2. Bijlage 1 Begroting 2025-2028

Begroting 2025 – Gemeente Soest

Pagina 29 van 203

Het ontwikkelingsdoel 16 - vrede, justitie en sterke publiek diensten - willen we bereiken door: Met name door de aanpak van ondermijnende criminaliteit en cybercriminaliteit en tevens door de uitvoering van andere taken binnen dit deelprogramma. Het versterken van de inzet van de Wet Bibob draagt hier ook zeker aan bij.

Wat gaan we ervoor doen? Het geactualiseerd Integraal Veiligheidsplan 2023-2026 is door de raad vastgesteld. We gaan de komende jaren aan de slag met de uitvoering van dit IVP. De onderwerpen en doelstellingen die in dit IVP verder aan bod komen zijn uitgewerkt in Uitvoeringsprogramma’s (UVP's): • Ondermijning • Zorg en veiligheid • Jeugdoverlast en -criminaliteit • Cybercriminaliteit • Woonoverlast Naast het IVP is het Beleid Mensenhandel een belangrijk richtsnoer voor de komende periode. Daarnaast is het van belang om aandacht te hebben en blijven houden voor het op orde zijn van de crisisorganisatie. Ondermijning We verbeteren onze informatiepositie op het gebied van ondermijnende criminaliteit. Dat doen we door het creëren van bewustzijn, leren herkennen van signalen en het vergroten van de meldingsbereidheid van inwoners met communicatiecampagnes. Daarnaast vergroten we onze zichtbaarheid. In het UVP Ondermijning zijn 5 speerpunten opgenomen: 1. Vergrote meldingsbereidheid bij inwoners, bedrijven en organisaties. Om het aantal meldingen te vergroten moeten de signalen en kenmerken van ondermijnende criminaliteit breder bekend worden in de samenleving. Dit is een continu proces wat jaarlijks aandacht nodig heeft. Om dit te bereiken zetten we sterk in op communicatie campagnes voor uiteenlopende doelgroepen. 2.

Een sterke informatiepositie van de eigen organisatie en ketenpartners. De gemeente heeft een lokaal ondermijningsoverleg met ketenpartners dat regelmatig bij elkaar komt. Doel van het overleg is om casussen integraal te bespreken. Dit kan resulteren in gezamenlijke controles. Daarnaast maken we gebruik van meld misdaad anoniem. 3. Een weerbaar bestuur en organisatie Er worden bewustwording-sessies georganiseerd, niet alleen voor ambtenaren maar ook voor het bestuur. Voor bepaalde functies is een aanvullende screening nodig (VOG-p). De toepassing van de Wet Bibob is een belangrijk instrument om bestuurlijke weerbaarheid te vergroten. We willen verhinderen dat we als gemeente zaken doen met niet-integere Begroting 2025 – Gemeente Soest

Pagina 30 van 203

partijen. Door het toepassen van de Wet Bibob voorkomen we dat verleende vergunningen en beschikkingen gebruikt worden voor criminele activiteiten. In 2025 willen we dit instrument beter en meer inzetten. Om dit te kunnen doen worden er voor het jaar 2025 incidenteel extra middelen (€ 75.000) geraamd. Deze middelen zullen worden ingezet om de (uitvoerings)capaciteit te vergroten en als werkbudget voor onder andere (juridische) ondersteuning bij complexe dossiers. In 2025 maken we een nadere afweging of en in hoeverre een structureel hoger budget nodig is. 4. Eenduidig en BES-breed beleid We streven naar een zo uniform mogelijke bestuursrechtelijke aanpak binnen BES en passen het bestuurlijke instrumentarium hier op aan. Er wordt gewerkt aan eenduidige werkprocessen. 5. Gerichte aanpak van drugshandel en -productie, met een focus op jonge aanwas Communicatie op scholen en aan ouders gericht op jongeren om ze te wijzen op de risico’s van het starten van een criminele carrière. Verder richten wij ons op de aanpak van mensenhandel. Deze vorm van ondermijnende criminaliteit speelt zich naar zijn aard in het verborgene af. Zowel dader als slachtoffer proberen mensenhandel situaties namelijk vaak onzichtbaar te houden voor de buitenwereld. Ook hier zetten wij in op het vergroten van de meldingsbereidheid van eigen medewerkers, professionals en inwoners.

Daarnaast gaan wij als gemeente actief op zoek naar signalen, bijvoorbeeld van illegale prostitutie. Het signaleren en bestrijden van uitbuiting en mensenhandel is grotendeels belegd bij de boa’s. Zowel de boa’s die in het binnenstedelijk gebied werken, als die in het buitengebied werken, houden zich bezig met preventie en controles op ondermijning. De aandachtsfunctionaris Mensenhandel wordt beter gepositioneerd, zodat collega’s weten waar ze hun mogelijke signalen van mensenhandel kunnen melden. In lijn met het coalitieakkoord en het Integraal Veiligheidsplan zijn voor het jaar 2024 extra middelen (€ 145.000) vrijgemaakt voor de intensivering van handhaving en bestrijding van ondermijning. Deze middelen zijn ingezet voor de versterking van het boateam en de ondersteunende middelen (meer controle en toezicht heeft ook gevolgen voor de handhavingsjuristen). Voorgesteld wordt om dit voort te zetten. Hiervoor wordt structureel € 145.000 geraamd. Zorg en veiligheid In 2024 is hard gewerkt aan de verbetering van de samenwerking op zorg en veiligheid en er loopt een verbetertraject met het jongerenwerk. Die samenwerking is al goed vooruit gegaan, hier bouwen we in 2025 op voort. Verder richten we ons op de professionalisering in de keten door de implementatie van het AVE model (Integrale Aanpak ter Voorkoming van Escalatie). Zie hiervoor ook het deelprogramma 3.1 Sociaal Domein.

Begroting 2025 – Gemeente Soest

Pagina 31 van 203

Jeugdoverlast en -criminaliteit Jongeren hebben hun eigen plek in de samenleving. Zij moeten elkaar (ook in de openbare ruimte) kunnen ontmoeten. Dit mag niet tot onevenredige overlast van de omgeving leiden. Bij de aanpak van situaties waarin overlast wordt ervaren, zetten wij vooral in op onderling gesprek en erkenning van elkaars belangen. Bij ernstige situaties richten wij ons direct op het normaliseren van de situatie. Met betrekking tot jeugdcriminaliteit zetten wij in op de zogenaamde ‘jonge aanwas’. We willen meer zicht krijgen op criminaliteit onder jongeren. Dit doen wij in eerste instantie door uitvraag bij interne afdelingen en externe ketenpartners als de politie, scholen en jongerenwerk. Als deze uitvraag daartoe aanleiding geeft, overwegen wij een externe partij een onderzoek onder de jongeren zelf uit te voeren. Cybercriminaliteit Uit de jaarlijkse criminaliteitscijfers blijkt dat digitale criminaliteit steeds verder oprukt in de samenleving. Daarom gaan we inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties meer bewust maken van de noodzaak van digitale veiligheid. Naast de inzet op jeugd via projecten als Hackshield, organiseren we ook bijeenkomsten voor specifieke doelgroepen als ondernemers en ouderen. Woonoverlast Woonoverlast pakken we met verschillende ketenpartners aan.

In 2024 hebben we ketenpartners, zoals woningcorporaties en buurtbemiddeling (Welzin) steviger in hun rol gezet, hier gaan we in 2025 mee door. Daar waar nodig zetten we bestuursrechtelijke bevoegdheden uit de Wet Woonoverlast in. Dergelijke bevoegdheden zijn altijd een ‘ultimum remedium’; een laatste redmiddel. Crisisorganisatie In 2025 bereiden we de crisisorganisatie nog verder voor op een eventuele crisis. Dit doen we door oefeningen, cursussen en heldere afspraken. Natuurbrandbestrijding In januari 2024 zijn we gestart met de pilot gebiedsgerichte aanpak natuurbrandbeheersing. De gemeente Soest is één van de drie pilotgemeenten. In totaal zijn er binnen de VRU negen gemeenten die onder de natuurbrandgemeenten vallen. Eén van de onderdelen van de pilot is het inzichtelijk maken van eventuele kosten voor stakeholders, waaronder de gemeente. We wachten nadere adviezen af om te beoordelen welke structurele maatregelen noodzakelijk zijn, inclusief de financiële consequenties. Met wie werken we samen? Politie, Openbaar Ministerie, Belastingdienst, RIEC, VRU, provincie, omliggende gemeenten, jongerenwerk, Veilig Thuis, CTER, reclassering, Ministerie van Justitie en Veiligheid, Koninklijke Horeca Nederland, bedrijvenverenigingen, Bureau Regionale Veiligheidsstrategie.

