Document · PDF

Bijlage - Website uitdraai kadernota 2026-2029 (1)

Ronde Tafel 1 juli 2025, gemeente SmallingerlandBij agendapunt: Kadernota 2026-202919.187 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Gemeente Smallingerland

www.smallingerland.nl/financien

Kadernota 2026-2029

Budget verkiezingen Opgave: 1.1 Publieke dienstverlening Portefeuillehouder: Veenstra Omschrijving In de begroting wordt rekening gehouden met circa € 94.000,- voor het uitvoeren van verkiezingen. In 2026 worden de gemeenteraadsverkiezingen gehouden en de verwachting, op basis van eerdere uitgevoerd verkiezingen, is dat het benodigde budget circa € 164.000,- zal zijn. Waarom is dit voorstel onontkoombaar? De gemeenteraadsverkiezingen moeten worden gehouden in 2026 en zijn onontkoombaar. Waarom is dit voorstel onuitstelbaar? De verkiezingen zijn onuitstelbaar. Extra budget 2026 (*1.000) €70 Incidenteel/structureel Incidenteel Zou het ook voor minder middelen kunnen? Er is reeds bezuinigd (25.000,-) op de oorspronkelijke begroting door de verkiezingen zelf uit te voeren en niet nogmaals een externe projectleider in te huren. Verdere besparingen zijn mogelijk, maar dat zou beteken dat er bijvoorbeeld geen voorziening komt om blinden te laten stemmen. Dit zou een besparing van € 3.400 ,- kunnen opleveren., maar is niet wenselijk. Welke opties zijn overwogen voor oplossingen binnen huidig budget? Alle opties zijn onderzocht, maar dit is niet haalbaar.

www.smallingerland.nl/financien

Gemeente Smallingerland

Kadernota 2026-2029 In de onderstaande tabel zijn ontwikkelingen opgenomen die niet onontkoombaar of uitstelbaar zijn. Echter zijn deze voorstellen dusdanig belangrijk voor de gemeente Smallingerland dat het college de raad voorstelt deze voorstellen toch op te nemen in de begroting 2026.

Overige ontwikkelingen Bedragen * €1.000

Titel voorstel

Opgave:

Structureel Bestendiging contractbeheer

5.2 Sturing en beheersing

Extra lasten 2026 75 75

Extra lasten 2027 75 75

Extra lasten 2028 75 75

Extra lasten 2029 75 75

Bestendiging contractbeheer Opgave: 5.2 Sturing en beheersing Portefeuillehouder: Hoekstra Omschrijving van het voorstel Binnen onze organisatie groeit het aantal contracten met externe partijen gestaag. Denk hierbij aan contracten op het gebied van inhuur, facilitaire zaken, software, onderhoud en dienstverlening. Het beheren, bewaken en evalueren van deze contracten vraagt om structurele inzet van capaciteit en specifieke expertise. Op dit moment ontbreekt het aan een dedicated functionaris die deze rol op zich neemt, waardoor risico’s ontstaan op het gebied van rechtmatigheid, kwaliteit en kostenbeheersing. Incidenteel/ Structureel Structureel Extra budget 2026 (* €1.000) 75

Gemeente Smallingerland

www.smallingerland.nl/financien

Kadernota 2026-2029

3.2 Sociaal Domein In juni 2021 heeft de gemeenteraad de visie op het Sociaal Domein 'De Kracht van Smallingerland onze Sociale Koers' vastgesteld. Dit is een gezamenlijke visie op de toekomst, mede gedragen door onze maatschappelijke partners, waarin we beleid en uitvoering binnen en buiten de organisatie met elkaar verbinden. Deze Sociale Koers dient als paraplu voor de activiteiten en inspanningen die de benodigde transformatie binnen het sociaal domein met zich meebrengt. In onze Sociale Koers zijn vier ambities opgenomen: zeker bestaan, ertoe doen, goed voelen en erbij horen. Met diverse samenwerkingspartners in het sociaal domein is vervolgens het Koersplan opgeleverd (vastgesteld door de gemeenteraad in oktober 2022), waarin de vier ambities geconcretiseerd zijn naar maatschappelijke resultaten. Hoe we deze resultaten vervolgens willen behalen, is uitgewerkt in het recent (april jl.) door het college vastgestelde Uitvoeringsprogramma Sociale Koers 2024. Op basis van vijf opgaven gaan de gemeente en vele samenwerkingspartners in het sociaal domein en daarbuiten aan de slag voor onze samenleving. Door een programmatische aanpak ontstaat meer samenhang in beleid en uitvoering, ontstaat meer regie op uitvoering en daarmee ook de effecten die behaald (moeten) worden en creëren we houvast in het prioriteren en het maken van keuzes ten behoeve van financiële kaders.

De ambitie blijft het aanpakken van de onderliggende oorzaken van problematiek, waarbij het helpt om prioritering en samenhang aan te brengen in de aanpak van de belangrijke maatschappelijke en wettelijke taken die er zijn: bestaanszekerheid herstellen, kansengelijkheid vergroten en gezond leven gemakkelijker maken.

In de Kadernota zijn zaken opgenomen die essentieel zijn voor de te organiseren inspanningen, opgenomen in het Uitvoeringsprogramma. De ambities zijn groot, de (financiële) kaders waarbinnen we deze moeten realiseren, dwingen tot het maken van keuzes: wat doen we nu, wat doen we later en wat doen we niet meer? De items die opgenomen zijn in de Kadernota 2026 zijn direct nodig voor de uitvoering van specifieke projecten en (continuering van) dienstverlening aan inwoners.

