4d 2 JAARSTUKKEN 2020.pdf
Tekst van het document
In 2020 hebben we de urgente locaties met Japanse duizendknoop voor de tweede maal behandeld. We hebben beperkt chemische bestrijding toegepast. Dit doen we op basis van het plan van aanpak Japanse duizendknoop. Van de behandelde locaties was na de eerste behandeling in 2019 al 80% geslonken. Daarmee hadden we de ruimte om ook nieuwe urgente locaties aan te pakken. De werking van deze behandeling blijkt meer dan te voldoen aan onze verwachting. Onze aanpak is in lijn met de landelijke aanpak en de ontwikkelingen op dit gebied blijven wij volgen. Natuur en milieueducatie Evalueren Natuur- en milieueducatie (NME) In 2020 is de evaluatie van NME als beleidsinstrument afgerond. Als beleidsinstrument is NME effectief. Om een sluitende begroting te krijgen was de bezuiniging op het budget noodzakelijk en zijn ambities bijgesteld. Gesprekken zijn gaande met stichting Balans over de toekomst van NME.
Jaarstukken 2020 - Gemeente Soest
Pagina 59 van 201
Wat mag het kosten? Producten
L/B
Rekening Begroting Rekening 2019
(bedragen * € 1.000) Wonen
Klimaat
Economie
Natuur en Landschap
2020
2020
L
8.139
9.165
13.897
B
6.795
6.965
11.743
saldo
-1.344
-2.199
-2.154
L
5.378
6.012
5.520
B
4.173
4.877
4.351
saldo
-1.205
-1.135
-1.170
L
376
372
388
B
72
89
60
saldo
-304
-284
-328
L
9.202
3.867
3.827
B
5.793
804
889
saldo
-3.409
-3.063
-2.938
L
3.787
10.637
10.445
B
783
6.250
6.816
-3.004
-4.387
-3.629
Totale lasten
26.882
30.053
34.077
Totale baten
17.616
18.985
23.859
Resultaat
-9.266
-11.068
-10.218
Mobiliteit en Infrastructuur
saldo
Afwijkingen t.o.v. begroting 2020: Lasten
-4.023
Baten
4.874
Resultaat
850
Toelichting op de afwijkingen ten opzichte van de begroting 2020: Wonen Bij de vaststelling van de bouwgrondexploitatie Dalweg (raad dec 2020) is een voorziening opgenomen van € 506.000, wat door een storting vanuit de reserve investeringsfonds wordt gedekt. Het financieel effect voor deze jaarrekening is budgettair neutraal. De overige hogere lasten worden verrekend met de balans, waar de saldi van de bouwgrondexploitaties staan geregistreerd. De opbrengsten als gevolg van bestuursdwang en dwangsommen (€ 162.000) worden qua inbaarheid gecorrigeerd bij de algemene dekkingsmiddelen door het opnemen van een voorziening op debiteuren. Voor de deelprogramma’s Klimaat, Economie en Natuur en landschap zijn geen noemenswaardige afwijkingen te melden.
Jaarstukken 2020 - Gemeente Soest
Pagina 60 van 201
Mobiliteit en Infrastructuur Het groot onderhoud wegen is deels doorgeschoven naar 2021 en wordt verrekend met de reserve onderhoud wegen. Het financieel effect voor deze jaarrekening is budgettair neutraal. In het verleden is aan het stimuleringsfonds volkshuisvesting (SVN) een bedrag gestort voor starters- en duurzaamheidsleningen. Dit bedrag was ten laste van de exploitatie niet op de balans opgenomen; dit is nu alsnog aangepast waardoor eenmalig een lagere last ontstaat van € 140.000. Relevante beleidsdocumenten a.
Samenwerkingsovereenkomst Hart van de Heuvelrug (raad 30 april 2015)
b.
Samenwerkingsovereenkomst Vliegbasis (raad 30 april 2015)
c.
Clusterovereenkomst Hart van de Heuvelrug, Cluster Soest I (27 september 2005)
d.
Clusterovereenkomst Hart van de Heuvelrug, Cluster Zeist III (1 juli 2009)
e.
Clusterovereenkomst Zeist II (26 april 2007)
f.
Notitie Wonen met Zorg in Soest (januari 2016)
g.
Volkshuisvestelijk beleid Soest 2016-2021 (juni 2016)
h. Bouwsteen Wonen (juni 2017) i.
Prestatieafspraken Soest 2018 (december 2017)
j.
Plan van Aanpak Soest Omgevingswetproof (januari 2018)
k.
Koersdocument Omgevingsvisie (oktober 2018)
l.
Gemeentelijk Water- en Rioleringsplan (GWRP) 2018-2022
m. Gemeentelijk Duurzaamheidsplan 2016-2020 n. Startnotitie programma energietransitie (2018) o.
Gemeentelijk Verkeer- en Vervoerplan (GVVP) (raad, oktober 2008)
p.
Gemeentelijk Verkeer- en Vervoerplan (GVVP) Oplegnotitie (college, maart 2017)
q.
Nota parkeernormen auto en fiets, 3e herziening (raad, september 2017)
r.
Regionale pakketstudie VERDER (raad, oktober 2009; herijkt, maart 2015)
s.
Landschap- en natuurontwikkelingsplan 2019-2024
t.
Beleidsnota Vergunning Toezicht en Handhaving (VTH)
u. Beleidsplan milieu 2017-2021 (2017) v.
Landelijke handhavingsstrategie (LHS) en Leidraad LHS RUD Utrecht
Jaarstukken 2020 - Gemeente Soest
Pagina 61 van 201
Jaarstukken 2020 - Gemeente Soest
Pagina 62 van 201
Jaarstukken 2020 - Gemeente Soest
Pagina 63 van 201
Programma 3 – Sociale leefomgeving Inhoud programma Tot dit programma behoren de volgende deelprogramma’s/ overzichten: 3.1. Sociaal Domein 3.2. Onderwijs 3.3. Sport, Kunst en Cultuur Wat mag het kosten? Relevante beleidsdocumenten Deelprogramma 3.1 Sociaal Domein We willen er zijn voor de mensen die het nodig hebben. Daarom zit het sociaal domein in een langdurig proces van transformeren. Dit houdt in dat we inwoners willen faciliteren om hun eigen mogelijkheden te benutten en dat we zorg en ondersteuning effectiever willen organiseren voor de meest kwetsbaren in onze samenleving. Om ervoor te zorgen dat de inwoners die ons nodig hebben ook op onze zorg en ondersteuning kunnen blijven rekenen, is het nodig dat we het sociaal domein duurzaam betaalbaar houden. Om dit te bereiken zijn we in 2020 een herbezinning gestart. Naast de activiteiten die we al deden binnen het programma Doorgaan op de ingeslagen weg zijn we gestart met het uitwerken van businesscases en versoberingsvoorstellen. De voorbereiding daarvan is in 2020 gestart, de daadwerkelijke uitvoering vindt voornamelijk in 2021 en verder plaats. Versterken Sociale Basisinfrastructuur De rol van inwoners bij ondersteuning van vrienden, familie of buren is onmisbaar en kan nooit op dezelfde wijze door professionals ingevuld worden.
Dit, gecombineerd met een sterke sociale basisinfrastructuur, is het fundament van onze lokale samenleving. In de sociale basisinfrastructuur vinden activiteiten en ontwikkelingen plaats om inwoners zelfredzamer te maken en te laten participeren. Daarmee heeft deze sociale basis een belangrijke preventieve functie: het kan (de verergering van) problematiek voor onze inwoners voorkomen. In Soest bestaat al een goede samenwerking tussen maatschappelijke partners in de sociale basisinfrastructuur. In 2020 sloten wij als gemeente hierop aan. Hiermee komt de inwoner weer centraal te staan. In het kader van de transformatie sturen wij als gemeente op een sterkere samenwerking van partners onderling en tussen gemeente en sociale partners. Eind 2020 hebben wij u als raad hierover bijgepraat. We hebben u laten zien welke dingen we doen en welke effecten we hiermee voor ogen hebben. Businesscases en versoberingsvoorstellen We hebben businesscases opgesteld om de ingezette transformatie in het sociaal domein te versnellen. De uitgangspunten die we bij de businesscases hebben gehanteerd zijn: mensen die hulp nodig hebben kunnen deze (blijven) krijgen, meer inzet gericht op preventie, de investering leidt tot lagere kosten, de businesscase draagt bij aan de transformatie.
Onder de diverse thema’s in deze paragraaf leest u welke inhoudelijke businesscases en versoberingsvoorstellen voorbereid zijn in 2020.
