4d 2 JAARSTUKKEN 2020.pdf

Financiële effecten maatregelen corona Toelichting: Begin 2020 brak ook in Nederland de corona-pandemie uit. Dit heeft ertoe geleid dat landelijk en plaatselijk veel maatregelen getroffen zijn om de gezondheid van onze inwoners en de gezondheidszorg zoveel mogelijk te beschermen en om de financiële gevolgen van de coronamaatregelen voor bewoners, bedrijfsleven en (sport- en welzijns)organisaties zoveel mogelijk te beperken. De gemeenten maakte hiervoor in 2020 hoge kosten. Daar stonden grootschalige financiële rijksmaatregelen tegen over. Deze situatie loopt grotendeels door in 2021. Het jaar 2021 en de jaren daarna zullen daarbij in het teken staan van het doorvoeren van structurele maatregelen in gemeentelijk beleid en uitvoering. De exacte aard, impact en kosten van, en rijksvergoeding voor deze maatregelen zijn ongewis. Daarom is een risico op de financiële effecten van corona maatregelen opgenomen. Gerealiseerd risico in 2020: De gemaakte kosten in verband met de corona-maatregelen zijn in voldoende mate gecompenseerd door ontvangen extra Rijksgelden. Een voordelig bedrag van € 285.000 wordt als oormerkvoorstel meegenomen naar 2021. Daarmee is er per saldo geen gerealiseerd financieel risico. Niet in te schatten is welke corona-maatregelen in 2021 nodig zijn, wat de kosten daarvan zullen zijn en in welke mate deze gecompenseerd worden door aanvullende Rijksgelden.

Het risico wordt onderkend, maar wordt vooralsnog op p.m. gesteld. Generiek risico

Kans

Impact

Risico

Inschatting begin 2020

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Inschatting eind 2020

p.m.

p.m.

p.m.

Programma 1. Bestuurlijke omgeving Gemeentelijke eigendommen en aansprakelijkheid/verzekeringen Toelichting: Verzekeringen zijn aangegaan voor onder andere gebouwen & inventaris en voertuigen. Ook zijn er verzekeringen afgesloten voor wettelijke aansprakelijkheid en aangelegenheden op het gebied van fraude, personeel en bestuur. Het risico bestaat uit kosten die voorvloeien uit afgesproken eigen risico en uit kosten van niet of niet volledig verzekerde zaken. Gerealiseerd risico in 2020: De netto schadelast die m.b.t. gebouwen, voertuigen en aansprakelijkheidsstellingen in 2020 voor eigen rekening van de gemeente komt, ligt per saldo € 13.000 lager dan geraamd was.

• •

De netto schadelast gebouwen over 2020 bedraagt € 9.000. Geraamd was € 39.000 Dit geeft een voordeling resultaat van € 30.000. De netto schadelast voertuigen bedraagt € 1.000. Dit was niet geraamd. Dit geeft een nadelig resultaat van € 1.000.

Jaarstukken 2020 - Gemeente Soest

Pagina 89 van 201

•

De netto schadelast aansprakelijkheidsverzekering over 2020 bedraagt € 39.000. Geraamd was € 23.000. Dit geeft een nadelig resultaat van € 16.000.

Generiek risico

Kans

Impact

Risico

Inschatting begin 2020

laag = 10%

€ 1.000.000

€ 100.000

Inschatting eind 2020

laag = 10%

€ 1.000.000

€ 100.000

Terugval huuropbrengsten gemeentelijke accommodaties Toelichting: Als gevolg van de voorziene verkoop van verschillende gemeentelijke accommodaties kan leegstand ontstaan. Bovendien heroriënteren maatschappelijke organisaties zich op hun ruimtegebruik. Naar verwachting neemt de komende jaren de leegstand toe. Het risico is gerelateerd aan de totaal geraamde huuropbrengsten, waarbij het risico op huurderving wordt ingeschat op 10%. Gerealiseerd risico in 2020: Vanwege de verwachting dat het pand in 2020 gesloopt zou worden is in de voorjaarsnota 2020 een nadelig resultaat opgenomen van € 25.800. In tegenstelling tot de verwachting is het Orlandogebouw niet gesloopt in 2020, maar hebben twee huurders in 2020 langer dan verwacht nog gebruik van het pand kunnen maken. Het gerealiseerde nadelig resultaat over geheel 2020 is uitgekomen op € 26.000. Generiek risico

Kans

Impact

Risico

Inschatting begin 2020

laag = 10%

€ 1.420.000

€ 142.000

Inschatting eind 2020

laag = 10%

€ 1.420.000

€ 142.000

Programma 2. Fysieke leefomgeving

Verkeersplan Soest-Zuid (B, uitvoering) Toelichting: De regio heeft voor het Verkeersplan Soest-Zuid een totaal uitvoeringsbudget van € 12.824.666 vrijgegeven. Voorwaarde bij deze bijdrage is dat de uitvoering uiterlijk in 2024 gereed moet zijn. Als dit niet het geval is dan vervalt de bijdrage en zijn alle gemaakte kosten volledig voor rekening van de gemeente Soest. Daarnaast is de voorwaarde bij deze bijdrage dat de gemeente Soest de risicodragende partij is. Dit betekent dat als er meer dan de ontvangen bijdrage uit de regio wordt uitgegeven deze extra kosten voor rekening komen van de gemeente Soest. Gerealiseerd risico in 2020: In 2020 deed het risico zich niet voor. De huidige voortgang van het project vormt geen aanleiding om de risico-inschatting per einde 2020 bij te stellen. Generiek risico