Niet beïnvloedbare ontwikkelingen Bedragen * €1.000

Titel voorstel

Structureel Overige exploitatielasten

Extra lasten 2026 0 0

Extra lasten 2027 0 0

Extra lasten 2028 0 0

Extra lasten 2029 46 46

Overige exploitatielasten Omschrijving van het voorstel Deze verhoging komt voort uit hogere overige exploitatielasten die verband houden met de onderwijshuisvesting binnen het vastgestelde integraal huisvestingsplan. Dit omvat kosten zoals onroerendezaakbelasting (OZB), verzekeringen en huur.

www.smallingerland.nl/financien

Gemeente Smallingerland

Overige ontwikkelingen Bedragen * €1.000

Titel voorstel

Incidenteel Preventief werken door inzet ervaringsdeskundigheid Structureel Aanpak laaggeletterdheid Extra middelen Wegwijzers Onconventioneel Wonen Totaal incidenteel en structureel

Opgave:

2.1 Zeker bestaan

2.4 Erbij horen 2.3 Goed voelen 2.4 Erbij horen

Extra lasten 2026 208 208

Extra lasten 2027 0 0

Extra lasten 2028 0 0

Extra lasten 2029 0 0

204 70 84 50 412

204 70 84 50 204

Aanpak laaggeletterdheid Opgave: 2.4 Erbij horen Portefeuillehouder: Van der Zwan Omschrijving van het voorstel De bibliotheek ontvangt al jaren subsidie voor de aanjaagfunctie (inmiddels ook coördinatiefunctie) laaggeletterdheid (inmiddels ook beheersing basisvaardigheden). Als deze functie niet structureel wordt, komt de opgebouwde infrastructuur in gevaar. Aandacht voor en inzet op dit thema is een zaak van lange adem. Als dit wegvalt komt de kwetsbare doelgroep nog meer in de gevarenzone (meer kans op armoede, schulden, slechtere gezondheid, eenzaamheid). Voor de Kadernota 2025 is ook de aanvraag voor structurele middelen gedaan; in de begroting 2025 is incidenteel € 70.000 opgenomen. Daarmee is er vanaf 2026 geen geld meer. Overigens, omdat de subsidiering al meer dan 3 jaar heeft plaatsgevonden is er sprake van een structurele subsidie. In geval er geen middelen beschikbaar komen, zal er een afbouw moeten plaatsvinden. Daarvoor is voor 2026 ook geen geld opgenomen. Incidenteel/ Structureel Structureel Extra lasten 2026 (*€1.000) 70

Extra middelen Wegwijzers Opgave: 2.3 Goed voelen

Gemeente Smallingerland

www.smallingerland.nl/financien

Kadernota 2026-2029 Portefeuillehouder: Van der Zwan Omschrijving van het voorstel Wegwijzers is de plek voor inwoners die een ondersteuningsvraag hebben op het gebied van gezondheid, welzijn en leefstijl. Wegwijzers wordt uitgevoerd door MOS, Sportbedrijf en Sunenz. Contact met een professional is mogelijk via telefoon, chat en mail. Indien nodig kunnen er gesprek(ken) worden gepland en ondersteuning worden geboden. Het is een toegang tot het sociaal domein en het voorliggende veld en daarmee een belangrijke onderdeel van de sociale basisinfrastructuur. Onderdeel van de werkwijze is het monitoren: is de vrager op de juiste plek terecht gekomen en geholpen en komt zijn/haar gewenste doel in zicht? Kunnen we zien of er een daling in het aantal aanvragen voor individuele voorzieningen plaatsvindt, etc. Incidenteel/ Structureel Structureel Extra lasten 2026 (*€1.000) 84

Preventief werken door inzet ervaringsdeskundigheid Opgave: 2.1 Zeker bestaan Portefeuillehouder: Van der Zwan Omschrijving van het voorstel Het is essentieel om bij de aanpak van armoede niet alleen beleidsmatige en structurele oplossingen te bieden, maar ook de stem van degenen die direct betrokken zijn te versterken. Ervaringsdeskundigen, mensen die zelf in armoede hebben geleefd, spelen hierbij een cruciale rol. Zij bieden unieke inzichten die het beleid effectiever maken en helpen om de kloof tussen de theorie van armoedebestrijding en de praktijk te verkleinen. De inzet van ervaringsdeskundigheid levert een waardevolle bijdrage aan alle ambities vanuit de Sociale Koers. Daarom stellen wij voor om extra middelen beschikbaar te stellen om ook in 2026 de inzet van ervaringsdeskundigen binnen het Armoedepact Smallingerland mogelijk te maken en de continuïteit van het buddyproject Kansrijk Smallingerland zeker te stellen. Door ervaringsdeskundigen actief te betrekken bij beleidsontwikkeling, voorlichting en het ondersteunen van andere inwoners, zorgen we voor een benadering die meer aansluit bij de werkelijkheid van mensen in bestaansonzekerheid. Dit versterkt niet alleen de effectiviteit van onze aanpak, maar draagt ook bij aan een meer inclusieve en empathische samenleving.

De investering in ervaringsdeskundigheid is een investering in een duurzame en werkbare oplossing voor de complexe problematiek van armoede en het verkleinen van de effecten van generatiearmoede. Incidenteel/ Structureel Incidenteel Extra lasten 2026 (*€1.000) 208

www.smallingerland.nl/financien

Gemeente Smallingerland

Kadernota 2026-2029

Onconventioneel Wonen Opgave: 2.4 Erbij horen Portefeuillehouder: Van der Zwan Omschrijving van het voorstel De initiële kosten voor het project waren jaren terug ingeschat op € 300.000,-. Deze kosten zijn o.a. voor het bouwrijp maken, aanleg van nutsvoorzieningen en inrichten van het terrein. De begroting is recent vernieuwd en wordt nu ingeschat op circa € 500.000,-. Dit heeft o.a. te maken met nieuwe inzichten en prijsstijgingen. Deze stijging heeft ook consequenties voor de structurele lasten. Incidenteel/ Structureel Structureel Extra lasten 2026 (*€1.000) 50