Jaarstukken 2020 - Gemeente Soest
Pagina 64 van 201
Monitoring In 2020 hebben we sturing en monitoring binnen het Sociaal Domein verder ontwikkeld. Zo hebben we onder andere nieuwe data en inzichten in het gebruik van jeugdhulp en Wmo-voorzieningen gekregen door het gebruik van Data Warehouse Amersfoort. Er komt zodoende steeds meer informatie beschikbaar. We willen al deze informatie beter op elkaar aan laten sluiten, zodat wij beter inzicht krijgen in de resultaten en effecten die we met ons gemeentelijk beleid bereiken in het sociaal domein. Het deelprogramma Sociaal Domein kent vier thema’s. Dit zijn de thema’s waar iedere inwoner van Soest mee te maken krijgt, afhankelijk van levensfase en persoonlijke behoefte. 1 In Soest groeien we op 2 In Soest leren en werken we 3 In Soest doen we mee een leven lang 4 Inwoners voelen zich veilig.
Wat willen we bereiken? •
Inwoners zijn steeds zelfredzamer en doen mee naar vermogen
•
Inwoners van Soest kunnen zo lang mogelijk thuis blijven wonen en voelen zich veilig
Wat gaan we daarvoor doen? In Soest groeien we op Opgroeien in Soest gaat over onze maatschappelijke inspanningen om nieuwe generaties kinderen en jongeren groot te brengen en toe te rusten voor een volwassen bestaan. Dat doen we niet alleen. Daar hebben we ouders, onderwijs, huisartsen, jeugdartsen en welzijn bij nodig. Hieronder volgt een samenvatting van onze inzet in 2020. Nieuwe afspraken Breed Spectrum Aanbieders (specialistische jeugdzorg) De samenwerking met de zeven grootste jeugdzorgaanbieders (BSA) wierp haar vruchten af. Door de toename van het aantal cliënten en de toename van de zwaarte van de problematiek waren in 2020 nieuwe afspraken noodzakelijk. We hebben afgesproken om extra inspanningen te leveren, bijvoorbeeld verminderen van de cliënteninstroom naar de BSA, snellere uitstroom en dat de BSA opereert als collectief. Dit om de financiële en inhoudelijke doelen te behalen. Ontwikkeling Spreekuur Jeugd GGZ Het Spreekuur Jeugd GGZ was een onderdeel van de businesscases. We hebben samen met de huisartsen een plan gemaakt om de inzet voor dit spreekuur te verdubbelen vanaf 2021. Met als doel om bij gedragsproblematiek een passender aanbod voor jeugdigen te bieden en de verwijzingen naar de JGGZ in te dammen. We starten het uitgebreide spreekuur per 1 januari 2021.
Eigen begeleiding We hebben de businesscase Eigen Begeleiding opgezet om zelfredzaamheid te bevorderen. Hiervoor hebben we een plan gemaakt om het jeugdteam en sociaal team uit te breiden, zodat zij zelf
Jaarstukken 2020 - Gemeente Soest
Pagina 65 van 201
begeleiding kunnen bieden. We beperken zo het aantal verwijzingen naar dure vormen van hulp en ondersteuning. In 2020 hebben we deze businesscase voorbereid. Alternatieve trajecten jeugdhulp We hebben een derde businesscase uitgewerkt, het bieden van alternatieve trajecten voor jeugdigen. Beoogd resultaat is het bieden van een passend aanbod en voorkomen van duurdere trajecten. De eerder behaalde resultaten waren positief. We hebben met de partners in de sociale basisinfrastructuur een plan gewerkt om vanaf 2021 een aantal cliënten op deze manier hulp te kunnen bieden. Vroegsignalering: Kansrijke Start en Opvoedondersteuning in Smitsveen Om de kinderen in Soest een betere kans te geven om gezond en veilig op te groeien werden met lokale maatschappelijke organisaties coalities gevormd. Door er sneller bij te zijn voorkomen we verergering van problematiek en hogere kosten. Concreet leidde dit tot de vorming van twee plannen. We hebben twee plannen uitgevoerd voor Kansrijke start en opvoedondersteuning In het eerste plan kreeg Soest beschikking over financiële middelen voor het Rijksactieprogramma Kansrijke Start. Doel is kinderen de best mogelijk start van zijn of haar leven te geven. We hebben een programma dat gericht is op de eerste 1000 dagen. We hebben samen met partijen in de sociale basisactiviteiten bedacht die we voor dit doel kunnen inzetten.
We hebben inmiddels een plan gereed voor het afnemen van hechtingscursussen ten behoeve van de relatie tussen ouder en kind. Het tweede plan is Opvoedondersteuning in Smitsveen. In Smitsveen zien we dat ouders het soms lastig vinden hun kinderen op een juiste manier op te voeden. We hebben samen met de sociale basis vanuit het Uitvoeringsplan Smitsveen een plan gemaakt om te starten met opvoedondersteuning in deze wijk. Dit heeft geresulteerd in een plan met drie concrete activiteiten die vanaf 2021 worden uitgevoerd. De activiteiten zijn gericht op ouders van kinderen van 0-4 jaar.
In Soest leren en werken we In Soest hebben we de ambitie dat iedereen meedoet naar vermogen. Voor de één is dat een betaalde baan, voor de ander scholing en voor een groep inwoners is het een vorm van dagbesteding of vrijwilligerswerk. Wij hebben een goed beeld wat nodig is om mensen te laten participeren en onze aanpak werpt ook zijn vruchten af. Belangrijk is het begeleiden van mensen naar de arbeidsmarkt. Hieronder volgt een samenvatting van onze inzet in 2020. Het aantal mensen (676) met een bijsStandsuitkering is in 2020 op hetzelfde niveau gebleven als in 2019. Wel zijn er minder mensen aan het werk gegaan, maar hebben ook minder mensen een bijstandsuitkering aangevraagd. Dit hangt samen met de coronacrisis. Werkgevers waren terughoudend om mensen aan te nemen of hadden steun nodig van de overheid. Uitvoeringsorganisatie BBS heeft ongeveer 1700 aanvragen Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (hierna: Tozo) voor onze gemeente afgehandeld. Op 31 december ontvingen nog ruim 250 zelfstandigen in Soest ondersteuning vanuit de Tozo.
Jaarstukken 2020 - Gemeente Soest
Pagina 66 van 201
Perspectief op werk/Banenafspraak Het aantal mensen met een indicatie Banenafspraak blijft groeien. Op 31 december 2020 hadden 119 personen in Soest een indicatie. Regionaal zijn er projecten gestart in het kader van Perspectief op Werk. Doel is om mensen van de Banenafspraak en met een grote afstand tot de arbeidsmarkt aan het werk te helpen met nieuwe initiatieven. We startten in het eerste kwartaal een campagne om het Werkgeversservicepunt onder de aandacht te brengen bij lokale werkgevers. We zijn gestart met een aantal projecten. Zo zijn we in de regio aan het experimenteren met nieuwe re-integratieproducten en zijn we met scholen in gesprek om mensen middels praktijkleren te laten omscholen. Participatie Statushouders Opnieuw is de nieuwe Wet Inburgering uitgesteld. De nieuwe ingangsdatum wordt waarschijnlijk 1 januari 2022. Vooruitlopend op de nieuwe wet hebben we ingezet op het zo snel mogelijk activeren van statushouders. In 2020 kwamen er minder statushouders in onze gemeente wonen en was het lastig om mensen aan (vrijwilligers)werk te helpen. Daarnaast lag ook het taalonderwijs enige tijd stil, maar kon dat vaak na extra inspanningen en soms met behulp van lokale partners digitaal voortgezet worden. Financiële zelfredzaamheid In 2020 hebben we het inlooppunt voor geldzaken Geld op orde Soest (GOOS) voortgezet.
Vanwege de coronacrisis heeft het tijdelijk geen inloopfunctie, maar kunnen inwoners wel telefonisch of op afspraak geholpen worden door de verschillende betrokken partijen. Daarnaast hebben we in 2020 de businesscase Vroeg signalering schulden voorbereid. We hebben afspraken gemaakt met diverse partijen, waaronder woningbouwcorporaties, energiemaatschappijen en zorgverzekeraars. Begin 2021 gaan we van start met de uitvoering. We willen hiermee betalingsachterstanden eerder signalen en aanpakken. Doelgroepenvervoer Voor het doelgroepenvervoer startten we in 2020 met de inzet van vrijwillige ambassadeurs die ouderen helpen om (vaker) met het openbaar vervoer te reizen. Nadat we vrijwilligers geworven en getraind hadden is dit project in verband met de coronamaatregelen tot nader order uitgesteld. In Soest doen we mee een leven lang Meedoen bij voorkeur in je eigen omgeving, dat is waar dit thema om draait. Ook als je ouder wordt en je leeft met een (financiële) beperking. Hieronder volgt een samenvatting van onze inzet in 2020. Versterken van de sociale basis Afgelopen jaar hebben we gebruikt om intensieve gesprekken te voeren met onze partners in de sociale basis. Deze gesprekken waren met de partners binnen Samen voor Soest en de GGDrU en gingen over wat we met elkaar willen bereiken, waarom we dat willen bereiken en wat daarvoor nodig is.
