2. Bijlage 1 Begroting 2026-2029

• Intensiveren en activeren van netwerken: het versterken van bestaande netwerken en het activeren van nieuwe samenwerkingsverbanden tussen publieke en private partijen, gericht op kennisdeling, onderlinge ondersteuning en snelle opschaling bij incidenten. • Informatie- en noodsteunpunten: het opzetten en door ontwikkelen van informatie- en noodsteunpunten waar inwoners tijdens en na een crisis terechtkunnen voor betrouwbare informatie, basisvoorzieningen en psychosociale ondersteuning. Deze aanpak draagt bij aan een veerkrachtige samenleving die beter voorbereid is op langdurige verstoringen en sneller kan herstellen na een incident of crisis. 4. Opleiden, Trainen en Oefenen Een crisisorganisatie vraagt om continue ontwikkeling van kennis en vaardigheden. Daarom investeren we in het opleiden, trainen en oefenen van gemeentelijke crisisfunctionarissen. Hiermee borgen we de kwaliteit van de crisisorganisatie en versterken we de samenwerking binnen en buiten de gemeentelijke organisatie. Met wie werken we samen? Politie, Openbaar Ministerie, Belastingdienst, RIEC, VRU, provincie, omliggende gemeenten, jongerenwerk, Veilig Thuis, CTER, reclassering, Ministerie van Justitie en Veiligheid, Koninklijke Horeca Nederland, bedrijvenverenigingen, Bureau Regionale Veiligheidsstrategie.

Begroting 2026 – Gemeente Soest

Pagina 28 van 205

Wat mag het kosten? Deelprogramma

L/B

(bedragen * € 1.000) Veiligheid

Rekening

Begroting

2024

2025

L B

2026

2027

2028

2029

5,216 316

5,824 17

6,150 17

5,997 17

5,614 17

5,547 17

4,900

5,806

6,133

5,979

5,596

5,529

Lasten Baten

-327 0

-173 0

210 0

277 0

Resultaat

-327

-173

210

277

Resultaat Afwijkingen t.o.v. 2025:

De grootste afwijkingen ten opzichte van de begroting 2025 bestaan uit: -

Hogere bijdrage aan de Veiligheidsregio Utrecht (VRU). Hogere onderhoudskosten Brandweerkazerne (deze kosten lopen via onderhoud reserve gebouwen budgetneutraal).

Indicatoren Veiligheid laat zich niet goed vangen in concrete indicatoren. Via de Veiligheidsmonitor wordt periodiek gemeten hoe inwoners de veiligheid in Soest ervaren. Hierbij wordt ook gekeken hoe we er voor staan ten opzichte van de omliggende gemeente. Via de politie kan voortdurend inzicht gekregen worden in de criminaliteitscijfers in de gemeente Soest. Hierdoor kan er gemonitord worden op trends, afwijkingen ten opzichte van de regio, provincie en zelfs landelijk. Hieronder een voorbeeld van de data die opgevraagd kan: Soort misdrijf Totaal misdrijven 1.1.1 Diefstal/inbraak woning 1.1.2 Diefstal/inbraak box/garage/schuur 1.2.1 Diefstal uit/vanaf motorvoertuigen 1.2.2 Diefstal van motorvoertuigen 1.2.3 Diefstal van brom-, snor-, fietsen 1.2.4 Zakkenrollerij 1.2.5 Diefstal af/uit/van ov. voertuigen 1.3.1 Ongevallen (weg) 1.4.1 Zedendelicten 1.4.2 Moord, doodslag 1.4.3 Openlijk geweld (persoon) 1.4.4 Bedreiging 1.4.5 Mishandeling 1.4.6 Straatroof 1.4.7 Overval 1.5.2 Diefstallen (water) Begroting 2026 – Gemeente Soest

Wijken en buurten Soest Soest Soest Soest Soest Soest Soest Soest Soest Soest Soest Soest Soest Soest Soest Soest Soest

2025 april 2025 mei 2025 juni aantal aantal aantal 149 127 121 10 7 9 3 1 2 2 6 5 0 1 0 13 19 15 0 0 0 5 0 3 15 20 13 0 0 0 0 1 0 0 0 0 14 1 0 8 6 7 1 0 0 0 0 0 0 0 0 Pagina 29 van 205

1.6.1 Brand/ontploffing 1.6.2 Overige vermogensdelicten 1.6.3 Mensenhandel 2.1.1 Drugs/drankoverlast

Soest Soest Soest Soest

4 10 0 0

0 6 0 0

Deze cijfers zijn medebepalend voor de prioriteit die wij geven aan het voorkomen bepaalde vormen van criminaliteit. Beleidskaders Link naar beleidskader

Korte omschrijving

Datum besluit

Beleidsregels Wet Bibob

Beleidsregels Wet Bibob

2021

Beleidsregels 13b Opiumwet

Beleidsregels 13b Opiumwet

2018

Beleidsregels sluiting voor publiek openstaande gebouwen 2018

Beleidsregels sluiting voor publiek openstaande gebouwen 2018

2018

Beleidsnota mensenhandel

Beleidsnota mensenhandel

2023

Beleidsregel aanpak Wet Woonoverlast

Beleidsregel aanpak Wet Woonoverlast

2023

Begroting 2026 – Gemeente Soest

Pagina 30 van 205

2 9 0 0

Deelprogramma 1.4 Accommodaties en eigendommen De gemeente Soest beschikt over een breed scala aan gebouwen en gronden. Onze belangrijkste opgave is het verder verbeteren en professionaliseren van het vastgoedbeheer. Daarmee vergroten we de grip op onze vastgoedportefeuille en zorgen we dat maatschappelijke organisaties, verenigingen en clubs passende huisvesting kunnen vinden in lijn met onze vastgestelde rolneming huisvesting maatschappelijke voorzieningen. Zo blijven sport, cultuur en andere maatschappelijke activiteiten toegankelijk voor onze inwoners. Daarnaast hebben wij als gemeente een wettelijke zorgplicht voor onderwijshuisvesting, waaronder ook de beschikbaarheid van ruimte voor bewegingsonderwijs in het primair onderwijs valt.

Wat willen we bereiken? • Vastgoedportefeuille die aansluiting heeft op ons gemeentelijk beleid; • Efficiënter beheer van ons maatschappelijk vastgoed; • Clustering van maatschappelijke voorzieningen (kunst, cultuur, welzijn en binnensport); • Een evenwichtig voorzieningenniveau van het maatschappelijk vastgoed waar mogelijk; • Een integrale aanpak voor de invulling van onderwijshuisvesting een goede spreiding van toekomstbestendige duurzame schoolgebouwen inclusief Integraal Kind Centrum; • Realisatie uitvoeringsprogramma voor de eerste termijn van het IHP; • Versnellen verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed, waarbij vooraf weloverwogen keuzes worden gemaakt welke panden we wel en niet in portefeuille willen houden. Global goals Dit deelprogramma draagt bij aan de volgende duurzame ontwikkelingsdoelen: Het ontwikkelingsdoel 4 – kwaliteitsonderwijs – willen we bereiken door: • het realiseren van gezonde toekomstbestendige onderwijsgebouwen.

Het ontwikkelingsdoel 7 – betaalbare en duurzame energie – willen we bereiken door: • een duurzaam ontwerp en beheer van het maatschappelijk vastgoed.

Het ontwikkelingsdoel 11 – duurzame steden en gemeenschappen – willen we bereiken door: • een goede spreiding van onze scholen; • het bevorderen de leefbaarheid van de wijken.

Begroting 2026 – Gemeente Soest

Pagina 31 van 205

Wat gaan we daarvoor doen? Integraal Accommodatiebeleid (IAB) De beleidsdoelen voor gemeentelijke gebouwen zijn vastgelegd in het Integraal Accommodatiebeleid (2021) en het addendum m.b.t. Rolneming (2025). Wij geven hier uitvoering aan door samenwerking met onderwijsinstellingen, eigenaren, verenigingen en maatschappelijke organisaties. Centraal staan meervoudig gebruik (bijvoorbeeld schoollokalen na schooltijd) en multifunctioneel gebruik van accommodaties. Huis van de Samenleving/Willaert Op dit moment wordt een voorstel uitgewerkt hoe het Huis van de Samenleving vormgegeven kan worden. Daarbij wordt de koppeling naar de toekomst van het Willaert gebouw gemaakt. Voor beide onderwerpen is nog geen budget opgenomen. Huisvesting neven-brandweerpost Na de sloop van de oude nevenpost is er behoefte aan een nieuwe locatie. Sinds 2024 loopt het locatieonderzoek in overleg met de VRU. In 2025 is de ontwerpende partij geselecteerd om een passend ontwerp te realiseren voor de nevenpost. Dit traject wordt in 2025 en 2026 verder uitgewerkt. Realisatie wordt voorzien rond 2027. Een concreet voorstel voor de realisatie van de nieuw te bouwen Nevenpost volgt in 2026. Huisvestingsvraag maatschappelijke instellingen De vraag naar passende huisvesting vanuit maatschappelijke instellingen neemt toe.

