Jaarrekening 2021 incl. correcties

8.497 175

68

Onderwerp + toelichting Bestekonderhoud verhardingen: Wegvervanging de Knobben valt net boven activeringsgrens (€ 103.000 uitgaven in plaats van de begrote € 80.000 die nu vrijvalt). Dit zorgt incidenteel voor een voordeel, structureel levert dit wel een nog niet geraamde kapitaalslast op. De resterende € 90.000 komt door verschillende kleine voordelen. Openbare verlichting: Op openbare verlichting is een voordeel ontstaan van € 316.000. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door twee eenmalige projecten die met een voordelig saldo zijn afgesloten (€ 62.000). Ook zijn de stroomlasten lager door vervanging van armaturen (€ 48.000) en is er sprake van een eenmalige vrijval gereserveerde kapitaalslasten door vertraging in uitvoering (€ 105.000). Als laatste is een teruggave van Liander ontvangen over aansluitkosten 2019-2021 (€ 81.000). Verschillen kleiner dan € 50.000 Totaal lasten:

Bedrag x € 1.000 193

316

20 9.269

Saldo baten en lasten

9.363

Aanvullende mutaties jaarrekening: bestemmingsreserve

-8.564

Totaal saldo:

799

28

2.4 Programma Economie Doelstelling In het programma economie van Smallingerland werken we aan de vitaliteit en toekomstbestendigheid van de lokale economie. We zetten in op een economie met wendbare en weerbare ondernemers en beroepsbevolking, die samen in staat zijn optimaal in te spelen op de grote transities en uitdagingen van deze tijd. Verbonden partijen Naam Stichting Vliegveld Drachten

Wat doet deze organisatie? Exploitatie van vliegveld Drachten.

Indicatoren en kengetallen Bedrijventerreinen

Realisatie 2020 6,0ha

Verkoop bedrijventerrein*

Prognose 2021 4,3ha

Realisatie 2021 4,5ha

*) Deze cijfers zijn inclusief Bedrijvenpark Azeven dat gezamenlijk met Opsterland wordt geëxploiteerd.

Verplichte beleidsindicatoren (www.waarstaatjegemeente.nl) Indicator Periode Waarde Eenheid Beschrijving Functiemenging 2020 53,2 % De NL: 53,2 functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen. Vestigingen (van 2020 131,7 Per 1.000 Het aantal bedrijven) NL: 158,4 inw.15 t/m vestigingen van 74jr bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-65 jaar.

Bron CBS BAG/LISA bewerking ABF Research

LISA

Wat hebben we gedaan in 2021 In de uitvoer van het programma economie staat de actieagenda economie centraal, welke is vormgegeven langs een drietal sporen. In spoor 1 en 2 werken we aan het versterken van het vestigingsklimaat en ondernemersklimaat in Smallingerland. In spoor 3 werken we gericht aan het uitbouwen van de krachtige economische pijlers van Smallingerland. Voor de periode 2020-2022 is in totaal € 900.000 beschikbaar om de activiteiten binnen deze sporen uit te voeren. Naast de actieagenda zijn we vanuit het programma economie betrokken bij enkele grootschalige gebieds-ontwikkelingen en intensiveren wij de economische samenwerking met de F4 gemeenten. Hieronder is een overzicht opgenomen van de voortgang en resultaten die voortkomen vanuit activiteiten en projecten binnen het programma economie. Allereerst wordt ingegaan 29

op de resultaten uit de drie sporen van de actieagenda economie. Vervolgens staan we stil bij de resultaten van de overige activiteiten binnen het programma. Spoor 1 Actieagenda Economie: Optimaliseren van het vestigingsklimaat Binnen het spoor 'optimaliseren van het vestigingsklimaat' werken wij aan uitstekende werklocaties, het stadshart, Menselijk Kapitaal vraagstukken en versterken de samenwerking in de gastvrijheidseconomie. 1. Uitstekende werklocaties In 2021 is met betrokkenheid van gemeenteraad en stakeholders gestart met de herijking van de visie op werklocaties. Het resultaat van dit proces, een nieuwe visie op werklocaties 2022-2030 (inclusief uitvoeringsprogramma voor de komende twee jaar) zal in het eerste kwartaal van 2022 ter besluitvorming worden aangeboden. De inzichten uit het regionale haalbaarheidsonderzoek van transformatie van verouderde bedrijfslocaties dat in 2021 is afgerond zijn in dit herijkingstraject meegenomen. Binnen de programmeringsafspraken regio Zuidoost Fryslân, heeft de gemeente Smallingerland planologische ruimte gekregen van de provincie om adaptief 20 ha bedrijventerrein uit te breiden op Bedrijvenpark Drachten Azeven.

In 2021 heeft Exploitatiemaatschappij (gemeenschappelijke regeling met gemeente Opsterland), voorgesteld dat de uitbreiding van de eerste 10 ha plaats zal vinden op A7 Noord, waarbij gestreefd wordt deze kavels in 2023 beschikbaar te krijgen. Daarnaast is de exploitatiemaatschappij een traject gestart gericht op een uitbreiding van nog eens 10 ha op A7 Zuid. Doordat in het herijkingsproces van de visie op werklocaties, op basis van nieuwe behoefteprognoses, is gebleken dat de verwachte vraag voor de komende jaren groter is dan o.b.v. eerder prognoses werd verwacht, is de Exploitatiemaatschappij ook een verkenning gestart hoe Fase 4 van A7 (versneld) in productie kan worden genomen. Hiertoe dienen onder meer nieuwe programmeringsafspraken met de provincie gemaakt te worden. Gesprekken daartoe zijn, op basis van de inzichten uit het herijkingsproces van de visie, in 2021 opgestart. Gezien de behoefte aan kleinschalige kantoorruimte in Smallingerland i.c.m. met de complexe marktsituatie, hebben wij STEC eind 2021 gevraagd aanvullend onderzoek te doen en te komen met een handelingsperspectief hoe om te gaan met zelfstandige kantoren op onze bedrijventerreinen. In het eerste kwartaal van 2022 wordt dit onderzoek afgerond en de implicaties met de Raad gedeeld. Tot slot is in 2021 in regionaal verband een opdracht verstrekt aan de Stichting Circulair Fryslân (VCF).

Smallingerland haakt aan bij een regionaal onderzoek naar hoe bedrijventerreinen de transitie naar circulair kunnen maken. Het eindresultaat van dit traject voor de gemeente Smallingerland is een routekaart voor de Haven. In de loop van 2022 zal (als onderdeel van het uitvoeringsprogramma van de visie op werklocaties) op basis van de uitkomsten van het onderzoek samen met eigenaren en gebruikers gekeken worden hoe concreet invulling kan worden gegeven aan de transitie mogelijkheden die in het onderzoek zijn geïdentificeerd. Herinrichting gebied Tussendiepen Samen met het ondernemerscollectief ‘Bévé Tussendiepen’ is in het afgelopen jaar gewerkt aan de uitvoering van het project ‘Mooiere Drachtstervaart’. Doel van dit traject is om de zijde van de Tussendiepen die gericht is op de Drachtstervaart meer watergericht te maken en hier ook passende nieuwe functies toe te staan. In het afgelopen jaar zijn stappen gezet in de realiseren van het concept-bestemmingsplan dat dit op kavel niveau mogelijk moet maken. Het concept is inmiddels vergevorderd en kan naar verwachting in de eerste helft van 2022 ter inzage worden gelegd.

30

2. Stadshart Drachten In 2021 is het traject gestart om te komen tot een nieuw ‘Integraal gebiedsprogramma centrum’. Hiertoe is met een actieagenda middelen een externe procesbegeleider aangesteld. Doel van dit traject is de aantrekkelijkheid van het centrum te vergroten. Daarbij wordt bijvoorbeeld ook gekeken welke eisen allerlei ontwikkelingen nu en in de toekomst zullen stellen aan de wijze waarop het gebied is ingericht. Het gaat daarbij om veranderingen in consumentengedrag, mobiliteitspatronen en ontwikkelingen in de vraag naar kantoorruimte. Dit traject doorlopen we samen met een vertegenwoordiging van alle betrokken branches en partijen, zoals winkeliersvereniging ha&ie, eigenaren van vastgoed en de horeca. Het eindresultaat, een integraal en gezamenlijk opgestelde Centrumvisie/ontwikkelingsrichting met een concreet uitvoeringsprogramma, wordt in 2022 aangeboden aan de Raad. In 2021 is er daarnaast (wederom) vanuit de actieagenda een bedrag van € 48.750 verstrekt aan winkeliersvereniging ha&ie ten behoeve van het centrummanagement. De centrummanager heeft in 2021 onder meer een grote rol gehad in het ontsluiten van het ondersteuningsaanbod voor retailers (o.a. Friese digitaliseringssubsidie van provincie Fryslân die door meer dan 20 retailers in Smallingerland is aangevraagd) en het realiseren van de sfeerverlichting en het reuzenrad in de zomermaanden. 3.

