
Zorg voor leefomgeving
6,67 6,49 1
3
Nederland
5
7
9
Soest
Bron: Waarstaatjegemeente.nl
Beleidskaders a. Visie op samenwerking, raad 25 april 2013
b. Grip op samenwerking, rapport rekenkamercommissie, raad 22 december 2016
Begroting 2024 – Gemeente Soest
Pagina 22 van 198
Deelprogramma 1.2 Dienstverlening Wat willen we bereiken? We streven naar een klantgerichte, efficiënte (digitale) dienstverlening en een professionele afhandeling van aanvragen. Dit doen we op basis van onze visie op dienstverlening waarin vertrouwen centraal staat. Om dat vertrouwen te krijgen moeten we betrokken, transparant en beschikbaar zijn. Global goals Dit deelprogramma draagt bij aan volgende duurzame ontwikkelingsdoel: Het ontwikkelingsdoel 16 - vrede, justitie en sterke publieke diensten – willen we bereiken door: • te zorgen voor publieke toegang tot informatie • het beschermen van fundamentele vrijheden, volgens de nationale wetgeving en internationale. overeenkomsten. Dit doen we onder andere door: • te zorgen voor goed toegankelijke stemlokalen; • de digitale toegang tot informatie te verbeteren en te zorgen dat iedereen mee kan doen in digitale samenleving. Wat gaan we ervoor doen? Eerstelijns dienstverlening Het Telefonisch Informatiepunt (TIP) is er voor het afhandelen van vragen van inwoners en ondernemers over producten en diensten. Het TIP handelt zoveel mogelijk de vragen zelfstandig af. Is dit niet mogelijk, dan wordt de vraag doorgezet naar de vakspecialist (tweede lijn dienstverlening). Het digitale kanaal is niet meer weg te denken in onze gemeente. We werken eraan om de website en e-formulieren zo toegankelijk mogelijk te maken voor iedereen.
Naast het digitale kanaal, stellen inwoners schriftelijk, telefonisch en aan de balie vragen over onze producten en diensten. Op afspraak kunnen inwoners voor een product of dienst op het gemeentehuis terecht. Zo blijft persoonlijk contact met inwoners mogelijk, indien dit gewenst is. Bijvoorbeeld bij complexe aanvragen en voor inwoners die minder digitaal vaardig zijn. Voor alle kanalen blijven we scherp op een hoog niveau van dienstverlening. Tweedelijns dienstverlening Niet alle vragen kunnen (direct) in de eerste lijn worden beantwoord. In de hele organisatie hebben onze medewerkers contact met inwoners en ondernemers. Uit onderzoek (nulmeting) is gebleken dat de telefonische bereikbaarheid in de tweede lijn onvoldoende is. Dit onderzoek heeft op twee onderdelen knelpunten aangetoond, namelijk: de directe bereikbaarheid van de vakspecialist en het binnen twee werkdagen terugbellen van de inwoner of ondernemer. Dit willen wij verbeteren. Daarom hebben we in 2023 een dashboard
Begroting 2024 – Gemeente Soest
Pagina 23 van 198
gemaakt dat ons helpt met het inzichtelijk maken van de directe bereikbaarheid van de vakspecialist en de afhandeling van terugbelverzoeken. Daarnaast hebben wij een dashboard gemaakt voor het inzichtelijk maken van de reactietermijn op geregistreerde zaken in het zaaksysteem, zoals binnenkomende brieven. Deze dashboards maken het mogelijk om te sturen op het aantal terugbelverzoeken en de afhandeling van zaken, waarbij knelpunten worden aangepakt. Dit is een continu verbeterproces. In 2024 gaan we aan de slag met een programma om onze dienstverlening te verbeteren. We doen dit langs 3 lijnen: 1. De telefonische bereikbaarheid. De in 2023 ingezette lijn, zoals hiervoor toegelicht, wordt gecontinueerd. In 2024 gaan we opnieuw de bereikbaarheid meten. 2. Toegankelijkheid en leesbaarheid van de website, formulieren en brieven. We werken eraan om in een begrijpelijk, eenvoudig taalniveau te communiceren. We sluiten aan bij de ‘direct duidelijk deal’ (een intentieverklaring dat we gaan werken aan begrijpelijke communicatie) en alle medewerkers volgen een (herhaal)cursus helder taalgebruik. Naast dat dit de beleving van de dienstverlening positief beïnvloedt voor inwoners en ondernemers, leidt dit ook tot een afname van (telefonische) vragen. 3. Werken volgens servicenormen. We streven ernaar zaken zo snel mogelijk te behandelen.