Ook spraken we over hoe we elkaar beter kunnen leren kennen, hoe kunnen we echt weet hebben van elkaars werk en hoe we dit kunnen verbeteren. Maar ook over de effecten hiervan voor de inwoners. De eerste (digitale) bijeenkomsten om elkaar beter te leren kennen zijn inmiddels al geweest. De transformatie is een proces waar we middenin zitten en het versterken van de sociale basis is een gezamenlijke zoektocht naar verbetering voor de inwoner - en hopelijk een kostenverlaging in de nabije toekomst binnen het gehele sociaal domein.
Jaarstukken 2020 - Gemeente Soest
Pagina 67 van 201
Inkoopbesluit 2020 De aanbestedingen die dit jaar zouden plaatsvinden zijn uitgesteld in verband met de coronamaatregelen. De aanbestedingen zoals op dagactiviteiten jeugd en Wmo, Jeugd GGZ, vervoer en dyslexie die in 2020 plaats hadden moeten vinden zijn daarom uitgesteld. Wij onderzoeken op het moment dat lokaal afgesloten overeenkomsten aflopen of we de inkoop regionaal kunnen beleggen om daarmee efficiency en kostenbesparing te realiseren. In 2020 is de opdracht aan een regionale werkgroep gegeven. Met zorginstelling Lyvore zijn we in gesprek gegaan om de kosten van de inzet van casemanagers dementie voor mantelzorgers onder te brengen onder de Wet Langdurige zorg (Wlz), waardoor wij €59.000 hebben kunnen besparen. Gezondheidsbeleid Samen met onze maatschappelijke partners gaven wij in 2020 verder uitvoering aan ons gezondheidsbeleid. De nadruk lag op de lokale invulling van met name de Rookvrije Generatie en de aanpak van eenzaamheid. Wij realiseerden - samen met omwonenden - de eerste rookvrije speelplek aan de Beetzlaan. Met onze maatschappelijke partners en ook de ondernemers in Soest startten wij in 2020 met de lokale coalitie Een tegen Eenzaamheid. Verschillende partijen kunnen elkaar daarin makkelijk vinden en samenwerken in het bestrijden van eenzaamheid.
Wij werkten intensief samen met de GGD regio Utrecht, een belangrijke partner in de basisinfrastructuur van Soest. Zij zetten zich natuurlijk voor een groot gedeelte in voor het bestrijden van corona, terwijl er ook ruimte bleef voor de reguliere gezondheidstaken. Beschermd Wonen Vanaf 2021 kunnen inwoners die hun leven lang Geestelijke Gezondheid Zorg (GGZ) nodig hebben toegang krijgen tot de Wlz. Daarnaast is de ontwikkeling gaande dat zoveel mogelijk cliënten waar mogelijk uitstromen van Beschermd Wonen naar zelfstandig wonen met begeleiding (ambulantisering). Vanwege beide ontwikkelingen verwachten we in de regio een substantiële verschuiving (ongeveer een derde van de cliënten) vanuit Beschermd Wonen. Daarom hebben we in 2020 in regionale opgavegerichte werkgroepen de verschillende aspecten van de uitwerking van Beschermd Wonen en de ambulantisering voorbereid. De regiogemeenten hebben gezamenlijk besluiten genomen en sluiten hierop aan met lokale invulling van preventie van instroom en uitstroomtrajecten. Verruiming Wet Langdurige Zorg (Wlz) voor hulpmiddelen en instellingen In 2020 is er een wetswijziging ingegaan waarbij een gedeelte van de hulpmiddelen die voorheen uit de Wmo gefinancierd werden nu gefinancierd worden vanuit de Wlz.
Abonnementstarief Wmo Het abonnementstarief maximeert de eigen bijdrage voor Wmo-voorzieningen op indicatie en maakt het voor inwoners aantrekkelijk om ondersteuning en/of hulpmiddelen af te nemen van de gemeente in plaats van de reguliere markt. Vanaf 2020 vielen algemene voorzieningen ook onder het abonnementstarief. Voor Soest was dit de Hulp bij het Huishouden toeslag, een regeling voor mantelzorgers. In 2020 is besloten de Hulp bij het Huishouden toeslag in de loop van 2021 af te schaffen.
Jaarstukken 2020 - Gemeente Soest
Pagina 68 van 201
Inwoners voelen zich veilig Je veilig voelen is één van de belangrijkste levensbehoeften van onze inwoners. En dan niet alleen voor de inwoners met wie het goed gaat, maar ook voor de inwoners voor wie het niet vanzelfsprekend is om aansluiting te vinden bij die ‘reguliere’ samenleving. Je veilig voelen in Soest betekent je thuis voelen in Soest. De inzet vanuit het sociaal domein gebeurt in nauwe samenhang met het deelprogramma Veiligheid. Hieronder volgt een samenvatting van onze inzet in 2020. Smitsveen Het project Smitsveen is inmiddels drie jaar onderweg. De meeste fysieke aanpassingen hebben we afgerond. Aan de Weegbreestraat hebben we een speelplaats in samenspraak met de buurtbewoners aangelegd. Daarbij hebben we ook gezorgd voor het afkoppelen van de hemelwaterafvoer. De wadi op de speelplek heeft nu ook een speelfunctie. Deze speelplaats vervangt twee kleinere speelplaatsen in de buurt. Daarnaast hebben we op het Smitsplein het kunststof trapveld voorzien van een geluidsarm hekwerk. Naast het trapveld hebben we een pannaveld geplaatst. In samenspraak met jongeren en buurtbewoners hebben we sporttoestellen (calisthenics) geplaatst. We realiseerden voorzieningen rondom het Smitsplein binnen het project Smitsveen met als doelen onder meer het verminderen van overlast van jongeren en het vergroten van de leefbaarheid en de uitstraling van de wijk.
Om aan deze doelen bij te dragen is er in alle gevallen voor gekozen om meer speelmogelijkheden te bieden dan in het speelruimtebeleid is voorzien. Ook hebben we de eerste twee jaar van het Uitvoeringsplan geëvalueerd, doelen en indicatoren meetbaar gemaakt en dit met u gedeeld. We hebben daarbij niet alleen gekeken naar de fysieke aanpassingen, maar ook naar wat al aanwezig is aan sociaal-maatschappelijke ondersteuning voor inwoners. We hebben daarop een paar ondersteuningsprojecten laten starten voor ouders, jongeren en kinderen. Wet Verplichte GGZ (WvGGZ) In 2020 verviel de Wet Bijzondere Opnemingen in Psychiatrische Ziekenhuizen (BOPZ) en werd deze vervangen door de Wet Verplichte GGZ en de Wet Zorg en Dwang. De gemeente moet een meldpunt, een proces voor verkennend onderzoek en de hoorplicht, een kwartaaloverleg met ketenpartners en een informatie uitwisselingssysteem organiseren. Wij hebben overlegd in de regio en provincie over efficiënte samenwerking per 2020 en zijn over de uitvoering in overleg gebleven. Het aantal meldingen en verkennende onderzoeken is tot nu toe beperkt gebleven.
Jaarstukken 2020 - Gemeente Soest
Pagina 69 van 201
Deelprogramma 3.2 Onderwijs Het onderwijs aan onze kinderen en jongeren is in goede handen bij de 22 scholen in onze gemeente (voor particuliere school de Ruimte draagt de gemeente geen wettelijke verantwoordelijkheid). Wij hebben geen invloed op de inhoud van het onderwijs, maar zijn wel bij wet verantwoordelijk voor verschillende zaken die het onderwijs raken. Denk hierbij aan leerlingenvervoer, onderwijshuisvesting, leerplicht en onderwijskansenbeleid. Het thema wat hierbij hoort is: ‘In Soest groeien we op’.