Begroting 2025 – Gemeente Soest

Pagina 32 van 203

Wat mag het kosten? Deelprogramma

L/B

(bedragen * € 1.000)

Rekening

Begroting

2023

Veiligheid

L B

2024

4.718

2025

5.527

2026

5.548

2027

5.275

2028

5.294

5.567

41

17

17

17

17

17

4.677

5.510

5.531

5.257

5.277

5.550

Lasten

-22

252

233

-41

Baten

0

0

0

0

Resultaat

-21

252

233

-40

Resultaat Afwijkingen t.o.v. 2023:

Binnen dit deelprogramma zijn er geen grote afwijkingen ten opzichte van de begroting 2024. Indicatoren Veiligheid laat zich niet goed vangen in concrete indicatoren. Via de Veiligheidsmonitor wordt periodiek gemeten hoe inwoners de veiligheid in Soest ervaren. Hierbij wordt ook gekeken hoe we er voor staan ten opzichte van de omliggende gemeente. Via de politie kan voortdurend inzicht gekregen worden in de criminaliteitscijfers in de gemeente Soest. Hierdoor kan er gemonitord worden op trends, afwijkingen ten opzichte van de regio, provincie en zelfs landelijk. Hieronder een voorbeeld van de data die opgevraagd kan worden.

Begroting 2025 – Gemeente Soest

Pagina 33 van 203

Deze cijfers zijn mede bepalend voor de prioriteit die wij geven aan het voorkomen bepaalde vormen van criminaliteit. Beleidskaders Korte omschrijving

Beleidskader

Jaar besluit

Beleidsregels Wet Bibob

http://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR660712

2021

Beleidsregels 13b Opiumwet

http://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR618586

2018

Beleidsregels sluiting voor publiek openstaande gebouwen 2018

http://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR610835

2018

Beleidsnota mensenhandel

http://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR638262

2023

Beleidsregel aanpak Wet Woonoverlast

http://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR694198

2023

Begroting 2025 – Gemeente Soest

Pagina 34 van 203

Deelprogramma 1.4 Accommodaties en eigendommen Als gemeente Soest hebben wij verschillende panden in ons eigendom. De belangrijkste opgave hierbij is verbetering en optimalisatie van ons vastgoedbeheer. Door verbetering van het vastgoedbeheer komt er meer grip op, wat zorg draagt dat (maatschappelijke) organisaties, verenigingen en clubs voor bijvoorbeeld sport en culturele activiteiten uitoefenen, kunnen worden gehuisvest, waar de inwoners van de gemeente Soest gebruik van kunnen maken. Verder verplicht de Wet Markt en Overheid de gemeente in principe om alle kosten die zij maakt voor een dienst door te berekenen in de prijs. Daarnaast is de gemeente vanuit de zorgplicht voor onderwijshuisvesting ook verantwoordelijk voor het bieden van ruimte voor bewegingsonderwijs voor basisonderwijs.

Wat willen we bereiken? • Vastgoedportefeuille die aansluit bij de behoeften van de samenleving en maatschappelijke functies, zowel in kwantiteit als kwaliteit ten behoeve van het uitvoeren van ons gemeentelijk beleid; • Efficiënter beheer van ons maatschappelijk vastgoed; • Clustering van maatschappelijke voorzieningen (kunst, cultuur, welzijn en binnensport); • Een evenwichtig voorzieningenniveau van het maatschappelijk vastgoed waar mogelijk; • Een integrale aanpak voor de invulling van onderwijshuisvesting een goede spreiding van toekomstbestendige duurzame schoolgebouwen inclusief Integraal Kind Centrum; • Realisatie uitvoeringsprogramma voor de eerste termijn van het IHP; • Versnellen verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed, waarbij vooraf weloverwogen keuzes worden gemaakt welke panden we wel en niet in portefeuille willen houden. Global goals Dit deelprogramma draagt bij aan de volgende duurzame ontwikkelingsdoelen: Het ontwikkelingsdoel 4 – kwaliteitsonderwijs – willen we bereiken door: • het realiseren van gezonde toekomstbestendige onderwijsgebouwen.

Het ontwikkelingsdoel 7 – betaalbare en duurzame energie – willen we bereiken door: • een duurzaam ontwerp en beheer van het maatschappelijk vastgoed. Het ontwikkelingsdoel 11 – duurzame steden en gemeenschappen – willen we bereiken door: • een goede spreiding van onze scholen; • het bevorderen de leefbaarheid van de wijken.

Begroting 2025 – Gemeente Soest

Pagina 35 van 203

Wat gaan we daarvoor doen? Integraal Accommodatiebeleid (IAB) Beleidsdoelstellingen voor de gemeentelijke gebouwen zijn vastgelegd in het Integraal Accommodatie Beleid (IAB) (2021). Hier geven wij uitvoering aan. Dit beleid zet sterk in op samenwerking met het onderwijsveld, gebouweigenaren, verenigingen en maatschappelijke organisaties. Vanuit het IAB stimuleren en faciliteren we meervoudig gebruik van de eigen accommodaties en onderwijsgebouwen (dubbelgebruik van bijvoorbeeld schoollokalen na schooltijd), maar ook het multifunctioneel gebruik van ruimten door meerdere gebruikers onder één dak. Huisvesting neven-brandweerpost; Nadat de oude brandweernevenpost is gesloopt, is er een behoefte aan een nieuwe locatie ten behoeve van een nieuwe nevenpost binnen Soest. In 2024 is de behandeling van dit dossier hervat en wordt er een nieuwe locatie gezocht in samenspraak met de VRU. Dit dossier wordt zowel in 2024 en 2025 uitgewerkt. Realisatie van de post zal mogelijk plaatsvinden medio 2026. Huisvestingsvraag maatschappelijke instellingen We zien een groeiende vraag van maatschappelijke instellingen naar geschikte huisvesting in Soest.

Afhankelijk van de uitkomst van het lopende onderzoek volgt verdere uitwerking en implementatie Toekomst zwembad Zoals in de kadernota 2025 aangegeven, zijn wij bezig met het opstellen van toekomstscenario’s voor ons gemeentelijk zwembad dat onderdeel is van sportcomplex Sportboulevard De Engh. Vooruitlopend op een nog te maken keuze voor het scenario, houden wij in de financiële meerjarenprognose vooralsnog rekening met een per saldo hogere last van € 500.000 vanaf het jaar 2028. U kunt dit jaar nog een voorstel tegemoet zien. Huisvesting consultatiebureau GGD De afgelopen periode hebben we samen met de GGD gezocht naar een geschikte locatie voor de huisvesting van het consultatiebureau in Soest. Dit vanwege herontwikkeling van de locatie waar ze momenteel zijn gehuisvest. Inmiddels wordt gezocht naar een nieuwe locatie voor zowel Soest als Soesterberg. De gemeente Soest heeft hierin een bemiddelende rol. Wij willen de nieuwe locaties in 2025 realiseren. Hierin zal ook een aansluiting worden gezocht met betrekking tot het onderzoek huisvesting maatschappelijke voorziening. Waar multifunctioneel gebruik met andere aanbieders wordt bevorderd door middel van ontmoeten en samenwerking. Integraal Huisvestingsplan (IHP) Op 4 juli 2024 is het IHP herijkt en is het uitvoeringsprogramma vastgesteld voor 2024 t/m 2028.

Het uitvoeringsprogramma is opgesteld in samenwerking met de schoolbesturen. Door aanvullend een uitvoeringsprogramma op te stellen ten behoeve van de eerste termijn van het IHP, willen we ook de uitvoerbaarheid en voortgang van dit plan borgen. Begroting 2025 – Gemeente Soest

Pagina 36 van 203

In het IHP is rekening gehouden met de ontwikkeling van Soest en Soesterberg. Hierdoor blijft het mogelijk om leerlingen te voorzien van onderwijs. Voor financiering van dit IHP is er voorzien in extra stortingen in de reserve voor het Integraal Accommodatie Beleid (IAB). Deze geven voldoende dekking van het vastgestelde IHP. De te beschikbaar stellen kredieten worden door een raadsbesluit geactiveerd. De scholen hieronder staan (vooralsnog) gepland in de begrotingsperiode 2024-2027. Nieuwbouw Griftland College (vervangende nieuwbouw) Het Griftland College is in 2024 gestart met de realisatie van nieuwbouw. Het uitvoeringskrediet hiervoor heeft de raad inmiddels beschikbaar gesteld. Het schoolbestuur streeft naar oplevering in 2026. De 2e van der Huchtschool Voor de nieuwbouwplannen van de 2e van der Huchtschool is een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld aan het schoolbestuur in 2024. Er is nu gestart met de voorbereidingen van nieuwbouw. De bedoeling is dat de school na de zomer 2025 wordt gehuisvest in tijdelijke huisvesting (voormalige Waterinkschool) en teruggaat naar de nieuwbouw voor het schooljaar 2026/2027. De Postiljon (vervangende nieuwbouw) Voor de Postiljonschool is gestart met een verkennend onderzoek naar het benodigde programma voor nieuwbouw. In 2025 wordt u een voorstel voor het voorbereidingskrediet voorgelegd.