Kans

Impact

Risico

Inschatting begin 2020

laag = 5%

€ 12.825.000

€ 641.250

Inschatting eind 2020

laag = 5%

€ 12.825.000

€ 641.250

Aansprakelijkheid beheer en onderhoud openbare ruimte Toelichting: Inwoners en bedrijven kunnen de gemeente aansprakelijk stellen voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte (of het nalaten daarvan). Gerealiseerd risico in 2020: Het risico heeft zich in 2020 niet voorgedaan. Generiek risico

Kans

Impact

Risico

Inschatting begin 2020

gemiddeld = 50%

€ 50.000

€ 25.000

Inschatting eind 2020

gemiddeld = 50%

€ 50.000

€ 25.000

Jaarstukken 2020 - Gemeente Soest

Pagina 90 van 201

Schade aan het groen/openbare ruimte door weersinvloeden Toelichting: Door klimaatverandering zijn in toenemende mate langdurige droogteperiodes te verwachten. Een aanzienlijke droogteperiode kan leiden tot sterfte van heesters en bomen en daarmee tot noodzakelijke vervanging. Daarnaast vormen de circa 18.000 bomen binnen het stedelijk gebied bij storm een risico (voor de bomen zelf, goederen van de gemeente en goederen van derden). Er bestaat een risico voor personen (letsel of overlijden). Ook kan gevolgschade ontstaan doordat openbare wegen niet meer bruikbaar zijn. Gerealiseerd risico in 2020: Het gerealiseerde risico in 2020 is € 10.000. Met de begroting 2021 is het budget voor het water geven van bomen en beplanting structureel opgehoogd. Dit leidt niet tot het aanpassen van het risicobedrag. Generiek risico

Kans

Impact

Risico

Inschatting begin 2020

laag = 25%

€ 200.000

€ 50.000

Inschatting eind 2020

laag = 25%

€ 200.000

€ 50.000

Programma Aanpak Stikstof (PAS) Toelichting: Sinds de Raad van State het Programma Aanpak Stikstof heeft vernietigd, is Nederland op zoek naar oplossingen en maatregelen om de stikstofdepositie naar beneden te brengen. De oplossing is nog niet in zicht, wel neemt de rijksoverheid maatregelen bijvoorbeeld om de binnenvaart te verduurzamen. Gerealiseerd risico in 2020: Het risico heeft zich in 2020 niet voorgedaan. Generiek risico

Kans

Impact

Risico

Inschatting begin 2020

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Inschatting eind 2020

p.m.

p.m.

p.m.

PFAS Toelichting: Naast de stikstofproblematiek is 2019 een ander risico opgetreden: het risico van PFAS. PFAS is een verzamelnaam voor meer dan 6.000 verschillende poly- en perfluoralkylstoffen. PFAS kunnen risico’s hebben voor de gezondheid en vervuilend zijn voor het milieu. De landelijke overheid heeft hierop actie ondernomen. Zo heeft het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat op 2 juli 2020 de derde versie van het “Tijdelijk handelingskader voor hergebruik van PFAShoudende grond en baggerspecie” (verder THK) gepubliceerd. Het THK beoogt de stagnatie van het grondverzet waar mogelijk op te heffen, terwijl tegelijkertijd onverkort het uitgangspunt geldt dat risico’s voor de gezondheid, het milieu en het verspreiden van PFAS houdende grond en baggerspecie naar niet of minder belaste gebieden, moet worden voorkomen. Het THK geeft ruimte voor het grondverzet. Dit geldt vooral voor het stedelijke gebied, maar in delen van het landelijke gebied van de provincie Utrecht overschrijden de gemeten PFAS-gehalten in de bodem de toepassingswaarden uit het THK. Dit heeft tot gevolg dat hergebruik van grond in deze gebieden niet of beperkt mogelijk is. Een oplossing hiervoor is het vaststellen van gebieds-specifiek PFAS beleid.

De provincie Utrecht, de ODRU en de RUD Utrecht hebben het initiatief genomen om een beleidsnota voor PFAS op te stellen voor de gehele provincie Utrecht met als doel deze belemmeringen, binnen de kaders van de regelgeving, zo veel mogelijk weg te nemen. Het biedt gemeenten de mogelijkheid deze nota vast te stellen en, desgewenst, te koppelen aan hun eigen Nota bodem-beheer en bodemkwaliteitskaart. Gerealiseerd risico in 2020: Het risico heeft zich in 2020 niet voorgedaan. Generiek risico

Kans

Impact

Risico

Inschatting begin 2020

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Inschatting eind 2020

p.m.

p.m.

p.m.