Gemeente Smallingerland

www.smallingerland.nl/financien

Kadernota 2026-2029

3.3 Fysiek Domein Binnen het Fysiek Domein worden projecten en activiteiten uitgevoerd die bijdragen aan de gewenste ontwikkelingen zoals vastgesteld in de Omgevingsvisie Smallingerland. Deze visie is gericht op de fysieke leefomgeving. De omgevingsvisie is een kerninstrument uit de Omgevingswet. Omgevingsvisie Smallingerland De omgevingsvisie is in maart 2022 door de raad vastgesteld. Het is een overkoepelende visie op de fysieke leefomgeving van Smallingerland. De omgevingsvisie is het kompas voor de gemeentelijke inzet van de komende jaren. En belangrijk voor de afweging van plannen vanuit de samenleving. Met de omgevingsvisie streven we naar een gezonde, veilige, aantrekkelijke en economisch vitale gemeente. Stip op de horizon is dat Smallingerland in 2040 een gemeente is waar inwoners gezond kunnen leven en zich veilig kunnen voelen. Dat Smallingerland een aantrekkelijke gemeente is waar voldoende werk is voor iedereen. Om dit te bereiken sturen we binnen het Fysiek Domein, met het programma Omgeving, op integrale en doelgerichte samenhang van verschillende projecten, visies en activiteiten. Uitgangspunt hierbij zijn de opgaven, met visies en doelen, uit de omgevingsvisie. De programmabegroting Fysiek Domein is daarom ingedeeld op basis van de vier opgaven, de verbindende opgave van bereikbaarheid en het leidende principe van duurzaamheid.

Leidende principes In de omgevingsvisie staan drie leidende principes. Die dienen als leidraad bij alle ontwikkelingen binnen het Fysiek Domein. De leidende principes zijn: Duurzaam Smallingerland Dit werken we uit in de paragraaf duurzaamheid van het programma Fysiek Domein. Inclusief Smallingerland In een inclusieve samenleving hebben alle individuen dezelfde rechten en kansen om zelfstandig mee te doen op alle terreinen van het leven. Dit betekent dat er geen speciale voorzieningen zijn voor mensen met een beperking; in plaats daarvan zijn alle voorzieningen toegankelijk voor iedereen, zodat mensen er zelfstandig gebruik van kunnen maken. Het belang van inclusiviteit wordt onderstreept door het bewustzijn van inwoners, bedrijven, fabrikanten, agrariërs, overheden, instellingen, stedenbouwkundigen, architecten en ontwikkelende partijen. Zij worden aangemoedigd om vaker te kiezen voor oplossingen die inclusief zijn, met name bij de inrichting van onze omgeving. Eigen identiteit Smallingerland In Smallingerland nemen we onze identiteit mee bij alle ontwikkelingen en bij het beheer van de leefomgeving. Het gaat bij die identiteit om kenmerken van het landschap, cultuurhistorische kenmerken en sociaal-culturele aspecten. Denk bijvoorbeeld aan landschapsstructuren, groen- en waterstructuren en historische bebouwing.

Maar ook aan het feit dat er in Smallingerland naar verhouding veel ruimte is om te leven. Dit aspect is bijvoorbeeld ook verwerkt in de Sociale Koers. Opgaven Aan de hand van de leidende principes zijn in de omgevingsvisie de volgende opgaven vastgesteld: ·Versterken van de positie van Drachten als regionaal verzorgingsgebied; ·Versterken van Drachten als stad voor innovatieve maakindustrie; ·Versterken van levendige en aantrekkelijke wijken en dorpen;

www.smallingerland.nl/financien

Gemeente Smallingerland

Kadernota 2026-2029 ·Versterken van de kwaliteit van het buitengebied; ·Verbindende opgave van bereikbaarheid.

Niet beïnvloedbare ontwikkelingen Bedragen * €1.000

Titel voorstel

Incidenteel Herijking budget transitie omgevingsplan Structureel Structurele versterking juridische ondersteuning Urgentieverordening Fryslan sociale huurwoningen Toename beheerkosten Openbare ruimte Totaal structureel en incidenteel

Opgave:

3.3 Wijken en dorpen 1.1 Publieke dienstverlening 3.3 Wijken en dorpen 3.3 Wijken en dorpen

Extra lasten 2026 156 156

Extra lasten 2027 131 131

Extra lasten 2028 31 31

Extra lasten 2029 100 100

356 101

506 101

656 101

806 101

125

130

280

430

580

512

637

687

906

Structurele versterking juridische ondersteuning Opgave 1.1 Publieke dienstverlening Portefeuillehouder Le Roy Omschrijving van het voorstel De veranderende samenleving zorgt voor meer handhavingsverzoeken, klachten en bezwaren. Houtstookklachten zijn verdubbeld, geluidsklachten zijn toegenomen, vanuit de BAG en de aanpak adresfraude vindt meer handhaving plaats op bewoning en passend contactgesprekken blijken in de praktijk toch vaak te leiden tot bezwaren. Ook doen we voor ondermijning nog werkzaamheden die nu deels bij concern zijn weggezet. Waarom is dit voorstel onontkoombaar? Voor de kadernota 2025 is al een aanvraag gedaan voor meer juridische ondersteuning. We hebben daarop 0,5 fte gekregen. Door autonome veranderingen huren wij al voor meerdere jaren structureel krachten in voor hetzelfde werk, wat ons meer geld kost dan iemand aannemen in vaste dienst. Waarom is dit voorstel onuitstelbaar? Toenemende vraag aan juridische ondersteuning. Incidenteel/ structureel Structureel Extra budget 2026 (*1.000) €101

Gemeente Smallingerland

www.smallingerland.nl/financien

Kadernota 2026-2029 Zou het ook voor minder middelen kunnen? Een deel van de klachten wordt al niet behandeld om de druk weg te nemen. Welke opties zijn overwogen voor oplossingen binnen huidig budget? Er is geen bestaand budget.