Assetmanagement Om de verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed te versnellen, is er in 2024 een Assetmanager aangesteld. Door middel van assetmanagement wordt er een betere balans gecreëerd in de doelmatigheid, prestaties, risico’s en totale kosten en baten van onze kapitaalgoederen. De eerste jaren is de focus voornamelijk op het maatschappelijk vastgoed gericht. Met name op het versnellen van de verduurzaming van ons vastgoed en het opstellen van meerjarige beheer-, onderhouds- en exploitatieplannen. Daarna gaan we een verbreding bewerkstelligen richting al onze kapitaalgoederen in de openbare ruimte, zodat assetmanagement organisatiebreed wordt doorgevoerd. In 2025 wordt het in kaart brengen van alle vastgoed gerelateerde zaken m.b.t. het gemeentelijk vastgoed en gronden door de assetmanager afgerond. Ook de hieraan gekoppelde overeenkomsten (huur, koop, pacht, etc.) worden meegenomen. Hiermee komt de basis op orde. Met deze informatie kunnen wij strategische beslissingen maken over ons vastgoed en daarmee uitvoering geven aan het IAB. Daarnaast stellen we een plan op met als doel sneller duurzaamheidsprojecten te realiseren (procesvoorstel en besluitvormingstraject). Op basis van deze routekaart willen we 32 gebouwen verduurzamen. Voor het overige vastgoed wordt de positie in de vastgoedportefeuille bepaald. Begroting 2025 – Gemeente Soest

Pagina 37 van 203

Eén van de vragen is hoeveel we nodig hebben aan kredieten gebaseerd op een concreter duurzaamheidspakket per gebouw dan is voorgesteld in het rapport van BRINK (bijlage bij de routekaart verduurzaming gemeentelijk vastgoed). Definitieve selectie van de volgorde van verduurzaming van het vastgoed zal mede worden vastgesteld op basis van de positie in de vastgoedportefeuille, verduurzamingsmogelijkheden en een passende exploitatie van de vastgoedaccommodatie. We kijken ook of het gebruik nog passend is en/of waar we dit kunnen optimaliseren. Dit ook in combinatie met het onderzoek huisvesting maatschappelijk vastgoed. Met wie werken we samen? We werken binnen dit deelprogramma samen met gebruikers van accommodaties waaronder schoolbesturen/(maatschappelijke) partners. Wat mag het kosten? Deelprogramma (bedragen * € 1.000)

L/B

Accommodaties en eigendommen

L B

Rekening 2023

Resultaat

1.355 613 742

Begroting 2024 1.230 625 605

Afwijkingen t.o.v. 2024: Lasten Baten Resultaat

2025

2026

2027

2028

1.208 723 485

983 723 261

1.119 723 396

1.046 723 324

22 98 120

246 98 344

111 98 209

183 98 281

De grootste afwijkingen ten opzichte van de begroting 2024 bestaan uit: - Hogere baten door de indexatie van de huren. Indicatoren Als indicatie voor dit deelprogramma willen we de ambitie aan CO2-reductie uitgedrukt in % nemen die we per gebouw inzichtelijk maken na uitvoering van duurzaamheidsmaatregelen. Dit wordt verder uitgewerkt in het plan voor de versnelling van de verduurzaming van het gemeente vastgoed (doelstellingen zoals geformeerd in de routekaart verduurzaming scenario 3 BENG). Beleidskaders Link naar beleidskader

Korte omschrijving

Datum besluit

Integraal accommodatiebeleid (IAB)

Een visie op gemeentelijke accommodaties

Raad, 4 maart 2021

Integraal huisvestingsplan onderwijs (IHP)

Een integrale visie en plannen m.b.t. de huisvesting van het primair en voortgezet (speciaal) onderwijs in de gemeente voor de periode 2021-2035.

Raad, 4 juli 2024

Routekaart verduurzaming maatschappelijk vastgoed

Deze routekaart maakt inzichtelijk wat de omvang van de verduurzaming van ons Raad, 2 december vastgoedportefeuille is op weg naar 2030 en 2021 2050.

Begroting 2025 – Gemeente Soest

Pagina 38 van 203

Programma 2 – Fysieke leefomgeving Inhoud programma Tot het programma fysieke leefomgeving behoren de volgende deelprogramma’s: 2.1 Wonen 2.2 Klimaat 2.3 Economie 2.4 Mobiliteit en infrastructuur 2.5 Natuur en landschap

Begroting 2025 – Gemeente Soest

Pagina 39 van 203

Omgevingsprogramma’s Op 20 juni 2024 heeft uw raad het ruimtelijk afwegingskader voor de omgevingsprogramma’s fysieke leefomgeving vastgesteld. Het betreft de programma’s Wonen, Werken, Mobiliteit, Water en Groen. Het afwegingskader slaat een brug tussen de doelen en ambities uit de Omgevingsvisie Soest en Soesterberg en de nadere uitwerking in de omgevingsprogramma's, zodat op een transparante en herleidbare wijze duidelijk is hoe een integrale afweging gemaakt wordt tussen verschillende beleidsvraagstukken met een ruimteclaim. De ambtelijke afronding van de omgevingsprogramma’s kost meer tijd dan verwacht, mede veroorzaakt door ingrijpende omstandigheden van personele aard (hierover hebben we uw raad geïnformeerd). Dit heeft ertoe geleid dat de omgevingsprogramma’s nog niet konden worden vastgesteld. Zoals al in de kadernota is verwoord, verwachten wij dat de uitvoering van de omgevingsprogramma’s een aanzienlijk budget zal vragen. Gelet op de fase waarin we ons bevinden, de reikwijdte van de omgevingsprogramma’s en het huidige financieel meerjarenperspectief hebben we voor deze begroting de volgende afweging gemaakt. Zoals in de inleidende hoofdstukken van de begroting is verwoord, vertoont het budgettaire beeld vanaf het ravijnjaar 2026 aanzienlijke tekorten. Dit legt vooralsnog budgettaire beperkingen op om nu structurele verplichtingen aan te gaan.

We maken nadere keuzes, waarbij voorstellen in beginsel worden beperkt tot de criteria ‘wettelijk’, ‘basis op orde’ en vooral ‘passend binnen doelstellingen van het coalitieakkoord’. Dit betekent niet dat we onze ambities loslaten. Dit is ook niet nodig, omdat de reikwijdte van de omgevingsprogramma’s zich uitstrekt tot 2040, overeenkomstig de Omgevingsvisie. Dit brengt ons tot het voorstel om in de voorliggende begroting vooralsnog uit te gaan van de volgende ramingen: • een budget van € 700.000 voor het nemen van incidentele maatregelen; • dit budget van € 700.000 te dekken uit de algemene reserve; • rekening te houden met een structureel budget van € 300.000 vanaf 2025.

Begroting 2025 – Gemeente Soest

Pagina 40 van 203

Deelprogramma 2.1 Wonen Een dorps en groen Soest waar elke inwoner zich thuis voelt. We willen een gemeente zijn waar elke doelgroep passend en met plezier woont. Wat willen we bereiken? • Toevoegen van passende woningen voor alle doelgroepen. • Verbeteren van leefbaarheid en vitaliteit van onze wijken voor onze inwoners. • Versterken van de ruimtelijke kwaliteit. Global goals De duurzame ontwikkelingsdoelen (global goals) zijn: Verminderen ongelijkheid, duurzame steden en gemeenschappen en Partnerschap: Het ontwikkelingsdoel 10 – ongelijkheid verminderen – willen we bereiken door: • Ons beleid te richten op een inclusieve samenleving; • Te zorgen voor gelijke kansen; Het ontwikkeldoel 11- duurzame steden gemeenschappen – willen we bereiken door: • Betaalbare woningen te realiseren; • Doorstroming op de woningmarkt te bevorderen; • Een gezonde en veilige leefomgeving te creëren. Het ontwikkeldoel 17 – partnerschap- willen we bereiken door: • Samen te werken met regionale en nationale partners; • Stimuleren van een coöperatieve omgeving.