Arbeidsmarkt & O3 In 2021 is verder gewerkt aan de samenwerking tussen ondernemers, onderwijs en overheid (O3) op het gebied van de arbeidsmarkt. Leidend hierbij is onze werkagenda Menselijk Kapitaal, die mede op basis van de input van betrokken partijen begin 2021 is opgesteld. Vanuit deze werkagenda zijn in het afgelopen jaar activiteiten gericht op: o.a. de profilering van organisaties en beroepen in Smallingerland, een blijvende goede match tussen vraag en aanbod (o.a. gericht op participatie) en het stimuleren van wendbaarheid, uitgevoerd. De aanpak is gericht op meer verbinding tussen partijen en initiatieven, zichtbaarheid, focus en actie. Deze vorm van O3 samenwerking moet uiteindelijk bijdragen aan een sterkere arbeidsmarkt in Smallingerland en daarmee aan doelstellingen vanuit zowel het sociaal als economisch domein. Een van de pijlers waar veel aandacht naar uit is gegaan in het afgelopen jaar is ‘Inclusief Ondernemen’. Tezamen met drie ambassadeurs (werkgevers) is gewerkt aan andere beeldvorming bij werkgevers, zodat meer mensen met afstand tot de arbeidsmarkt werk vinden in Smallingerland. Een grote bijeenkomst (‘Smallingerland Inclusief’) om dit thema breed onder de aandacht te brengen en waarvoor meer dan 80 werkgevers in Smallingerland zich hadden aangemeld, is door corona verplaatst van november 2021 naar het voorjaar van 2022. 4.

Gastvrijheidseconomie In 2021 is het platform ‘Gastvrij Smallingerland’ gelanceerd. In dit platform werkt de gemeente - samen met een vertegenwoordiging uit de sector - aan de verdere verbetering van Smallingerland als aantrekkelijke bestemming voor toeristen en recreanten. In de tweede helft van 2021 is in opdracht van het platform en de gemeente, een deskundige partij op het gebied van regiomarketing aangesteld die samen met de sector een toeristisch marketingplan opstelt. Onder het motto: ‘samenwerken door te doen’ wordt tegelijkertijd gewerkt aan het duurzaam bestendigen van de onderlinge samenwerking. Als onderdeel hiervan zal met het platform ook bepaald worden hoe we de op te halen middelen uit de in te voeren toeristenbelasting kunnen aanwenden om de gastvrijheidseconomie te versterken.

31

Spoor 2 Actieagenda Economie: Versterken ondernemerschap Binnen het spoor 'versterken ondernemerschap' werken wij aan het ondersteunen van het ondernemerschap in Smallingerland en de acquisitie en promotie van Smallingerland. 5. Ondersteunen ondernemerschap In 2021 is gestart met het uitvoeren van de het accountmanagement volgens de eind 2020 vastgestelde strategische visie. Dit betekent onder meer dat we, naast het leveren van de reguliere publieke dienstverlening, zelf pro-actiever naar buiten zijn gegaan om zo in contact te blijven staan met de ondernemers binnen onze gemeente. Het relatiebeheer in het afgelopen jaar heeft, net als in 2020, ook vooral in het teken gestaan van de impact van de coronacrisis op bedrijven en sectoren in onze gemeente. Naast onze eigen gemeentelijke maatregelen, is het relatiebeheer ingezet om ook de omvangrijke landelijke steunmaatregelen en specifieke provinciale subsidieregelingen en ondersteuningsmogelijkheden van onder meer Ynbusiness en provincie Fryslân onder de aandacht te brengen bij het bedrijfsleven in Smallingerland. In 2021 zijn geen trainingen voor starters aangeboden op het gemeentehuis. In toenemende mate zien we dat er diverse (publieke) aanbieders zijn (zoals Founded in Fryslân die mede door ons wordt gesubsidieerd), die dergelijke trainingen en andere ondersteuningsfaciliteiten voor starters aanbieden.

Daarom is ervoor gekozen, in lijn met onze strategische visie, om in te zetten op het ontsluiten van dit ondersteuningsaanbod van derden via onze accountmanagers en niet als gemeente zelf dergelijke trainingen te (laten) faciliteren. 6. Acquisitie en promotie Citymarketing In 2020 is er vanuit de Actieagenda een opdracht verstrekt aan een strategisch communicatiebureau. Op basis van de verkennende werkzaamheden in 2020, heeft dit bureau in de eerste helft van 2021 de koers en de aanpak voor het citymarketing traject aan de Raad gepresenteerd. Daarnaast is ingezet op de afronding het (economisch) profiel en het daarbij horende merkvoorstel (identiteit + huisstijl) voor Smallingerland. Dit heeft in nauwe samenspraak met zowel interne als externe stakeholders plaats gevonden. In het laatste jaar van de actieagenda zal de uitrol van het profiel en merk plaatsvinden. Acquisitie en grondverkoop Hoewel de coronacrisis veel sectoren heeft getroffen, is er net als in het voorgaande jaar veel interesse geweest in onze bedrijventerreinen. Er is ca. 4,5 ha bedrijfsterrein verkocht en geleverd. Verder zijn er koopovereenkomsten gesloten voor nog eens ca. 6,5 ha. Aan opties en reserveringen staat nog eens ca. 6 ha uit: ca. 4 ha betaalde optieovereenkomsten en ca. 2 ha aan reserveringen.

De centrale ligging van Drachten en goede profilering van onze terreinen hebben daarmee opnieuw geleid tot nieuwe vestigingen in onze gemeente. Gezien de toenemende vraag naar kavels zien wij dat we snel door onze strategische voorraad raken. Vanuit de visie op werklocaties zal de komende jaar gewerkt moeten worden aan uitbreiding van deze voorraad, zodat we ook op de lange termijn in de ontwikkelbehoefte van bedrijven kunnen blijven voorzien. De acquisitie van bedrijven doet de gemeente in samenwerking met de F4 gemeenten en de Noordelijke Ontwikkelingsmaatschappij (NOM). Om het vestigingsklimaat te promoten is in het afgelopen jaar gestart het profiel van Zuidoost-Fryslân, als aantrekkelijke vestigingslocatie voor logistieke bedrijvigheid, meer onder de aandacht te brengen. We trekken hierin samen op met de gemeente Heerenveen.

32

Spoor 3 Actieagenda Economie: Benutten kracht van Smallingerland In spoor 3 van onze actieagenda werken we gericht aan het uitbouwen van de krachtige economische pijlers van Smallingerland: (hightech) industrie, haven gerelateerde bedrijvigheid en onze omvangrijke zorgsector. 7. Cluster high tech industry De gemeente Smallingerland kent samen met de provincie Fryslân een langlopende subsidierelatie met het ‘Innovatiecluster Drachten’ (ICD). Deze financiële ondersteuning heeft er mede voor gezorgd dat het ICD in de afgelopen jaren is uitgegroeid tot het kristallisatiepunt van de hoogwaardige en innovatieve maakindustrie in Noord-Nederland. De opening van het ‘SKILL, Shared Knowledge Innovation Learning Lab’, in de eerste helft van 2021 is hier een zichtbaar resultaat van. Ook zijn in 2021 de eerste Masterstudenten afgestudeerd, die een deel van de opleiding (Werktuigbouwkunde) in Drachten hebben genoten bij de Rijksuniversiteit Groningen. In het afgelopen jaar is voldaan aan de verplichtingen uit de subsidiebeschikkingen aan het Innovatiecluster Drachten (ICD) en de Rijksuniversiteit Groningen (RUG). Het ICD heeft op grond van de afronding van haar activiteiten in de periode 2019-2020 een betaalverzoek ingediend van 9% van het toegekende subsidiebedrag voor die periode. Dat blijft iets achter bij de subsidievoorwaarden (10% bij afronding).