Wat willen we bereiken? •
Alle kinderen en jongeren kunnen naar school en halen een startkwalificatie voor de arbeidsmarkt. Kinderen worden gestimuleerd elkaar te ontmoeten, van elkaar te leren en zich te ontwikkelen
Wat hebben we daarvoor gedaan? Onderwijskansenbeleid
De doeluitkering voor het onderwijsachterstanden beleid is hoger dan begroot. Voor 2020 heeft Soest € 1.116.618 aan onderwijskansgelden ontvangen. We hebben hier veel mooie projecten van kunnen financieren. We hebben met onderwijskansgeld voor het eerst in Soest een zomerschool georganiseerd. We startten projecten bij de voor- en vroegschoolse educatie. Hiermee vergroten we ouderbetrokkenheid. We bieden ook kinderen die dat nodig hadden extra ondersteuning. De gemeente heeft de taal- en nieuwkomersklas subsidie verleend waardoor kinderen met een taalachterstand in Soest passende ondersteuning krijgen en zo hun ontwikkelingskansen vergroot. Zomerschool Kinderen uit groep zes, zeven en acht (met een taalachterstand) hebben in de laatste weken van de zomervakantie voor het eerst kunnen profiteren van de zomerschool. Namens alle schoolbesturen in Soest heeft de Stev (Stichting EemVallei Educatief) dit georganiseerd. Gedurende twee weken kregen kinderen door middel van activiteiten en lessen extra ondersteuning op taalgebied. Er was voldoende animo. We hebben met elkaar mooie resultaten neergezet. Kinderen die meededen aan de zomerschool bleven stabieler in hun resultaten of boekten vooruitgang ten opzichte van eerder. We weten dit omdat kinderen die meededen voor en na de vakantie een niveaubepaling hebben gehad.
Leerlingenvervoer We verzochten directies van het basisonderwijs om een plan te maken om thuisnabij onderwijs te verbeteren, zodat minder leerlingen gebruik hoeven te maken van het leerlingenvervoer. We kijken in regionaal verband naar mogelijkheden voor versterking van de zelfredzaamheid bij het reizen. We onderzoeken of meer leerlingen met de fiets of openbaar vervoer kunnen reizen. We kijken bij nieuwe aanvragen samen met ouders naar zelfredzaamheid bij leerlingen en wat kinderen nodig hebben om hun zelfstandigheid, passend bij hun leeftijd, te vergroten. Het leerlingenvervoer is een openeinderegeling. Elke leerling met een passende aanvraag die voldoet aan de landelijke eisen, heeft recht op leerlingenvervoer. Kinderen die niet binnen de eigen gemeente onderwijs kunnen
Jaarstukken 2020 - Gemeente Soest
Pagina 70 van 201
volgen, worden verwezen naar een passende plek die zo dichtbij mogelijk is. We doen er alles aan om kinderen passend onderwijs binnen onze gemeente aan te bieden. Aansluiting onderwijs-jeugdzorg De scholen zijn verantwoordelijk voor onderwijs gerelateerde zorg (zoals hulp bij het leren, dyslexiebegeleiding etc.). De gemeente is verantwoordelijk voor zorg ‘buiten het schoolplein’ - dus in het gezin. We hebben in 2020 de focus gericht op normalisering (minder vraag) en demedicalisering (minder diagnoses). We hebben dit gedaan door het jeugdteam van de gemeente aan scholen te koppelen. Zo kunnen we sneller hulp bieden aan jeugdigen. We leren elkaar beter kennen. Zo kunnen we meer preventief werken. We hebben ook geïnvesteerd in de contacten tussen kinderopvang, onderwijs en jeugdteam. In de lockdown van 2020 zijn er mooie samenwerkingen ontstaan tussen onderwijs, kinderopvang en welzijnswerk. Daarnaast is er met het samenwerkingsverband, scholen en de gemeente gesproken over thuisnabij onderwijs. We verwijzen in Soest nog veel kinderen naar het speciaal onderwijs. Scholen, samenwerkingsverband en de gemeente werken samen om deze aantallen te verlagen. Onderwijshuisvesting Dit jaar 2020 stond in het teken van het nieuwe Integraal Huisvestingsplan van schoolbesturen en gemeente (IHP). Het huidige plan voldeed niet langer aan de ambities, het beleid en de wetgeving van deze tijd.
We willen meer aandacht voor klimaatdoelstellingen en verduurzaming. We hebben in een gezamenlijke visie en ambitie met schoolbesturen een nieuw toekomstperspectief bepaald. We hebben projecten voor de verbetering van schoolgebouwen gepland. We hebben in het IHP opgenomen om tot 2035 te investeren in nieuwe huisvesting voor het Griftland College en 8 basisscholen in 6 verschillende wijken in Soest en Soesterberg. We zetten een gefaseerde verduurzaming van schoolgebouwen in gang. We sluiten ook aan op de routekaart verduurzaming maatschappelijk vastgoed. We hebben een afwegingskader opgesteld voor de duurzaamheidsmaatregelen voor scholen die nog te goed zijn om geheel te vervangen. We hebben dit toekomstperspectief gekoppeld aan een investeringsplan. Zo weten schoolbesturen en gemeente niet alleen welke investeringen op welk moment te verwachten zijn maar zijn hiervoor ook voldoende middelen beschikbaar. Dit samen vormt het strategisch huisvestingsplan voor de periode 2021-2035. In het eerste kwartaal van 2021 heeft uw raad het plan vastgesteld.
Jaarstukken 2020 - Gemeente Soest
Pagina 71 van 201
Deelprogramma 3.3 Sport, kunst en cultuur Sport Veel inwoners beleven plezier aan bewegen en sporten. Daarnaast is het goed voor de gezondheid. In Soest zijn we trots op de relatief hoge sportdeelname die we kennen. We zien dat, net als overal in Nederland, het sportlandschap in verandering is. Zo sport de sportconsument steeds vaker ongeorganiseerd. Daarnaast zien we dat sport steeds meer en meer verweven wordt met het gezondheids- en welzijnsdomein. En dit is niet zo gek want sport kan een belangrijke bijdrage leveren aan de doelstellingen van het sociaal domein, hetgeen in Soest een vertaling heeft gekregen in de Strategische Agenda. Aan ons als gemeente de opdracht om samen met onze partners (sportaanbieders, welzijnsorganisaties, onderwijs e.d.) een passend antwoord te vinden op de uitdagingen van vandaag en morgen en hiermee aan te sluiten op wat er in de samenleving speelt. Om de sportinfrastructuur te laten aansluiten bij de behoeften van deze tijd, gaan we de komende periode flink investeren in onze gemeentelijke sportaccommodaties.
Wat willen we bereiken? •
Actieve en gezonde inwoners
•
Goede gemeentelijke sportaccommodaties die voldoen aan de eisen van deze tijd
Wat hebben we ervoor gedaan? Sportstimulering en buurtsportcoaches Het leggen van verbindingen bevordert het meedoen aan de samenleving ‘Meedoen’ is een belangrijk uitgangspunt binnen de Soester Strategische Agenda. Sportverenigingen en speelplekken dienen in dit kader als ontmoetingsplek (in de wijk). Inwoners met verschillende achtergronden ontmoeten elkaar hier laagdrempelig en leggen er verbindingen met elkaar. Buurtsport- en cultuurcoaches spelen een belangrijke rol in het leggen van deze verbindingen. Wij hebben het afgelopen jaar sterk ingezet op de Buurtsport- en cultuurcoaches en het ondersteunen van deze mensen bij hun werk. Sportstimuleringsactiviteiten brengen inwoners in beweging en aan het sporten We hebben in 2020 weer veel activiteiten uitgevoerd zoals: Kies je Sport, tussenschoolse pleinspelen waarbij buurtsportcoaches leerlingen van groep 7 opleiden om zelf activiteiten te gaan geven, de Schoolsportagenda. Als gevolg van de coronamaatregelen konden helaas de nodige activiteiten geen doorgang vinden. De buurtsportcoaches hebben tijdens lockdown-periode beweegactiviteiten georganiseerd in wijken en op sportparken.
Jaarstukken 2020 - Gemeente Soest
Pagina 72 van 201
Foto: buitenschoolse activiteit door de buurtsportcoaches. Gemeentelijke sportaccommodaties Sportaccommodaties maken sporten mogelijk en zijn op deze manier een belangrijk beleidsinstrument dat we inzetten om de doelen van ons sportbeleid te realiseren. Als gemeente zijn wij eigenaar van veel sportaccommodaties. Met het beheer en onderhouden van deze gemeentelijke sportaccommodaties is veel geld gemoeid. De laatste jaren wordt fors ingezet op het investeren in de gemeentelijke sportaccommodaties. Binnensport Afstoten gymnastiekaccommodatie Orlando en aanpassingen sportzaal Willaert We hebben in 2020 de sportzaal Willaert grondig gerenoveerd en specifiek geschikt gemaakt voor gebruikers die overkomen van Orlando. We hebben o.a. een nieuwe ontmoetingsruimte gecreëerd. Naast TTV Shot maken ook BC Selby en TTV Overhees gebruik van deze ontmoetingsruimte. Eind 2020 zijn de gebruikers van Orlando overgegaan naar Willaert. Het Orlando gebouw staat nu leeg en is beschikbaar voor toekomstige woningbouwontwikkelingen. Gewerkt aan voorbereidingen bouw nieuwe sporthal naast De Engh We hebben in 2020 gewerkt aan de ontwerp- en voorbereidingsfase van de nieuwe sporthal. Deze nieuwe sporthal vervangt huidige sporthal Beukendal. We hebben samen met betrokkenen binnen en buiten de gemeente Soest invulling gegeven aan het voorlopig en definitief ontwerp van de sporthal.