Jaarstukken 2020 - Gemeente Soest

Pagina 91 van 201

Project Vliegbasis Soesterberg Toelichting: De financiële risico’s voor het project de Vliegbasis deelt Soest met provincie Utrecht en Zeist op grond van de Samenwerkingsovereenkomst Vliegbasis. De totale kosten van de groene projecten worden gedekt uit het positieve saldo van de rode projecten. Per 01-01-2021 wordt de afdracht aan het programma Hart van de Heuvelrug van € 10 mln. opgenomen in de grondexploitatie Woonwijk en niet meer in de grondexploitatie Park. Dit is op verzoek van de accountant van de provincie. Voor het totaalresultaat van de grondexploitaties Woonwijk en Park wijzigt vanzelfsprekend niets. In dit kader is het wel van belang de bedragen zoals genoemd in Artikel 15 van de Samenwerkingsovereenkomst Vliegbasis Soesterberg te bezien. In dat artikel wordt aangegeven dat indien het batig saldo van de rode deelprojecten lager is dan € 28 mln., het verschil tussen het daadwerkelijke saldo en € 28 mln. tussen partijen voor gelijke delen (ieder 1/3) wordt gedeeld. De € 28 mln. is tot stand gekomen door middel van een optelling van natuurontwikkeling (€ 18 mln.) en maximale afdracht aan het programma Hart van de Heuvelrug (€ 10 mln.). Indien de afdracht aan het programma Hart van de Heuvelrug in de grondexploitatie Woonwijk (de rode deelprojecten) wordt opgenomen, is het logisch de € 28 mln. (“risicogrens” van het batige saldo) met € 10 mln. te verlagen.

De tussen de drie partners afgesproken maximale afdracht van € 10 miljoen aan het programma Hart van de Heuvelrug betrekken wij voor 1/3 deel in onze risico-inschatting. Gerealiseerd risico in 2020: In 2020 deed het risico zich niet voor. Generiek risico

Kans

Impact

Risico

Inschatting begin 2020

gemiddeld = 50%

€ 3.300.000

€ 1.650.000

Inschatting eind 2020

gemiddeld = 50%

€ 3.300.000

€ 1.650.000

Masterplan Soesterberg Toelichting: De projecten in het Masterplan Soesterberg zijn inmiddels zo ver in de uitvoering dat een Monte-Carlo simulatie geen toegevoegde waarde heeft. Daarom is gekozen voor een andere methode, waarbij de risico’s van de actieve projecten nog steeds worden geïnventariseerd per project en vertaald in kans maal omvang. De optelsom van deze diverse percentages en bedragen levert een risicoprofiel op. Het project herinrichting Hoofdwegen & Postweg heeft nog een risicoprofiel volgens de inventarisatie. Bij het project Dorpshart is het risicoprofiel gewijzigd in een profiel met kansen en nemen wij niet mee in de risicobeoordeling. Het totale risicoprofiel komt uit op € 0,31 miljoen. Gerealiseerd risico in 2020: In 2020 deed het risico zich niet voor. Generiek risico Inschatting begin 2020 Inschatting eind 2020

Kans

Impact

bestaande uit diverse percentages en bedragen

Jaarstukken 2020 - Gemeente Soest

Risico € 840.000 € 310.000

Pagina 92 van 201

Planschade Toelichting: Planschade (Wro) treedt op als eigenaren van grond/onroerend goed vermogensschade lijden door een planologische wijziging. De gemeente kan planologische medewerking verlenen aan een nieuwe ontwikkeling op verzoek van een derde. De voorwaarde is dat een planschadeverhaalovereenkomst wordt gesloten, waarbij de (mogelijke) schade van de planologische wijziging voor rekening en risico komt van de verzoeker van de planologische wijziging. Dit geldt niet als de wijziging van het planologische regime wordt veroorzaakt door een nieuw bestemmingsplan op initiatief van de gemeente. Kosten van planschade komen dan voor rekening van de gemeente zelf. In de Wro is bepaald dat bij de schadebepaling rekening wordt gehouden met het normaal maatschappelijk risico waarbij een deel van de schade voor rekening van de aanvrager blijft. Voorts is er in de wet een verjaringstermijn opgenomen voor planschade: een aanvraag moet binnen vijf jaar na ter inzage legging van het vastgestelde bestemmingsplan worden ingediend. Gerealiseerd risico in 2020: In 2020 is voor een bedrag van € 12.200 meer aan planschade betaald dan begroot. Generiek risico