Wat gaan we ervoor doen? Versnellen woningbouw Onze focus blijft liggen op de plannen van de woningcorporaties en vervolgens op grote bouwplannen met minimaal 12 woningen. Hiermee zorgen we dat de woningbouwproductie op peil blijft, er beweging op de woningmarkt komt en we invulling geven aan ambities rond betaalbaar wonen. We creëren ruimte voor positieve maatschappelijke neveneffecten van woningbouw, zoals meer ruimte voor klimaatadaptatie, duurzaam bouwen en zorgen dat Soest vitaal blijft. We zien dat een aantal grote projecten vertraging oplopen door bezwaar- en beroepsprocedures (bestemmingsplan, Wet natuurbescherming. Dit kunnen we deels compenseren door in te zetten op het versnellen van de plannen van de woningcorporaties die op een aantal locaties in zowel Soest als Soesterberg oude woningen willen slopen en daarvoor meer nieuwe woningen willen terugbouwen.

Begroting 2025 – Gemeente Soest

Pagina 41 van 203

Daarnaast blijft het belangrijk om vooral kansrijke projecten te prioriteren en dat alle disciplines binnen de gemeente over voldoende capaciteit beschikken om tijdig vergunningen en (anterieure)overeenkomsten met ontwikkelaars te sluiten. Toevoegen van passende woningen voor alle doelgroepen We realiseren voor diverse doelgroepen gemiddeld 200 woningen per jaar tot 2030. We hebben regionaal afspraken gemaakt over de betaalbaarheid van de nieuwbouw en het aantal seniorgeschikte, geclusterde woningen en zorgwoningen dat tot 2030 gerealiseerd moet worden. Realiseren betaalbare woningen Met de Doelgroepenverordening gemeente Soest 2023 en de Verordening compensatiefonds gemeente Soest 2024 sturen we op de betaalbaarheid van nieuwbouwwoningen voor doelgroepen die aangewezen zijn op woningen uit het betaalbare segment. Hiermee wordt hun kans op een woning vergroot. Gevolgen van demografische ontwikkelingen en wet- en regelgeving De bevolking vergrijst steeds meer en de Rijksoverheid zet in op het beperken van de zorg in een verpleeg- of verzorgingshuis. Hierdoor blijven steeds meer kwetsbare inwoners met een zorgvraag in een zelfstandige woning wonen of gaan weer zelfstandig wonen. Als gevolg hiervan is er een toenemende behoefte aan geschikte, geclusterde woningen voor mensen met mobiliteitsproblemen.

Daarnaast zal er een groter beroep gedaan worden op de WMO voor voorzieningen, begeleiding en ondersteuning. Hierdoor zullen de WMO-uitgaven stijgen (zie programma Sociale Leefomgeving). Wetsvoorstel versterking regie volkshuisvesting Dit wetsvoorstel geeft het Rijk, provincies en gemeenten de wettelijke instrumenten om samen regie te voeren op de volkshuisvesting. Onduidelijk is op dit moment wanneer de behandeling in de Tweede kamer plaatsvindt en per wanneer de wet inwerking treedt. Wanneer het wetsvoorstel is aangenomen wordt de raad geïnformeerd over de consequenties van de nieuwe wet. Wet betaalbare huur De wet betaalbare huur is op 1 juli 2024 van kracht geworden. Enkele onderdelen gaan per 1 januari 2025 in. Als gevolg hiervan kunnen nadere toewijzingsregels opgesteld worden voor de middenhuur. Als gevolg van deze nieuwe wet en de wet goed verhuurderschap moet in 2025 aanvullend boete- en handhavingsbeleid worden ontwikkeld. Vanuit de rijksoverheid worden hiervoor en voor de handhaving middelen beschikbaar gesteld om extra personele capaciteit aan te stellen. Bij een evaluatie na 1 á 2 jaar wordt vastgesteld of deze capaciteit voldoende is. Wet goed verhuurderschap Per 1 juli 2023 is de Wet goed verhuurderschap in werking getreden. Huurders kunnen ongewenste verhuurpraktijken bij de gemeente melden.

Begroting 2025 – Gemeente Soest

Pagina 42 van 203

Periodiek wordt bewaakt of extra maatregelen, die de wet mogelijk maakt, nodig zijn. Dit wordt nog niet verwacht. Kosten die voortvloeien uit de extra maatregelen worden overigens niet door het Rijk gedekt. Actualiseren van de huisvestingsverordening In de eerste helft van 2025 wordt de geactualiseerde huisvestingsverordening aangeboden aan de gemeenteraad. De verordening is de lokale uitwerking van de regionale modelverordening die na de zomer van 2024 in de regio is opgesteld. De nieuwe wettelijke mogelijkheden op het gebied van de Huisvestingswet zijn meegenomen in de tekst van de verordening. Andere wijze van urgentieverlening woningzoekenden Op dit moment toetst een externe partij aanvragen voor urgentie om met voorrang in aanmerking te komen voor een sociale huurwoning. Deze partij heeft aangegeven in mei te stoppen met deze dienstverlening. In het voorjaar van 2025 moet bepaald worden of de toetsing aan de voorwaarden uit de Huisvestingsverordening door een andere externe partij of een regionale of lokale urgentiecommissie gedaan gaat worden. Huisvesting van statushouders De komst van asielzoekers naar Nederland fluctueert voortdurend. Zowel in aantallen, als in herkomstlanden. Asielzoekers die een status krijgen, moeten door gemeenten gehuisvest worden: de taakstelling huisvesting statushouders.

De taakstelling voor het eerste halfjaar 2025 wordt rond 1 oktober 2024 bekend gemaakt. Naar verwachting is deze minimaal gelijk aan de taakstelling 2024 (minimaal 96 personen per jaar). De gemeente Soest wil deze taakstelling realiseren in de reguliere woningvoorraad en onderzoekt daarnaast tijdelijke oplossingen, zoals eerder de inzet van Albertsdorp (vanaf aug 2023). Starterslening Op 27 maart 2024 heeft de gemeenteraad de Verordening Starterslening gemeente Soest 2024 vastgesteld. We constateren dat de nieuwe verordening tot meer aanvragen leidt. In heel 2023 zijn er 11 leningen verstrekt. In 2024 zijn er tot 1 juli 10 leningen aangevraagd (waarvan 5 zijn verstrekt). We verwachten dat er in 2025 nog voldoende budget beschikbaar is in het fonds om nieuwe aanvragen toe te kennen. Prestatieafspraken In het najaar van 2023 hebben we prestatieafspraken met de woningcorporaties en hun huurdersvertegenwoordigingen gemaakt voor de periode 2024-2026. Jaarlijks wordt een werkplan (jaarschijf) opgesteld voor het eerstvolgende kalenderjaar. Hierin wordt de evaluatie van de afspraken voor het lopende jaar meegenomen. Onder andere het (nog vast te stellen) omgevingsprogramma Wonen, het uitvoeringsprogramma Wonen met zorg en de Integrale visie op het Sociaal Domein vormen de basis voor de meerjarige prestatieafspraken.

Wonen met zorg Eind 2023 is een uitvoeringsprogramma Wonen met zorg opgesteld. De acties uit dit programma worden opgenomen in het Omgevingsprogramma wonen. Het Begroting 2025 – Gemeente Soest

Pagina 43 van 203

uitvoeringsprogramma betreft zowel de doelgroep ouderen als andere aandachtsgroepen. Als gemeente hebben wij de taak om ervoor te zorgen dat kwetsbare groepen als ouderen en mensen die uit een instelling uitstromen langer zelfstandig (weer) thuis kunnen wonen. Daarnaast is het voorkomen van instroom en het voorkomen van dak- en thuisloosheid een belangrijk aandachtspunt. Samenwerking tussen het fysieke en sociale domein is bij dit thema noodzakelijk. Denk hierbij aan pré-mantelzorgwoningen, zie ook Deelprogramma 3.1 Sociaal Domein. In het najaar van 2024 hebben we samen met alle betrokken partijen een overlegstructuur en werkagenda opgesteld voor wonen met zorg voor ouderen. In 2025 zal deze werkagenda uitgevoerd gaan worden en zal ook weer ingestoken worden op het versterken van de samenwerking met de stakeholders van de overige aandachtsgroepen. Wonen: nieuwe wetgeving De toegenomen aandacht voor de problematiek op de woningmarkt en diverse ontwikkelingen op het terrein van wonen leiden ertoe dat in 2025 nieuwe wet- en regelgeving, zoals de Wet betaalbare huur en de Wet versterking regie volkshuisvesting, in ons beleid moet worden verwerkt. Ook brengt de nieuwe wetgeving nieuwe taken met zich mee. Om deze taken te kunnen uitvoeren zijn extra middelen nodig. Ook om te voorkomen dat er opnieuw achterstanden bij het beleidsveld Wonen ontstaan.