We verrichten onderzoek naar de inrichting van het buitenterrein en het parkeren. We verrichten nog aanvullende onderzoeken met betrekking tot de bodemkwaliteit, archeologie en akoestiek. Als deze uitkomsten bekend zijn, kunnen we de omgevingsvergunning aanvragen. Dan kan ook de aanbesteding plaatsvinden zodat we de sporthal daadwerkelijk kunnen bouwen. Buitensport Impuls aan sportverenigingen aan en rondom de Bosstraat door investeringen In 2019 heeft de gemeenteraad een scenario vastgesteld voor de Bosstraat en omgeving dat uitgaat van investeringen in (kunstgras)sportvelden, sportaccommodaties en parkeerfaciliteiten. We hebben
Jaarstukken 2020 - Gemeente Soest
Pagina 73 van 201
in de zomer de investeringen in de sportvelden uitgevoerd. We zijn gestart met de voorbereidingen voor de investeringen in parkeerplaatsen. We denken dat we medio 2021 de werkzaamheden kunnen uitvoeren. We zijn in 2020 gestart met de bouw van een nieuwe kleed-/clubaccommodatie voor vv Hees. De club kan naar verwachting medio 2021 dit nieuwe sportgebouw in gebruik nemen. We zijn in samenspraak met vv Hees de voorbereidingen gestart voor de aanleg van een kunstgrasveld bij deze verenigingen in de zomer van 2021. Dit kunstgrasveld komt in de plaats van een natuurveld. Met deze investering beschikken alle voetbalverenigingen straks over een kunstgrasveld. We hebben een voorlopig ontwerp gemaakt voor de renovatie van de kleedkamers van vv SEC. We voorzien dat we deze renovatiewerkzaamheden medio 2021 kunnen uitvoeren. Verduurzamen sportaccommodaties We hebben gewerkt aan het opstellen van een routekaart verduurzaming vastgoed. We brengen in beeld hoe en voor hoeveel geld we een object kunnen renoveren zodat het duurzaam is. We zullen dit in 2021 ter besluitvorming voorleggen. We hebben de volgende concrete maatregelen uitgevoerd: -
Aanbrengen van LED-verlichting in sportzaal Willaert;
-
Toepassen van LED-veldverlichting bij de nieuw aangelegde kunstgrasvelden aan de Bosstraat;
-
Verkennende gesprekken met sportverenigingen over het vervangen van conventionele veldverlichting door LED-veldverlichting. Deze plannen worden betrokken bij de routekaart.
-
Aanbrengen kantplanken rondom kunstgrasvoetbalvelden om te voorkomen dat rubberen korrels naast de kunstgrasvelden terechtkomen;
-
Het toepassen van duurzame bemesting bij het onderhoud van de sportvelden;
-
Start van de bouw van een nieuw sportgebouw voor vv Hees dat gasloos gebouwd gaat worden.
Gemeentelijk sportbeleid We hebben diverse activiteiten ondernomen zoals. -
We hebben in de periode januari tot en met juni 2020 het Soester sport- en beweegakkoord ontwikkeld. We hebben dit in samenwerking met vele sport- en beweegaanbieders, het onderwijs en andere maatschappelijke partners opgesteld Dit heeft geresulteerd in een concreet Sportakkoord met 3 ambities en 8 speerpunten. We werken samen met diverse partijen uit het werkveld de ambities uit. Deze partijen bestaan uit verschillende vertegenwoordigers uit de sportsector. We hebben acties gerealiseerd zoals aanschaffen sport- en spelcontainers voor alle basisscholen, deskundigheidsbevordering voor vrijwilligers in de sport, faciliteren van ‘veelzijdig bewegen’ opleidingen etc.
-
We zijn samen met volleybalvereniging AGAVS en het schoonmaakbedrijf dat de gemeentelijke binnensportaccommodaties schoonmaakt een pilot gestart. Dit was een Right to Challenge actie. AGAVS voert nu zelf schoonmaakwerkzaamheden uit in de sporthal op bepaalde dagen en in
Jaarstukken 2020 - Gemeente Soest
Pagina 74 van 201
bepaalde ruimten. Het schoonmaakbedrijf voert de overige schoonmaakwerkzaamheden uit. De eerste ervaringen van alle partijen zijn positief. -
We voeren gesprekken met voetbalvereniging vv Hees over een Right to Challenge. De vereniging gaat zelfwerkzaamheden verrichten ten aanzien van de nieuwbouw van een sportgebouw. De club wil besparingen realiseren. Ze investeert de besparingen vervolgens in een kunstgrasveld.
-
We hebben de nieuwe beweeg- en sportvisie doorgeschoven naar 2021. We willen sportverenigingen zo goed mogelijk ondersteunen tijdens de coronacrisis. Zo hebben we advies en uitleg coronamaatregelen gegeven, verenigingen met elkaar in contact gebracht en digitale bijeenkomsten georganiseerd etc.
-
We hebben overleg gevoerd met de Sportfederatie Soest over diverse sportaangelegenheden;
-
We hebben besloten om sportverenigingen financieel tegemoet te komen. We hebben besloten tot kwijtschelding van huren. We hebben bij de eerste lockdown de huren voor 100% kwijtgescholden. We hebben naar aanleiding van de tweede lockdown eind 2020 de huren grotendeels kwijtgescholden. Clubs mochten sportvelden nog wel gebruiken.
-
We hebben de tarieven binnensport voor een totaalbedrag van € 25.000 per 1 september 2020 ingevoerd maar niet geëffectueerd. We hebben de nieuwe, hogere tarieven niet in rekening gebracht. We willen zo sportverenigingen tegemoetkomen. We hebben de tarieven wel per 1 januari 2021 verhoogd;
Jaarstukken 2020 - Gemeente Soest
Pagina 75 van 201
Cultuur In de cultuurvisie Soest 2016-2020 verwoorden we het streven een bruisende culturele gemeente te zijn, waardoor mensen in Soest en Soesterberg willen wonen en werken. Ook zetten we in op samenwerking binnen het culturele veld en verbinding met andere beleidsterreinen zoals sport, toerisme en sociaal domein.
Wat willen we bereiken?
•
Maatschappelijke waarde van Kunst en Cultuur versterken
•
Artistieke waarde behouden en beschermen
•
Economisch belang versterken
Wat hebben we daarvoor gedaan in 2020? Maatschappelijke waarde van Kunst en Cultuur versterken Subdoelstellingen: -
Vergroten van de culturele participatie van kinderen en jongeren;
-
Samenwerking versterken binnen het cultuurveld en met andere beleidsterreinen zoals Sociaal domein door gezamenlijke projecten.
Jongeren cultuurcoach In 2020 heeft de jongerencultuurcoach gewerkt met individuele jongeren bij het ontwikkelen van hun talenten. Ook heeft hij in de zomer 2020 een start gemaakt met het opzetten van een digitaal jongerenplatform voor jongeren in Soest en Baarn. Samen met jongeren is de eerste fase daarvan afgerond. De coach heeft onder de Naam Young Kreators dit platform ontwikkeld en gelanceerd. Ook heeft de coach de samenwerking met jongerencollectief Brandstof verder uitgebreid zodat beide initiatieven elkaar kunnen versterken.
Cultuureducatie basisonderwijs We hebben het verdiepingsprogramma Cultuur met Kwaliteit in kader van cultuureducatie op de basisschool met vier jaar verlengd. Cabrio Door de coronamaatregelen heeft het culturele leven in Soest voor een groot deel stilgelegen. In de zomerperiode waarin vooral buiten wel dingen mogelijk waren heeft Cabrio gelegenheid gegeven
Jaarstukken 2020 - Gemeente Soest
Pagina 76 van 201
aan de basisscholen om de eindmusicals van groep 8 bij Cabrio te organiseren. Zo hebben toch veel schoolverlaters en hun familie op een mooie manier hun lagere schooltijd kunnen afronden.