Kans

Impact

Risico

Inschatting begin 2020

laag = 35%

€ 400.000

€ 140.000

Inschatting eind 2020

laag = 35%

€ 200.000

€ 70.000

Bouwleges Toelichting: De inkomstenontwikkeling van bouwleges is afhankelijk van het aantal aangevraagde omgevingsvergunningen. De inkomsten blijven dan ook altijd een inschatting. Deze inschatting maken wij op basis van de kennis die wij hebben over de grotere projecten en onze ervaringscijfers uit voorgaande jaren. De verhouding grote en kleine bouwplannen is ten opzichte van de laatste 3 jaren ongeveer gelijk gebleven. Gerealiseerd risico in 2020: In 2020 hebben wij € 63.500 meer bouwleges ontvangen dan begroot was. Ondanks dit resultaat handhaven wij de risico-inschatting per einde 2020 op het niveau van begin 2020. Generiek risico

Kans

Impact

Risico

Inschatting begin 2020

hoog = 75%

€ 200.000

€ 150.000

Inschatting eind 2020

hoog = 75%

€ 200.000

€ 150.000

Omgevingswet Toelichting: In juli 2018 is op basis van een geactualiseerd financieel dialoogmodel van de VNG een nieuwe inschatting gemaakt van de kosten voor de invoering van de Omgevingswet. De totale invoeringskosten volgens dit dialoogmodel worden voor Soest geraamd op € 3,86 miljoen. In Soest is er minder budget beschikbaar gesteld dan de raming van de VNG. Inmiddels is er voor € 1,99 miljoen aan budget vrijgegeven. Het jaar 2020 werd vooraf gezien als het piekjaar voor de implementatie van de omgevingswet binnen de gemeentelijke organisatie. Begin 2020 werd echter bekend dat de invoering van de wet met (minimaal) een jaar zou worden opgeschort, dus naar 1-1-2022. Verschillende voorbereidende werkzaamheden zijn daardoor ook in tijd naar achteren geschoven of worden nu over een langere periode uitgesmeerd. 2021 wordt daarmee het (nieuwe) piekjaar voor de implementatie, als het niet opnieuw tot uitstel van de invoering van de wet komt. Het jaar 2020 heeft gemeenten ook nog niet de gewenste duidelijkheid over de (financiële) structurele effecten gegeven waarop vooraf was gehoopt. Het Rijk en VNG zouden hierover medio 2020 een rapport uitbrengen, maar dit rapport verschijnt pas in 2021. In de loop van 2021 zal dus pas meer duidelijkheid komen over financiële effecten na invoering van de Omgevingswet. Gerealiseerd risico in 2020: In 2020 deed het risico zich niet voor.

Jaarstukken 2020 - Gemeente Soest

Pagina 93 van 201

Generiek risico

Kans

Impact

Risico

Inschatting begin 2020

laag = 25%

€ 800.000

€ 200.000

Inschatting eind 2020

laag = 25%

€ 800.000

€ 200.000

Programma 3. Sociale leefomgeving

Leerlingenvervoer Toelichting: Omdat het leerlingenvervoer een openeinderegeling is (iedereen die voldoet aan de eisen heeft recht op leerlingenvervoer), is het lastig de kosten omlaag te brengen. Met onze regels hanteren we de maximale wettelijke ruimte. Ook zijn er ontwikkelingen zoals het gebrek aan plekken op het voortgezet speciaal onderwijs in onze regio, waardoor leerlingen over grotere afstanden vervoerd moeten worden. We zitten samen met de gemeenten van Regio Amersfoort in een contract voor het leerlingenvervoer dat doorloopt in 2020. Gerealiseerd risico in 2020: Het jaar 2020 geeft een voordelig resultaat van € 119.000. Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door lagere vervoerskosten in verband met de tijdelijke sluiting van scholen vanwege corona. In de periode maart t/m juni is doorbetaling van niet gereden ritten gebaseerd op 80% van de in februari gemaakte kosten. Zie daartoe ook het Hoofdstuk Corona. We laten de risico-inschatting per einde 2020 ongewijzigd. Generiek risico

Kans

Impact

Risico

Inschatting begin 2020

laag = 25%

€ 100.000

€ 25.000

Inschatting eind 2020

laag = 25%

€ 100.000

€ 25.000

Zorglevering en werk & inkomen (Sociaal Domein) Toelichting: Het Sociaal Domein bestaat uit zorglevering WMO-oud, WMO-nieuw en de Jeugdzorg. Daarnaast bestaat het Sociaal Domein uit werk & inkomen. In deze tabel geven wij een risico-inschatting voor het geheel van het Sociaal Domein. Wij schatten risico’s in vanwege de grote hoeveelheid externe factoren die invloed hebben op het gebruik van zorg en werk & inkomen en daarmee op het financiële resultaat. Gerealiseerd risico in 2020: Het resultaat van het Sociaal Domein gebruik kwam in 2020 uit op een voordeel van € 235.000. In tegenstelling tot eerdere jaren (toen wij naar rijksinkomsten de uitgavenbudgetten raamden), hebben wij de begroting 2021 realistisch begroot naar verwacht zorggebruik. Daarom is het ingeschatte risico per einde 2020 naar beneden toe bijgesteld. Generiek risico