Herijking budget transitie omgevingsplan Opgave 3.3 Wijken en dorpen Portefeuillehouder Hartogh Heys van de Lier Omschrijving van het voorstel Door de invoering van de Omgevingswet zijn gemeenten verplicht de bestemmingsplannen om te zetten naar het omgevingsplan voor 2032. Hiervoor is met de startnotitie al budget gevraagd. Echter, met het opstellen van het eerste omgevingsplan is inzichtelijk geworden dat het budget niet toereikend is. Daarom is het nodig het budget voor het omgevingsplan te verhogen. Waarom is dit voorstel onontkoombaar? Door de invoering van de Omgevingswet moeten de bestemmingsplannen omgezet worden naar het gemeentelijk omgevingsplan. Hiervoor heeft de gemeente de tijd tot 2032. Het betreft een wettelijke verplichting. Waarom is dit voorstel onuitstelbaar? Aangezien het omzetten van de bestemmingsplannen naar het omgevingsplan complex is, is het verstandig dit proces op tijd te starten. De deadline staat op 2032. Incidenteel/ structureel Incidenteel Extra budget 2026 (*1.000) €156 Zou het ook voor minder middelen kunnen? Voor de transitieperiode tot 2032 is een startnotitie opgesteld. Hierin staat dat de gemeente tot 2030 de verschillende deelgebieden in de planning heeft opgenomen. Met de einddatum in 2030 behoudt de gemeente nog enige ruimte voor eventuele onvoorziene vertraging.

Het is niet wenselijk deze ruimte nu al te gebruiken als uitloop in verband met het verder spreiden van de kosten. Welke opties zijn overwogen voor oplossingen binnen huidig budget? Door het opstellen van het eerste omgevingsplan is inzichtelijk geworden wat de complexiteit van de opgave is en wat de kosten daarvan zijn. Het eerder gevraagde budget is nooit geïndexeerd en hierdoor inmiddels niet meer toereikend.

Urgentieverordening Fryslan sociale huurwoningen Opgave 3.3 Wijken en dorpen

www.smallingerland.nl/financien

Gemeente Smallingerland

Kadernota 2026-2029 Portefeuillehouder Hartogh Heys van de Lier Omschrijving van het voorstel Het hebben van een urgentieverordening is een nieuwe taak voor gemeenten. Deze urgentieverordeningen zijn verplicht per 2025. Doel van de verordening is om aan te geven wanneer bepaalde aandachtsgroepen met voorrang in aanmerking komen voor een vrijkomende sociale huurwoning. De kosten voor het instellen van de urgentieverordening zijn vooralsnog gedekt uit incidentele middelen maar vanaf 2026 is hier structurele dekking voor nodig. Vanuit het Rijk komt hier een bijdrage voor, alleen is op dit moment nog niet te zeggen of deze toereikend is. Met de huidige informatie hebben wij een inschatting gemaakt waaruit het bedrag van € 125.000 komt. Door de bijdrage vanuit het rijk zou het dus nog kunnen dat de uiteindelijke kosten lager uitvallen dan het genoemde bedrag. Bij de begroting hopen wij meer duidelijkheid te kunnen geven over het precieze bedrag. Waarom is dit voorstel onontkoombaar? Het hebben van een urgentieverordening is een nieuwe taak voor gemeenten. Deze urgentieverordeningen zijn verplicht per 2025. De kosten voor het instellen van de urgentieverordening zijn vooralsnog gedekt uit incidentele middelen maar vanaf 2026 is hier structurele dekking voor nodig. Op dit moment is het precieze bedrag nog niet bekend, daarover hopen wij meer te kunnen zeggen bij de begroting.

Dit hangt samen met de hoogte van de rijksbijdrage. Waarom is dit voorstel onuitstelbaar? De implementatiekosten (2024-2025) voor de urgentieverordening worden tot nu toe gedekt uit incidentele middelen. Voor het instellen van de urgentieorganisatie is structurele dekking nodig. Het hebben van een urgentieverordening is een nieuwe verplichting voor gemeenten vanuit het rijk. Incidenteel/ structureel Structureel Extra budget 2026 (*1.000) €125 Zou het ook voor minder middelen kunnen? De totale kosten voor de gemeente Smallingerland zouden lager kunnen uitvallen dan dat we nu weten. Dit heeft te maken met de bijdrage vanuit het rijk, we weten nog niet hoe hoog die uiteindelijk zal zijn. Welke opties zijn overwogen voor oplossingen binnen huidig budget? nvt

Toename beheerkosten Openbare ruimte Opgave 3.3 Wijken en dorpen Portefeuillehouder Le Roy

Gemeente Smallingerland

www.smallingerland.nl/financien

Kadernota 2026-2029 Omschrijving van het voorstel Jaarlijks worden diverse projecten gerealiseerd die leiden tot een uitbreiding van de openbare ruimte waarvoor de gemeente verantwoordelijk is in het beheer en onderhoud. Conform de afspraken uit de notitie Beheer Kapitaalgoederen 2023-2026 wordt in de begroting jaarlijks rekening gehouden met de verwachte toename van de beheerkosten. Voor 2026 is de structurele stijging van de beheerkosten vanaf 2026 voor groen, water, bestrating, straatmeubilair en openbare verlichting geraamd op € 130.000. Conform de raadsbrief over actualisatie van het meerjarenbeeld van maart 2025 ramen we voor elk volgend jaar een aanvullend bedrag van € 150.000 structureel voor areaal uitbreiding openbare ruimte. Bij de kadernota volgend jaar bepalen we wat de daadwerkelijke verhoging voor het dan komende begrotingsjaar moet zijn. Waarom is dit voorstel onontkoombaar? De toename van de beheerkosten is onontkoombaar, omdat de realisatie van nieuwe projecten leidt tot uitbreiding en aanpassing van de openbare ruimte waarvoor de gemeente verantwoordelijk is. Conform het vastgestelde beleid in de notitie Beheer Kapitaalgoederen 2023-2026 moet de gemeente deze extra ruimte op een adequaat niveau beheren en onderhouden.