Taalhuis We hebben binnen het taalhuis de samenwerking tussen Sociaal domein en Cultuur verder uitgediept. We pakten 2 speerpunten aan. Het eerste punt was de vraag hoe de NT1 doelgroep te bereiken (laaggeletterdheid bij inwoners met Nederlands als moedertaal). Het andere punt was De vraag hoe we slag maken in kwaliteit en monitoring. We hebben voor beide thema’s pilots opgezet die we in 2021 regionaal uitvoeren. Lokale omroep De regionale lokale omroepen heeft tot vorming van een streekomroep Eemland 1 besloten. Ze hebben de voorbereiding hiervoor in gang gezet. De uitvoering zal in 2021 zijn. Kies je Kunst Kies je Kunst heeft ook in 2020 kinderen in staat gesteld kennis te maken met het culturele aanbod in Soest. In totaal hebben 168 kinderen deelgenomen aan Kies je Kunst. Een kleine daling t.o.v. vorig jaar (179 deelnemers) Aanvragen Jeugd cultuurfonds In 2020 is er vanuit het jeugd cultuurfonds een groter beroep gedaan op de intermediairs om de mogelijkheden voor kinderen onder de aandacht te brengen. Artistieke waarde behouden en beschermen Subdoelstelling: In stand houden van een veelzijdig onderscheidend aanbod van kunst en cultuur Projecten in 2020 We hebben subsidie verstrekt voor verschillende projecten die bijdragen aan de kwaliteit en diversiteit van het culturele aanbod. We hebben o.a.
een Kunstbeurs op de vliegbasis, de paltzbiennale, concerten in de reeks Pop meets Classic, jeugdtheaterdagen op de Paltz, Soest on stage ondersteund. Het merendeel van de activiteiten en projecten kon in 2020 geen doorgang vinden en zijn doorgeschoven naar 2021. Subsidies zijn terugbetaald en voor 2021 opnieuw aangevraagd. We hebben 4 culturele vrijwilligersorganisaties financiële steun toegekend omdat zij door wegvallen van inkomsten bedreigd werden in hun voortbestaan.
Jaarstukken 2020 - Gemeente Soest
Pagina 77 van 201
Economisch belang versterken Subdoelstelling: cultureel ondernemerschap stimuleren Park Vliegbasis Soesterberg Gezamenlijk met gemeente Zeist, Nationaal Militair Museum, de provincie en Utrechts landschap was er een groot korenevent voorbereiding op locatie van het NMM. We hebben de voorbereiding voorlopig gestaakt. Nieuwe Cultuurvisie We hebben gewerkt aan een nieuwe cultuurvisie. We hebben met het cultuurveld een basis gelegd voor de plannen voor de komende vier jaar. De aandacht in 2020 is verschoven van de toekomstplannen naar ondersteuning bij de actuele uitdagingen binnen het cultuurveld. De taakstelling op cultuur in 2020 is met 1 jaar uitgesteld en gaat nu in 2022 in.
Jaarstukken 2020 - Gemeente Soest
Pagina 78 van 201
Wat mag het kosten? Producten
L/B
Rekening Begroting Rekening 2019
(bedragen * € 1.000) Sociaal domen
Onderwijs
2020
L
49.388
57.287
B
12.022
18.143
19.573
saldo
-37.366
-39.144
-37.438
4.557
4.788
4.636
L
Sport, kunst en cultuur
2020
57.011
B
1.039
1.139
1.171
saldo
-3.518
-3.649
-3.465
L
6.212
8.124
6.475
B
1.654
1.581
1.542
saldo
-4.558
-6.543
-4.932
60.157
70.199
68.122
Totale lasten Totale baten
14.715
20.863
22.287
Resultaat
-45.442
-49.335
-45.835
Afwijkingen t.o.v. begroting 2020: Lasten
2.077
Baten
1.424
Resultaat
3.500
Toelichting op de afwijkingen ten opzichte van de begroting 2020. Sociaal domein In 2020 is, rekening houdend met diverse trend-indicatoren en de overschrijding in 2019, uit voorzorg een € 1,6 miljoen meer begroot om het verwachtte jaarrekeningresultaat zo dicht mogelijk te benaderen. Achteraf blijkt dat hiervan maar € 0,7 miljoen ingezet moest worden. In de risicoparagraaf ziet u dat ten opzichte van het nu bekende resultaat nog enkele afwijkingen mogelijk zijn. Zo is het bijvoorbeeld mogelijk dat nu nog niet alle declaraties en andere vergoedingen met betrekking tot 2020 in beeld zijn. Dat heeft te maken met de systematiek van de onderlinge administraties, maar zal niet meer van invloed zijn op deze jaarrekening. Gezien de ervaringen in het verleden verwachten wij wel dat de financiële resultaten voor 2020 door geschetste omstandigheden uniek zijn en niet als trendbreuk gezien moeten worden. Daarbij is het is nu nog te vroeg om de Covid-19 pandemie met zekerheid als reden aan te wijzen. Ook de kosten van combinatiefunctionarissen (€ 105.000) vallen positief uit. Onderwijs Geen significante afwijkingen Sport, kunst en cultuur De lagere onderhoudskosten van gebouwen worden verrekend met de reserve onderhoud gebouwen. Het financieel effect voor deze jaarrekening is budgettair neutraal.
Jaarstukken 2020 - Gemeente Soest
Pagina 79 van 201
Relevante beleidsdocumenten Sociaal Domein a.
Verordening Jeugdwet gemeente Soest (raad, 2015)
b.
Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Soest (raad, 2019)
c.
Algemene subsidieverordening Soest (raad, 2017)
d.
Gemeenschappelijke regeling Samenwerking Sociaal Domein Baarn, Bunschoten, Soest (2017)
Onderwijs e.
Strategische agenda sociaal domein (raad, 2016)
f.
Onderwijsvisie gemeente Soest (raad, 2016)
g.
Onderwijskansenbeleid 2019-2022 (raad, 2019)
h. Verordening voorzieningen onderwijshuisvesting (raad, 2019) i.
Verordening Leerlingenvervoer (raad,2015)
Sport j.
Sportvisie 2013-2016 (raad, september 2013)
k.
Exploitatie en huurovereenkomst Optisport (t/m 31 december 2021) (B&W, 2011)
l.
Visiedocument uitvoering combinatiefuncties ‘Sportieve daginvulling’ (oktober 2009)
m. Tarievenbesluit (raad oktober 2015) n. Visie op de binnensportaccommodaties (raad 2016) o.
Overeenkomst Jeugdsportfonds (B&W, 2019)
p.
Speelruimtebeleid ‘Het nieuwe spelen in Soest’ (2013)
Cultuur q.
Beleidsregels welzijn, cultuur en sport (B&W, 2019)
r.
Cultuurpact provincie Utrecht en gemeente Soest (B&W, 2018)
s.
Meedoen is de Soester Cultuur. Cultuurvisie gemeente Soest 2016-2020 (raad, 2015)
t.
Uitvoeringsplan Cultuurvisie 2016-2020 (raad, 2016)
u. Uitvoeringsovereenkomst Idea (B&W, 2018) v.
Overeenkomst Jeugdcultuurfonds (B&W, 2019)
w. Verdiepingsprogramma Cultuureducatie met Kwaliteit 2017-2020 (B&W, 2016)
Jaarstukken 2020 - Gemeente Soest
Pagina 80 van 201
Overhead De nieuwe regelgeving (BBV) heeft met ingang van januari 2017 als doel om uw raad op eenvoudige wijze meer inzicht te geven in de totale kosten van de overhead voor de gehele organisatie. Daarmee krijgt u ook meer zeggenschap over en mogelijkheden om te sturen op de ontwikkeling van deze kosten. Om die reden hebben wij in het programmaplan een bovenstaand overzicht opgenomen met de baten en lasten die verband houden met de sturing en ondersteuning van het primaire proces. Dit zijn de zogenaamde overheadkosten. De definitie is ontleend aan de gangbare definitie uit “vensters voor bedrijfsvoering”. Financiële verantwoording Producten
L/B
Rekening Begroting Rekening 2019
(bedragen * € 1.000) Ondersteunende organisatie
Informatiehuishouding
Facilitair en huisvesting
2020
L
7.046
6.987
7.281
B
8
8
8
saldo
-7.038
-6.979
-7.273
L
3.169
3.228
3.270
B
1
0
1
saldo
-3.168
-3.228
-3.269
L
2.092
3.292
2.019
B saldo Communicatie
2020
L
167
129
100
-1.925
-3.163
-1.919
129
175
255
-129
-175
-255
B saldo Dekking overhead
L
-275
-416
-376
B
1.470
1.506
1.469
saldo
1.745
1.922
1.845
12.159
13.266
12.449
Totale lasten Totale baten
1.646
1.644
1.578
Resultaat
-10.513
-11.623
-10.870
Afwijkingen t.o.v. begroting 2020: Lasten
818
Baten
-65
Resultaat
752
De toelichting op de afwijkingen ten opzichte van de begroting 2020: Ondersteunende organisatie De hogere apparaatskosten worden door de opgenomen stelpost salarissen afgedekt. De kosten van het management zijn hoger als gevolg van ziekte en een vacature (€ 130.000).