Dit omdat het werkelijke volume aan activiteiten in deze periode iets achter is gebleven bij de begroting. De oorzaak daarvoor is dat de coronamaatregelen die golden vanaf maart 2020 beperkingen hebben opgelegd aan die activiteiten. Ook heeft het ICD een betaalverzoek ingediend op grond van de start van haar activiteiten in de periode 2021-2022 van 40% van het toegekende subsidiebedrag voor deze laatste periode. De bijdrage aan de ontwikkeling van nieuwe 'mastertracks' (afstudeerrichtingen) binnen de faculteit werktuigbouwkunde van de Rijksuniversiteit Groningen heeft volgens de subsidiebeschikking betrekking op de periode 2019-2023 (5 jaar). De voortgang wordt in regulier overleg met de RUG gevolgd, samen met de provincie Fryslân en het ICD. Op grond hiervan is aan het betaalverzoek van de RUG voor de jaarschijf 2021 voldaan. Wij verwachtten in 2021 de afrekening van de subsidieregeling Region of Smart Factories (RoSF). De afhandeling hiervan loopt via het SNN (de penvoerder van de subsidieverleners) en de NOM (penvoerder van subsidieontvangers). Wij hebben nog geen betaalverzoek ontvangen. 8. Cluster haveneconomie Om de concurrentiepositie van onze havenondernemers te optimaliseren zetten wij al langer in op het bevorderen van de samenwerking met en tussen ondernemers in de binnenhaven van Drachten.

Als onderdeel hiervan is er met de gemeente Heerenveen en Port of Harlingen in 2021 een verkenning geïnitieerd naar de behoefte aan netwerkvorming op regionale (Friese) schaal bij de havenondernemers. Havenondernemers die in deze verkenning hebben geparticipeerd geven aan dat het bevorderen van netwerksamenwerking op regionale schaal positief bijdraagt aan de concurrentiepositie van de ‘natte economie’. Om de netwerksamenwerking een impuls de geven zal begin 2022 een kwartiermaker worden aangesteld door de samenwerkende partijen. In 2021 is hiertoe een opdracht geformuleerd. Mede vanuit de actieagenda zetten we daarnaast in op het op orde houden van de basis om goed te kunnen ondernemen in de haven. In dit licht kan vermeld worden dat in het afgelopen jaar een nieuwe havenverordening tot stand gekomen is gekomen. Hiermee ligt er een duurzaam fundament om de industriehaven in de komende periode op orde te houden, ook richting een eventuele transitie naar een Klasse Va Haven. 33

Het inzetten van de havenverordening als vehikel om de private bijdrage van ondernemers aan de mogelijke realisatie van een nieuwe vaarweg in te regelen, is juridisch niet haalbaar gebleken. Met het havencluster lopen gesprekken om te kijken op welke wijze dit wel kan plaats vinden. 9. Cluster zorgeconomie In 2021 is een verkenning afgerond waarin wij samen met de sector hebben bepaald op welke onderdelen de gemeente een rol kan spelen bij het versterken van de economische kracht en potentie van de zorg in Smallingerland. Uit deze verkenning zijn drie actielijnen naar voren gekomen waaraan wij in het restant van de looptijd van de actieagenda aan willen werken. In actielijn 1 staan de ‘human capital’ vraagstukken binnen deze sector centraal. Als onderdeel van deze actielijn is in het afgelopen jaar een subsidie aan ‘Nij Smellinghe’ en ‘De Friese Poort’ toegezegd ter hoogte van maximaal € 15.000,-. Deze subsidie stelt initiatiefnemers in staat op zoek te gaan naar externe middelen en subsidies ten behoeve van de realisatie van de geplande zorgcampus. In actielijn 2 werken we aan het laten uitgroeien van Smallingerland tot een plek waar zorginnovaties worden bedacht en uitgeprobeerd. In het kader van deze actielijn is in 2021 een subsidie van € 50.000,- verleend aan het Project PGO Noord.

Initiatiefnemers van dit project, dat deels met Europese middelen wordt gefinancierd, willen de uitdagingen in de sector (vergrijzing, eHealth toepassingen) aan elkaar verbinden en er een oplossing voor bieden, via een “open ecosysteem voor Persoonlijke Gezondheidsomgevingen (PGO’s). In actielijn 3 wordt gewerkt aan het versterken van de kracht van de bestaande netwerken. In 2021 zijn in Regiodeal verband afspraken gemaakt over de realisatie van een ‘Krachtenkaart’ om het bestaande zorgnetwerk in Smallingerland beter in beeld te brengen. De resultaten van dit traject worden in 2022 verwacht. Overige activiteiten Naast het uitvoeren van onze economische actieagenda op de hierboven beschreven wijze, is er vanuit het programma economie in 2021 aan de volgende activiteiten gewerkt. Regionale samenwerking De economische samenwerking vindt plaats in F4-verband (gemeenten Leeuwarden, Smallingerland, Heerenveen en Súdwest-Fryslân). In 2021 zijn op basis van een onderzoek waarin kansen en mogelijkheden zijn geïdentificeerd voor verdergaande economische samenwerking, verkennende gesprekken gevoerd over het herijken van de gezamenlijke agenda en de organisatie van de samenwerking. Mede door Corona en wisselingen in de samenstelling van verschillende colleges is dit traject nog niet afgerond.

Als onderdeel van gemaakte afspraken in F4-verband is ook in 2021 vanuit het programma economie bijgedragen aan de bekostiging van Innovatie Pact Fryslân (IPF). Friese Projecten Machine In 2021 heeft de gemeente Smallingerland besloten om te participeren in de ‘Friese Projecten Machine’. Een initiatief van de Provincie Fryslân om het project genererend vermogen binnen de drie O’s (ondernemers, onderwijs en overheid) in Friesland te vergroten, met als doel om op die manier meer Europese (subsidie)middelen aan te kunnen trekken. Begin 2022 zal deze toezegging worden omgezet naar een samenwerkingsconvenant tussen alle deelnemende partijen (gemeenten, provincie en kennisinstellingen) waarmee de samenwerking wordt geformaliseerd.

34

Strategische alliantie Naast de regionale samenwerking met medeoverheden zetten wij in Smallingerland in op het versterken van de samenwerking met onze belangrijkste lokale partners. Om de samenwerking te optimaliseren is in 2021 gestart met het opzetten van een ‘strategische alliantie’ samenwerking met de Rijksuniversiteit Groningen, Innovatie Cluster Drachten, ROC de Friese Poort, Nij Smellinghe en Philips. In deze samenwerking wordt vanuit een gezamenlijk ontwikkeld wenkend perspectief gewerkt, aan de toekomst van Smallingerland. De samenwerking reikt daarbij verder dan alleen het economische domein. De contouren van deze samenwerking zijn in 2021 met de deelnemers vastgelegd. Gebiedsontwikkeling Hegewarren en Vaarweg Drachten In 2021 is het co-creatie traject met stakeholders afgerond. Dit co-creatie traject heeft een tweetal ontwerp scenario’s opgeleverd die in het aankomende jaar ter besluitvorming worden voorgelegd. Het co-creatie traject heeft langer geduurd dan verwacht, oorzaak hiervan is dat de Coronapandemie het participatietraject heeft vertraagd. In het bovengenoemde co-creatie traject is ook de optie voor het opwaarderen van de vaarweg Drachten meegenomen.

Ter voorbereiding en onderbouwing op de besluitvorming over deze opwaardering van de vaarweg, is in het afgelopen jaar een onderzoek afgerond waarin met belanghebbenden ondernemers de nut en noodzaak voor een upgrade van de vaarweg is aangetoond. Veenweiden Het Veenweideprogramma Fryslân 2021-2030 is in 2021 vastgesteld door Provinciale Staten van Fryslân, het Algemeen Bestuur van Wetterskip Fryslân en vijf van de zeven raden van de Friese veenweidegemeenten. Er bestaat daarmee binnen de Friese overheden grote overeenstemming over ambitie en doelstellingen van het Veenweideprogramma. De raad van Smallingerland heeft op 12 oktober 30 september 2021 het programma vastgesteld. Bij de besluitvorming over het Veenweideprogramma is een samenwerkingsovereenkomst in het vooruitzicht gesteld. Dit heeft geleid tot het opstellen van Samenwerkingsplan Veenweide Fryslân waarin de veenweidepartners vanuit landbouw, natuur/milieu en de Friese overheden samen spelregels en procesafspraken opgesteld voor de komende periode. Het Bestjoerlik Oerlis Feangreide (BOF) heeft positief geadviseerd over het Samenwerkingsplan. In het plan is ook rekening gehouden met de positie van recreatie/toerisme, de Funderingstafel en ‘gewone’ inwoners. In het eerste kwartaal 2022 wordt de samenwerkingsovereenkomst voorgelegd aan het college en ter kennisneming naar de raad gestuurd.