Zonder aanvullende middelen zou het kwaliteitsniveau van de openbare ruimte dalen, hetgeen in strijd is met de Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV), de wettelijk zorgplicht en kan leiden tot verminderde veiligheid, leefbaarheid en uitstraling. De structurele verhoging van het budget is daarmee een directe en noodzakelijke consequentie van de beleidskeuzes en gerealiseerde ontwikkelingen. Waarom is dit voorstel onuitstelbaar? De verhoging van de beheerkosten is onuitstelbaar, omdat de uitbreiding en aanpassing van de openbare ruimte direct leidt tot extra onderhoudsverplichtingen waarvoor vanaf 2025 middelen beschikbaar moeten zijn. Uitstel van deze budgettaire aanpassing zou betekenen dat onderhoudswerkzaamheden niet tijdig of onvoldoende kunnen worden uitgevoerd, met als gevolg verslechtering van de kwaliteit van de openbare ruimte, verhoogde veiligheidsrisico’s en mogelijke schade aan voorzieningen. Daarnaast vereist het beleid zoals vastgelegd in de notitie Beheer Kapitaalgoederen 2023-2026 een tijdige aanpassing van de begroting om structureel en toekomstbestendig beheer te kunnen borgen. Om deze redenen kan de benodigde middelenverhoging niet worden uitgesteld.

Incidenteel/ structureel Structureel Extra budget 2026 (*1.000) €130 Zou het ook voor minder middelen kunnen? In theorie zou een besparing op de benodigde middelen alleen mogelijk zijn als het areaal van het te beheren kapitaalgoed wordt aangepast of omgevormd. Aangezien het onderhoudsniveau in de gemeente al is vastgesteld op "sober en doelmatig", is de beschikbare ruimte voor verdere kostenreductie zeer beperkt. Verdere bezuinigingen zonder omvorming zouden leiden tot kapitaalvernietiging of verslechtering van de openbare ruimte, wat in strijd is met het vastgestelde kwaliteitsniveau en maatschappelijk ongewenst is. Wel kan, waar mogelijk, gekeken worden naar alternatieve beheervormen, zoals het verminderen van onderhoudsintensieve elementen (bijvoorbeeld door het vervangen van plantenbakken door minder onderhoudsgevoelige beplanting of verharding). Dit vraagt echter om separate keuzes per project en een afweging tussen investeringskosten en toekomstige beheerslasten.

www.smallingerland.nl/financien

Gemeente Smallingerland

Kadernota 2026-2029 Welke opties zijn overwogen voor oplossingen binnen huidig budget? Realisatie binnen de bestaande budgetten is niet mogelijk omdat het om uitbreiding gaat van het te onderhouden areaal openbare ruimte. Om grip te houden op de hoeveelheid nieuwe openbare ruimte dat de komende jaren wordt ontwikkeld, is het van belang om beheergericht te gaan ontwerpen. Zo blijven de structurele kosten van het kapitaalgoederenbeheer enigszins onder controle en in balans.

Overige ontwikkelingen Bedragen * €1.000

Titel voorstel

Opgave:

Structureel Inzet ondermijning

1.3 Openbare orde en veiligheid Open Drachten 3.1 Stad Drachten Beheer en ontwerpkader Openbare 3.3 Wijken en Ruimte dorpen Toekomstbestendige 3.3 Wijken en energievoorziening voor de dorpen Tussendiepen Gebiedsontwikkeling Leerpark 3.3 Wijken en Drachten dorpen Flexwoningen realiseren 3.3 Wijken en dorpen Realisatie Woningbouw 3.3 Wijken en dorpen Totaal structureel

Extra lasten 2026 655 60

Extra lasten 2027 806 60

Extra lasten 2028 816 60

Extra lasten 2029 823 60

250 295

107

655

806

816

823

Beheer en ontwerpkader Openbare Ruimte Opgave: 3.3 Wijken en dorpen Portefeuillehouder: Le Roy Omschrijving van het voorstel Het beheer en ontwerpkader Openbare Ruimte is een strategisch document dat richtlijnen biedt voor het ontwerp en beheer van de openbare ruimte in Smallingerland. Het gaat om ruimtelijke kwaliteit, ecologie, circulariteit, klimaatadaptatie en sociale cohesie. Hiermee integreert het beleidsambities en zorgt het voor afweging van verschillende gemeentelijke opgaves bij toekomstige projecten. Voor een groot deel van dit beheer en ontwerpkader is financiële dekking beschikbaar binnen de begroting. Bij het verhogen van het ambitieniveau van delen van de gemeente zoals het centrum, een aantal wijkcentra en toegangswegen zullen beheerskosten toenemen. Hiervoor zijn extra financiële middelen nodig. Het gaat om een verhoging van 4,2% van het bestaande budget. Incidenteel/ structureel Structureel

Gemeente Smallingerland

www.smallingerland.nl/financien

Kadernota 2026-2029 Extra lasten 2026 (*€1.000) 295

Open Drachten Opgave: 3.1 Stad Drachten Portefeuillehouder: Hoekstra Omschrijving van het voorstel We werken breed samen met verschillende partners aan het profileren van Drachten door citymarketing en citymaking onder de vlag van Open Drachten. In 2024 is een brede stuurgroep gestart waarin Firda, Philips, Ha & Ie, Platform Gastvrij Smallingerland, OVD, De Lawei, Museum Dr8888 en de gemeente vertegenwoordigd zijn. Samen werken we aan strategische keuzes en vervolgstappen om Open Drachten te verstevigen en verankeren. In 2025 staat een grote campagne gepland die Drachten als dynamische stadsregio positioneert voor inwoners, bezoekers, studenten en ondernemers. Tegelijkertijd werken we aan de versterking van de interne organisatie. Voor 2026 en verder zijn middelen nodig om dit door te zetten: voor zowel uitvoering als organisatiekracht. Zonder (structurele) financiering vervalt het fundament onder de citymarketingaanpak. Incidenteel/ structureel Structureel Extra lasten 2026 (*€1.000) 250