Jaarstukken 2020 - Gemeente Soest
Pagina 81 van 201
Informatiehuishouding De hogere lasten zijn vooral het gevolg van de extra aanschaf in verband met het thuiswerken. Deze lasten worden door de ontvangen coronamiddelen gecompenseerd. Facilitair en huisvesting De lagere onderhoudskosten van het gemeentehuis (€ 185.000) wordt verrekend met de reserve onderhoud gebouwen. Het financieel effect voor deze jaarrekening is budgettair neutraal. Door de overgang van een leaseconstructie naar eigenaarschap van het gemeentehuis is er een vrijval van geraamde lasten (€ 762.000), de storting vanuit de reserve gemeentehuis is daardoor achterwege gebleven. Het financieel effect voor deze jaarrekening is budgettair neutraal. Communicatie Geen significante afwijking Dekking overhead De afrekening van de dienstverleningsovereenkomst met BBS is lager uitgevallen (€ 99.000)
Jaarstukken 2020 - Gemeente Soest
Pagina 82 van 201
Algemene dekkingsmiddelen Lasten en baten
L/B
(bedragen * € 1.000) lasten Lasten programma 1 t/m 3 Overhead Algemene lasten Onvoorziene uitgaven Stelposten
L L L L L
Rekening Begroting Rekening 2019 2020 2020
96.048 12.159 1.383
109.937 13.266 1.182
109.590
124.919
125.526
34.158 1.646 55.756 4.032 393 367 542 8.709 204
41.648 1.644 59.477 4.945 157 480 608 9.569 97
48.033 1.578 59.640 4.945 157 397 608 9.438 157
Totaal baten
105.807
118.625
124.953
Resultaat voor bestemming
-3.783
-6.295
-573
Totaal lasten Baten Baten programma 1 t/m 3 Overhead Algemene uitkering Sociaal domein Dividend, aandelen Saldo financiering Bespaarde rente Lokale belastingen Algemene baten
Mutaties reserves Stortingen Onttrekkingen
B B B B B B B B B
L B
Resultaat na bestemming
111.718 12.449 1.359
535
11.541 14.120
-1.204
7.539 12.894
-940
8.023 10.377
1.781
Afwijkingen ten opzichte van de begroting 2020: Algemene lasten Voor de opgenomen opbrengsten waarvan de inbaarheid lager is dan 100% wordt een voorziening voor getroffen; in 2020 is hieraan € 325.000 toegevoegd. Stelpost De stelpost salarissen valt vrij (€ 535.000); in de programma’s zijn de (hogere) personele lasten opgenomen. Algemene uitkering In de decembercirculaire (voordeel € 175.000) zijn voor het jaar 2020 nog budgetten beschikbaar gesteld voor corona gerelateerde activiteiten (€ 150.000). Lokale belastingen In de tariefberekening is ten onrechte uitgegaan van te hoge WOZ-waarden voor niet-woningen, waardoor de begrote opbrengst achter is gebleven (nadeel € 130.000).
Jaarstukken 2020 - Gemeente Soest
Pagina 83 van 201
Hoofdstuk 5 – Paragrafen Paragraaf A - Weerstandsvermogen en risicomanagement
Deze paragraaf begint met de verplichte basisset financiële kengetallen. Vervolgens wordt ingegaan op de inschatting van de financiële risico’s alsmede aan de benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit. Basisset financiële kengetallen In de hierna opgenomen tabel zijn de voorgeschreven kengetallen vermeld en zijn de berekende waarden en het verloop van deze waarden ingevuld. Daarna volgt per kengetal een korte uitleg en wordt op de uitkomst en situatie voor Soest ingegaan. Tabel basis financiële kengetallen verloop van de kengetallen nr
omschrijving kengetallen
rekening
rekening
begroting
rekening
2018
2019
2020
2020
1A
Netto schuldquote
26%
27%
42%
24%
1B
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
26%
27%
42%
24%
2
Solvabiliteitsratio
48%
42%
37%
38%
3
Structurele exploitatieruimte
0,07%
-0,97%
-0,21%
-1,03%
4
Grondexploitatie
5%
3%
4%
1%
5
Belastingcapaciteit: woonlasten meerpersoonshuishoudens
89%
91%
94%
89%
1A Netto schuldquote De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. De netto schuld weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. Hierachter gaat het volgende mechanisme schuil. Gaat een gemeente schulden aan (b.v. ten behoeve van investeringen), dan worden de lasten hoger door rentebetalingen en aflossingen. Door geld te lenen worden aanschaffingen naar voren gehaald, maar de consequentie is dat hiermee een beslag op toekomstige inkomsten worden gelegd. Hoe hoger de schulden hoe meer toekomstige inkomsten voor aflossingen en rente worden vastgelegd. Deze uitgaven aan aflossingen en rente kunnen niet aan andere publieke voorzieningen worden besteed. Te hoge schulden verdrukken op deze wijze uitgaven aan noodzakelijke publieke voorzieningen en kunnen de gemeente in financiële problemen brengen. Hoe de uitkomst te beoordelen? Als de netto schuldquote de 100% passeert, springt het licht op oranje. Bij een netto schuldquote boven de 130% springt het licht voor de gemeente op rood. Tussen 0% en 100% is bij de meeste gemeenten sprake van een normale uitkomst.
Jaarstukken 2020 - Gemeente Soest
Pagina 84 van 201
Geconcludeerd kan worden dat: a. De netto schuldquote als aandeel van de inkomsten is licht afgenomen. b.
Ondanks deze afname de omvang van de netto schuld als aandeel van de inkomsten relatief laag is en royaal binnen de bandbreedte valt die als normaal voor een gemeente kan worden beschouwd.
1B Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Omdat bij leningen er onzekerheid kan bestaan of ze allemaal terug worden betaald, wordt de netto schuldquote zowel inclusief als exclusief de doorgeleende gelden berekend. Op die manier wordt duidelijk wat het aandeel van de verstrekte leningen in de exploitatie is en ook wat dat betekent voor de schuldenlast. De berekening van dit kengetal is gelijk aan de berekening van de netto schuldquote, met dien verstande dat bij de financiële activa ook alle verstrekte leningen worden opgenomen. De uitkomst is gelijk aan de netto schuldquote omdat in Soest geen sprake is van leningen aan b.v. woningbouwcorporaties, verbonden partijen, e.d. en er ook geen overige langlopende leningen spelen. 2 Solvabiliteitsratio Onder solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Dit kengetal geeft in procenten aan in hoeverre het bezit op de balans is afbetaald, ergo niet met schulden is belast. Deze indicator geeft eveneens inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe de uitkomst te beoordelen? Een uitkomst tussen 30% en 100% is als normaal te beschouwen. Bij een uitkomst tussen 20% en 30% is voorzichtigheid geboden. Is de uitkomst lager dan 20%, dan heeft de gemeente zijn bezit zeer zwaar belast met schuld.
Geconcludeerd kan worden dat: a. De solvabiliteitsratio is licht afgenomen b. Ondanks deze afname valt de omvang van de bruto schuld in ruime mate binnen de bandbreedte die als normaal voor een gemeente kan worden beschouwd. 3. Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte geeft aan hoe wendbaar een gemeente is. Als de structurele baten hoger zijn dan de structurele lasten, is een gemeente in staat om (structurele) tegenvallers op te vangen. Een dergelijke begroting is meer flexibel dan een begroting waarbij de structurele baten en lasten in evenwicht zijn. In 2020 is sprake van een negatieve structurele exploitatieruimte. Uit de berekening van de beschikbare weerstandscapaciteit (zie volgende bladzijden) blijkt dat de niet benutte belastingcapaciteit € 6,9 miljoen bedraagt en deze capaciteit als structurele capaciteit wordt aangemerkt. Hieruit volgt dat de potentiële structurele exploitatieruimte aanzienlijk is en op ruim 4,25% kan worden gesteld.
Jaarstukken 2020 - Gemeente Soest
Pagina 85 van 201
4 Grondexploitatie De boekwaarde van de voorraden grond is van belang, omdat deze waarde moet worden terugverdiend bij verkoop. Dit kengetal geeft weer hoe de waarde van de grond zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten. De waarde van het kengetal kan als normaal voor een gemeente worden beschouwd. 5 Belastingcapaciteit: woonlasten meerpersoonshuishoudens De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de lokale belastingdruk zich verhoudt tot het landelijke gemiddelde. De lokale woonlasten worden t.o.v. het landelijke gemiddelde van het voorafgaande begrotingsjaar uitgedrukt in een percentage. De ruimte die een gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen, wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten. Geconcludeerd kan worden dat in de aangegeven jaren de gemiddelde woonlasten in Soest lager zijn dan het landelijke gemiddelde. De 89% in 2020 komt erop neer dat de lokale woonlasten in Soest € 85 lager zijn dan het landelijke gemiddelde over 2019. Financiële risico’s, benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit c.a. Relatie risicomanagement, weerstandscapaciteit en weerstandsvermogen Een gemeente loopt tal van risico’s. Een deel daarvan wordt geheel of gedeeltelijk afgedekt door specifieke maatregelen (risicomanagement), bijvoorbeeld met verzekeringen en interne controle. Daarnaast loopt een gemeente ook altijd risico’s die niet (kunnen) worden afgedekt.