Herschikkingen 2021-2024 Verlagen werkbudget werken, lager advertentiebudget Deze herschikking is zonder verdere beleidseffecten doorgevoerd. Beleidsdocumenten Onderwerp beleidsdocumenten Actieagenda Economie 2020-2022 Taakvelden Taakvelden Economische ontwikkeling Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie

35

Overzicht baten en lasten 2021 Programma Economie Financiën Bedragen x € 1.000

Begroting 2021

Baten Lasten Saldo voor resultaatbestemming

499 -1.521 -1.022

Begroting 2021 na wijziging 451 -4.934 -4.483

Onttrekking algemene reserve Onttrekking bestemmingsreserve Toevoeging algemene reserve Toevoeging bestemmingsreserve Saldo na resultaatbestemming

336 0

457 3.627

457 3.627

0 0

-686

-399

2.326

2.724

-2.385

-2.385

-59

340

Aanvullende mutaties jaarrekening Onttrekking bestemmingsreserve Toevoeging bestemmingsreserve Voorgestelde resultaatbestemming Netto resultaat

-686

-399

Realisatie 2021

(-=nadeel) Saldo

371 -2.130 -1.758

-80 2.805 2.724

Aanvullende mutaties bij jaarrekening: bestemmingsreserve Toevoeging reserve projecten in uitvoering Verklaring saldo baten en lasten Onderwerp + toelichting

Bedrag x € 1.000 -2.385

Bedrag x € 1.000

Baten: Bouwgrondexploitatie: de grondverkopen fluctueren jaarlijks waardoor er wordt begroot op een gemiddeld bedrag aan verkopen per jaar. Dit jaar is er geen grond verkocht (nadeel € 335.000) maar is er wel voor opties een bedrag ontvangen (voordeel € 43.000). Voor de grondexploitatie van het bedrijventerrein Nijtap wordt geen verlies meer verwacht waardoor de hiervoor getroffen voorziening kan vrijvallen (voordeel € 220.000). Verschillen kleiner dan € 50.000 Totaal baten: Lasten: Reserveringen en projecten nog niet besteed zie bijlage II voor specificatie Economische ontwikkeling: er zijn drie projecten afgerond waarvan de niet gebruikte middelen vrijvallen. Zie bijlage I Bouwgrondexploitatie: de tussentijdse winstneming van industrieterrein de Haven is de afgelopen jaren te hoog geweest en wordt nu deels teruggedraaid (nadeel € 94.000), er zijn minder kosten gemaakt, met name voor beheer (voordeel € 116.000) en de toevoeging aan de voorraad bouwgrond is lager (voordeel € 144.000). Daarnaast nog een kleine winstneming op de grondexploitatie van bedrijventerrein Nijtap. Verschillen kleiner dan € 50.000 Totaal lasten: Saldo baten en lasten

-72

-8 -80

2.385 83 185

152 2.805 2.724

36

Onderwerp + toelichting

Bedrag x € 1.000

Aanvullende mutaties jaarrekening: bestemmingsreserve Totaal netto resultaat:

-2.385 340

37

2.5 Programma Onderwijs Doelstelling De gemeente heeft de regiefunctie in de afstemming tussen onderwijs en andere functies binnen het jeugdbeleid. Doel is het bieden van optimale ontwikkelingskansen voor de Smallingerlandse jeugd. Hier wordt samen met het onderwijsveld en andere instellingen vorm en inhoud aan gegeven. Daarnaast richt de gemeente zich primair op de wettelijke taken: de leerplicht, het RMC, het leerlingenvervoer, de voorschoolse educatie, de schakelklassen en de huisvesting van primair, speciaal en voortgezet onderwijs. Goede onderwijshuisvesting houdt prioriteit. Verbonden partijen Naam Niet van toepassing

Wat doet deze organisatie? -

Indicatoren en kengetallen Leerlingen (ingeschreven op een onderwijsinstelling in Smallingerland) Primair onderwijs (inclusief sbo) Expertisecentra (so en vso) Voortgezet onderwijs Totaal

Realisatie 2019/2020 4.776 824 5.021 10.621

Prognose 2020/2021 4.911 787 5.108 10.806

Leerlingen woonachtig in gemeente en ingeschreven bij dit type onderwijs Primair onderwijs So en vso Voortgezet onderwijs Totaal

Realisatie 2019/2020 4.131 358 3.143 7.632

Realisatie 2020/2021 4.028 362 3.233 7.623

Deelname leerlingenvervoer Aantal leerlingen

Realisatie 2019/2020 288

Prognose 2020/2021 287

Realisatie 2020/2021 290

Verzuimmeldingen leer- en kwalificatieplicht Smallingerland Basisonderwijs (incl. sbo) Voortgezet onderwijs Speciaal onderwijs (<12 jaar) Voortgezet speciaal onderwijs (<12 jaar) Middelbaar beroepsonderwijs

Realisatie 2019/2020 32 246 1 135 118

Prognose 2020/2021 39 243 2 105 127

Realisatie 2020/2021 14 219 1 84 155

Overzicht voortijdig schoolverlaters Smallingerland Totaal voortijdig schoolverlaters

Realisatie 2019/2020 419

Prognose 2020/2021 417

Realisatie 2020/2021 480

182 64 29 89

166 68 28 70

216 54 46 116

Resultaat uitgestroomde jongeren Herplaatst naar onderwijs Herplaatst naar werk Uitstroom overig

38

Realisatie 2020/2021 4.724 855 5.702 11.281

Overzicht voortijdig schoolverlaters Smallingerland Status niet uitgestroomde jongeren In bemiddeling Aan het werk Bijstand / WAJONG 18+ zonder verblijfsstatus Overige status (hulpverlening, detentie)

Realisatie 2019/2020 237 58 81 45 2 51

Prognose 2020/2021 251 118 79 43 1 10

Verplichte beleidsindicatoren (www.waarstaatjegemeente.nl) Indicator Periode Waarde Eenheid Beschrijving Absoluut 2020 0,9 Per 1.000 "Er wordt gesproken verzuim NL: 2,7 leerlingen van absoluut verzuim als een leerplichtige en/of kwalificatieplichtige jongere niet op een school of instelling staat ingeschreven. Relatief 2019 20 Per 1.000 "Er is sprake van verzuim NL: 26 leerlingen relatief verzuim als een jongere wel op een school staat ingeschreven, maar gedurende een bepaalde tijd de lessen/praktijk verzuimt. Ook veelvuldig te laat komen kan hiertoe worden gerekend. Voortijdige 2020 2,2 % "Het percentage van schoolverlaters NL 1,7 het totaal aantal zonder leerlingen van het startkwalificatie VO en MBO (12 - 23 (vsv-ers) jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat.

Realisatie 2020/2021 264 51 115 44 0 54

Bron Waarstaatje gemeente.nl

Waarstaatje gemeente.nl

Waarstaatje gemeente.nl

Wat hebben we gedaan in 2021 Onderwijsbeleid - algemeen Wat wilden we bereiken? Het leveren van een bijdrage aan de afstemming tussen onderwijs en gemeente en andere betrokken maatschappelijke partners gericht op goede ontwikkelingskansen voor iedere jeugdige. Daarmee is onderwijsbeleid is een belangrijk onderdeel van de Sociale Koers. Wat hebben we daarvoor gedaan Het bestuurlijk LEJA (Lokaal Educatieve Jeugdagenda) is in 2021 samen met de schoolbesturen weer opgepakt. Er is gewerkt aan de ontwikkeling van een beleidsagenda op

39

het gebied van onderwijsachterstanden, samenwerking onderwijs en zorg voor jeugd en tot slot preventie, met specifiek aandacht voor gezondheid en veiligheid. In 2021 hebben wij Rijksmiddelen ontvangen vanuit het Nationaal Programma Onderwijs. Met betrokken instellingen is er gewerkt aan uitvoeringsplannen om opgelopen coronavertragingen te verminderen. Het ontwikkelen van de uitvoeringsplannen gebeurt in afstemming en samenwerking met lokale maatschappelijke partners. Uitvoering is gericht op het (her-)activeren en (her-)motiveren van de kinderen/jongeren en inhalen van coronavertragingen door middel van vrijetijdsbesteding en sociaal-emotionele ondersteuning voor kinderen en jongeren in Smallingerland. Leerlingenvervoer Wat wilden we bereiken Het faciliteren van het vervoer op basis van de onderwijswetgeving van woning naar school en van school naar sportvoorzieningen (gymzalen en het zwembad). Wat hebben we daarvoor gedaan Het afgelopen jaar is de geactualiseerde Verordening leerlingenvervoer Smallingerland vastgesteld en in werking getreden. De reden voor de actualisering zijn de laatste ontwikkelingen in het sociaal domein en specifiek de koppeling leerlingenvervoer met passend onderwijs en zorg voor jeugdhulp.