Toekomstbestendige energievoorziening voor de Tussendiepen Opgave: 3.3 Wijken en dorpen Portefeuillehouder: Le Roy Omschrijving van het voorstel Voor de elektrificatie van het wagenpark en de verduurzaming van de Tussendiepen is uitbreiding van de stroomcapaciteit noodzakelijk. De gemeentewerf staat op de wachtlijst bij Liander voor extra gecontracteerd transportvermogen, dat aanvankelijk pas in 2036 beschikbaar zou zijn. Recent is een versnelde, maar niet gegarandeerde mogelijkheid aangeboden. Om hierop voorbereid te zijn, is financiering aangevraagd voor de aanleg van een inkoopstation en de plaatsing van een transformator. Er kan worden gekozen voor volledige of gedeeltelijke afname van het extra vermogen. Volledige afname vereist aanvullende investeringen maar behoudt de prioriteit; bij gedeeltelijke afname vervalt de positie op de wachtlijst. Incidenteel/ structureel Structureel Extra lasten 2026 (*€1.000) 50

www.smallingerland.nl/financien

Gemeente Smallingerland

Kadernota 2026-2029

Inzet ondermijning Opgave: 1.3 Openbare orde en veiligheid Portefeuillehouder: Veenstra Omschrijving van het voorstel Vanuit het kernbeleid veiligheid willen wij inzetten op ondermijning om zo onze burgers veilig te houden, maar er is op het moment vanuit VTH geen ruimte om dit daadwerkelijk te realiseren. Er zijn uren vrijgemaakt om deel te nemen aan de ondermijningsacties. Dit blijkt echter lang niet voldoende te zijn waardoor er een spanningsveld ontstaat tussen de gewenste uitvoering en wat VTH kan leveren. Incidenteel/ structureel Structureel Extra lasten 2026 (*€1.000) 60

Gebiedsontwikkeling Leerpark Drachten Opgave: 3.3 Wijken en dorpen Portefeuillehouder: Van der Zwan Omschrijving van het voorstel De Gebiedsontwikkeling Leerpark Drachten richt zich op het versterken van fysieke en sociale verbindingen, met als doel een gezondere leer- en leefomgeving te creëren. Dit omvat een doordachte programmering van voorzieningen en activiteiten voor diverse doelgroepen. Het project draagt bij aan het welzijn van jongeren en bewoners van wijken De Venen en De Wiken, met aandacht voor vergroting van publieke ruimte, verkeersveiligheid, ecologische waarden en sociale veiligheid. Voor deze gebiedsontwikkeling is een investering nodig. Incidenteel/ structureel Structureel Extra lasten 2026 (*€1.000) 0

Flexwoningen realiseren Opgave: 3.3 Wijken en dorpen

Gemeente Smallingerland

www.smallingerland.nl/financien

Kadernota 2026-2029 Portefeuillehouder: Hartogh Heys van de Lier Omschrijving van het voorstel Om tegemoet te komen aan de groeiende vraag naar acute woonruimte voor diverse doelgroepen, wordt budget aangevraagd om de realisatie van flexwoningen mogelijk te maken. Deze woningen zullen worden geplaatst op een locatie die tijdelijk beschikbaar is voor wonen. Daarmee worden op korte termijn extra woningen toegevoegd aan de woningvoorraad voor doelgroepen die dringend op zoek zijn naar woonruimte. Vooralsnog betreft het uitsluitend een aanvraag voor een voorbereidingskrediet. Bij daadwerkelijke uitvoering (het bouwrijp maken) zal dit krediet worden overgeheveld naar een nog in te stellen grondexploitatie. Het voorstel voor het bouwrijp maken wordt later dit jaar separaat aan de raad voorgelegd. Ook de plaatsing en realisatie van de flexwoningen zal in dit raadsvoorstel worden meegenomen, met als streven dit minimaal kostendekkend uit te laten voeren door een marktpartij. Indien sprake is van een verlieslatende grondexploitatie, is hiervoor dekking beschikbaar vanuit de eerder ingestelde bestemmingsreserve Grondbeleid. Hierdoor heeft het bouwrijp maken en de realisatie van de flexwoningen geen negatieve invloed op de exploitatiebegroting. Incidenteel/ structureel Structureel Extra lasten 2026 (*€1.000) 0

Realisatie Woningbouw Opgave: 3.3 Wijken en dorpen Portefeuillehouder: Hartogh Heys van de Lier Omschrijving van het voorstel We werken aan de ontwikkelstrategie om meer dan 800 woningen te realiseren op 29 inbreidingslocaties in Drachten en enkele dorpen. Op de locaties worden minimaal 1/3 sociale huur en 1/3 betaalbare koop gerealiseerd voor verschillende doelgroepen waaronder starters, kleine huishoudens en senioren. Daarnaast gaan we aan de slag met de uitbreidingslocatie Boornbergum. Het is nodig om financiële middelen beschikbaar te stellen zodat we met de mastergrondexploitatie Ontwikkelstrategie en voorbereidingskredieten door kunnen gaan. Daarmee kunnen we ambities voor woningbouw realiseren en voorzien we in de woningbehoefte van onze inwoners en van degenen die naar Smallingerland willen verhuizen voor bijvoorbeeld werk. Incidenteel/ structureel Structureel Extra lasten 2026 (*€1.000) 0

www.smallingerland.nl/financien

Gemeente Smallingerland

Kadernota 2026-2029

3.4 Economie In het programma Economie van Smallingerland wordt gewerkt aan de vitaliteit en toekomstbestendigheid van de lokale economie. Het programma draagt direct en indirect bij aan de maatschappelijke opgaven uit de Omgevingsvisie en Sociale koers. Centraal in de uitvoering staat de Actieagenda Economie, het uitvoeringsprogramma voor de komende bestuursperiode. In het programma Economie staat de mens voorop en hebben alle inwoners kans op passend werk en om zich te ontwikkelen. De gemeente zet zich ervoor in dat opleidingen en de kwaliteiten van de beroepsbevolking aansluiten op de vraag van werkgevers. Ondernemers krijgen ruimte en ondersteuning bij innovatie en groei. En er wordt gewerkt aan een blijvend aantrekkelijk vestigingsklimaat. Daarmee stimuleren wij economische ontwikkeling en werken we toe naar een nog positievere balans op de arbeidsmarkt, passend bij de regiofunctie. In Smallingerland wordt daarmee ingezet op economische groei, maar dan wel één die bijdraagt aan een hoger welvaartsniveau in brede zin. Een duurzame en eerlijke economie met een innovatief karakter.