Kans

Impact

Risico

Inschatting begin 2020

gemiddeld = 50%

€ 2.850.000

€ 1.425.000

Inschatting eind 2020

gemiddeld = 50%

€ 2.000.000

€ 1.000.000

Extra Rijksgelden Jeugdzorg Toelichting: Het Rijk stelt extra geld voor de Jeugdzorg beschikbaar voor 2019-2021. Er is echter een (laag) risico dat deze gelden alsnog niet toegekend worden of dat de extra Rijksgelden na een aantal jaar alsnog stopgezet worden. Gerealiseerd risico in 2020: In de septembercirculaire is opgenomen dat wij in 2022 € 661.000 ontvangen. Dit is € 60.000 lager dan de door ons opgenomen stelpost ad. € 726.000. Naar aanleiding van de septembercirculaire hebben wij de stelpost meerjarig aangepast. Daarmee is er in 2020 geen gerealiseerd risico en is er ook meerjarig geen sprake meer van een risico.

Jaarstukken 2020 - Gemeente Soest

Pagina 94 van 201

Generiek risico

Kans

Impact

Risico

Inschatting begin 2020

laag = 10%

€ 900.000

€ 90.000

Inschatting eind 2020

n.v.t

n.v.t.

n.v.t.

Wetswijziging btw-verrekening sport Toelichting: Op 1 januari 2019 is de gewijzigde btw-sportvrijstelling in werking getreden. Ter compensatie hiervan heeft het rijk een specifieke uitkering in het leven geroepen (SPUK). Alle gemeentelijke aanvragen over 2020 overtroffen het beschikbare landelijk budget. In 2020 bedroeg het uitkeringspercentage daarom circa 80%. Uitgaande van de situatie 2020 en de hoogte van onze aanvraag 2020 (€ 1,4 ml), schatten wij in dat het uitkeringspercentage weer circa 80% van de aanvragen bedraagt over het jaar 2021. Dit betekent voor ons dat mogelijk een bedrag van ca. € 134.000 niet gehonoreerd wordt door het rijk. Wij volgen de ontwikkelingen op de voet. Gerealiseerd risico in 2020: In 2020 heeft dit risico zich niet voorgedaan. Bij de afwikkeling in 2020 over 2019 is voor 100% uitbetaald en afgerekend. Generiek risico

Kans

Impact

Risico

Inschatting begin 2020

gemiddeld = 50%

€ 130.000

€ 65.000

Inschatting eind 2020

gemiddeld = 50%

€ 134.000

€ 67.000

Eigen risico aansprakelijkheid voor veiligheid van speelgelegenheid Toelichting: De gemeente kan aansprakelijk worden gesteld voor het beheer en onderhoud van speelgelegenheden en het nalaten daarvan. Om de veiligheid voor de gebruikers te borgen, zijn in het Warenwetbesluit Attractie- en Speeltoestellen wettelijke eisen gesteld aan speeltoestellen en aan het onderhoud en beheer van speelgelegenheden. Gerealiseerd risico in 2020: Het risico heeft zich in 2020 niet voorgedaan. Generiek risico

Kans

Impact

Risico

Inschatting begin 2020

klein = 25%

€ 50.000

€ 12.500

Inschatting eind 2020

klein = 25%

€ 50.000

€ 12.500

Algemene dekkingsmiddelen

Uitkeringen Gemeentefonds Toelichting: Meer dan 50% van de inkomsten van de gemeente is afkomstig uit het Gemeentefonds. De raming van de uitkering 2020 en verder is gebaseerd op de meicirculaire 2019. De ontwikkeling van de algemene uitkering is sinds 2014 weer verbonden aan de ontwikkeling van de rijksuitgaven. Dit impliceert een relatief grote onzekerheidsfactor: 1% lagere of hogere uitkering is circa € 580.000. Gerealiseerd risico in 2020: De diverse circulaires (mei-, september- en decembercirculaire) en een junibrief hebben geleid tot een aanvulling van de algemene uitkering van € 2,3 mln. Hiervan is voor de corona-maatregelen een bijdrage van € 1,2 mln. toegekend. De overige inkomsten hebben betrekking op de integratie uitkering participatie (€ 0,6 mln.) en ontwikkeling van de algemene uitkering te maken. Ten opzichte van de primitieve begroting is er een hogere bijdrage van € 2,5 mln. ontvangen. Generiek risico

Kans

Impact

Risico

Inschatting begin 2020

gemiddeld = 50%

€ 580.000

€ 290.000

Inschatting eind 2020

gemiddeld = 50%

€ 580.000

€ 290.000

Jaarstukken 2020 - Gemeente Soest

Pagina 95 van 201

Ontwikkeling algemene uitkering – BTW compensatiefonds Toelichting: De hoogte van het gemeentefonds wordt mede bepaald door de ‘ruimte onder het plafond van het BTW compensatiefonds’. Blijven gemeenten onder het plafond dan wordt het verschil aan het gemeentefonds toegevoegd, wordt het plafond overschreden dan wordt het verschil uit het gemeentefonds genomen. Het rijk verrekent dit verschil achteraf, in het jaar zelf. Dat betekent dat gemeenten zelf een (meerjarige) inschatting moeten maken van dit positieve of negatieve bedrag. Op dit moment is er een dalende tendens te zien van de ruimte onder het plafond, omdat gemeenten meer BTW declareren dan voorzien. Dit betekent dat er een risico is dat de inkomsten zullen dalen. Wij houden vooralsnog in 2020 rekening met een bijdrage van zo’n € 580.000. Gerealiseerd risico in 2020: De rijksoverheid heeft in de meicirculaire 2020 zekerheid gegeven voor 2020 en 2021 door enkele zaken vast te klikken op het niveau van deze circulaire. Dit hebben wij meerjarig verwerkt. In de najaarsnota 2020 is gemeld dat dit leidt tot een nadelig resultaat van € 62.000. Generiek risico