In 2021 is het gym- en zwemvervoer middels een aanbestedingstraject voor de komende 3 schooljaren (1 aug 2021-31 juli 2024 met verlenging mogelijk tot uiterlijk 1 aug 2026) gegund aan een nieuwe vervoerder. Leerplicht en RMC Wat wilden we bereiken De leerplichtadministratie, consulenten leerplicht & RMC en beleidsmedewerkers van de regiogemeenten en RMC De Friese Wouden opereren gezamenlijk vanuit startWijzer. Het doel van startWijzer is dat alle jeugdigen een opleiding op het hoogst haalbare en/of meest passende niveau voltooien en goed voorbereid starten in onze maatschappij en op de arbeidsmarkt. Wat hebben we daarvoor gedaan Ons doel om in 2021 alle leerplichtambtenaren en trajectbegeleiders te benoemen als toezichthouder voor de gehele regio is behaald. Alle leerplichtambtenaren in de regio mogen nu ook buiten hun eigen gemeente toezicht houden op de leerplichtwet 1969. De trajectbegeleiders werkten al voor de gehele regio, maar waren nog niet benoemd tot toezichthouder. Nu mogen zij ook een toezichthoudende taak vervullen. We verwachtten dat het aantal werkloze voortijdig schoolverlaters toe zou nemen door de corona-problematiek. We zijn daarom alert geweest op signalen van toenemende werkloosheid onder voortijdig schoolverlaters. In de praktijk zijn we dit echter amper tegengekomen, omdat er nog voldoende vraag naar werknemers was.

Jongeren die wel hun werk verloren, vonden in de meeste gevallen snel weer ander werk (in andere sectoren). Het aantal voortijdig schoolverlaters dat is teruggekeerd naar onderwijs is lager dan we hadden verwacht. Vanwege corona en de maatregelen die daar mee gemoeid gaan, was het onderwijs voor deze doelgroep niet aantrekkelijk genoeg. Het volgen van online lessen, het in de klas zitten met de helft van de leerlingen, en geen of minder praktijk kunnen volgen heeft gemaakt dat de jongeren kiezen voor iets anders of op dat moment niet belastbaar zijn geweest. Dat zien we terug in de toename van herplaatsingen naar werk. Deze doelgroep heeft het afgelopen schooljaar wel een baan kunnen vinden.

40

In de prognose voor het aantal niet uitgestroomde jongeren hielden we rekening met een stijging van het aantal jongeren dat bemiddeling nodig zou hebben vanwege de coronapandemie. In de praktijk zagen we dit niet terug, omdat een groter aantal voortijdig schoolverlaters, al dan niet met onze ondersteuning, werk vond. Onze consulenten monitoren deze groep en benaderen hen regelmatig om hen te motiveren voor en begeleiden naar een nieuwe opleiding. Op 9 december 2020 is het nieuwe regionale programma "voortijdig schoolverlaten en jongeren in kwetsbare positie 2021-2024" vastgesteld. De plannen worden gezamenlijk met de scholen voor vo en mbo uitgevoerd. Tegelijkertijd is en wordt er gewerkt aan het uitvoeren van een goede evaluatie, zodat plannen waar nodig bijgesteld kunnen worden. Onderwijshuisvesting Wat willen we bereiken Invulling geven aan onze verantwoordelijkheid voor de zorg voor kwalitatief goede onderwijshuisvesting. Wat hebben we daarvoor gedaan a. Clustering Speciaal (Basis) Onderwijs In 2021 is er extra budget voor het bouw- en woonrijp maken van de locatie gereserveerd. Het bestemmingsplan is uitgewerkt en ter inzage gelegd. De bestemmingsplanprocedure loopt. De bouwheer (schoolbestuur Renn4) heeft een architect geselecteerd en een schetsontwerp uitgewerkt. b. St. Lukas Voor de St. Lukas is afgesproken dat de nieuwbouw op de huidige locatie plaatsvindt. c.

GBS de Parel Het schoolbestuur heeft de nieuwbouw aanbesteed en gegund. De school is verhuisd naar de tijdelijke locatie aan de Eikesingel. d. IKC de Diamant De nieuwbouw van Kindcentrum De Diamant is gestart in 2021. e. MFC Drachtstercompagnie De nieuwbouw van het MFC It Trefpunt is eind 2021 opgeleverd. Het eigendom van de school is overgedragen aan het schoolbestuur, het eigendom voor kantine en dorpshuisgedeelte is overgedragen aan Stichting MFC It Trefpunt en de gymzaal wordt door de gemeente verhuurd aan het Sportbedrijf. Voor– en Vroegschoolse Educatie (VVE) Wat wilden we bereiken Het verminderen van (taal)ontwikkelingsachterstanden bij jonge kinderen. Hoe eerder en meer voor deze kinderen in de voorschoolse periode een VVE programma kan worden ingezet, hoe groter de kans op het verkleinen of voorkomen van achterstanden in een latere fase. Daarmee is VVE een belangrijk instrument binnen de Sociale Koers. Wat hebben we daarvoor gedaan In 2021 is een vervolg gegeven aan de uitvoering met betrekking tot het tegengaan van taalachterstanden bij peuters binnen de voorschoolse voorzieningen (Voorschoolse Educatie – VE) binnen de gemeente en de zogenoemde doorgaande leerlijn richting de eerste leerjaren van het basisonderwijs (Vroegschoolse Educatie).

Periodieke afstemming met de aanbieders van VE en het contact met het basisonderwijs maakt dat voortdurend uitvoering wordt gegeven aan VVE. Jaarlijks ziet de Inspectie van het Onderwijs toe op de uitvoering van dit (gemeentelijk) beleid. Bij deze toets in 2021 heeft de Inspectie het beleid positief beoordeeld. Vanuit de wettelijke verplichting om vanaf 1 januari 2022 binnen VVE een zogenoemde 'VEcoach' op Hbo-niveau in te zetten is in 2021 in samenspraak met de aanbieders VE gewerkt 41

aan zowel een subsidie- als uitvoeringskader waarbinnen deze inzet mogelijk is gemaakt. Daarvoor is onder andere de Uitvoeringsregeling subsidies peuteropvang en VVE Smallingerland 2022 aangepast. In 2021 heeft Kinderopvang Vandaag zich als vierde aanbieder VVE aangemeld. Kinderopvang Vandaag neemt de VE-locatie van Oink! in Oudega over. Er is een start gemaakt met het gesprek met de aanbieders over het stimuleren van de tweetaligheid (Nederlands en Fries) in de voorschoolse voorzieningen. De aanbieders staan daar positief tegenover. Door personeelskrapte en Corona is de concrete uitwerking minder van de grond gekomen dan gepland. Onderwijsachterstanden Wat wilden we bereiken Binnen de zogenoemde 'OAB-middelen' (middelen vanuit de specifieke uitkering Onderwijsachterstandenbeleid) zijn ook in 2021, naast de inzet op VVE, verschillende projecten (deels) gefinancierd op het bestrijden van onderwijs- en ontwikkelingsachterstanden en het bevorderen van gelijke kansen. Wat hebben we daarvoor gedaan In het najaar van 2021 is proeftuin groei-team De Wiken gestart. Binnen de proeftuin wordt vanuit één pedagogische visie gewerkt aan het vergroten van de ontwikkelingskansen van de kinderen binnen de Brede School De Wiken en aan een doorgaande ontwikkelingslijn voor kinderen van 0 tot 12 jaar.

De inzet richt zich op preventie en vroegsignalering, waarbij de ondersteuning van het kind in samenhang is met het sociale systeem waar het kind deel vanuit maakt. Vanaf 1 september 2021 kunnen de kinderen, die extra aandacht nodig hebben, maximaal 4 dagdelen in de week naar groep KOKO aan de Wetterwille 70 in Drachten. Deze groep is ontstaan omdat er een hiaat was tussen de reguliere kinderopvang en de geïndiceerde opvang in het kader van de Jeugdwet. Binnen KOKO is er vanwege de kleinere groepsgrootte meer aandacht voor de ontwikkeling van kinderen. Daarnaast is er specifieke expertise aanwezig om het kind optimaal te kunnen ondersteunen in zijn of haar ontwikkeling. Dit gebeurt -daar waar nodig- in nauwe samenwerking met de sociale omgeving van het kind. Ook kan er een beroep worden gedaan op professionals van gespecialiseerde (jeugdzorg) instellingen. Laaggeletterdheid Wat wilden we bereiken De aanpak van laaggeletterdheid is van groot belang om problemen binnen verschillende leefgebieden te verkleinen. De landelijke aandacht voor basisvaardigheden is in 2021 groot geweest, ook in relatie met Covid. Beleid op het gebied van laaggeletterdheid moet nog meer onderdeel worden van de Sociale Koers binnen de gemeente. In 2021 zijn daarvoor binnen de aanpak rondom de Sociale Koers al de eerste aanzetten gedaan.