Als er meer tijd nodig is, houden wij de inwoner of ondernemer op de hoogte en geven we procesinformatie. Hiervoor gaan we meten of we de afgesproken afhandeltijd halen. Via onder andere mijn.soest.nl geven we de inwoners inzicht in de afhandeling van hun zaak. En we kijken continu naar verbetermogelijkheden in de processen. Webtoegankelijkheidsonderzoek Door aangescherpte wettelijke eisen moet er voor de websites, die onder onze verantwoordelijkheid vallen, eens per drie jaar een webtoegankelijkheidsonderzoek plaatvinden. Omdat we dit voor verschillende websites moeten doen, betekent dit dat we vanaf 2024 ieder jaar een onderzoek gaan uitvoeren. Verkiezingen In 2024 staat de verkiezing voor het Europees Parlement op de planning. Dit vraagt om een goede organisatie en planning. Nieuwe regelgeving zorgt er voor dat meer inzet nodig is. Met wie werken we samen? Geen georganiseerde samenwerkingen binnen dit deelprogramma.
Begroting 2024 – Gemeente Soest
Pagina 24 van 198
Wat mag het kosten? Deelprogramma (bedragen * € 1.000)
L/B
Dienstverlening
L B
Rekening 2022
Resultaat Afwijkingen t.o.v. 2023: Lasten Baten Resultaat
1.682 687 995
Begroting 2023 1.603 424 1.178
2024
2025
2026
2027
2.491 844 1.647
2.351 844 1.507
2.491 844 1.647
2.491 844 1.647
-889 420 -469
-749 420 -329
-889 420 -469
-889 420 -469
De grootste afwijkingen ten opzichte van de begroting 2023 bestaan uit: - Hogere toerekening loonkosten (€ 0,6 mln) aan dit deelprogramma als gevolg van hogere aantallen reisdocumenten en bezetting eerstelijns dienstverlening. - Extra inkomsten reisdocumenten (€ 0,4 mln). In 2024 is het vijf jaar geleden dat de geldigheid van reisdocumenten is gewijzigd in 10 jaar. Hierdoor neemt vanaf 2024 het aantal af te geven reisdocumenten toe. Ook zal een extra afdracht aan het Rijk (€ 0,2 mln) moeten plaatsvinden. Indicatoren Bij het deelprogramma Bestuur is de waardering van inwoners al gemeld. Hierin is ook de waardering voor de digitale en directe dienstverlening opgenomen. Onderstaande indicatoren gaan over de telefonische bereikbaarheid en aantal bezoekers. 1. (Afhandeling) telefoongesprekken
Bron: Dashboard TIP
In 2022 waren er ruim 22.000 binnenkomende telefoongesprekken. Dit aantal was fors lager dan in 2021, vanwege corona. Van deze telefoongesprekken is in 2022 55% door de 1e lijn (TIP) direct afgehandeld. Voor 2024 streven we ernaar 60% van alle binnenkomende telefoongesprekken direct af te handelen (zie de rode lijn).
Begroting 2024 – Gemeente Soest
Pagina 25 van 198
2. Telefonische bereikbaarheid in de 2e lijn
Bron: rapport onderzoeksbureau Telan
In 2021 hebben wij een onderzoek uitgevoerd naar de telefonische bereikbaarheid. Dit onderzoek is een nulmeting en is opgebouwd uit meerdere indicatoren (o.a. bereikbaarheid 1e lijn en bereikbaarheid 2e lijn). De score in 2021 van dit onderzoek was een 5,3. In 2024 laten we dit onderzoek opnieuw uitvoeren. Het streven is om de totaalscore te verhogen naar een 6,5. Onderdeel van de telefonische bereikbaarheid is (naast de directe beantwoording door de 1e lijn) de bereikbaarheid van de 2e lijn. Het aantal geslaagde contactpogingen in de 2e lijn is 69%. Het doel is om dit percentage in 2024 te verhogen naar 75%.