Door vaststelling van de rolneming in 2025 is er een helder beleidskader wat verder in 2026 zal worden toegepast op de huisvestingsvraagstukken. Toekomst zwembad Voor Sportboulevard De Engh werken wij aan scenario’s voor de toekomst van het gemeentelijk zwembad. In 2025 is door de raad een aantal uitwerkingsrichtingen vastgesteld. Een concreet voorstel volgt in 2026. Integraal Huisvestingsplan (IHP) Het herijkte IHP (2024–2028), opgesteld samen met de schoolbesturen, borgt de spreiding en kwaliteit van het onderwijsaanbod in Soest en Soesterberg. Voor de uitvoering is extra storting in de IAB-reserve voorzien. De raad stelt kredieten beschikbaar per project. Projecten binnen de begrotingsperiode 2024–2027: • Griftland College - Gestart in 2025, oplevering in 2026. • 2e Van der Huchtschool - Voorbereidingen gestart in 2024; tijdelijke huisvesting in 2026; Terugkeer in nieuwbouw gepland voor schooljaar 2027/2028. • De Postiljon - Verkennend onderzoek en haalbaarheid in 2025; Voorbereidingstraject nieuwbouw in 2026.

Begroting 2026 – Gemeente Soest

Pagina 32 van 205

Daarnaast bereiden wij ons voor op de komst van een nieuwe basisschool in Soest. Vanaf schooljaar 2026/2027 start De Parel. Met de komst van de nieuwe school komt er ook een scholenbestuur bij in Soest. Stichting voor onderwijs op Islamitisch grondslag in Midden- en Oost-Nederland (SIMON). Assetmanagement Vanaf 2026 zetten we assetmanagement breed in binnen de organisatie. Dit betekent dat niet alleen het maatschappelijk vastgoed, maar ook andere kapitaalgoederen in de openbare ruimte onder assetmanagement vallen. Hierdoor ontstaat een integraal systeem waarmee we prestaties, kosten, risico’s en verduurzaming structureel kunnen sturen. Daarna gaan we een verbreding bewerkstelligen richting al onze kapitaalgoederen in de openbare ruimte, zodat assetmanagement organisatiebreed wordt doorgevoerd. In 2025 zijn alle vastgoed gerelateerde zaken in kaart gebracht m.b.t. het gemeentelijk vastgoed en gronden. Ook de hieraan gekoppelde overeenkomsten (huur, koop, pacht, etc.) zijn hierin meegenomen. Hiermee zal de basis op orde worden gebracht. In 2026 zal er nadere uitwerking plaatsvinden van de implementatie van het assetmanagement binnen de organisatie. Met deze vorm van assetmanagement kunnen wij strategische beslissingen maken over ons vastgoed en daarmee uitvoering geven aan het IAB.

Daarnaast is er in 2025 een plan opgesteld met als doel sneller duurzaamheidsprojecten te realiseren (procesvoorstel en besluitvormingstraject). Op basis van deze routekaart willen we 32 gebouwen verduurzamen. Voor het overige vastgoed wordt de positie in de vastgoedportefeuille bepaald. Eén van de vragen is hoeveel we nodig hebben aan kredieten gebaseerd op een concreter duurzaamheidspakket per gebouw dan is voorgesteld in het rapport van BRINK (bijlage bij de routekaart verduurzaming gemeentelijk vastgoed). Definitieve selectie van de volgorde van verduurzaming van het vastgoed zal mede worden vastgesteld op basis van de positie in de vastgoedportefeuille, verduurzamingsmogelijkheden en een passende exploitatie van de vastgoedaccommodatie. We kijken ook of het gebruik nog passend is en/of waar we dit kunnen optimaliseren. Dit ook in combinatie met het onderzoek huisvesting maatschappelijk vastgoed. De uitkomsten van dit onderzoek nemen wij mee in het plan van aanpak dat nog wordt opgesteld. In 2026 zal er worden gestart met de realisatie van de verduurzaming van het eerste object, de Plantage. Met wie werken we samen? Wij werken samen, naast onze interne organisatie, met schoolbesturen, maatschappelijke partners, gebruikers en gebouweigenaren.

Begroting 2026 – Gemeente Soest

Pagina 33 van 205

Wat mag het kosten? Deelprogramma

L/B

Rekening

Begroting

2024

2025

(bedragen * € 1.000) Accommodaties en eigendommen

2026

2027

2028

2029

L

1,100

1,265

1,550

1,401

1,171

1,184

B

1,292

723

687

687

687

687

-192

543

862

714

484

497

Lasten Baten

-284 -35

-136 -35

94 -35

81 -35

Resultaat

-320

-171

59

46

Resultaat Afwijkingen t.o.v. 2025:

De grootste afwijkingen ten opzichte van de begroting 2025 bestaan uit: -

Hogere lasten voor inzet verduurzaming gebouwen € 240.000.

Indicatoren Voor dit deelprogramma hanteren we als indicator de gerealiseerde CO₂-reductie per gebouw na uitvoering van duurzaamheidsmaatregelen, conform de doelstellingen uit de routekaart verduurzaming (scenario 3 BENG). Beleidskaders Link naar beleidskader

Korte omschrijving

Datum besluit

Integraal accommodatiebeleid (IAB)

Een visie op gemeentelijke accommodaties

Raad, 4 maart 2021

Rolneming huisvesting maatschappelijke voorzieningen

Rolneming m.b.t. tot huisvestingsvraagstukken Een integrale visie en plannen m.b.t. de huisvesting van het primair en voortgezet (speciaal) onderwijs in de gemeente voor de periode 2021-2035. Deze routekaart maakt inzichtelijk wat de omvang van de verduurzaming van ons vastgoedportefeuille is op weg naar 2030 en 2050.

Integraal huisvestingsplan onderwijs (IHP)

Routekaart verduurzaming maatschappelijk vastgoed

Begroting 2026 – Gemeente Soest

Raad, 16 april 2025

Raad, 4 juli 2024

Raad, 2 december 2021

Pagina 34 van 205

Programma 2 – Fysieke leefomgeving Inhoud programma Tot het programma fysieke leefomgeving behoren de volgende deelprogramma’s: 2.1 Wonen 2.2 Klimaat 2.3 Economie 2.4 Mobiliteit en infrastructuur 2.5 Natuur en landschap

Begroting 2026 – Gemeente Soest

Pagina 35 van 205

Omgevingsprogramma’s Op 8 juli 2025 heeft het College de Omgevingsprogramma's Wonen, Werken, Groen, Water en Mobiliteit definitief vastgesteld. Bij het vaststellen van de conceptprogramma's is vanaf 2025 een structureel budget van € 300.000 gealloceerd voor uitvoering van deze programma's. In de verschillende deelprogramma's Fysieke Leefomgeving worden de activiteiten voor uitvoering van de Omgevingsprogramma's besproken. Een groot deel van het werk dat wordt gedaan is vanaf nu immers gericht op doorwerking van het beleid van deze programma's. De bedoeling van de Omgevingswet is om meer integraal te werken aan opgaven; en daarmee effectiever en efficiënter.

Begroting 2026 – Gemeente Soest

Pagina 36 van 205

Deelprogramma 2.1 Wonen Een dorps en groen Soest waar elke inwoner zich thuis voelt. We willen een gemeente zijn waar elke doelgroep passend en met plezier woont. Wat willen we bereiken? • Toevoegen van passende woningen voor alle doelgroepen. • Verbeteren van leefbaarheid en vitaliteit van onze wijken voor onze inwoners. • Versterken van de ruimtelijke kwaliteit. Global goals De duurzame ontwikkelingsdoelen (global goals) zijn: Verminderen ongelijkheid, duurzame steden en gemeenschappen en Partnerschap: Het ontwikkelingsdoel 10 – ongelijkheid verminderen – willen we bereiken door: • Ons beleid te richten op een inclusieve samenleving; • Te zorgen voor gelijke kansen; Het ontwikkeldoel 11- duurzame steden gemeenschappen – willen we bereiken door: • Betaalbare woningen te realiseren; • Doorstroming op de woningmarkt te bevorderen; • Een gezonde en veilige leefomgeving te creëren. Het ontwikkeldoel 17 – partnerschap- willen we bereiken door: • Samen te werken met regionale en nationale partners; • Stimuleren van een coöperatieve omgeving.