Wat hebben we daarvoor gedaan In 2021 is een Uitvoeringsplan Laaggeletterdheid 2021-2022-2023 opgesteld op basis waarvan de Aanjager Laaggeletterdheid wederom een sleutelrol vervult in nauwe samenspraak met Bibliotheek Drachten en de Taalambassadeurs welke vanuit het Regionaal Programma Laaggeletterdheid binnen de provincie worden gesubsidieerd. Het aantal inwoners dat moeite heeft met lezen, schrijven en digitale vaardigheden blijft hoog en overstijgt meerdere beleidsterreinen. De inzet van de Aanjager Laaggeletterdheid blijft hard nodig. Vandaar dat in 2021 is besloten deze inzet naar de toekomst toe te continueren.

42

In 2021 is Laaggeletterdheid binnen de dienstverlening van de gemeentelijke organisatie steeds beter op de kaart gezet. Zo wordt inmiddels onderzoek gedaan naar een verbeterslag in het begrijpelijker communiceren richting ook de laaggeletterde inwoners binnen de gemeente. Herschikkingen 2021-2024 Vervoer en peuterwerk Binnen het taakveld onderwijs zijn de herschikkingen op vervoer (leerlingenvervoer en gymen zwemvervoer) en peuterwerk gerealiseerd. Dit heeft niet tot maatschappelijke effecten geleid. In onderstaande tabel dienen de relevante beleidsdocumenten opgenomen te worden Beleidsdocumenten Onderwerp beleidsdocumenten Regionaal programma VSV en JIKP 21-24 Taakvelden Taakvelden Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingzaken

Overzicht baten en lasten 2021 Programma Onderwijs Financiën Begroting Begroting 2021 2021 na Bedragen x € 1.000 wijziging Baten 2.076 2.324 Lasten -11.140 -11.552 Saldo voor resultaatbestemming -9.064 -9.228 Onttrekking algemene reserve Onttrekking bestemmingsreserve Toevoeging algemene reserve Toevoeging bestemmingsreserve Saldo na resultaatbestemming

-9.064

Realisatie 2021

(-=nadeel) Saldo

2.498 -11.271 -8.773

174 278 455

130

130

0

-9.098

-8.643

455

145 -79

145 -79

-8.577

522

Aanvullende mutaties jaarrekening Onttrekking bestemmingsreserve Toevoeging bestemmingsreserve Voorgestelde resultaatbestemming Netto resultaat

-9.064

-9.098

Aanvullende mutaties bij jaarrekening: bestemmingsreserve Toevoeging reserve projecten in uitvoering Onttrekking reserve onderwijshuisvesting Onttrekking reserve onderhoud onderwijshuisvesting

43

Bedrag x € 1.000 -79 48 97

Verklaring saldo baten en lasten Onderwerp + toelichting

Bedrag x € 1.000

Baten: VVE rijksbijdrage (zie ook lasten). Hogere RMC rijksbijdrage vanwege hogere lasten (zie ook lasten). Lagere vergoedingen schoolzwemmen en zwemvervoer (gevolg van COVID). Verschillen kleiner dan € 50.000. Totaal baten:

Lasten: Lokaal onderwijsbeleid: VVE subsidies (zie ook baten). Hogere (salaris)lasten voor de uitvoering van RMC-taken (zie ook baten) . Lagere subsidie peuterwerk uitgekeerd (effect harmonisering peuterwerk/kinderopvang). Voordelige afrekening subsidie peuterwerk 2020 (effect harmonisering). Lagere lasten schoolzwemmen en zwemvervoer (gevolg van COVID). Onderwijshuisvesting: Aanpassing rekenrente van 1% naar 0,56% levert een lagere rentelast op. Per saldo heeft dit echter geen invloed op het rekeningresultaat omdat op het taakveld Treasury een nadeel ontstaat. Hogere lasten schades en vernielingen onderwijshuisvesting. Hogere lasten groot onderhoud onderwijshuisvesting (t.l.v. onderhoudsreserve waardoor dit geen effect heeft op het rekeningresultaat.) Reserveringen en projecten nog niet besteed zie bijlage II voor specificatie. Verschillen kleiner dan € 50.000. Totaal lasten:

109 92 -55 31 177

-109 -92 83 77 86 336

-50 -97 78 -34 278

Saldo baten en lasten

455

Aanvullende mutaties jaarrekening: bestemmingsreserve

67

Totaal netto resultaat:

522

44

2.6 Programma Sport, cultuur en recreatie Doelstelling Sport- en beweging hebben wij hoog in het vaandel staan. We willen beter scoren dan het Friese gemiddelde. Smallingerland onderscheidt zich op het terrein van de cultuur. Het bevorderen van het culturele klimaat is één van de speerpunten. In de cultuurnota is ingezet op zeven ambities in het kader van verbinden en ontwikkelen. We willen dat er spannende en waardevolle verbindingen worden gemaakt tussen de diverse culturele disciplines onderling én tussen de cultuursector en andere sectoren zoals zorg, sport/bewegen, toerisme, bedrijfsleven en onderwijs. Het collegeprogramma zet in op kansen voor werk in de sector recreatie en toerisme en zet steviger in op (water)recreatie en toerisme. Als het gaat om het promoten van het recreatief en toeristisch product wordt nauw samengewerkt met de provinciaal uitgerolde organisatie en aanpak Verbonden partijen Naam Recreatieschap voor het Friese Waterland Marrekrite

Wat doet deze organisatie? Beheer en onderhoud van aanlegvoorzieningen in het buitengebied

Indicatoren en kengetallen Sport: Beweeg je mee? % dat aan de beweegnorm (NNGB) voldoet (doel > Friese gemiddelde)* 4-12 jaar 12-18 jaar 19-64 jaar >65 jaar % inactieven (doel < Friese gemiddelde)* 4-12 jaar 12-18 jaar 19-64 jaar >65 jaar % sportdeelname (doel < Friese gemiddelde)* 4-12 jaar 12-18 jaar 19-64 jaar >65 jaar Aantal leden bij sportverenigingen (doel > Friese gemiddelde)* >16 jaar

Realisatie 2020

Prognose 2021

Realisatie 2021

41% 19% 53,6% 43,9%

>43% >17% >65% >65%

41% 19% 53,6% 43,9%

18% 19% 10% 9%

<11% <12% <7% <10%

18% 19% 10% 9%

71% 74% 50,3% 32,5%

>94% >72% >62% >40%

71% 74% 50,3% 32,5%

16%

58%

16%

*) Bronnen: Kindmonitor (2018) Kindmonitor 0-12 jaar - GGD Fryslân (ggdfryslan.nl), Gezondheidsmonitor >18 jaar (2020), StatLine - Gezondheidsmonitor; bevolking 18 jaar of ouder, regio, 2020 (cbs.nl), Gezondheidsonderzoek Jeugd 12-18 jaar GGD Fryslân (ggdfryslan.nl) (2016)

45

Zwembad De Welle Openstelling zwembad in uren Bezoekers recreatief zwemmen Verenigingszwemmen in uren Bezoekers doelgroep zwemmen % jeugd na groep 4 met zwemdiploma A (doel is >80%)

Realisatie 2020 889 36.124 1.394 17.016 86%

Prognose 2021 3.692 120.000 2.500 17.500 85%

Realisatie 2021 643 23.751 2.052 20.354 83%

*) Voor 2021 geldt, net als 2020 dat Coronamaatregelen een weerslag hebben gehad op de realisatie 2021. Van 1 januari tot 13 juni 2021 was er geen recreatief zwemmen, mocht het bad beperkt open met een beperkt aantal deelnemers.

Bezettingsgraad/uren Realisatie Prognose Realisatie binnensportaccommodaties 2020 2021 2021 Sporthallen -uren onderwijs 915 8.000 3.496 -uren sport 2.632 5.500 1.174 -uren sport 2.632 5.500 1.174 **) de binnensport had in 2021 opnieuw te maken met beperkende Coronamaatregelen.

Bezoekers culturele evenementen Aantal zondagen Aantal producenten Aantal bezoekers Bezoekers / leden De Lawei (eigen voorstellingen) De Lawei (bezoekers film) Bibliotheek Museum (incl. Museum A7) Iduna

Realisatie 2020 n.v.t.

Prognose 2021 1 1 35.000

Realisatie 2021 n.v.t.