Voor programma economie zijn er geen niet beïnvloedbare ontwikkelingen. In de onderstaande tabel zijn ontwikkelingen opgenomen die niet onontkoombaar of uitstelbaar zijn. Echter zijn deze voorstellen dusdanig belangrijk voor de gemeente Smallingerland dat het college de raad voorstelt deze voorstellen toch op te nemen in de begroting 2026.

Overige ontwikkelingen Bedragen * €1.000

Titel voorstel

Incidenteel Gebiedsprogramma De Haven Structureel Evenementenplan Ontwikkelplan Campus Drachten 2025 - 2028 Totaal structureel en incidenteel

Opgave:

4.1 Optimaliseren ondernemerschapsklimaat 4.1 Optimaliseren ondernemerschapsklimaat 4.4 Benutten kracht van Smallingerland (topclusters)

Extra lasten 2026 0 0

Extra lasten 2027 0 0

Extra lasten 2028 0 0

Extra lasten 2029 0 0

350 350

450 350

100

350

450

Evenementenplan Opgave 4.1 Optimaliseren ondernemerschapsklimaat Portefeuillehouder Hartogh Heys van de Lier Omschrijving van het voorstel Drachten wil zich profileren als innovatieve maakstad en cultureel centrum van de regio. Grote evenementen zoals Musyk Simmer en Licht op Drachten versterken identiteit, aantrekkingskracht en leefbaarheid. Ze sluiten aan op het DNA van de regio en kunnen uitgroeien tot signatuurevenementen met landelijke uitstraling. Om dit structureel door te ontwikkelen zijn vanaf

Gemeente Smallingerland

www.smallingerland.nl/financien

Kadernota 2026-2029 2026 middelen nodig. Er wordt ook gekeken naar een revolverend fonds om risico’s voor organisatoren te beperken. Incidenteel/ structureel Structureel Extra budget 2026 (*€1.000) €350

Gebiedsprogramma De Haven Opgave 4.1 Optimaliseren ondernemerschapsklimaat Portefeuillehouder Hartogh Heys van de Lier Omschrijving van het voorstel De raad heeft in januari 2024 de ambities vastgesteld voor de ontwikkeling van bedrijventerrein 'De Haven' en hier een voorbereidingskrediet aan gekoppeld. Het is noodzakelijk om dit verouderde bedrijventerrein te herontwikkelen tot een toekomstbestendig havengebied zodat bedrijven hier op lange termijn "duurzaam" kunnen ondernemen. Het betreft een combinatie van groot onderhoud in kaden, gebiedsgericht herontwikkelen, ondersteuning ondernemers, modal shift en het stimuleren van circulaire economie. De werkzaamheden (gedekt uit het voorbereidingskrediet) monden uit in een ruimtelijke ontwikkelstrategie. De uitwerking van deze strategie vraagt na 2026 investeringen in het openbaar gebied. Hiervoor is investeringskrediet nodig. Incidenteel/ structureel Incidenteel Extra budget 2026 (*€1.000) €

Ontwikkelplan Campus Drachten 2025 - 2028 Opgave 4.4 Benutten kracht van Smallingerland (topclusters) Portefeuillehouder Van der Zwan Omschrijving van het voorstel Gemeente Smallingerland, Firda, NHL Stenden, RUG, ICD, Philips en Nij Smellinghe/ ZuidOostZorg werken in verschillende samenstellingen samen aan initiatieven en projecten op het snijvlak van onderwijsvernieuwing, kennis- en competentie-ontwikkeling en toepassing van ontwikkelde kennis. Het betreft ontwikkelingen binnen innovatie-ecosystemen van Autonome Fabriekssystemen en Zorginnovatie in Noord-Nederland. De partners willen de huidige initiatieven door ontwikkelen en zien kansen om nieuwe initiatieven van onderwijs, kennis en valorisatie in de zorg of innovatieve maakindustrie hieraan toe te voegen. Daarvoor streven zij, op termijn, naar de realisatie van een campus in Drachten. Om nieuwe initiatieven op te starten, huidige initiatieven door te ontwikkelen en uiteindelijk een campus te realiseren, is het nodig om financiële middelen te reserveren voor de organisatiestructuur. Er wordt een uitvoeringsorganisatie ingericht en er wordt gewerkt aan

www.smallingerland.nl/financien

Gemeente Smallingerland

Kadernota 2026-2029 marketing en communicatie om Campus Drachten te lanceren. Mogelijk kunnen investeringen in fysieke ontwikkelingen een gevolg zijn van het Ontwikkelplan Campus Drachten 2025 - 2028. Daar is in deze aanvraag nog geen rekening mee gehouden. Incidenteel/ structureel Structureel Extra budget 2026 (*€1.000) €

Gemeente Smallingerland

www.smallingerland.nl/financien

Kadernota 2026-2029

3.5 Bedrijfsvoering In de gemeente Smallingerland staat de mens voorop. We handelen en denken bij de uitvoering van onze taken vanuit het perspectief van inwoners en ondernemers. Het college vindt het belangrijk dat de ambtelijke organisatie hier op een goede manier invulling aan geeft. Dat betekent dat de gemeentelijke organisatie zich door blijft ontwikkelen zodat de bedrijfsvoering van de organisatie ondersteunend is in het waarmaken van de maatschappelijke doelen en ambities. Deze ambities staan onder druk, we hebben te maken met (gelukkig steeds minder) verzuim, een krappe arbeidsmarkt en steeds meer taken die bij gemeenten worden belegd. Deze paragraaf bedrijfsvoering geeft inzicht in de stand van zaken en de beleidsvoornemens op het gebied van de bedrijfsvoering.