Wat gaan we ervoor doen? Versnellen bestaande woningbouw Onze focus blijft liggen op de plannen van de woningcorporaties en vervolgens op grote bouwplannen met minimaal 12 woningen. Hiermee zorgen we dat de woningbouwproductie op peil blijft, er beweging op de woningmarkt komt en we invulling geven aan ambities rond betaalbaar wonen. We creëren ruimte voor positieve maatschappelijke neveneffecten van woningbouw, zoals meer ruimte voor klimaatadaptatie, duurzaam bouwen en zorgen dat Soest vitaal blijft. We zien dat een aantal grote projecten vertraging oplopen door o.a. bezwaar- en beroepsprocedures en de Wet natuurbescherming. Momenteel wordt gewerkt aan het opstellen van een Soorten Management Plan (SMP). Na het verkrijgen van een SMPvergunning van de Provincie Utrecht, kan het in sommige gevallen zorgen voor een snellere procedure bij de vergunningverlening voor verduurzaming van bestaande woningen. Begroting 2026 – Gemeente Soest

Pagina 37 van 205

Twee keer per jaar is er overleg tussen de gemeente, de regio en de provincie waarbij gekeken wordt hoe we de plannen kunnen versnellen en hoe de provincie daar ondersteuning in kan bieden. Daarnaast blijft het belangrijk om vooral kansrijke projecten die aansluiten bij onze beleidsdoelen te prioriteren en dat alle disciplines binnen de gemeente over voldoende capaciteit beschikken om tijdig vergunningen en (anterieure) overeenkomsten met ontwikkelaars te sluiten. Toevoegen van passende woningen voor alle doelgroepen We realiseren voor diverse doelgroepen gemiddeld 200 woningen per jaar tot 2030. De prestatieafspraken 2024–2026 concretiseren dit in een netto-opgave van 1.790 woningen tot 2030, waarvan 485 sociale huurwoningen. Conform de jaarschijf worden de komende jaren afspraken gemaakt over de planning van de resterende 290 sociale huurwoningen. Gevolgen van demografische ontwikkelingen en wet- en regelgeving De bevolking vergrijst steeds meer, de krapte op de arbeidsmarkt neemt toe, de Rijksoverheid zet in op het beperken van de zorg in een verpleeghuis. Hierdoor blijven steeds meer kwetsbare inwoners met een zorg- of ondersteuningsvraag in een zelfstandige woning wonen of gaan weer zelfstandig wonen. Als gevolg hiervan is er een toenemende behoefte aan zorggeschikte, geclusterde en nultredenwoningen voor mensen met bijvoorbeeld mobiliteitsproblemen.

Daarnaast zien we de laatste jaren een stijging van de aanvragen voor woningaanpassingen. In 2026 worden meer aanvragen voor hulp en ondersteuning en woningaanpassingen verwacht. Als gevolg hiervan zullen de WMO-uitgaven stijgen. Wetsvoorstel versterking regie volkshuisvesting Dit wetsvoorstel zorgt ervoor dat overheden kunnen sturen op hoeveel, waar en voor wie er gebouwd wordt. Daarbij gaat het vooral om het realiseren van voldoende betaalbare woningen, kortere procedures zodat vaart gemaakt kan worden met de bouw van woningen en een eerlijke verdeling van woningen waarbij urgent woningzoekenden een betere kans krijgen op een passende woning. In de Huisvestingsverordening 2025 en bij het opstellen van de regionale kaderafspraken huisvesting aandachtsgroepen is al vooruitgelopen op deze nieuwe wet. Het wetsvoorstel is op 3 juli 2025 aangenomen door de Tweede Kamer. Hierbij zijn ook vier amendementen aangenomen, waarvan nog uitgezocht moet worden of deze juridisch uitvoerbaar zijn. De minister heeft in haar brief aan de Kamer aangegeven dat ze hiermee aan de slag gaat, maar pleit ervoor wel om de voortgang en planning aan te houden en de wet in 2026 te bekrachtigen. Op dit moment is de ingangsdatum van de wet nog niet duidelijk. Wanneer het wetsvoorstel is aangenomen, wordt de raad geïnformeerd over de consequenties van de nieuwe wet.

Mogelijk moet de huisvestingsverordening daarop worden aangepast. Huisvesting van statushouders De instroom van asielzoekers in Nederland fluctueert voortdurend, zowel in aantallen, gezinssamenstelling als herkomstlanden. Asielzoekers die een verblijfsvergunning (statushouders) krijgen, dienen door gemeenten te worden gehuisvest. Dit gebeurt op basis van de taakstelling huisvesting statushouders. Begroting 2026 – Gemeente Soest

Pagina 38 van 205

De taakstelling voor het eerste halfjaar van 2026 wordt naar verwachting rond 1 oktober 2025 vastgesteld. Vooralsnog wordt uitgegaan van een taakstelling die ten minste gelijk is aan die van 2025, namelijk 75 personen per jaar. Deze aantallen zijn echter sterk afhankelijk van geopolitieke ontwikkelingen en kunnen gedurende het jaar wijzigen. De gemeente Soest streeft ernaar deze opgave zo veel mogelijk binnen de reguliere woningvoorraad te realiseren. Daarnaast wordt ingezet op aanvullende, tijdelijke huisvestingsoplossingen. Een voorbeeld hiervan is de inzet van Albertsdorp, dat sinds augustus 2023 onder de HAR-regeling (Hotel- en accommodatieregeling) tijdelijk wordt gebruikt voor de opvang van statushouders. Bij de behandeling van de wet Regie op de Volkshuisvesting in de Tweede Kamer is een amendement aangenomen dat het gemeenten verbiedt om statushouders een urgentie te geven voor sociale huurwoningen. Als het wetsvoorstel ongewijzigd wordt aangenomen, heeft dit amendement gevolgen voor de mogelijkheid van de gemeente om de taakstelling te realiseren. Als het wetsvoorstel door de Eerste Kamer is aangenomen, wordt de raad geïnformeerd over de consequenties van de nieuwe wet. Starterslening Op 27 maart 2024 heeft de gemeenteraad de Verordening Starterslening gemeente Soest 2024 vastgesteld.

In 2025 is het saldo van de Blijverslening van 108.000 euro overgeheveld naar de Starterslening. We constateren dat de nieuwe verordening tot meer aanvragen leidt. In heel 2024 zijn er 18 leningen verstrekt. In 2025 zijn er tot 1 juli 15 leningen aangevraagd. Dit is het gevolg van het verhogen van het aankoopbedrag in de nieuwe verordening. De starterslening wordt gefinancierd vanuit een revolverend fonds, waarbij aflossingen opnieuw beschikbaar komen voor het verstrekken van nieuwe startersleningen. In de eerste 3 jaar hoeft er niet afgelost te worden. Bij de vaststelling van de Verordening Starterslening gemeente Soest 2024 is reeds stilgestaan bij de mogelijkheid dat het beschikbare budget op termijn ontoereikend zou kunnen zijn. Om dit te voorkomen wordt de bestedingsruimte gemonitord. Uit deze monitoring blijkt dat het aantal aanvragen zodanig is toegenomen, dat – indien de huidige trend zich voortzet – het fonds naar verwachting in de loop van 2026 op zal raken. Prestatieafspraken Eind 2026 lopen de meerjarige prestatieafspraken, die met de woningcorporaties en hun huurdersvertegenwoordigingen zijn gemaakt voor de periode 2024-2026, af. In 2026 worden opnieuw meerjarige prestatieafspraken opgesteld voor de periode 2027-2030. In 2025 is er, zoals de afgelopen jaren, een werkplan (jaarschijf) opgesteld voor 2026.

Hierin is de evaluatie van de afspraken voor het lopende jaar meegenomen. Onder andere het omgevingsprogramma Wonen, en de Integrale visie op het Sociaal Domein vormen de basis voor de meerjarige prestatieafspraken.

Begroting 2026 – Gemeente Soest

Pagina 39 van 205

Wonen met zorg Regionale afspraken huisvesting aandachtsgroepen Op 3 juli heeft het regionale Bestuurlijk Overleg ingestemd met de ‘fair-share’- afspraken voor huisvesting aandachtsgroepen Regio Amersfoort. Het afsprakenkader bevat een uitvoeringsagenda voor 2025-2026, gericht op het ondersteunen van mensen met een specifieke woonvraag of kwetsbare positie bij zelfstandig wonen. De focus ligt op wettelijk urgente woningzoekenden zoals benoemd in het wetsvoorstel Versterking regie op de Volkshuisvesting. In Soest wordt in 2026 uitstroom naar sociale huur verwacht voor 23 personen, oplopend tot 32 per jaar in 2027–2030. Dit betekent een toename ten opzichte van de huidige uitstroom en heeft impact op WMO-kosten voor begeleiding en ondersteuning (zie deelprogramma 3.1 Sociaal Domein). Intentieverklaring wonen en welzijn ouderen Op 9 juli hebben 13 partijen in Soest een intentieverklaring ondertekend om samen ouderen te ondersteunen bij prettig en zelfstandig wonen. De bijbehorende uitvoeringsagenda benoemt zes initiatieven die in 2025 zijn gestart en in 2026 worden voortgezet, met ruimte voor nieuwe initiatieven. Vanwege de complexiteit en uiteenlopende belangen is professionele samenwerking cruciaal. De gemeente voert actief regie, met behoud van een onafhankelijke positie.