Kans

Impact

Risico

Inschatting begin 2020

laag = 25%

€ 580.000

€ 145.000

Inschatting eind 2020

laag = 0%

€ 580.000

€0

Dividenduitkering BNG Toelichting: De gemeente Soest heeft aandelen bij de Bank Nederlandse Gemeenten. Dividenduitkeringen kunnen fluctueren. De jaarlijkse dividenduitkering van de BNG is het laatste jaar (2018) op basis van incidentele factoren iets toegenomen. De raming voor 2020 en verder is, zoals vermeld in de voorjaarsnota 2019, aangepast naar een 3-jaarsgemiddelde (dividenduitkering van de jaren 2016-2018) en komt uit op een raming van € 290.000. Gerealiseerd risico in 2020: In de voorjaarsnota 2020 is een incidenteel nadeel opgenomen van € 133.000; Het 3-jaarsgemiddelde is in de meerjarenbegroting 2021-2024 naar beneden bijgesteld met € 70.000. Generiek risico

Kans

Impact

Risico

Inschatting begin 2020

gemiddeld = 50%

€ 30.000

€ 15.000

Inschatting eind 2020

gemiddeld = 50%

€ 30.000

€ 15.000

Dubieuze debiteuren Toelichting: Dit risico betreft de mogelijke oninbaarheid van debiteuren (in het bijzonder de belastingdebiteuren). Gerealiseerd risico in 2020: In de najaarsnota 2020 is reeds een nadelig resultaat van € 50.000 gemeld. Daarnaast is in 2020 als corona-maatregel besloten om niet actief aan te manen. Hierdoor is een hoger debiteurensaldo ontstaan dan gebruikelijk. Daarom is de voorziening dubieuze debiteuren naar boven bijgesteld met € 118.000. Vanwege deze bijstelling kan de risico-inschatting per einde 2020 op hetzelfde niveau als begin 2020 gehandhaafd blijven. Het totale nadelig resultaat over 2020 komt uit op € 168.000. Generiek risico

Kans

Impact

Risico

Inschatting begin 2020

gemiddeld = 50%

€ 50.000

€ 25.000

Inschatting eind 2020

gemiddeld = 50%

€ 50.000

€ 25.000

Jaarstukken 2020 - Gemeente Soest

Pagina 96 van 201

Loonontwikkelingen Toelichting: In de begroting is met een stelpost rekening gehouden met een bepaalde loonontwikkeling. Het risico blijft aanwezig dat de loonontwikkeling hoger uitvalt dan waarmee rekening is gehouden. Gerealiseerd risico in 2020: Het voordelig resultaat kwam uit op € 15.000. Generiek risico

Kans

Impact

Risico

Inschatting begin 2020

laag = 10%

€ 200.000

€ 20.000

Inschatting eind 2020

laag = 10%

€ 200.000

€ 20.000

Paragrafen

Paragraaf B Financiering: Renterisico Toelichting: Renterisico’s hebben vooral betrekking op situaties waarbij: - de mogelijkheid zich voordoet van renteherziening; - er nieuwe vaste geldleningen moeten worden aangetrokken; - uitstaande gelden opnieuw uitgezet moeten worden. Gerealiseerd risico in 2020: Het voordelig rentesaldo viel in 2020 ten opzichte van de primitieve begroting ca. € 83.000 lager uit. Generiek risico

Kans

Impact

Risico

Inschatting begin 2020

laag = 10%

€ 150.000

€ 15.000

Inschatting eind 2020

laag = 10%

€ 150.000

€ 15.000

Paragraaf C Bedrijfsvoering: Trajecten medewerkers Toelichting: Onze samenleving verandert, en daarmee ook de rol en het werk van onze organisatie en onze medewerkers. Wij realiseren ons dat niet iedereen meekan in deze ontwikkelingen. Wij begeleiden daarbij deze medewerkers van werk naar werk. Gerealiseerd risico in 2020: Het gerealiseerde risico kwam in 2020 uit op ca. € 142.000. Generiek risico