Voorgesteld wordt om een structureel budget van € 107.000 op te nemen in de begroting. Vooralsnog rekenen we op de volledige dekking vanuit het Rijk (Gemeentefonds) voor deze extra kosten. Hierover is echter nog geen zekerheid. Versterken van ruimtelijke kwaliteit Oude Tempel Voor het project Oude Tempel richten we ons het komende jaar op het stedenbouwkundig plan, inrichtingsplan, onderhoud en de voorbereidende werkzaamheden van het bouwrijp maken van het plangebied. Bij al deze plannen en werkzaamheden houden we rekening met de soortenbescherming van planten, bomen en dieren Dalweg Het bestemmingsplan is vastgesteld en ligt voor behandeling bij Raad van State. 12 november 2024 is de zitting. Als de Raad van State het bestemmingsplan onherroepelijk maakt, gaan we in 2025 bouwrijp maken en een koopovereenkomst opstellen. Orlando Op 4 juli 2024 heeft de raad het bestemmingsplan vastgesteld. De start bouw staat gepland 1e kwartaal 2025. Soesterberg Noord Voor kamer 2 en 3 is de gebiedsvisie vastgesteld. De volgende stap is het vaststellen van een ontwikkelstrategie; dit doen we nog in 2024. In 2024/2025 richten we ons op de uitvoering van de gekozen strategie: eventuele aankoop grond, overleg met verschillende partijen en het Begroting 2025 – Gemeente Soest

Pagina 44 van 203

opstellen van een grondexploitatie en/of anterieure overeenkomsten. Uit de eerste berekeningen blijkt dat een sluitende grondexploitatie niet realistisch is. Zelfs als we ons beperken tot de ontwikkeling van kamer 2 moeten we rekening houden met een verliesgevende grondexploitatie. Om in kamer 2 (en 3) een versnelling te realiseren tot transformatie naar wonen zijn we onder meer afhankelijk van de opgave ‘Gebiedssamenwerking, coördinatie en sturing Van A(mersfoort) tot Z(eist). De Meent en omliggende gebiedsontwikkeling Woonwagencentrum De Meent maken we brandveilig door bouwkundige maatregelen en of herinrichting. In 2024 hebben we o.a. samen met de bewoners de inventarisatie gedaan en de wensen opgehaald. Op basis van de gemaakte keuze gaan we in 2025 over tot de uitvoering. Voor de uitvoering gebruiken we het budget dat eerder in de begroting is vastgesteld. Het in ontwikkeling laten brengen van aangrenzende gronden kan door middel van het indienen van een particulier initiatief, zodra het voldoet aan ons gemeentelijke beleid en de uitgangspunten van fysieke leefomgeving. De gesprekken hierover lopen met de initiatiefnemer.

Gebiedssamenwerking, coördinatie en sturing Van A(mersfoort) tot Z(eist) In het verlengde van de alliantieverklaring in 2023 is op 17 juni 2024 een bestuursakkoord ondertekend waarin het ministerie van Defensie, Provincie Utrecht, Waterschap Vallei en Veluwe, Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden en de gemeenten Amersfoort, Leusden, Soest en Zeist zich binden aan een integrale aanpak van de ruimtelijke en maatschappelijke uitdagingen op de Utrechtse Heuvelrug, tussen Amersfoort en Zeist. Het gebied wordt zodanig ingericht dat het klaar is voor de toekomst. Onderdeel van de gebiedssamenwerking zijn projecten van Defensie waaronder de verhuizing van een landmachtonderdeel naar Soesterberg en de komst van een logistiek centrum op Legerplaats Soesterberg. De partners streven naar een gedeeld toekomstbeeld eind 2025 met vuistregels voor het inrichten van dit deel van de Utrechtse Heuvelrug. Dit vraagt om grondig onderzoek en keuzes in welke mate ruimte kan worden geboden aan verschillende functies. Met dit bestuurlijk akkoord stemmen alle partijen in met de medewerking aan een ontwerpend onderzoek met nieuwe ideeën en oplossingen voor de inrichting om een duurzaam en groengebied te waarborgen. Dit gezamenlijk gebiedsperspectief dient als basis te gaan gelden voor toekomstige integrale beleidsplannen.

Daarnaast stellen we voor om (net als voor 2024) ook voor het komende jaar een ‘werkbudget’ te ramen van € 50.000 (in aanvulling op het eerder opgenomen budget voor de programmamanager). Daarmee kunnen we een financiële bijdrage leveren in de samenwerking, onderzoeksvragen worden beantwoord en de kosten van overige ambtelijke inzet worden gedekt. Erfgoed Voor de uitvoering van taken op het gebied van erfgoed zijn extra middelen nodig. Deze ramen we vooralsnog incidenteel op € 33.000. In 2025 stellen we een Erfgoednota op. Op basis van deze nota kunnen we een uitspraak doen of en in hoeverre structureel extra middelen nodig zijn.

Begroting 2025 – Gemeente Soest

Pagina 45 van 203

Omgevingswet en Wet Kwaliteitsborging Per 1 januari 2024 zijn de Omgevingswet (Ow) en de Wet kwaliteitsborging bouwen (Wkb) in werking getreden. Zoals verwacht was 2024 vooral een overgangsjaar, waarin vooral de opgestarte plan-, vergunnings- en handhavingsprocedures onder de ‘oude’ Wet ruimtelijke ordening (Wro) zijn voortgezet of afgerond, maar waarin parallel ook de eerste procedures onder de nieuwe wetgeving zijn opgestart. Deze overgangsfase loopt door in 2025, waarbij oude procedures steeds meer afgerond worden en de organisatie steeds vaker met de procedures onder de Ow te maken krijgt. De eerste stappen die we in 2024 hebben gemaakt richting een duurzame invoering van nieuwe samenwerkingsprocessen en cultuur (competenties en gedrag) onder de Ow, zullen in 2025 verder uitgebouwd worden en ze zullen steeds meer onderdeel worden van onze reguliere werkzaamheden. Dit vraagt, nog meer dan in 2024, om een extra tijdsinvestering van medewerkers en brengt daarom in 2025 opnieuw frictiekosten met zich mee. Omgevingsplan Eén van de grootste opgaven ligt in het aanpassen van onze huidige ruimtelijke regelgeving naar het toekomstig omgevingsplan. Dit is een enorme en tijdrovende klus, waarbij het onder meer gaat om: 1. het (stapsgewijs) omzetten van al onze bestemmingsregels uit de vigerende bestemmingsplannen naar een ander type regeling gericht op functies en activiteiten; 2.

het opnemen van alle ruimtelijke relevante regels uit onze verordeningen in het omgevingsplan en; Naast het opnemen, omzetten en aanpassen van al deze bestaande regels richting een nieuwe set regels, dienen nieuwe herzieningen van het omgevingsplan ten behoeve van nieuwe ontwikkelingen ook gewoon doorgang te vinden. Bovendien moet de nieuwe omgevingsplanregeling beheerd worden, zodat de juiste informatie in het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) beschikbaar en toegankelijk is. Gelet op deze enorme klus heeft de wetgever de gemeenten tot 2032 de tijd gegeven om het Omgevingsplan op orde te krijgen. De implementatie loopt daarmee een behoorlijk aantal jaar door en dat vraagt extra inspanningen. Voor de transformatie van het ‘omgevingsplan van rechtswege’ naar het ‘omgevingsplan conform omgevingswet’ is jaarlijks (tot 2032) extra uitvoeringscapaciteit nodig. We ramen deze extra inzet, zoals ook aangegeven in de kadernota, op een bedrag van €150.000 per jaar. Via de meicirculaire 2025 verwachten we nog een rijksbijdrage van ca. €150.000,- die we inzetten als dekking voor 2025. Na 2025 worden geen aanvullende rijksbijdragen meer verwacht. Voor de jaren 2026 t/m 2031 gaat het daarmee in totaal om € 0,9 miljoen voor deze opgave. Gelet op het tijdelijke karakter kan de dekking plaatsvinden uit de algemene reserve.