Conform de kadernota is structureel € 25.000 beschikbaar voor procesbegeleiding, gericht op het versterken van samenwerking en het realiseren van gezamenlijke doelen. Versterken van ruimtelijke kwaliteit Bouwen in de dorpsrand Na indiening van geschikte locaties bij de Provincie volgt na een positief besluit van de provincie in de tweede helft van 2026 een nadere uitwerking in een gebiedsvisie. Daartoe is € 70.000, conform ons voorstel in de kadernota, opgenomen in de begroting 2026. Oude Tempel Voor het project Oude Tempel richten we ons het komende jaar op het stedenbouwkundig plan, inrichtingsplan, onderhoud en de voorbereidende werkzaamheden van het bouwrijp maken van het plangebied. Bij al deze plannen en werkzaamheden houden we rekening met de soortenbescherming van planten, bomen en dieren. Dalweg De Raad van State heeft begin 2025 het bestemmingsplan onherroepelijk verklaard. Hiermee werd het licht op groen gezet om de plannen verder uit te werken en uiteindelijk 205 woningen te realiseren, waarvan een groot deel binnen de betaalbare sector valt. Tegelijkertijd hebben we te maken met netcongestie, waarover nog geen duidelijkheid bestaat. Voor de ontwikkeling van duurzame woningen en, parallel daaraan, de uitdaging van de verduurzaming van gemeentelijk vastgoed, is de gemeenteraad voorgesteld om in te stemmen met collectieve energievoorziening via een WKO-systeem.

We streven ernaar om in 2026 te starten met de woningbouw. De oplevering van de eerste woningen wordt verwacht in 2028.

Begroting 2026 – Gemeente Soest

Pagina 40 van 205

Andante (voorheen Orlando) Op 4 juli 2024 heeft de raad het bestemmingsplan vastgesteld. Verwacht wordt dat de 50 appartementen voor senioren in de sociale en middenhuur in 2026 worden opgeleverd. Soesterberg Noord De gemeenteraad heeft de ontwikkelstrategie en de bijbehorende grondexploitatie vastgesteld. We richten ons op de uitvoering van deze gekozen strategie. Om in kamer 2 (en 3) een versnelling te realiseren tot transformatie naar wonen zijn we onder meer afhankelijk van de mogelijke verplaatstingslocatie van bestaande bedrijven en de opgave ‘Gebiedssamenwerking, coördinatie en sturing Van A(mersfoort) tot Z(eist). Naast het onderzoek naar vervangend bedrijventerrein zijn we bezig met de posities in kamer 2 en de overleggen met de bedrijven over de verplaatsing van hun activiteiten. Ondertussen is ook gestart met de uitvoering van de eerste 56 woningen op het voormalige Elmaterrein , de oplevering staat voor de 2e helft van 2026 gepland. De Meent en brandveilig woonwagencentrum Voor de zomer van 2025 heeft de gemeenteraad een besluit genomen over de variant om het woonwagencentrum brandveilig te maken. In deze variant worden bouwkundige maatregelen genomen en vindt onder andere herinrichting plaats van de openbare ruimte. Na de verdere uitwerking van de plannen vindt de uitvoering van de werkzaamheden plaats in 2026.

Gebiedssamenwerking, coördinatie en sturing Van A(mersfoort) tot Z(eist) In het verlengde van de alliantieverklaring in 2023 is op 17 juni 2024 een bestuursakkoord ondertekend waarin het ministerie van Defensie, Provincie Utrecht, Waterschap Vallei en Veluwe, Hoogheemraadschap, De Stichtse Rijnlanden en de gemeenten Amersfoort, Leusden, Soest en Zeist zich binden aan een integrale aanpak van de ruimtelijke en maatschappelijke uitdagingen op de Utrechtse Heuvelrug, tussen Amersfoort en Zeist. Onderdeel van de gebiedssamenwerking zijn projecten van Defensie waaronder de verduurzaming van de Legerplaats Soesterberg, de intensivering van de helikopterlandingen op de Vlasakkers en de Leusderheide en de uitbreiding van het raccordement. De partners streven naar het omarmen van een gedeeld toekomstbeeld najaar 2025 met vuistregels voor het inrichten van dit deel van de Utrechtse Heuvelrug. Het gebiedsperspectief is een document dat antwoord geeft op de urgentie van nu, de ruimtelijke vraagstukken in het gebied tussen Amersfoort, Leusden, Soest en Zeist, en de doorwerking naar de toekomst 2050 en verre toekomst 2100. Voor Soesterberg gaat dit om het in balans brengen van ruimte voor wonen en bedrijvigheid met de ambities van defensie en de groene kwaliteiten van het gebied. Het betreft de uitkomst van een onderzoek en heeft daarmee geen formele status.

De doorwerking ervan wordt bepaald door de bestuurlijke afspraken die erover worden gemaakt. Onderdeel daarvan is de wijze van doorwerking in kerninstrumenten en de procedures die ingezet worden voor de realisatie van projecten. Zoals al aangegeven in de kadernota blijft het (werk)budget van € 50.000 vooralsnog ook in 2026 nodig om de samenwerking te vervolgen in aangepaste vorm. Het budget is ook nodig voor het afdekken van kosten van overige ambtelijke inzet voor de uitwerking van het perspectief en voor projecten. Zie het kopje ‘(herijking) omgevingsvisie en inzet gebiedsvisies.

Begroting 2026 – Gemeente Soest

Pagina 41 van 205

Kansen voor integrale aanpak Soesterberg in relatie tot rioleringsproblematiek Naast A tot Z spelen veel concrete projecten in Soesterberg, waaronder Soesterberg-Noord (wonen en werken), de defensie-ontwikkelingen en Soesterberg-Kom. In deze projecten komen verschillende opgaven samen, zoals woningbouw, voldoende scholen en voorzieningen, ruimte voor bedrijven, en de inrichting van het afvalwatersysteem Het is belangrijk om deze ambities in balans met de natuurlijke waarden van het dorp en buitengebied uit te voeren. Alle ontwikkelingen leggen druk op de ruimte, op onze organisatie, op de inwoners, maar bieden vooral ook kansen voor de toekomst van het dorp. Daarom verkennen we hoe we een gebiedsgerichte aanpak voor Soesterberg steviger kunnen vormgeven. En zo uitvoering te geven aan de ambities vanuit de omgevingsprogramma's voor Soesterberg. Eén van deze kansen is ontstaan als gevolg van de rioleringsproblematiek in Soesterberg. Onze riolering en de transportleiding van het waterschap in Soesterberg staan al ruime tijd onder druk. Tegelijkertijd moeten er woningen bij en breidt Defensie uit, wat extra druk oplevert op de riolering.

Daarom voeren we met de gemeente Zeist gesprekken over een doelmatige inrichting van het rioleringssysteem en verkennen we gebiedspartijen zoals het waterschap Vallei en Veluwe, het hoogheemraadschap de Stichtse Rijnlanden, de provincie Utrecht, drinkwaterbedrijf Vitens en Defensie passende oplossingen voor een toekomstbestendig watersysteem in Soesterberg. In 2025 starten we met een variantenstudie naar oplossingsrichtingen. In 2026 werken we een realistische variant verder uit, inclusief een pilot(studie) naar decentrale wateroplossingen. Dit sluit goed aan bij ontwikkelingen binnen het gebiedsproces van A(mersfoort)-Z(eist) en de Blauwe Agenda waarin ook wordt gekeken naar decentrale wateroplossingen voor de verdrogingsproblematiek op de Utrechtse Heuvelrug. Erfgoed Voor de uitvoering van taken op het gebied van erfgoed zijn extra middelen nodig. Deze ramen we structureel op € 33.000 conform ons voorstel in de kadernota. Uiterlijk begin 2026 stellen we een Erfgoedprogramma vast. Op basis van dit programma kunnen we een uitspraak doen of en in hoeverre structureel extra middelen nodig zijn. Omgevingswet en Wet Kwaliteitsborging Sinds 1 januari 2024 zijn de Omgevingswet (Ow) en de Wet kwaliteitsborging bouwen (Wkb) in werking.