Bron: Klantvolgsysteem Timeblockr
In 2024 is het vijf jaar geleden dat de geldigheid van reisdocumenten is gewijzigd in 10 jaar. Dit betekent dat het aantal aanvragen voor nieuwe reisdocumenten toe gaat nemen. Waardoor het aantal bezoekers aan de balie fors stijgt, zoals uit bovenstaande figuur blijkt. Beleidskaders Binnen dit deelprogramma is dit niet van toepassing.
Begroting 2024 – Gemeente Soest
Pagina 26 van 198
Deelprogramma 1.3 Veiligheid Wat willen we bereiken? • • •
We grijpen snel en op maat in op alle vormen van criminaliteit. We dringen allerlei vormen van overlast terug en pakken radicalisering aan. We ontwikkelen ons veiligheidsbeleid door en komen met passende interventies.
Wat gaan we hiervoor doen? We realiseren deze doelstellingen door het uitvoeren van taken en besteding van het budget in het deelprogramma Veiligheid: • We werken aan het bestrijden van ondermijning • We werken aan het vergroten van zorg en veiligheid • We werken aan het verminderen van jeugdoverlast en jeugdcriminaliteit • We werken aan het verminderen van cybercriminaliteit • We werken aan het verminderen van woonoverlast • Wij werken aan het verbeteren van de crisisorganisatie De rode draad bij deze doelstellingen is dat wij inzetten op het verbeteren van de informatiepositie en in- en externe samenwerking. Global goals Dit deelprogramma draagt bij aan de volgende duurzame ontwikkelingsdoelen: Het ontwikkelingsdoel 8 - eerlijk werk en economische groei- willen we bereiken door: De aanpak van ondermijnende criminaliteit, die zorgt voor een ongelijk speelveld tussen bonafide en malafide ondernemers. Het ontwikkelingsdoel 15 - leven op het land - willen we bereiken door: Het uitbreiden van de BOA Domein II-capaciteit. Voor een nadere onderbouwing daarvan verwijzen wij naar paragraaf 2.5, Natuur en landschap.
Het ontwikkelingsdoel 16 - vrede, justitie en sterke publiek diensten - willen we bereiken door: Met name door de aanpak van ondermijnende criminaliteit en cybercriminaliteit en tevens door de uitvoering van andere taken binnen dit deelprogramma.
Wat gaan we ervoor doen? Het geactualiseerd Integraal VeiligheidsPlan (IVP) is eind september aan de raad aangeboden. We gaan de komende jaren aan de slag met de uitvoering van dit IVP. Hieronder nemen we alvast een voorschot op de onderwerpen en doelstellingen die in dit IVP aan bod komen. Naast het IVP is het Beleid Mensenhandel een belangrijk richtsnoer voor de komende periode.
Begroting 2024 – Gemeente Soest
Pagina 27 van 198
Ondermijning We verbeteren onze informatiepositie op het gebied van ondermijnende criminaliteit. Dat doen we door het creëren van bewustzijn, leren herkennen van signalen en het vergroten van de meldingsbereidheid van inwoners met communicatiecampagnes. Daarnaast vergroten we onze zichtbaarheid. De boa’s zullen het ondermijningsbeeld in Soest in beeld brengen en blijven monitoren. Dit doen we onder andere door het opvoeren van het aantal (integrale) controles. Ook intensiveren we onze contacten met belangrijke spelers zoals, woningcorporaties, ondernemers, bedrijvenverenigingen en pandeigenaren. Als ondermijnende activiteiten worden geconstateerd leggen we bestuurlijke maatregelen op en worden juridische trajecten doorlopen. Daarnaast wordt blijvend ingezet op de preventieve aanpak van ondermijnende criminaliteit. Verder richten wij ons op de aanpak van mensenhandel. Deze vorm van ondermijnende criminaliteit speelt zich naar zijn aard in het verborgene af. Zowel dader als slachtoffer proberen mensenhandel situaties namelijk vaak onzichtbaar te houden voor de buitenwereld. Ook hier zetten wij in op het vergroten van de meldingsbereidheid van eigen medewerkers, professionals en inwoners. Daarnaast gaan wij als gemeente actief op zoek naar signalen, bijvoorbeeld van illegale prostitutie.