Realisatie 2019/2020 42.785 7.400 12.603 8.000 7.777

Prognose 2020/2021 62.000 9.500 13.500 6.500 7.000

Realisatie 2020/2021 60.011 2.850 n.v.t. 7.942 6.539

Verplichte beleidsindicatoren (www.waarstaatjegemeente.nl) Indicator Periode Waarde Eenheid Beschrijving Niet-sporters 2020 54,5 % Het percentage NL: 49,3 niet-wekelijkse sporters t.o.v. de bevolking van 19 jaar en ouder. Bevolking van 19 jaar en ouder dat niet minstens één keer per week aan sport doet.

46

Bron Gezondheidsmonitor volwassenen (en ouderen), GGD’en, CBS en RIVM

Wat hebben we gedaan in 2021

Sport Buitensportaccommodaties Wat wilden we bereiken We willen de veiligheid en de functionaliteit van de buitensportaccommodaties behouden. Wat hebben we daarvoor gedaan In dat kader is voor 2021 in de meerjaren onderhoudsplanning van de kunstgrasvelden groot onderhoud opgenomen voor een voetbalveld (VV ONT, Drachten) en een korfbalveld (KV Quick, Oudega). Uit inspectie bleek dat groot onderhoud aan beide velden een jaar kon worden uitgesteld. Daarmee worden ook de gereserveerde middel voor dit onderhoud doorgeschoven naar de jaarschijf 2022. Sporthal de Drait Wat wilden we bereiken We willen de accommodaties voor (competitie-)sport en onderwijs in stand houden. Wat hebben we daarvoor gedaan Sporthal de Drait heeft een hoge bezettingsgraad en is daarmee onmisbaar voor het onderwijs en de (competitie)sport. Sporthal de Drait is in slechte staat. Op de huidige plek van de sporthal wordt een nieuwe sporthal gerealiseerd. Het voorlopige ontwerp van Sporthal de Drait is in 2021 vastgesteld en gepresenteerd aan de directe omgeving. Sportbedrijf Wat wilden we bereiken Het was de bedoeling om alle activiteitenafspraken met het Sportbedrijf uitgevoerd te krijgen.

Wat hebben we daarvoor gedaan Binnen de mogelijkheden van de coronamaatregelen en gebruik makend van de compensatieregelingen van het rijk heeft het Sportbedrijf niet alles kunnen doen wat vooraf afgesproken was, maar heeft in overleg de inzet bijgesteld. Het Sportbedrijf heeft te maken gehad met verplichte sluiting (Coronamaatregelen) van zaalsportaccommodaties en het zwembad. Hierdoor zijn beoogde openstellingsuren en bezetting niet behaald. Tegelijk heeft het Sportbedrijf ingespeeld op de geldende maatregelen door met alternatieven te komen. De nadruk lag op wendbaarheid en "wat kan wel". Daarmee is het gelukt om ondanks de maatregelen toch heel veel activiteiten te doen en mensen in beweging te krijgen en houden. Door opnieuw optimaal gebruik te maken van de compensatieregelingen van het Rijk lijkt dit binnen beschikbare budgetten te zijn gelukt. Het uiteindelijke financiële resultaat hiervan is, door de vaststellingstermijnen die het Rijk hanteert, pas bekend in de loop van 2022. De maatwerkoplossingen door het Sportbedrijf hebben, zoals verwacht, in 2021 een passend aanbod voor de inwoners opgeleverd om te sporten en bewegen. European City of Sport (ECoS) Wat wilden we bereiken We wilden optimaal gebruik maken van de verlenging van de titel European City of Sport door ACES (de Europese organisatie achter de titel).

Wat hebben we daarvoor gedaan Dit is gelukt doordat de ontstane samenwerking tussen sport, onderwijs, zorg en welzijn in 2021 duurzaam is ingezet bij alle sport- en beweegactiviteiten. De bedoeling was om de activiteiten die in 2020 door Corona werden geannuleerd, alsnog uit te voeren. Dat is deels 47

gelukt en deels in alternatieve vormen (evenementen waren een tijdlang niet toegestaan). Er was geen budget voor ECoS. Het Sportbedrijf heeft de samenwerking vanuit reguliere middelen voortgezet. Het (verlengde) themajaar heeft nieuwe samenwerkingsverbanden opgeleverd die ook binnen de reguliere activiteiten van meerwaarde zijn. Lokaal Sportakkoord Wat wilden we bereiken In 2021 wilden we bereiken dat het uitvoeringsplan van het lokale sportakkoord gerealiseerd werd. Wat hebben we daarvoor gedaan Ook hier is dat gelukt voor zover de Coronamaatregelen dit toelieten. Met name het sportfonds 18+ dat in juni 2021 gelanceerd is, is daarbij een in het oog springend initiatief dat in ieder geval gelukt is. Naast het jeugdsportfonds krijgen nu ook inwoners van 18 jaar en ouder de gelegenheid om deel te nemen aan sport en bewegen. Het gaat dan om mensen met een smalle beurs en een hoge drempel naar structurele sportdeelname. Door samenwerking tussen kerngroep, Sportbedrijf en gemeente (zowel sportbeleid als minimabeleid) is het gelukt om het fonds substantieel te vullen. Dit heeft geresulteerd in 36 deelnemers in de tweede helft van 2021 en een veelvoud aan aanmeldingen voor het nieuwe jaar. Zwembad De Welle Wat wilden we bereiken Voortgang in (de voorbereiding van) de realisatie van het nieuwe zwembad.

Wat hebben we daarvoor gedaan Na de architectenselectie (maart) is na het voorlopig ontwerp (juli) eind december 2021 het Definitieve Ontwerp afgerond. In 2021 is ook de subsidiebeschikking voor een bedrag van € 10 miljoen van de provincie afgegeven. In het gehele jaar is intensief overleg gevoerd met de partijen die gebruik gaan maken van het zwembad. Op basis van de goedkeuring van het DO is het ontwerpteam gestart met het Technisch Ontwerp (TO). Deze fase kenmerkt zich door intensieve technische coördinatie om het plan in technische zin volledig uit te werken en materialen, systemen en detaillering vast te leggen. Hiermee is een solide basis gelegd voor de uitwerking van de volgende stappen (vergunningaanvraag, uitwerking inrichting Sportlaan, inkoop, etc.) in het komende jaar. Skatebaan Wat wilden we bereiken Uitvoering geven aan het burgerinitiatief van een groep jeugdige skaters om de huidige skatevoorziening in het Slingepark uit te breiden. Wat hebben we daarvoor gedaan De voorbereidingen lopen en zijn samen vormgegeven met een projectgroep waar de skaters deel vanuit maken. Samen is in 2021 besloten om via het IMF nog aanvullend budget proberen binnen te halen om meer van het opgestelde programma van eisen en wensen te kunnen realiseren. De volgende stap is de aanbesteding in het komende jaar.

48

Cultuur De cultuursector is zwaar getroffen door de coronacrisis. Dit heeft grote gevolgen gehad voor het functioneren van de culturele instellingen en het amateurkunstveld en voor het organiseren van activiteiten door deze partijen. Financieel zijn de culturele instellingen voor een deel gecompenseerd door rijks- en provinciale bijdragen. Voor de Lawei hebben we op grond van de Covid-regeling Fonds Podiumkunsten een matchingsbijdrage beschikbaar gesteld. Dit was voorwaarde om de bijdrage van het Fonds te ontvangen. Het amateurkunstveld heeft een ondersteuningsbijdrage gekregen vanuit de gemeentelijke middelen die beschikbaar zijn gesteld in het kader van corona. Amateurkunst Wat wilden we bereiken Wij wilden de laagdrempelige voorziening die een grote maatschappelijk functie heeft voor de inwoners van Smallingerland in stand houden. Wat hebben we daarvoor gedaan Dit kon worden gerealiseerd door het amateurveld te faciliteren met structurele en incidentele subsidies. Helaas hebben de amateurkunstverenigingen als gevolg van de corona langere tijd niet kunnen repeteren, hebben ze weinig concerten kunnen geven en minder acties kunnen houden tijdens de lockdown. Met grote inzet zijn toch nog 14 evenementen door de amateurkunstverenigingen georganiseerd in de periode dat er minder beperkingen waren.