Net als 2024 was ook 2025 deels nog een overgangsperiode, waarin opgestarte plan-, vergunnings- en handhavingsprocedures onder de ‘oude’ Wet ruimtelijke ordening (Wro) zijn voortgezet of afgerond. Maar in toenemende mate zijn parallel ook steeds meer procedures onder de Omgevingswet gaan lopen. De stappen die we in 2024 en 2025 hebben gemaakt richting een duurzame invoering van nieuwe samenwerkingsprocessen en cultuur (competenties en gedrag) onder de Ow, zullen in 2026 nog verder uitgebouwd worden en ze zullen steeds meer onderdeel worden van onze reguliere werkzaamheden. Dit vraagt, nog meer dan in 2025, om een extra tijdsinvestering van medewerkers en brengt daarom in 2026 opnieuw frictiekosten met zich mee. Hieronder vindt u tevens de begrotingstekst over de kerninstrumenten uit de Omgevingswet (omgevingsvisie, omgevingsprogramma’s en het omgevingsplan

Begroting 2026 – Gemeente Soest

Pagina 42 van 205

Omgevingsvisie Soest en Soesterberg en inzet gebiedsvisies In december 2021 is de omgevingsvisie, na een zeer uitgebreid participatietraject met onze inwoners, vastgesteld. De wereld om ons heen verandert constant en in een steeds sneller tempo. Daarom is destijds al aangegeven dat de omgevingsvisie een ‘dynamisch kerninstrument’ onder de Omgevingswet is en periodiek, in het geval ontwikkelingen en opgaven daarom vragen, herijkt zou kunnen worden. In 2025 starten we met een evaluatie van de omgevingsvisie. De vraag zal zich onder andere richten op welke aanleidingen er zijn voor een actualisatie, hoe dit aanhaakt op ruimtelijk instrumentarium van provincie en Rijk en welke mogelijkheden er zijn om daarmee om te gaan (bijv. actualiseren of een geheel nieuwe visie of meer gebiedsgericht). Het college wil dit graag voorbereiden en vastleggen in een startnotitie, zodat een nieuwe raad en college hier snel stappen in kunnen zetten. Naast de omgevingsvisie hebben we ook het instrument van gebiedsvisies. We gaan onderzoeken waar en hoe we dit instrument goed kunnen inzetten. Het college heeft besloten in 2026 te starten met het opstellen van een gebiedsvisie voor Soesterberg. Daarbij moet nog bekeken worden welke status dit krijgt in het kader van de Omgevingswet (omgevingsvisie, omgevingsprogramma of een ander beleidskader).

Dit is wenselijk om alle ambities en ontwikkelingen die nu regionaal en lokaal spelen goed te laten landen in dit gebied. In de begroting is een bedrag van €300.000 opgenomen voor een actualisatie van de omgevingsvisie en om een start te maken met gebiedsvisies. Dit bedrag is geraamd op basis van een eerste inschatting, maar is tevens afhankelijk van de wensen van de nieuwe raad. Omgevingsplan Een van de grootste uitdagingen de komende jaren is het omzetten van de huidige ruimtelijke regelgeving naar het toekomstige omgevingsplan. Dit is een omvangrijke en tijdsintensieve opgave, die onder andere bestaat uit: 1. Het gefaseerd omzetten van alle bestemmingsregels uit de bestaande bestemmingsplannen naar een nieuwe systematiek, gericht op functies en activiteiten; 2. Het integreren van de bruidsschatregels over milieubelastende activiteiten, geluid, bodem, bouwactiviteiten en openbare ruimte in het omgevingsplan; 3. Het integreren van alle ruimtelijk relevante regels uit gemeentelijke verordeningen in het omgevingsplan. Tijdens deze transitie van het omgevingsplan moeten het actualiseren en aanpassen van bestaande regels én het doorvoeren van wijzigingen in het omgevingsplan ten behoeve van ruimtelijke ontwikkelingen gewoon doorgang kunnen vinden.

Bovendien moet het nieuwe omgevingsplan beheerd worden, zodat de juiste informatie in het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) beschikbaar en toegankelijk is. Vanwege de omvang van deze transitie hebben gemeenten tot 2032 de tijd gekregen om het omgevingsplan volledig op orde te brengen. De implementatie strekt zich dus uit over meerdere jaren en vraagt om extra inzet. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet heeft participatie een belangrijkere en zwaardere rol gekregen in de ruimtelijke processen en projecten, zoals wijzigingen en afwijkingen op het omgevingsplan. Net als uw raad hechten wij hier grote waarde aan. Waar voor deze taak in 2025 nog een incidenteel bedrag van € 100.000 als kostenpost was opgenomen, is hij, conform kadernota, vanaf 2026 structureel begroot. Begroting 2026 – Gemeente Soest

Pagina 43 van 205

Winkelcentrum Soest-Zuid Voor een deel van winkelcentrum Soest-Zuid is een initiatief ingediend. Dit is voor ons aanleiding om verschillende scenario's te onderzoeken variërend van enkel de Zuidpromenade tot een groter gebied rond het winkelcentrum. We verkennen welke rol onze gemeente daarin oppakt. Afhankelijk van de ambitie kan dit leiden tot een vraag voor budget. Hier is nu niet in voorzien. Met wie werken we samen? Verbonden partijen De verbonden partijen zijn Regio Amersfoort en Hart van de Heuvelrug. Op het gebied van erfgoed werken we samen met MooiSticht. Een beschrijving van die verbonden partijen is te lezen in paragraaf E: verbonden partijen. Stakeholders Belangrijke stakeholders zijn onder meer: woningcorporaties, COA, projectontwikkelaars voor het realiseren van woningen, particuliere initiatiefnemers voor het realiseren van woningen, huurdersbelangenverenigingen, COSBO, welzijnsorganisaties, zorgorganisaties, zorgkantoor, participatieraad, defensie en partners van A tot Z. Wat mag het kosten? Deelprogramma

L/B

(bedragen * € 1.000) Wonen

L B

Resultaat Afwijkingen t.o.v. 2025: Lasten Baten Resultaat

Rekening 2024 8.670 6.956 1.714

Begroting 2025 20.124 10.298 9.826

2026

2027

2028

2029

17.710 14.958 2.753

11.335 7.550 3.784

10.944 7.160 3.784

19.734 11.845 7.890

2.413 4.660 7.073

8.789 -2.747 6.041

9.180 -3.138 6.042

389 1.547 1.936

De grootste afwijkingen ten opzichte van de begroting 2025 bestaan uit: -

Het gevolg van fasering in de baten en lasten binnen de bouwgrondexploitaties. In 2026 is sprake van eenmalig extra inkomsten uit leges omgevingsvergunningen. Voor het overgrote deel wordt dit veroorzaakt door één grote aanvraag. Voor herijking van de omgevingsvisie Soest en Soesterberg is een incidenteel budget van € 300.000 voor 2026 voorgesteld. Voor de herstructurering van Soesterberg Kom was alleen in 2025 een incidenteel budget beschikbaar van € 250.000. Voor de implementatie van de Omgevingswet was alleen in 2025 een incidenteel budget beschikbaar van € 378.000.

Begroting 2026 – Gemeente Soest

Pagina 44 van 205

Indicatoren Omschrijving

Bron

Werkelijk

Verwachting

2023

2024

2025

2026

Nieuw gebouwde woningen Soest

Basisregistratie adressen en gebouwen

79

77

51

143

Nieuw gebouwde woningen Soesterberg

Basisregistratie adressen en gebouwen

88

96

38

181

Totaal aantal nieuw gebouwde woningen*

Basisregistratie adressen en gebouwen

167

173

89

324

* exclusief sloop

Beleidskaders Link naar beleidskader Omgevingsprogramma Wonen Huisvestingsverordening gemeente Soest 2025 - 1 | Lokale wet- en regelgeving

Beleidsregel pré-mantelzorgwoningen 2024 gemeente Soest | Lokale wet- en regelgeving Verordening compensatiefonds gemeente Soest 2024 Verordening Starterslening gemeente Soest 2024 Doelgroepenverordening gemeente Soest 2023 Nota Grondbeleid Nota Kostenverhaal Woondeal regio Amersfoort 2023 Omgevingsvisie Soest en Soesterberg en Opdrachten voor omgevingsprogramma's

Ontwikkelbeeld Regio Amersfoort 20302040 Beleidsregels voor de toepassing van buitenplanse afwijkingen | Lokale wet- en regelgeving (overheid.nl) Leidraad fysieke leefomgeving Gebiedsvisie Dalweg Welstandsnota.pdf (ropubliceer.nl) Beleidsregels Collectief Particulier Opdrachtgeverschap Masterplan Soesterberg