Naast de extra capaciteit die nodig is voor het opstellen van het omgevingsplan zelf, is ook extra (structurele) uitvoeringscapaciteit (€ 60.000) nodig voor het maken, publiceren en beheren van de toepasbare regels (beslisbomen), waarmee gemeentelijke omgevingsplanregels op een juiste en op een begrijpelijke manier voor inwoners en initiatiefnemers beschikbaar komen in het DSO. Deze nieuwe functie (regelanalist) betreft een wettelijke taak en de werkzaamheden dragen bij aan een betere dienstverlening.

Begroting 2025 – Gemeente Soest

Pagina 46 van 203

Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet heeft participatie een belangrijkere en zwaardere rol gekregen in de ruimtelijke processen en projecten, zoals wijzigingen en afwijkingen op het omgevingsplan. Net als uw raad hechten wij hier grote waarde aan. Uw raad heeft onder andere een lijst met gevallen aangewezen, waarbij participatie voor initiatiefnemers verplicht is gesteld. Uitgangspunt is wel om de participatie (en daarmee de kosten hiervoor) zoveel mogelijk ten laste te brengen van initiatiefnemer(s). Om dit als gemeente op een goede manier te begeleiden en te monitoren en ervoor te zorgen dat al die participatieprocessen op een goede manier vorm en inhoud (blijven) krijgen is de inzet van een participatiedeskundige nodig. Voor deze taak ramen we voor 2025 een incidenteel bedrag van € 100.000. Op basis van onze ervaringen in 2024 kunnen we valide uitspraken doen over de omvang van het eventueel benodigd structureel budget. Met wie werken we samen? Verbonden partijen: De verbonden partijen zijn Regio Amersfoort en Hart van de Heuvelrug. Een beschrijving van die verbonden partijen is te lezen in paragraaf E: verbonden partijen.

Stakeholders: Belangrijke stakeholders zijn onder meer: woningcorporaties, Cocon Wonen, COA, verschillende ontwikkelaars voor het realiseren van woningen, particuliere initiatiefnemers voor het realiseren van woningen, huurdersbelangenverenigingen, Woon Advies Commissie Soest, COSBO, welzijnsorganisaties, zorgorganisaties, zorgkantoor, participatieraad. Wat mag het kosten? Deelprogramma

L/B

(bedragen * € 1.000) Wonen

L B

Resultaat Afwijkingen t.o.v. 2024: Lasten Baten Resultaat

Rekening 2023 7.906 4.360 3.546

Begroting 2024 16.927 12.769 4.158

2025

2026

2027

13.288 10.298 2.990

12.470 9.572 2.898

11.961 9.063 2.898

7.437 4.540 2.897

3.639 -2.471 1.168

4.457 -3.196 1.260

4.966 -3.705 1.261

9.490 -8.229 1.261

De grootste afwijkingen ten opzichte van de begroting 2024 bestaan uit: - De lasten en baten zijn het gevolg van ontwikkelingen binnen de bouwgrondexploitaties en afronding van incidentele projecten. - Doorontwikkeling naar het toekomstig omgevingsplan is structureel € 210.000 en incidenteel € 100.000 gereserveerd - Woningimpuls is structureel € 107.000 voor aanpak isolatiemaatregelen.

Begroting 2025 – Gemeente Soest

2028

Pagina 47 van 203

Indicatoren Omschrijving

Bron

Werkelijk 2022

Nieuw gebouwde woningen Soesterberg Nieuw gebouwde woningen Soest Totaal nieuw gebouwde woningen

Basisregistratie adressen en gebouwen Basisregistratie adressen en gebouwen Basisregistratie adressen en gebouwen

Verwachting

2023

2024

2025

48

73

64

40

78

88

72

81

126

161

130

121

Beleidskaders Beleidskaders

Link naar beleid

Datum besluit

Nota Grondbeleid Nota Kostenverhaal

20 april 2023 20 april 2023

Ontwikkelbeeld Regio Amersfoort 2030-2040

Nota Grondbeleid Nota Kostenverhaal Omgevingsvisie Soest en Soesterberg en Opdrachten voor omgevingsprogramma's Leidraad fysieke leefomgeving Beleidsregels voor de toepassing van buitenplanse afwijkingen | Lokale weten regelgeving (overheid.nl) Ontwikkelbeeld Regio Amersfoort 2030-2040

Beleidsregels Collectief Particulier Opdrachtgeverschap Welstandsnota gemeente Soest 2014 Woondeal regio Amersfoort 2023 Masterplan Wonen Soest

Beleidsregels Collectief Particulier Opdrachtgeverschap Welstandsnota.pdf (ropubliceer.nl) Woondeal regio Amersfoort 2023 Masterplan Wonen Soest

Huisvestingsverordening gemeente Soest

Huisvestingsverordening gemeente Soest Verordening tot wijziging van de Huisvestingsverordening gemeente Soest 2021,

Omgevingsvisie Soest en Soesterberg en Opdrachten voor omgevingsprogramma's Leidraad fysieke leefomgeving Beleidsregels voor de toepassing van buitenplanse afwijkingen (kruimelgevallenbeleid)

Verordening Blijverslening Soest

Beleidsregels en nadere regels bij Huisvestingsverordening gemeente Soest 2021 | Lokale wet- en regelgeving (overheid.nl) Doelgroepenverordening gemeente Soest 2023 Verordening Blijverslening Soest

Verordening compensatiefonds gemeente Soest 2024

Verordening compensatiefonds gemeente Soest 2024

Verordening Starterslening gemeente Soest 2024

Verordening Starterslening gemeente Soest 2024

Masterplan Soesterberg Gebiedsvisie Dalweg

Masterplan Soesterberg Gebiedsvisie Dalweg

Beleidsregels en nadere regels bij Huisvestingsverordening gemeente Soest 2021 Doelgroepenverordening gemeente Soest 2023

Begroting 2025 – Gemeente Soest

21 december 2021

14 oktober 2021 1 maart 2012 13 februari 2014 maart 2023 19 mei 2020 4 maart 2021

2 juni 2022

College, 21 februari 2023 26 oktober 2023 22 december 2016 23 mei 2024

27 maart 2024 4 oktober 2010 17 december 2020 Pagina 48 van 203

Deelprogramma 2.2 Klimaat Dit deelprogramma gaat over verschillende onderwerpen met elk een eigen focus. De onderwerpen zijn klimaatadaptatie, grondstoffenbeleid, circulaire economie, milieu en energietransitie. We werken samen om tegen 2030 een groenere, eerlijkere en betere wereld op te bouwen. Deze onderwerpen kan je daarom niet los van elkaar zien. In dit hoofdstuk wordt deze ambitie uitgewerkt voor 2025 en verder. Wat willen we bereiken? In 2050 gebruiken we geen fossiele brandstoffen meer. We gaan over naar duurzaam opgewekte elektriciteit en hernieuwbare warmtebronnen. Ook passen we onze omgeving aan op hetere zomers, te droge periodes en stevige piekbuien. We hebben geen afval meer en gebruiken dezelfde materialen telkens opnieuw. We werken hierin nauw samen met onze inwoners en ondernemers. En natuurlijk met andere overheden en andere belanghebbenden. Energie • Tegen 2050 is Soest bijna CO2-neutraal. • Tegen 2030 hebben we al minstens 49% CO2-reductie bereikt ten opzichte van 1990. Grondstoffenstoffen & Circulaire economie • In 2025 heeft elke inwoner maximaal 135 kilo restafval. De kwaliteit en hoeveelheid van de ingezamelde materialen is verbeterd. • Tegen 2050 hebben we geen afval meer. Water, riolering en klimaatadaptatie • Tegen 2040 houden we meer water vast op de Heuvelrug.

Zo voorkomen we 's zomers te lage grondwaterpeilen die droogteschade en/of natuurbranden met zich mee kunnen brengen. Daarnaast nemen we maatregelen om ervoor te zorgen dat dit in de winter op de flanken geen wateroverlast oplevert. • Tegen 2040 is Soest zo ingericht dat er in elke wijk zo min mogelijk hittestress ervaren wordt en dat iedereen toegang heeft tot een koele plek. Milieu • We werken aan een gezond milieu en sluiten aan op nationale wet- en regelgeving. Global Goals Dit deelprogramma draagt bij aan de volgende duurzame ontwikkelingsdoelen:

In de toekomst hebben we voldoende en kwalitatief goed water voor iedereen doordat we nu werken aan een goed rioolstelsel en verbetering en bescherming van de waterkwaliteit.