Daarnaast hebben de amateurkunstorganisaties met veel creativiteit ervoor gezorgd dat ze hun ledenbestand hebben kunnen behouden. Van cultuurvisie “Libje mei kultuer, leven met cultuur” naar een nieuwe cultuurvisie Wat wilden we bereiken Het opstellen van een nieuwe visie. Wat hebben we daarvoor gedaan Door de evaluatie van de 7 ambities uit de cultuurvisie "leven met cultuur, libje mei kultuer" is de basis voor de nieuwe cultuurvisie "cultuur is (g)een eiland" gelegd. In samenwerking met de stakeholders heeft in 2021 een vertaalslag plaatsgevonden die heeft geleid tot de nieuwe cultuurvisie. De belangrijkste doelstelling uit deze visie is dat, naast het verder uitwerken van de 7 ambities van de vorige nota, meer aandacht wordt geschonken aan de dynamiek tussen cultuur en andere beleidsterreinen. De focus verschuift van "wat willen we samen bereiken" naar "hoe gaan we het samen realiseren" over de grenzen van de afzonderlijke domeinen heen. Cultuurhistorie en monumenten Wat wilden we bereiken Het beter zichtbaar maken van de identiteit van Smallingerland. Wat hebben we daarvoor gedaan Samen met de historische erfgoed organisaties is het ondanks de corona toch nog gelukt een zestal activiteiten te organiseren in Smallingerland, waaronder de open monumentendag. Ook in 2021 zijn meer aanvragen ingediend voor de restauratie van een gemeentelijk monument, 15 in totaal.

Een van de oorzaken hiervan is dat mensen meer aandacht gingen besteden aan het onderhoud van hun woning omdat ze beperkt waren in hun uitgaansmogelijkheden. Daarnaast is gestart met de uitwerking van de kerkenvisie. Doel van deze visie is te onderzoeken wat de toekomst is van de kerken in onze gemeente op de korte en middellange termijn in het kader van herbestemming. De afronding van deze visie vindt in 2022 plaats.

49

Cultuureducatie / cultuurparticipatie Wat wilden we bereiken Doorontwikkeling van de doorgaande leerlijn cultuureducatie en verhogen van de cultuurparticipatie. Wat hebben we daarvoor gedaan Hiermee konden we door de coronacrisis niet verder zoals voorgenomen. Dit geldt ook voor het bevorderen van de talentontwikkeling en cultuurparticipatie. De culturele instellingen zijn binnen de beperkingen creatief omgegaan met de mogelijkheden. Het inzetten van creativiteit voor innovatie en duurzame ontwikkelingen op verschillende sectoren en het uitdagen om verbinding met elkaar aan te gaan, zetten we onverminderd door in 2022. Fries taalbeleid Wat wilden we bereiken Bereik en gebruik van de Friese taal vergroten. Wat hebben we daarvoor gedaan De activiteiten uit het uitvoeringsplan 2020-2024 zijn ook in 2021 opgepakt. We hebben de medewerkers van de gemeente Smallingerland de mogelijkheid geboden om deel te nemen aan een pilot Fries. Er was plaats voor 50 medewerkers. Alle plekken zijn benut. In totaal hebben wij 8 ambassadeurs Fries binnen de gemeente die ervoor zorgen dat de meertaligheid bevorderd wordt. In de prestatieafspraken met de culturele instellingen is aandacht gevraagd voor meertaligheid.

Recreatie Recreatieve voorzieningen Wat wilden we bereiken Verbeteren recreatieve voorzieningen Wat hebben we daarvoor gedaan In het voorjaar is de nieuwe sanitaire voorziening bij passantehaven Moleneind (ook openbaar toilet) gereedgekomen. In het najaar van 2021 is de aannemer begonnen met de upgrading van de sanitaire voorzieningen bij dag- en verblijfsrecreatieterrein De Leijen. Dit zijn de laatste werkzaamheden aan de aanleg van een pleisterplaats voor de watersport langs de LitsLauwersmeerroute. Doarpen yn't grien Wat wilden we bereiken Dorpen stimuleren om mee te doen aan het project om dorpen mooier en groener te maken Wat hebben we daarvoor gedaan De dorpen De Wilgen en Opeinde zijn in 2021 gestart met het uitvoering geven aan het project Doarp yn't Grien. Een project waarbij de inwoners van het dorp zelf de particuliere en openbare plekken vergroenen en de wandelmogelijkheden worden uitgebreid.

50

Gastvrijheidseconomie Wat wilden we bereiken Versterken ontwikkeling van de gastvrijheidseconomiesamenwerking. Wat hebben we daarvoor gedaan Opstellen van een regionale toeristische ontwikkelingsstrategie: de samenwerking met de (buur)gemeenten in Zuidoost Friesland op het onderdeel gastvrijheidseconomie is verder voortgezet. In 2021 is in overleg met de gastvrijheidssector in de regio Zuidoost-Friesland gewerkt aan het opstellen van een regionale toeristische ontwikkelingsstrategie voor Zuidoost Friesland. Deze strategie zal in 2022 ter besluitvorming aan het college worden voorgelegd. Realisatie TOP: in het najaar is TOP (toeristische overstapplaats) De Veenhoop gereedgekomen. Promotie en marketing gastvrijheidseconomie: MERK Fryslân richt zich onder aansturing van de provincie op de vermarkting van Fryslân buiten de provincie. De regiopromotie is in handen van de Stichting Toerisme Regiomarketing Zuidoost-Friesland. De ontvangst van bezoekers in Smallingerland is ook in 2021 verzorgd door de VVV. Gastvrij Smallingerland: in het kader van de Economische actieagenda is verder uitvoering gegeven aan het project Gastvrij Smallingerland. In 2021 is samen met de sector een beginnend Platform Gastvrij Smallingerland opgericht.

De gemeente en de gastvrijheidssector zijn in gesprek over het versterken van de sector en het gezamenlijk beter op de kaart zetten van 'Toeristisch Smallingerland". In het kader van het project wordt een toeristisch marketingplan opgesteld met een activiteitenplan en een uitvoeringsagenda voor de komende jaren. Voor uitvoering van activiteitenplan en uitvoeringsagenda wordt onder het platform een uitvoeringsorganisatie ingericht. De inkomsten van de nog in voeren (water)toeristenbelasting komen beschikbaar om hieraan uitvoering te geven. Op deze wijze vloeien de inkomsten van de (water)toeristenbelasting in overeenstemming met het amendement van de gemeenteraad terug naar de sector en worden deze in overleg met de sector besteed. Nationaal Park De Alde Feanen Wat wilden we bereiken Een bijdrage leveren aan het versterken van het park. Wat hebben we daarvoor gedaan Participeren in de gebiedscommissie De Alde Feanen, die de plannen voor de 3e module van de herinrichting van De Alde Feanen voorbereidt en de uitvoering ervan begeleidt. Het gaat om werkzaamheden die de ecologische waarden van dit bijzondere park versterken en beleefbaar maken met onder andere wandelpaden en vaarroutes. En deelnemen aan de organisatie van het Nationaal Park die het verder toeristisch op de kaart zet. In het kader van agenda 'Nationale Parken Nieuwe Stijl' beraadt het park zich op haar toekomst.

Gebiedsontwikkeling Waterfront Drachten Wat wilden we bereiken Verdere stappen zetten in de uitvoering van de drie projecten die onder de Visie Waterfront Drachten hangen, te weten Waterfront Buitenstvallaat/Gaastereiland en meer vaarwater; Parkhaven in het Slingepark en de Fiets-pontverbinding Drachten-west Wat hebben we daarvoor gedaan Buitenstvallaat/Gaastereilland: in 2021 zijn diverse gesprekken gevoerd met grondeigenaren van het Buitenstvallaat en de Kop van het Gaastereiland over de ontwikkelingsrichting en 51

wensen van de realisatie van een Waterfront. Deze hebben nog niet geleid tot concrete uitvoerbare plannen. De kop van het Gaastereiland is eind 2021 van eigenaar gewisseld. De gemeente gaat zich in 2022, als eigenaar van het grootste deel van het Gaastereiland, beraden op de verdere ontwikkeling van het Waterfront Drachten en blijft hierbij de verschillende partijen betrekken. Parkhaven (in het Slingepark): in 2021 is de planologische procedure voor Parkhaven bij het Slingepark afgerond en is het ontwerp van verder uitgewerkt. De gereserveerde financiële bijdragen vanuit de provincie, gemeente en regiodeal Zuidoost-Friesland zijn vrijgegeven voor de uitvoering. In 2022 wordt gestart met uitvoeringswerkzaamheden. Fiets-pontverbinding: de planvorming voor de fiets-pontverbinding Drachten-west tussen het Gaastereiland en de Eibertsgeasten/De Peinder Mieden loopt ondertussen voortvarend verder en is nagenoeg afgerond. De gronden zijn in eigendom of er zijn afspraken gemaakt over overdracht of gebruik van de gronden met de grondeigenaren. Samen met de provincie Fryslân en het Innovatiecluster Drachten zijn opnieuw stappen gezet in de verkenning naar de mogelijkheden om de veerpont te gebruiken als testlocatie voor onderzoek naar autonoom varen.