Begroting 2026 – Gemeente Soest

Korte omschrijving Omgevingsprogramma Wonen

Datum besluit 8 juli 2025

Huisvestingsverordening gemeente Soest 2025-1

12 juni 2025

Beleidsregels HVV Soest 2025

Worden 3e kwartaal 2025 vastgesteld

Beleidsregel prémantelzorgwoning

26 november 2024

Verordening compensatiefonds gemeente Soest 2024

23 mei 2024

Verordening Starterslening gemeente Soest 2024

27 maart 2024

Doelgroepenverordening gemeente Soest 2023

26 oktober 2023

Nota Grondbeleid Nota Kostenverhaal Woondeal regio Amersfoort 2023 Omgevingsvisie Soest en Soesterberg en Opdrachten voor omgevingsprogramma's

20 april 2023 20 april 2023 Maart 2023

Ontwikkelbeeld Regio Amersfoort 2030-2040

14 oktober 2021

21 december 2021

Beleidsregels voor de toepassing van buitenplanse afwijkingen (kruimelgevallenbeleid) Leidraad fysieke leefomgeving Gebiedsvisie Dalweg Welstandsnota gemeente Soest 2014 Beleidsregels Collectief Particulier Opdrachtgeverschap Masterplan Soesterberg

17 december 2020 13 februari 2014 1 maart 2012 4 oktober 2010

Pagina 45 van 205

Deelprogramma 2.2 Klimaat Dit deelprogramma gaat over verschillende onderwerpen met elk een eigen focus. De onderwerpen zijn klimaatadaptatie, grondstoffenbeleid, circulaire economie, milieu en energietransitie. We werken samen om tegen 2030 een groenere, eerlijkere en betere wereld op te bouwen. Deze onderwerpen kan je daarom niet los van elkaar zien. In dit hoofdstuk wordt deze ambitie uitgewerkt voor 2026 en verder. Wat willen we bereiken? In 2050 gebruiken we geen fossiele brandstoffen meer. We gaan over naar duurzaam opgewekte elektriciteit en hernieuwbare warmtebronnen. Ook passen we onze omgeving aan op hetere zomers, te droge periodes en stevige piekbuien. We hebben geen afval meer en gebruiken dezelfde materialen telkens opnieuw. We werken hierin nauw samen met onze inwoners en ondernemers. En natuurlijk met andere overheden en andere belanghebbenden. Energie (transitie) • In 2050 zijn we energieneutraal en aardgasvrij. • In 2030 zijn we voor 45% energieneutraal. Grondstoffenstoffen & Circulaire economie • Het streven is een circulaire (grondstoffen)economie in 2025 waarbij geen restafval meer vrijkomt bij huishoudens. Water, riolering en klimaatadaptatie • Tegen 2040 houden we meer water vast op de Heuvelrug. Zo voorkomen we 's zomers te lage grondwaterpeilen die droogteschade en/of natuurbranden met zich mee kunnen brengen.

Daarnaast nemen we maatregelen om ervoor te zorgen dat dit in de winter op de flanken geen wateroverlast oplevert. • Tegen 2040 is Soest zo ingericht dat er in elke wijk zo min mogelijk hittestress ervaren wordt en dat iedereen toegang heeft tot een koele plek. Milieu • We werken aan een gezond milieu en sluiten aan op nationale wet- en regelgeving. Global Goals Dit deelprogramma draagt bij aan de volgende duurzame ontwikkelingsdoelen: In de toekomst hebben we voldoende en kwalitatief goed water voor iedereen doordat we nu werken aan een goed rioolstelsel en verbetering en bescherming van de waterkwaliteit.

Het is belangrijk dat de energietransitie inclusief is. En dat de verandering naar het nieuwe systeem niet leidt tot achteruitgang in welvaart van wie dan ook.

Begroting 2026 – Gemeente Soest

Pagina 46 van 205

Het blijft fijn wonen in Soest doordat we onze leefomgeving aanpassen op de gevolgen van de klimaatverandering (te nat, te heet, te droog).

Door in Soest te werken aan duurzaam gebruik van grondstoffen (en ze niet meer weg te gooien), werken we aan onze circulaire economie.

We werken voortdurend aan het besef dat we ook in Soest stappen tegen klimaatverandering kunnen zetten door middel van communicatie en educatie.

We versterken de ecosystemen in onze sloten en plassen door te werken aan de kwaliteit van het oppervlaktewater.

We werken aan het vergroten van het vertrouwen in het lokale bestuur door te zorgen voor duidelijkheid en transparante participatieprocessen.

Wat gaan we ervoor doen? De acties zijn voor de onderwerpen energietransitie, circulaire economie, grondstoffenbeleid, water & klimaatadaptatie en milieu uitgewerkt. Energietransitie ‘Energie van Soest’ We willen een duurzame toekomstbestendige gemeente zijn waar het voor elke inwoner en ondernemer fijn wonen en werken is en blijft. In het programma ‘Energie van Soest’ 2024-2030 heeft de gemeente Soest plannen voor de energietransitie tot 2030 beschreven. De doelen zijn gelijk aan de landelijke doelstellingen: een 49% CO2-reductie in 2030 en bijna CO2-neutraal in 2050, waarbij aardgas nagenoeg niet meer gebruikt wordt. Het programma omvat vier programmalijnen, waaronder de warmtetransitie en het energiesysteem van de toekomst, en legt de nadruk op samenwerking met inwoners en andere partijen. Om ons doel te halen verduurzamen we woningen (warmtetransitie), leggen we nieuwe duurzame energiebronnen aan (grootschalige opwek) en zorgen we ook dat we dit doen binnen de grenzen van een nieuw energiesysteem. De jaarlijkse voortgangsmonitor van het programma is op 16 april en 21 mei 2025 behandeld in de raad.

Begroting 2026 – Gemeente Soest

Pagina 47 van 205

Concrete acties met kostenindicatie voor 2026 • De financiering voor het programma is tot en met 2030 geborgd. Hierop zijn in 2026 geen wijzigingen voorzien. • Er is samen met het vaststellen van het programma incidenteel één miljoen euro gereserveerd uit de algemene reserve. Hieruit worden middelen beschikbaar gesteld aan goede ideeën van onze inwoners, dit heet de klimaatkas. • In 2027 doen we een brede evaluatie over de klimaatkas, gezien de dynamische context kan dit leiden tot een (financiële) herijking. Circulaire economie In Nederland hebben we afgesproken dat we in 2050 volledig circulair willen zijn. Dat betekent dat we in de samenleving kringlopen van grondstoffen zoveel mogelijk sluiten. Dit vormt een enorme uitdaging voor Soest. We dragen al bij aan de circulaire opgave vanuit het grondstoffenbeleid. Dat gaat alleen over huishoudelijk afval. Om vanuit onze rol als lokale overheid meer te doen gaan we de komende jaren aan de slag met de Aanpak Circulaire Economie 2025-2030. Naar verwachting wordt deze aanpak na de zomer van 2025 vastgesteld. Het doel hiervan is in 2030 circulariteit volledig te hebben geïntegreerd in het denken en doen van de gemeentelijke organisatie. De uitvoering van het programma wordt uitgevoerd vanuit bestaande budgetten.

CANS Daarnaast is eind 2024 het Circulair Ambachtsnetwerk Soest (CANS) opgezet door kringloopwinkel SKS Store, RMN en de gemeente. CANS is bedoeld voor lokale partijen en voor inwoners. Het moet zorgen voor meer verbinding, inspiratie en hulp bij het uitvoeren van ideeën om slimmer en zuiniger om te gaan met materialen. Kosten worden gedekt door SKS Store en vanuit de gemeente. De kosten die we als gemeente maken worden gedekt uit de SPUK van Rijkswaterstaat voor circulair ambachtswerk en de SPUK CDOKE. Grondstoffenbeleid De ambitie is uitgesproken om een volledig circulaire gemeente te zijn in 2050. Het grondstoffenplan 2025-2030 wordt in het najaar 2025 ter besluitvorming voorgelegd aan de raad. Dit plan bepaalt met welke maatregelen het circulaire streven binnen het werkveld ‘afval en grondstoffen’ verder vorm krijgt. Service beleving voor inwoners, kosten voor inwoners en milieudoelstellingen dienen daarbij in balans te zijn. De kosten van de uitvoering van het grondstoffenplan worden volledig gedekt door de afvalstoffenheffing. De RMN voert voor Soest deze dienstverlening uit. Concrete acties • Uitwerken uitvoeringsplan met bijbehorend budget voor de komende jaren op basis van het grondstoffenplan. Water, Riolering en Klimaatadaptatie In de omgevingsprogramma’s zijn er verschillende acties geformuleerd om de doelen uit onze omgevingsvisie te bereiken.