Kans

Impact

Risico

Inschatting begin 2020

hoog = 75%

€ 400.000

€ 300.000

Inschatting eind 2020

hoog = 75%

€ 440.000

€ 330.000

Paragraaf C Bedrijfsvoering: Inkoop Toelichting: Gelet op landelijke ervaringen en de complexiteit van wet- en regelgeving inzake aanbestedingen, schatten wij de financieel/juridische risico’s bij aanbestedingen in als zeer reëel aanwezig. Gerealiseerd risico in 2020: Dit risico heeft zich in 2020 niet voorgedaan. Generiek risico

Kans

Impact

Risico

Inschatting begin 2020

laag = 25%

€ 60.000

€ 15.000

Inschatting eind 2020

laag = 25%

€ 60.000

€ 15.000

Jaarstukken 2020 - Gemeente Soest

Pagina 97 van 201

Paragraaf C Bedrijfsvoering: Meldplicht datalekken Toelichting: Op dit moment hebben we onvoldoende in beeld in hoeverre partijen die namens ons persoonsgegevens ‘verwerken’ voldoende maatregelen hebben genomen om een datalek te voorkomen. Bij een datalek bij een dergelijke ‘verwerker’ of één van haar onderaannemers zijn wij verantwoordelijk en kunnen wij een boete van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) krijgen. Met de in werking getreden Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) moeten we aan nog meer verplichtingen en strengere eisen voldoen en zal door de AP sneller een boete worden opgelegd. Gerealiseerd risico in 2020: Dit risico heeft zich in 2020 niet voorgedaan. Generiek risico

Kans

Impact

Risico

Inschatting begin 2020

laag = 25%

€ 100.000

€ 25.000

Inschatting eind 2020

laag = 25%

€ 100.000

€ 25.000

Paragraaf E Verbonden partijen: Garantstellingen Toelichting: De door de gemeente verstrekte garantstellingen betreffen de volgende categorieën: A. instellingen op het gebied van de woningbouw; B. sociaal-culturele instellingen, sportverenigingen; C. koop of bouw van woningen door personeelsleden; D. verstrekte geldleningen. Gerealiseerd risico in 2020: Dit risico heeft zich in 2020 niet voorgedaan. Generiek risico

Kans

Impact

Risico

Ouderenhuisvesting

laag = 1%

€ 2.600.000

€ 26.000

Restauratiefonds

laag = 1%

€

€

Hypothecaire leningen (HVO en gem.)

laag = 1%

€ 2.100.000

€ 21.000

Sportverenigingen

laag = 10%

€

€ 63.000

670.000 630.000

Inschatting begin 2020 (totaal)

6.700

€ 116.700

Ouderenhuisvesting

laag = 1%

€ 2.200.000

€ 22.000

Restauratiefonds

laag = 1%

€

€

Hypothecaire leningen (HVO en gem.)

laag = 1%

€ 1.800.000

€ 18.000

Sportverenigingen

laag = 10%

€

€ 45.000

580.000 450.000

5.800

Inschatting eind 2020 (totaal)

€ 90.800

Jaarstukken 2020 - Gemeente Soest

Pagina 98 van 201

Paragraaf B - Financiering Algemeen Onder treasury wordt verstaan: Het sturen en beheersen van, het verantwoorden over en het toezicht houden op de financiële vermogenswaarden, de financiële posities en de hieraan gebonden risico’s. De treasuryfunctie moet voldoen aan de Wet Fido (Financiering Decentrale Overheden). In deze wet staat onder andere dat een gemeente alleen leningen mag aangaan en middelen mag uitzetten voor de uitoefening van de publieke taak ter vermijding van overmatige risico’s. De uitvoering van het treasurybeleid is beschreven in het Treasurystatuut. In 2020 is het Treasurystatuut herzien en door de raad in de vergadering van 24 september 2020 vastgesteld. Conform de financiële verordening dient het statuut ten minste eens in de vier jaar integraal te worden voorgelegd aan de raad. Vlottende schuld De kasgeldlimiet bepaalt hoeveel geld een gemeente mag lenen voor een periode van maximaal 1 jaar. Deze limiet bedroeg in 2020 € 10,5 miljoen (zie Modelstaat A begroting 2020). In 2020 zijn gedurende het jaar maandelijks kasgeldleningen aangetrokken ter overbrugging en ter voorkoming van overschrijding van het overeengekomen kredietarrangement bij de BNG. De hoogte van het kredietarrangement was in 2020 € 9 miljoen. Langlopende schuld De renterisiconorm geeft aan hoeveel een gemeente mag uitgeven aan renteherzieningen en aflossingen van langlopende leningen.