Begroting 2025 – Gemeente Soest

Pagina 49 van 203

Het is belangrijk dat de energietransitie inclusief is. En dat de verandering naar het nieuwe systeem niet leidt tot achteruitgang in welvaart van wie dan ook.

Het blijft fijn wonen in Soest doordat we onze leefomgeving aanpassen op de gevolgen van de klimaatverandering (te nat, te heet, te droog).

Door in Soest te werken aan duurzaam gebruik van grondstoffen (en ze niet meer weg te gooien), werken we aan onze circulaire economie.

We werken voortdurend aan het besef dat we ook in Soest stappen tegen klimaatverandering kunnen zetten door middel van communicatie en educatie.

We versterken de ecosystemen in onze sloten en plassen door te werken aan de kwaliteit van het oppervlaktewater.

We werken aan het vergroten van het vertrouwen in het lokale bestuur door te zorgen voor duidelijkheid en transparante participatieprocessen.

Wat gaan we ervoor doen? De acties zijn voor de onderwerpen energietransitie, circulaire economie, grondstoffenbeleid, water & klimaatadaptatie en milieu uitgewerkt.

Begroting 2025 – Gemeente Soest

Pagina 50 van 203

Energietransitie ‘Energie van Soest’ We focussen op energiebesparing, toegang tot energie en verduurzaming van energieopwekking. Daarnaast besteden we expliciet aandacht aan het meenemen van de gehele organisatie in dit denken en doen. Zo benutten we maximaal de impact van onze organisatie. Dit is de kern van het bestaande energieprogramma, dat in 2019 is vastgesteld. Dat wordt niet anders in 2024 met het nieuwe energieprogramma Energie van Soest (20242030). Het nieuwe programma is na de zomer van 2024 aan de raad voorgelegd ter besluitvorming. Het bestaat uit een koersdeel en een uitvoeringsagenda. De koers beschrijft de omvang en aard van de maatschappelijke opgave, gaat in op verschillende principes die ons helpen koers te houden in de transitie en formuleert strategische uitgangspunten en de doelen. Het programma kent vier programmalijnen die hun basis vinden in communicatie en participatie. De vier programmalijnen zijn de thema’s die onze aandacht vragen de komende jaren, namelijk de warmtetransitie, het energiesysteem van de toekomst, realisatie van grootschalige opwek en onze eigen organisatie. In de uitvoeringsagenda beschrijven we tien projecten waarin relevante programmalijnen geïntegreerd tot uitvoering komen.

Concrete acties met kostenindicatie • Voor de looptijd van het programma tot en met 2030 vragen we incidenteel een miljoen euro uit de algemene reserve (zie ook de bestuurlijke inleiding / maatschappelijke opgaven). In het programma worden tien projecten en de programmabrede ondersteunende projecten beschreven die nodig zijn om onze doelen voor 2030 te halen. Die projecten zijn Handelingsperspectief voor iedereen, Energiebesparing, Energiebesparing sociale minima, Aardgasvrij Soest, Realisatie van windenergie, Grootschalig zon op dak, Lokale maatwerkoplossingen netcongestie, Energiesysteem van de toekomst, Interne opgave en Financiering van de transitie. Over de voortgang rapporteren we jaarlijks. In 2027 doen we een brede evaluatie, wat eventueel kan leiden tot aanpassing in het proces of begroting. Circulaire economie In Nederland hebben we afgesproken dat we in 2050 geen afval meer hebben. Alles wat we gebruiken, gebruiken we opnieuw. Onze samenleving is dan circulair. Dit vormt een enorme uitdaging voor onze gemeentelijke organisatie. Hoe worden we zelf circulair? En wat doen we met en voor onze inwoners en ondernemers? Na de zomer van 2024 wordt het Circulair actieplan vastgesteld. Het doel hiervan is in 2030 circulair denken en doen volledig geïntegreerd te laten zijn in onze dagelijkse praktijk.

We focussen hier enerzijds op CO2-vermindering en anderzijds op het ondersteunen van leerproces van de afdelingen die de meeste impact kunnen maken. Voor 2025 wordt de benodigde dekking gevonden in de rijksregeling CDOKE. Hier wordt zoveel mogelijk aansluiting gezocht bij de programmalijn Eigen organisatie van het energieprogramma. We gaan zo efficiënt mogelijk om met onze mensen en middelen.

Begroting 2025 – Gemeente Soest

Pagina 51 van 203

Grondstoffenbeleid We kunnen niet doorgaan zoals we nu doen. Daarom willen we in 2050 een circulaire economie gerealiseerd hebben, zoals hierboven beschreven staat. Hierin bestaat geen afval en gebruiken we alles opnieuw. Het bestaande grondstoffenbeleid loopt tot en met 2023 en is vervolgens tot en met 2024 verlengd. In de tweede helft van 2024 evalueren we dit beleid. Begin 2025 stellen we nieuw beleid vast. Het verminderen van de hoeveelheid fijn- en grof restafval blijft daarin heel belangrijk. Dit doen we door steeds meer grondstoffen te recyclen. Verder is het belangrijk om bestaande producten zo lang mogelijk te blijven gebruiken. Als producten kapot gaan dan kunnen ze misschien gerepareerd worden. Om hergebruik en reparatie mogelijk te maken werken we nauw samen met SKS Store (kringloopcentrum) en Stichting Balans (Repaircafé). Maar mogelijk kunnen ook andere partijen hier een rol in spelen. Daarom willen we samen met SKS Store een circulair ambachtsnetwerk opzetten. In dit netwerk werken verschillende partners in Soest samen aan circulaire ambities. Zo ontstaat er steeds minder afval. Concrete acties • Opstellen grondstoffenbeleidsplan 2025-2030; inhuur waarvoor budget al beschikbaar gesteld is. • Afhankelijk van de keuzes voor het grondstoffenbeleid (begin 2025) dient er budget beschikbaar te komen.

• Start circulair ambachtsnetwerk; afhankelijk van rol verschillende partijen is budget al beschikbaar. Water, Riolering en Klimaatadaptatie Met het vaststellen van de omgevingsprogramma's, zal er weer up-to-date beleid liggen. Hierop aanvullend volgen wel acties die mogelijk in 2025 al gaan starten. Voor Water valt de financiering hiervan grotendeels onder de rioolheffing. Daarnaast zal er eind 2024 een vernieuwd kostendekkingsplan voor de rioolheffing ter besluitvorming worden voorgelegd aan uw raad, dat de basis gaat zijn voor de hoogte van de rioolheffing voor de komende jaren. Als gemeente blijven we aangehaakt met de regio, onder anderen door gezamenlijk op te trekken met het waterschap Vallei en Veluwe en de gemeenten die hier onder vallen in het Platform Water Vallei en Veluwe en het UVT (Uitvoeringsteam Meten & Monitoren). Daarnaast blijft ook de samenwerking tussen Baarn en Soest voortbestaan, waar 6-8x per jaar samengekomen wordt om praktische zaken met elkaar en het waterschap te bespreken. Sinds 2024 zijn we als gemeente ook aangesloten bij het Heuvelrugtuinen initiatief van het NPUH (Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug), het NMU (Natuur en Milieufederatie Utrecht) en het IVN (Instituut voor Natuureducatie en Duurzaamheid).

In combinatie met het lidmaatschap aan stichting Steenbreek, blijven we als gemeente actief inzetten op het stimuleren en actief betrekken van inwoners op het gebied van duurzaamheid, biodiversiteit en bovenal klimaatadaptatie. Er liggen vanuit onze gemeente al een aantal subsidiemogelijkheden, om bijvoorbeeld een regenton aan te schaffen, een groen dak aan te leggen of om particulier terrein af te koppelen. In 2025 ligt er de wens om te evalueren hoe effectief deze zijn en of we deze wellicht op een effectievere manier kunnen toepassen.