Anders dan bij de andere omgevingsprogramma’s, valt voor het

Begroting 2026 – Gemeente Soest

Pagina 48 van 205

Omgevingsprogramma Water de financiering grotendeels onder de rioolheffing. De rioolheffing is bedoeld om te voldoen aan de 3 wettelijke zorgplichten. Te weten: • de afvoer van afvalwater; • de afvoer van regenwater; • het beheer van het grondwaterpeil. Als een actie niet aansluit op deze 3 zorgplichten, mogen wij deze niet betalen uit de rioolheffing en zal er apart geld worden aangevraagd. We werken momenteel aan een actualisatie van het kostendekkingsplan. De keuze van de raad in 2017 was om op lange termijn toe te werken naar een zelfdragend systeem. Dit zou betekenen dat op termijn de investeringen direct worden afgeschreven en niet meer geleend hoeven te worden. Hierdoor worden rentelasten vermeden. Deze gecompliceerde constructie zoals toen voorgesteld, blijkt echter administratief niet haalbaar. Wij hopen u in 2026 een nieuw kostendekkingsplan te kunnen voorleggen. Als gemeente blijven we aangehaakt met de regio via het Platform Water Vallei en Veluwe. Daarnaast blijft ook de samenwerking tussen Baarn en Soest voortbestaan, waar 6-8x per jaar praktische zaken met elkaar en het waterschap worden besproken. In de regio speelt in 2026-2027 de Groen Groeit Mee pilot – Zuidelijk Eemvallei. Dit is gefinancierd uit het Utrechts Programma Landelijk Gebied (UPLG). Specifiek zijn er 2 projecten die lopen op watergebied.

Het aanleggen van natuurvriendelijke oevers aan de Praamgracht en verdere groen-blauwe dooradering in het buitengebied (polder). In 2026 komen wij met een plan van aanpak om de beschikbare gelden, die nu ingezet worden als subsidies voor ‘groen dak’, ‘afkoppelen regenwater’ en ‘regenton’ anders in te gaan zetten. Doel blijft om zoveel mogelijk af te koppelen. Eind 2024 is het stedelijk grondwatermodel opgeleverd, dit model is voor de gemeenten Amersfoort, Baarn, Soest, en het waterschap Vallei & Veluwe ontwikkeld door Tauw en Royal Haskoning DHV. Op basis van dit model maken wij in 2026 een afkoppelpotentiekaart. Op basis daarvan willen we gaan sturen op wáár afkoppelen wenselijk is in relatie tot de (verwachte) effecten. Verdere thematiek: Aanpak (grond)waterverontreiniging: bemonstering, onderzoek, en communicatie Stoffen zoals PFAS en andere zeer zorgwekkende verontreinigingen komen steeds vaker in het nieuws. Deze stoffen bevinden zich in onze bodem, ons grondwater en ons oppervlaktewater. Hoewel gemeenten geen wettelijke taak hebben voor waterkwaliteit, vinden wij waterkwaliteit wel heel belangrijk in Soest. Bovendien krijgen we steeds vaker vragen van bewoners en vragen waterpartners ons om bij te dragen aan de doelen van de KRW. Wij willen hier in 2026 meer aandacht aan besteden. Klimaatbestendigheid en risicoparaatheid in de Eempolder De Eempolder ligt buitendijks.

De kans dat de polder overstroomt is klein maar niet uitgesloten. Er ontstaat dreiging bij hoge waterstanden op de randmeren en een

Begroting 2026 – Gemeente Soest

Pagina 49 van 205

noordwesterstorm. Het is belangrijk om goed voorbereid te zijn op een overstroming. Daarom willen we in 2026 starten met het vergroten van de risicoparaatheid in de polder. We brengen vitale en kwetsbare infrastructuur en gebouwen in kaart, werken aan een overstromingsbestendige inrichting gericht op schadebeperking, actualiseren ramp- en evacuatieplannen, en stimuleren de zelfredzaamheid van bewoners en bedrijven in de Eempolder. Opstarten pilot(studie) decentrale wateroplossingen Soesterberg In Soesterberg staat het rioleringssysteem al ruime tijd onder druk. Tegelijkertijd moeten er woningen bij en breidt Defensie uit. Samen met stakeholders verkennen we oplossingen voor een toekomstbestendig watersysteem in Soesterberg. Decentrale wateroplossingen (zoals afvalwaterinfiltratie en waterhergebruik) maken hier nadrukkelijk onderdeel van uit. Vanwege de brede scope van decentrale wateroplossingen vragen wij aanvullend budget aan voor een pilot(studie) naar dit onderwerp. Hitteplan In samenwerking met het sociaal domein, lokale GGD en provincie Utrecht is in 2025 gestart met een lokaal hitteplan. Dit loopt door in 2026. Milieu De nieuwe Omgevingsdienst Utrecht (ODU) start per 2026 en voert dan de VTH-(Vergunning Toezicht Handhaving)-basistaken en advieswerkzaamheden op milieugebied uit voor alle Utrechtse gemeenten en de provincie. De Omgevingswet vormt hiervoor de basis.

Concrete acties • •

• •

•

•

De ODU werkt met een nieuw uniform mandaat voor alle gemeenten en de provincie. De ODU richt zich in 2026 op het bouwen van een sterke organisatie. Het gaat met name om integratie, cultuurvorming en samenwerking. De ODU zet in op een snelle en zorgvuldige uniformering van werkprocessen en systemen. Doel is minimaal 95% van de afgesproken productie te realiseren en daarmee continuïteit en kwaliteit te leveren. Inzet is om per april 2026 te voldoen aan de robuustheidscriteria van het Interbestuurlijk Programma (IBP) VTH. Hier gaat het o.a. om de omvang van het werkprogramma, innovatiebudget, weerstandsratio, en het opleidingsbudget. De oude omgevingsdienst RUD Utrecht wordt opgeheven. Het gezamenlijk Algemeen bestuur van de RUD Utrecht en de ODRU stelde de financiële uitgangspunten voor de liquidatie van de omgevingsdiensten vast. De uitvoering van de liquidatie vindt grotendeels plaats in 2026 en loopt uiterlijk tot midden 2027. De ODU werkt volgens de nieuwe uniforme Uitvoerings-en Handhavingstrategie regio Utrecht 2026 (U&H strategie). Alle deelnemers van de ODU stellen dit gemeenschappelijk uitvoeringskader vast voor de taken die de ODU uitvoert. Wettelijk is dit verplicht. De U&H-strategie bevat een gezamenlijke risicoanalyse, prioriteitstelling en monitoringsindicatoren voor de milieutaken binnen de provincie.

De strategie vormt de basis voor het regionale jaarlijkse uitvoeringsprogramma vanaf 2027.

Begroting 2026 – Gemeente Soest

Pagina 50 van 205

•

•

De ODU voert een nieuwe taak voor de deelnemers uit: “Opdrachten met een gezamenlijk regionaal belang”. Alle deelnemers reserveren hiervoor uren in de DVO en bepalen jaarlijks de opdrachten. Financiering Bodemtaken: Vanaf 2026 stopt het budget van de provincie aan gemeenten voor de voormalige provinciale bodemtaken. Voor Soest bedroeg het budget maximaal € 37.000 over 2024 en 2025. In onze Meerjarenbegroting is al rekening gehouden met het vervallen van het budget.

Basisgeluidemissie Wij starten met het vastleggen van de basisgeluidemissie (bge) van de gemeentelijke wegen in Soest. Dit is een verplichting op basis van de Omgevingswet. De basisgeluidemissie is de nulsituatie of ook wel referentieniveau. We monitoren na vaststelling van de bge de toename van de geluidemissie elke 5 jaar. Op basis van de uitkomsten bepalen we of en welke maatregelen we treffen. Geluidsanering In 2024 hebben wij € 411.520 ontvangen van het ministerie van I&W voor het treffen van geluidsisolerende maatregelen aan maximaal 131 saneringswoningen. De woningen liggen langs de Beukenlaan, de Nieuweweg en de Soesterbergsestraat. In 2025 onderzoeken we de deelnemende woningen. In 2026 starten we met de uitvoerende werkzaamheden. De subsidie is kostendekkend. Migratie BIS Wij verbeteren onze dienstverlening op het gebied van bodeminformatie. Daarvoor migreren we onze bodeminformatie naar het bodeminformatiesysteem (BIS) van de RUD (vanaf 2026 ODU). De bodeminformatie is nu verdeeld over ons systeem en dat van de RUD. Na de migratie wordt de bodeminformatie rechtstreeks en geanonimiseerd, online beschikbaar gesteld via het Knooppunt Bodeminformatie. Hierdoor wordt ook de verplichte uitwisseling van bodeminformatie met de Basis Registratie Ondergrond (BRO) eenvoudiger. Voor de migratie worden eenmalig kosten gemaakt.