Deze risico’s kunnen tot onvoorziene kosten leiden. De inschatting van het totaal aan financiële risico’s waarvoor onvoldoende beheersmaatregelen zijn getroffen geeft inzicht in de benodigde weerstandscapaciteit. Om te voorkomen dat een ingrijpende beleidswijziging moet worden doorgevoerd bij het optreden van niet afgedekte risico’s, moet een gemeente capaciteit hebben om dergelijke zaken op te vangen: de zogenoemde beschikbare weerstandscapaciteit. Het weerstandsvermogen geeft de relatie aan tussen de risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en de capaciteit die een gemeente heeft om die niet-begrote kosten op te vangen. Een weerstandsvermogen lager dan 1,0 geeft aan dat een gemeente mogelijk niet goed in staat is om onverwachte ontwikkelingen financieel op te vangen. In het Visiedocument Risicomanagement is de minimumgrens voor het weerstandsvermogen op 1,0 gesteld. De onderstaande tabel toont meerjarig de ontwikkeling van de weerstandscapaciteit (benodigd en beschikbaar) en het weerstandsvermogen, zoals verantwoord in de jaarrekeningen 2015 t/m 2020. 2015
2016
2017
2018
2019
2020
Algemene reserve
€ 7,5
€ 8,5
€ 8,5
€ 8,1
€ 6,5
€ 6,0
Vrije belastingcapaciteit
€ 5,6
€ 5,8
€ 5,6
€ 5,5
€ 6,7
€ 6,9
Totaal Beschikbare weerstandscapaciteit
€ 13,1
€ 14,3
€ 4,1
€ 13,6
€ 13,2
€ 12,9
Benodigde weerstandscapaciteit
€ 4,8
€ 6,1
€ 5,8
€ 6,1
€ 6,3
€ 5,3
Weerstandsvermogen
2,7
2,3
2,4
2,2
2,1
2,4
(bedragen x mln euro)
Jaarstukken 2020 - Gemeente Soest
Pagina 86 van 201
Deze ontwikkeling toont dat de gemeente Soest ruimschoots in staat is om onvoorziene omstandigheden financieel op te vangen. Gerealiseerde risico’s in 2020 Jaarlijks wordt bij de jaarrekening geëvalueerd in welke mate ingeschatte risico’s zich ook daadwerkelijk hebben voorgedaan en wat de financiële effecten daarvan zijn. In de hiernavolgende tabel is dit inzichtelijk gemaakt in de kolom ‘aantoonbaar financieel effect op jaarrekening 2020’. Het geheel hiervan komt uit op een positief effect van ca. € 1.682.000. Een nadere toelichting staat in de separate risicotabellen. Risico-inschatting per einde 2020 Ten behoeve van de jaarrekening 2020 zijn in het 1e kwartaal 2020 de onderkende, bestuurlijk relevante risico’s geactualiseerd. In de hiernavolgende tabel zijn per programma de financiële risico’s weergegeven. Uit de tabel op de volgende pagina blijkt dat Soest per einde 2020 voor (naar boven afgerond) € 5,3 mln. risico’s loopt die mogelijk onvoldoende zijn afgedekt door beheersmaatregelen.
Programma en Onderwerp
HOOFDSTUK CORONA
Aantoonbaar fin. effect op jaarrek. '20
Inschatting financieel effect van benoemde risico’s per: Begin ‘20
Einde ‘20
0
n.v.t.
pm
PROGRAMMA BESTUURLIJKE OMGEVING
13.000
242.000
242.000
Gemeentelijke aansprakelijkheid/verzekeringen
-13.000
100.000
100.000
Terugval huuropbrengst gemeentelijk vastgoed
26.000
142.000
142.000
PROGRAMMA FYSIEKE LEEFOMGEVING
-41.300
3.696.250
3.096.250
Verkeersplan Soest-zuid (uitvoering)
0
641.250
641.250
Eigen risico aansprakelijkheid beheer/onderhoud openbare ruimte
0
25.000
25.000
10.000
50.000
50.000
Programma aanpak Stikstof (PAS)
0
n.v.t.
pm
PFAS
0
n.v.t.
pm
Project vliegbasis Soesterberg
0
1.650.000
1.650.000
Risicoanalyse Masterplan Soesterberg
0
840.000
310.000
Planschade
12.200
140.000
70.000
Bouwleges
-63.500
150.000
150.000
0
200.000
200.000
PROGRAMMA SOCIALE LEEFOMGEVING
116.000
1.617.500
1.104.500
Leerlingenvervoer
-119.000
25.000
25.000
Zorgleveringen Sociaal Domein
235.000
1.425.000
1.000.000
Extra Rijksgelden Jeugdzorg
0
90.000
n.v.t.
Wetswijziging BTW-verrekening Sport
0
65.000
67.000
Aansprakelijkheid veiligheid speelgelegenheid
0
12.500
12.500
Schade extreme weersinvloeden op openbaar groen
Implementatie Omgevingswet
Jaarstukken 2020 - Gemeente Soest
Pagina 87 van 201
ALGEMENE DEKKINGGMIDDELEN
-2.152.000
495.000
360.000
-2.500.000
290.000
300.000
Algemene uitkering - BTW-compensatiefonds
62.000
145.000
0
Dividenduitkering BNG
133.000
15.000
15.000
Dubieuze debiteuren
168.000
25.000
25.000
Loonontwikkeling
-15.000
20.000
20.000
PARAGRAFEN
225.000
471.700
476.800
B - Renterisico
83.000
15.000
15.000
C - Trajecten medewerkers
142.000
300.000
330.000
C - Externe juridische ondersteuning bij inkoop
0
15.000
15.000
C - Meldplicht datalekken
0
25.000
25.000
E - Garantstellingen
0
116.700
91.800
-1.839.300
6.522.450
5.279.550
Ontwikkelingen algemene uitkering
Totaal Beschikbare weerstandscapaciteit
De beschikbare weerstandscapaciteit heeft een structurele en een incidentele component. De structurele weerstandscapaciteit bestaat uit de niet benutte belastingcapaciteit. De niet benutte belastingcapaciteit wordt gedefinieerd als: 1.
Het verschil tussen de kosten en opbrengsten (kostendekking) van de afval- en rioolheffing. De kostendekking is nagenoeg 100%. Daarom wordt deze niet verder in de berekening betrokken.
2.
Het verschil tussen de OZB-opbrengst voor de gemeente Soest volgens de artikel 12-norm en de OZB-opbrengst, zoals verwerkt in de jaarrekening 2020. Dit geeft de volgende berekening: Artikel 12-norm
€
16.000.000
Opbrengst jaarrekening 2020 €
9.100.000
Verschil
6.900.000
€
Op basis van deze normen bedraagt de structurele weerstandscapaciteit circa € 6,9 mln. De incidentele weerstandscapaciteit bestaat uit de reserves die niet geblokkeerd zijn. De besteding van de meeste reserves ligt vast. Incidentele aanwending van deze reserves leidt dan ook tot een bestedingsbeperking voor de toekomst. Daarom beschouwen wij in het Visiedocument Risicomanagement alleen de algemene reserve als vrij aanwendbaar. De berekening baseren wij op het langjarig gemiddelde over de periode eind 2020 t/m eind 2025 (exclusief toevoeging van het jaarresultaat 2020!). Per einde 2020 staat de algemene reserve op € 5,1 miljoen. In de jaren 2021 t/m 2025 loopt deze naar verwachting op van € 6,1 miljoen in 2021 naar € 6,3 miljoen in 2025. Het gemiddelde over de 2020 t/m 2025 komt uit op € 6,0 miljoen. Dit gemiddelde ligt exact op de in de nota Reserves en Voorzieningen bepaalde minimumgrens. De totale beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt daarmee € 12,9 mln. Weerstandsvermogen Voor het berekenen van het weerstandsvermogen wordt de beschikbare weerstandscapaciteit
Jaarstukken 2020 - Gemeente Soest
Pagina 88 van 201
(= algemene reserve + vrije belastingcapaciteit) gedeeld door de benodigde weerstandscapaciteit (= totaal van financiële risico’s). Op grond van de bovenstaande berekening komt het weerstandvermogen per einde 2020 uit op:
€ 12,9 mln. / € 5,3 mln. = 2,4 Nadere toelichting bestuurlijke risico’s Hoofdstuk Gevolgen corona