Deze norm bedroeg in 2020 € 24,8 miljoen (zie Modelstaat B begroting 2020). Per 1 januari 2020 bedroeg de totale leningenportefeuille circa € 34,8 miljoen. De vaste schuld per 31 december 2020 bedraagt € 42,6 miljoen. Gemiddeld werd over de totale leningenportefeuille een rente van 1,8% betaald. De leningenportefeuille bevat 10 langlopende leningen, waarvan 6 afgesloten in de jaren 1997 t/m 2007 met wisselende rentes van 4,30% t/m 5,7%. Van de nog lopende leningen komen er geen in aanmerking voor vervroegde aflossing. In april 2020 is een langlopende lening afgesloten van € 15 miljoen tegen een laag rentepercentage van 0,5%. In 2021 neemt de gemiddelde rente van alle leningen nog verder af. Kredietrisico’s van verstrekte leningen Restant omvang van de verstrekte leningen: 31/12/2020 31/12/2019 - geldleningen ambtenaren € 6.013 € 8.873 In 2020 zijn geen leningen aan derden verstrekt. De risico’s voor de eerder verstrekte leningen zijn uiterst beperkt. Voor de verstrekte leningen aan ambtenaren voor de aankoop van woningen is hypothecaire zekerheid gesteld, waarbij de waarde in het economisch verkeer van de woning de restantschuld ruimschoots overstijgt. Garantstellingen In de balans (passiva) komt een onderdeel “gewaarborgde geldleningen” voor.

Wij kunnen u hierover het volgende melden: De door de gemeente verstrekte garantstellingen hebben betrekking op de volgende categorieën: Instellingen op het gebied van de woningbouw. De rol van de gemeente is primair overgenomen door het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW). De gemeente fungeert als achtervang. De WSW stuurt jaarlijks eind maart een verantwoording. Tot nu toe was er voldoende geld aanwezig in het waarborgfonds. We blijven de ontwikkelingen nauwlettend volgen. Sociaal-culturele instellingen, sportverenigingen. Er zijn geen achterstanden en het risico is als normaal aan te merken.

Jaarstukken 2020 - Gemeente Soest

Pagina 99 van 201

-

Koop of bouw van woningen door particulieren. Deze garantierisico’s zijn vooralsnog uiterst beperkt.

Relatiebeheer De BNG (Bank van Nederlandse Gemeenten) is onze huisbankier. Nagenoeg alle financiële transacties worden bij de BNG afgewikkeld via één centrale gemeentelijke rekening. De gemeente heeft een kredietarrangement met de BNG. Het kredietarrangement is per 2020 € 9 miljoen. Ontwikkelingen in 2020 Het schatkistbankieren is verplicht voor decentrale overheden. Ook in 2020 hebben wij door deze verplichting al onze geringe overtollige (liquide) middelen aan moeten houden in de schatkist. Via een werkrekening bij de BNG worden de middelen boven het grensbedrag van € 0,5 mln. (het bedrag dat we op onze betaalrekening mogen aanhouden voor onze dagelijkse bedrijfsvoering) van onze bankrekening overgeboekt naar rijksschatkist. Om te voorzien in onze financieringsbehoefte voor o.a. grote investeringsuitgaven (o.a. rioleringskredieten, wegen, bouwgrondexploitatie) worden maandelijks kasgeldleningen afgesloten. Deze kasgeldleningen konden nog steeds worden afgesloten tegen een negatieve rente. Vooruitblik Op 31 december 2020 bedroeg het liquiditeitssaldo (rekening-courant en de lopende kasgeldlening) circa € 7,6 mln. positief. In de eerste maanden van het nieuwe jaar vinden veel uitgaven plaats waardoor het positieve saldo snel zal teruglopen.

Als het saldo toch negatief wordt moet hierover een vergoeding worden betaald die minimaal is en goedkoper dan het aangaan van een vaste geldlening). Indien de negatieve stand toch te hoog oploopt tot boven het kredietarrangement van 9 miljoen zal overgegaan worden tot het aantrekken van een vaste geldlening. In de begroting 2021 is hiermee al rekening gehouden. Vanaf het tweede kwartaal komen inkomsten binnen vanuit de belastingheffing wat weer een effect heeft op het liquiditeitssaldo. Maar ook gezien verdere investeringen vanuit de bouwgrondexploitatie en de kredieten voor riolering, wegen, sport en groen zal het aantrekken van kasgeld nodig blijven. Het aantrekken van geld voor een langlopende lening of kasgeld levert geen problemen op. Ondanks de verscherpte voorwaarden van banken als gevolg van de financiële crisis wordt de gemeente i.c. de overheid beschouwd als betrouwbare partner voor het nakomen van de verplichtingen. De rentestand bij het aantrekken van een kasgeldlening is begin 2021 nog steeds negatief. Er zijn nog geen tekenen dat hier op korte termijn verandering in komt. Vanzelfsprekend worden ontwikkelingen met name rond de rentestand nauwlettend gevolgd en afhankelijk daarvan worden adequaat besluiten genomen in overleg met het treasurycomité.

Renteschema Het gepresenteerde renteschema in de meerjarenbegroting 2020 – 2023 kende een positief resultaat van € 480.000. Het werkelijke saldo is uitgekomen op € 397.000. Een nadelig verschil van € 83.000. De grootste afwijking komt door het feit dat er minder rente is toegerekend aan de activa door een lagere boekwaarde aan het begin van het jaar ten opzichte van de begroting. De berekende rente over het eigen vermogen was hoger dan de raming. Hieronder is het uiteindelijke renteschema 2020 opgenomen.

Jaarstukken 2020 - Gemeente Soest

Pagina 100 van 201