De structurele kosten van het beschikbaar maken van de bodeminformatie past binnen het DVO. Door deze taken te verschuiven naar de RUD heeft de gemeente zelf geen licentiekosten meer voor het eigen bodeminformatiesysteem NAZCA. Ook wordt er bespaard op personele kosten. Ook is het niet meer nodig om zelf de rapporten uit het archief (digitaal en analoog) te halen, zo nodig te kopiëren/digitaliseren en toe te sturen.) Doordat deze uren niet worden geschreven is het niet mogelijk de grootte van de besparing aan te geven. Met wie werken we samen? We werken met samen waar dat kan om onze doelen te kunnen halen. Maar ook om de manier waarop we dat doen, beter en slimmer te maken. Transparant zijn over rollen en verwachtingen is daarbij belangrijk.

Begroting 2026 – Gemeente Soest

Pagina 51 van 205

Verbonden partijen • AVU • RMN • ODU (Omgevingsdienst Utrecht) Stakeholders Stakeholders zijn onder meer: SOEN, EAS en andere inwonerinitiatieven, BMO, Soester Zakenkring, provincie Utrecht, gemeenten, waterschap Vallei & Veluwe, Vitens, NME Soest, Portaal, De Alliantie. Wat mag het kosten? Deelprogramma

L/B

Rekening

Begroting

2024

2025

2026

2027

2028

2029

9,890 8,139

11,708 7,889

10,354 7,859

10,390 7,946

10,551 8,157

10,827 8,585

1,751

3,818

2,495

2,443

2,394

2,242

Lasten Baten

1,354 -31

1,318 57

1,156 268

881 695

Resultaat

1,323

1,375

1,424

1,576

(bedragen * € 1.000) Klimaat

L B

Resultaat Afwijkingen t.o.v. 2025:

De grootste afwijkingen ten opzichte van de begroting 2025 bestaan uit: Energieprogramma - Voor het programma ‘Energie van Soest 2024-2030’ is in de begroting 2025 incidenteel budget van 1 miljoen euro vrijgemaakt uit de algemene reserve. De middelen worden gedurende de looptijd van het programma ingezet voor het ondersteunen van inwonerinitiatieven. In april 2025 is daarvoor de subsidieregeling ‘Klimaatkas’ vastgesteld. - Voor onder andere het vormgeven van warmtetransitie in uitvoeringsplannen is alleen in 2025 incidenteel budget van circa € 500.000 beschikbaar. Indicatoren Voor zowel circulair als energie als voor water, riolering en klimaatadaptatie worden nieuwe plannen voor de komende jaren ontwikkeld. Daar horen (nieuwe) doelen en indicatoren bij. Hieronder zijn indicatoren opgenomen die de ontwikkeling laat zien van onderwerpen die relevant zijn. Het maakt zichtbaar dat extra inspanningen nodig zijn onze doelen op de lange termijn te kunnen halen.

Begroting 2026 – Gemeente Soest

Pagina 52 van 205

(Bron: CBS) In onderstaande grafiek de cijfers ten aanzien van restafval. Restafval is huishoudelijk afval dat overblijft nadat recyclebaar materiaal zoals glas, papier, en GFT (groente-, fruit- en tuinafval) is gescheiden, en dus niet meer gerecycled kan worden. Dit is dan ook de meest interessante parameter. Zie ook: evaluatie Grondstoffenaanpak 2021 – 2023 blz.21.

Begroting 2026 – Gemeente Soest

Pagina 53 van 205

Energieverbruik gebouwde omgeving in TJ in Soest (bron: Klimaatmonitor):

CO2-uitstoot energieverbruik van sectoren in Soest in kton (bron: Klimaatmonitor):

Beleidskaders Link naar beleidskader Omgevingsprogramma Water Omgevingsprogramma Groen en landschap Programma Energietransitie 2020 - 2025 Programma Energie van Soest 2024-2030

Uitnodigingskader grootschalige elektriciteitsopwekking Soest en Soesterberg

RES Amersfoort 1.0

Begroting 2026 – Gemeente Soest

Korte omschrijving

Datum besluit 8 juli 2025 8 juli 2025

Hoe werken we samen met onze partners en de samenleving toe naar een energieneutraal en aardgasvrij Soest in November 2024 2050, en een 45% energieneutraal Soest in 2030. Met dit uitnodigingskader geven we ruimte aan 1 zonneveld. We wijzen drie onderzoekslocaties aan voor Juli 2021 windturbines waar in totaal maximaal 7 grote windturbines kunnen komen. De RES 1.0 laat zien hoe de regio in 2030 1.50 TWh aan duurzame energie gaat Juni 2021 produceren. Hierin zijn vier treden Pagina 54 van 205

aangebracht die inzicht geven in de mate van haalbaarheid . De RES 2.0 is de Voortgangsrapportage en geeft inzicht waar we nu staan met RES Amersfoort 2.0 uitvoering van de RES 1.0. Ook het Stappenplan naar RES 3.0 is hier onderdeel van. Beleidskader voor duurzaam gemeentelijk waterbeheer in Soest. Gemeentelijk Water en Rioleringsplan Soest 2018-2022, Invulling gemeentelijke zorgplichten voor verlengd met 2 jaar inzameling afvalwater, hemelwater en grondwater. De grondstoffenaanpak van gemeente Soest laat zien hoe afval niet meer gaan Grondstoffenaanpak 2021-2023 zien als afval, maar als grondstof voor andere producten. Beleid waarin staat hoe we stapsgewijs de Aanpak Circulaire Economie 2025-2030 circulaire opgave integreren in het werk van de gemeentelijke organisatie.

Begroting 2026 – Gemeente Soest

Juni 2023

December 2017, verlenging: 1 december 2022.

December 2020 Naar verwachting september 2025

Pagina 55 van 205

Deelprogramma 2.3 Economie De Regio Amersfoort, waar Soest onderdeel van is, is een van de meest gewilde regio’s van Nederland om te wonen en te werken. Dit blijkt ook uit de enorme woon- en werkopgave waar we de komende jaren met elkaar voor staan. De ambitie is tot 2040 minimaal 40.000 woningen extra te realiseren. Daarnaast zijn we ook onderdeel van een toeristisch recreatief aantrekkelijke regio waar het aantal toeristen en bezoekers nog jaarlijks stijgt. Om de economie en de voorzieningen mee te laten groeien is ruimte nodig voor circa 32.000 arbeidsplaatsen in de regio. Uit recente studies en inzichten wordt steeds duidelijker dat wonen niet zonder werken kan. Daarnaast is het van belang dat we ook onze voorzieningen laten meegroeien en door ontwikkelen met de groei van onze inwoners en bezoekers. Denk hierbij aan onze winkelcentra, maatschappelijke voorzieningen en recreatieve voorzieningen. Ondernemers zijn van groot belang voor de vitaliteit van Soest en Soesterberg. Zij zorgen voor werkgelegenheid en voorzieningen, en zijn vaak maatschappelijk betrokken door middel van sponsoring van verenigingen en evenementen. Tegelijkertijd vinden ondernemers het belangrijk dat het voor werknemers goed wonen is in de nabijheid van hun bedrijf. Als gemeente willen we daarom randvoorwaarden bieden voor ondernemers om zich te kunnen ontwikkelen, groeien en innoveren.

Dit doen we gezamenlijk met het bedrijfsleven. Ook zetten we in op een blijvend aantrekkelijke gemeente voor toeristen en recreanten. Wat willen we bereiken? • Voldoende ruimte beschikbaar houden en creëren om de werkgelegenheid mee te laten groeien met de groei van het aantal inwoners. • Regionale samenwerking binnen de regio Amersfoort en met de provincie Utrecht om ervoor zorg te dragen dat er voldoende ruimte beschikbaar blijft en komt voor bedrijvigheid. • We blijven een ondersteunende en verbindende rol vervullen voor ondernemers. • We spelen in op regionale ontwikkelingen en zorgen ervoor dat we een gemeente zijn waar je goed kunt recreëren en verblijven. Global Goals Met het deelprogramma economie dragen wij bij aan de volgende global goals: • Iedereen heeft de mogelijkheid om zinvol en waarde creërend werk te doen • We stimuleren economische initiatieven, waarmee mensen in vertrouwen hun talent in kunnen zetten voor de wereld • Iedereen heeft de toegang tot de kennis om bewust te produceren en consumeren waarbij zowel bedrijven als particulieren extra wordt aangemoedigd dit te doen.