Begroting 2025 – Gemeente Soest

Pagina 52 van 203

In 2024 is een verkenning naar de rioleringsproblematiek in Soesterberg opgeleverd. Hierop aanvullend worden verschillende scenario's uitgewerkt om een passende oplossing voor Soesterberg en omgeving te vinden. Dit gebeurt in samenwerking met de gemeente Zeist, Defensie en de waterschappen Vallei en Veluwe en Stichtse Rijnlanden. In 2025 zal dit doorlopen en wordt een uitvoeringsplan opgesteld. Concrete acties - Het opstellen van een lokaal hitteplan, in samenwerking met het sociaal domein, lokale GGD en provincie Utrecht. - Het uitvoeren van grootschalige afkoppeling, actievere stimulatie om particulier terrein af te koppelen en te kijken naar de kansen die er nog op openbaar terrein en/of in combinatie met particulier terrein liggen. - Onderzoek naar de effectiviteit van de subsidiemogelijkheden, en hoe we dit kunnen vergroten. Ook hoe we dit proces wellicht kunnen versimpelen en/of verbeteren voor zowel de inwoner/initiatiefnemer als onszelf als subsidieverlener. - Eind 2024 zal er ook een stedelijk grondwatermodel opgeleverd worden, dit model is voor de gemeenten Amersfoort, Baarn, Soest, en het waterschap Vallei & Veluwe ontwikkeld door Tauw en Royal Haskoning DHV. Het gebruik van dit model op projectbasis, zal nog wel moeten worden vastgelegd in 2025.

Milieu De RUD Utrecht voert de VTH-(Vergunning Toezicht Handhaving)-basistaken en advieswerkzaamheden op milieugebied uit. De Omgevingswet vormt hiervoor de basis. Concrete acties •

•

Fusie RUD Utrecht en ODRU: De RUD Utrecht en de ODRU vervolgen het traject om te komen tot één robuuste Omgevingsdienst binnen de provincie. Fase 2 “het inrichten” van de nieuwe organisatie loopt van oktober 2024 tot 2026. Tijdens deze fase maken we keuzes over het inrichten van de primaire processen en bedrijfsvoering. Doel is om per 1 januari 2026 te starten met de nieuwe robuuste Omgevingsdienst. Uitgangspunt is om de kosten van Fase 2 te dekken met beschikbaar provinciaal budget en met subsidie vanuit het Rijk. Er is nog niet beslist op de subsidie aanvraag door het Rijk en op dit moment wordt naast de gevraagde subsidie nog dekking gezocht van € 2.033.000 voor Fase 2. Mocht de subsidie niet worden verleend, dan kan aan Soest een extra bijdrage van € 40.660 gevraagd worden in 2025. Toezicht rapportageverplichting Werkgebonden Personenmobiliteit (WPM): Er komt een nieuwe basistaak bij voor de RUD Utrecht. Per 1 juli 2024 moeten organisaties met 100 of meer werknemers rapporteren over het zakelijke verkeer en het woonwerkverkeer van hun medewerkers. De overheid probeert hiermee inzicht te krijgen in de hoeveelheid CO2 uitstoot van het zakelijke verkeer. Voor Soest geldt de plicht voor 10 organisaties. Vanaf 1 juli 2025 houdt de RUD Utrecht toezicht op de rapportageplicht. Hierover maken we afspraken in de Dienstverleningsovereenkomst voor 2025.

We verwachten dat we de nieuwe taak kunnen opvangen binnen de begroting.

Begroting 2025 – Gemeente Soest

Pagina 53 van 203

•

•

•

•

•

Financiering Bodemtaken: Vanaf 2024 voert de RUD Utrecht de voormalige provinciale bodemtaken voor Soest uit. Over 2024 en 2025 verstrekt de provincie hiervoor een budget aan de RUD Utrecht. Hiervan is € 38.500 beschikbaar voor Soest. De RUD brengt dit achteraf in mindering op de jaarlijkse bijdrage. Vanaf 2026 is het onzeker of de provincie dit nog doorbetaalt. We gaan binnen de regio in gesprek met de provincie hierover. Dit heeft geen gevolgen voor het RUD budget zoals in de MJB is opgenomen. Meer Beleid- en Adviestaken RUD Utrecht: We leggen meer milieubeleid-en adviestaken (plustaken) neer bij de RUD Utrecht. Het gaat o.a. om taken op het gebied van natuur, geluid, bodemloket, stikstof, Pfas en ruimtelijke projecten. We vangen deze aanvullende taken op binnen de begroting. Toezicht asbestverwijdering: De RUD Utrecht houdt toezicht op de professionele asbestverwijdering. Dit is een wettelijke taak. We zien een toename in de sloopmeldingen waarbij asbest wordt verwijderd. We kunnen deze toename niet binnen de dienstverleningsovereenkomst opvangen. De toename is autonoom van aard. We ramen € 18.000 aan extra nodig budget voor 2025 voor asbesttoezicht.

Doorontwikkeling Uniforme regionale uitvoering en handhavingsstrategie (regionale U&H strategie): Binnen de regio werken we met alle gemeenten en de provincie aan de doorontwikkeling van de Uniforme Uitvoerings-en handhavingsstrategie van 2022. Dit beleidsdocument geldt al voor de taken die de Omgevingsdiensten ODRU en RUD Utrecht uitvoeren. Tegelijkertijd werken we aan een nieuwe regionale U&H-strategie, die per 1 januari 2026 in moet gaan. Insteek van de nieuwe U&H-strategie is om volledig te voldoen aan de wettelijke eisen. We werken aan regionale VTHdoelstellingen, een regionale risicoanalyse en monitoringsindicatoren voor de milieuen bodemtaken binnen de provincie. De strategie vormt de basis voor het regionale jaarlijkse uitvoeringsprogramma. Geluidssanering: In 2024 hebben wij € 411.520 ontvangen van het ministerie van I&W voor het treffen van geluidsisolerende maatregelen aan maximaal 131 saneringswoningen. De woningen liggen langs de Beukenlaan, de Nieuweweg en de Soesterbergsestraat. In september 2024 start een adviesbureau met het onderzoek naar de benodigde maatregelen. In 2025 wordt gestart met de uitvoerende werkzaamheden. De subsidie is kostendekkend.

Met wie werken we samen? We werken samen met iedereen om onze doelen te kunnen halen. Maar ook om de manier waarop we dat doen, beter en slimmer te maken. Transparant zijn over rollen en verwachtingen is daarbij belangrijk. Verbonden partijen: • RUD Utrecht • AVU • RMN

Begroting 2025 – Gemeente Soest

Pagina 54 van 203

Stakeholders: Stakeholders zijn onder meer: SOEN, EAS en andere inwonerinitiatieven, BMO, Soester Zakenkring, provincie Utrecht, gemeenten, waterschap Vallei & Veluwe, Vitens, NME Soest, Portaal, De Alliantie. Wat mag het kosten? Deelprogramma (bedragen * € 1.000)

L/B

Klimaat

L B

Resultaat Afwijkingen t.o.v. 2024: Lasten Baten Resultaat

Rekening 2023 8.104 6.679 1.425

Begroting 2024 10.844 8.777 2.068

2025

2026

2027

9.970 7.758 2.212

8.934 6.897 2.037

8.910 6.902 2.008

8.895 6.902 1.993

874 -1.018 -144

1.910 -1.879 31

1.935 -1.875 60

1.949 -1.875 74

De grootste afwijkingen ten opzichte van de begroting 2024 bestaan uit: - Lasten voor uitvoering van de energietransitie dalen met € 500.000. Dit komt doordat in 2023 incidentele middelen zijn geoormerkt naar 2024. - Stijging van de afvalkosten van circa € 600.000 worden grotendeels via de afvalstoffenheffing rechtstreeks in rekening gebracht. - Daling door incidentele subsidies in 2024 voor aanpak isolatiemaatregelen. Indicatoren Voor zowel circulair als energie als voor water, riolering en klimaatadapatie worden nieuwe plannen voor de komende jaren ontwikkeld. Daar horen (nieuwe) doelen en indicatoren bij. Hieronder zijn indicatoren opgenomen die de ontwikkeling laat zien van onderwerpen die relevant zijn. Het maakt zichtbaar dat extra inspanningen nodig zijn onze doelen op de lange termijn te kunnen halen. Ontwikkeling gemiddelde hoeveelheid ingezameld grof en fijn huishoudelijk afval in kilo per inwoner in Soest (bron: CBS):

Begroting 2025 – Gemeente Soest

2028

Pagina 55 van 203

Energieverbruik gebouwde omgeving in TJ in Soest (bron: Klimaatmonitor):

CO2-uitstoot energieverbruik van sectoren in Soest in kton (bron: Klimaatmonitor):

Beleidskaders Link naar beleidskader

Korte omschrijving

Datum besluit

Programma Energietransitie Soest 2020 - 2025

Hoe werken we samen met onze partners en de samenleving toe naar een nagenoeg CO2-neutraal Soest in 2050 en 49% CO2-reductie in 2030. In dit programma staat wat we tot en met 2025 gaan doen om de transitie mogelijk te maken.

Februari 2020

Uitnodigingskader grootschalige elektriciteitsopwekking Soest en Soesterberg