Niet beïnvloedbare ontwikkelingen Bedragen * €1.000

Titel voorstel

Incidenteel RVU correctie begroting Extra middelen IT Structureel Extra middelen IT Totaal structureel en incidenteel

Opgave:

5.3 Aantrekken en behouden van goed personeel 5.4 Digitalisering 5.4 Digitalisering

Extra lasten 2026 487 162

Extra lasten 2027 144 144

Extra lasten 2028 80 80

Extra lasten 2029 0 0

325 300 300 787

0 300 300 444

0 300 300 380

0 300 300 300

Niet beïnvloedbare ontwikkelingen RVU correctie begroting Opgave 5.3 Aantrekken en behouden van goed personeel Portefeuillehouder Veenstra Omschrijving van het voorstel RVU regeling: RVU is de afkorting voor Regeling voor Vervroegde Uittreding. Een regeling voor vervroegd uittreden geeft de mogelijkheid om eerder te stoppen met werken. Medewerker ontvangt vaste uitkering om de periode tussen uw ontslag en uw pensioen te overbruggen. Vanuit CAO is deze regeling voor gemeenten tot en met 2025 van kracht en kunnen medewerkers er in de jaren 2026,2027 en 2028 gebruik van maken. Onder specifieke voorwaarden kan iemand deelnemen. Bij de gemeente Smallingerland zijn er 13 personen die aan de voorwaarden voldoen. 3 personen maken op dit moment gebruik van de regeling. We verwachten dat er meer mensen gebruik van gaan maken. Vanuit reële verwachtingen is er nu naar budget gekeken en niet naar maximale deelname. Waarom is dit voorstel onontkoombaar? De regeling is opgenomen in de CAO. Waarom is dit voorstel onuitstelbaar?

www.smallingerland.nl/financien

Gemeente Smallingerland

Kadernota 2026-2029 Het is een recht van de werknemer om gebruik te maken van de regeling. Incidenteel/ Structureel Incidenteel Extra budget 2026 (bedrag *1.000) €162 Zou het ook voor minder middelen kunnen? Nee, wettelijk recht. Welke opties zijn overwogen voor oplossingen binnen huidig budget? N.v.t.

Extra middelen IT Opgave 5.4 Digitalisering Portefeuillehouder Hoekstra Omschrijving van het voorstel Om onze IT dienstverlening te blijven verbeteren en veilig te stellen, is een incidentele en structurele verhoging van het IT-budget noodzakelijk. Deze verhoging wordt gedreven door 4 belangrijke factoren: 1. Boven trendmatige indexatie van software. De kosten voor softwarelicenties en abonnementen stijgen jaarlijks harder dan de reguliere inflatie. Leveranciers verhogen tarieven door marktdynamiek, strengere regelgeving en toenemende beveiligingseisen. 2. Uitbreiding van digitalisering. De gemeente zet in op verdere digitalisering van processen om efficiënter te werken en inwoners beter te bedienen. Dit vraagt om investeringen in nieuwe applicaties, integraties tussen systemen en het verbeteren van digitale toegankelijkheid. 3. Cloudtransitie en hybride IT-omgeving. Steeds meer gemeentelijke systemen verplaatsen zich naar de cloud. Dit biedt voordelen zoals flexibiliteit en schaalbaarheid, maar brengt ook nieuwe kostenstructuren met zich mee. Daarnaast blijft een deel van de IT-omgeving on-premise, wat leidt tot een hybride landschap dat tijdelijk extra beheer en beveiliging vereist. 4. Groei van de organisatie. Door uitbreiding van gemeentelijke taken en personeelsgroei neemt de vraag naar IT-voorzieningen toe.

Extra werkplekken, gebruikersaccounts en beveiligingsmaatregelen vereisen structureel hogere budgetten. Waarom is dit voorstel onontkoombaar? De verhoging moet om aan de huidige en toekomstige eisen te voldoen, de cyberveiligheid te waarborgen en de kwaliteit van de gemeentelijke dienstverlening te garanderen.De organisatie is volledig afhankelijk van digitale hulpmiddelen. Voor het uitvoeren van alle gemeentenlijke processen worden IT voorzieningen ingezet. Het werk van de gemeente valt grotendeels stil wanneer de IT voorzieningen uitvallen. Zonder deze investering zal dat wel het gevolg zijn. Waarom is dit voorstel onuitstelbaar? Contractureel zijn we verplicht de licenties te betalen ieder jaar. En ook de cloudtransitie is een ontwikkeling waarin leveranciers ons steeds meer dwingen, omdat het alternatief (on-premise software) verdwijnt. Verder zien we dat cyberaanvallen steeds geavanceerder en frequenter

Gemeente Smallingerland

www.smallingerland.nl/financien

Kadernota 2026-2029 worden. Organisaties zijn steeds vaker doelwit van ransomware, phishing en datalekken. Zonder directe investering in cybersecurity lopen wij grote risico’s – zowel financieel als qua reputatie. Incidenteel/ Structureel Structureel Extra budget 2026 (bedrag *1.000) €300 Zou het ook voor minder middelen kunnen? Nee dat is niet mogelijk. Dit is de reële inschatting van de kosten. Welke opties zijn overwogen voor oplossingen binnen huidig budget? De bestaande budgetten zijn nu niet toereikend voor de normale bedrijfsvoering. In de omschrijving is een analyse gemaakt van waarom er uitbreiding plaats moet vinden. Het past dus niet binnen het bestaande budget.

www.smallingerland.nl/financien

Gemeente Smallingerland

Kadernota 2026-2029 Waarom is dit voorstel onuitstelbaar? Contractureel zijn we verplicht de licenties te betalen ieder jaar. En ook de cloudtransitie is een ontwikkeling waarin leveranciers ons steeds meer dwingen, omdat het alternatief (on-premise software) verdwijnt. Verder zien we dat cyberaanvallen steeds geavanceerder en frequenter worden. Organisaties zijn steeds vaker doelwit van ransomware, phishing en datalekken. Zonder directe investering in cybersecurity lopen wij grote risico’s – zowel financieel als qua reputatie. Incidenteel/ Structureel Incidenteel Extra budget 2026 (bedrag *1.000) €325 Zou het ook voor minder middelen kunnen? Nee dat is niet mogelijk. Dit is de reeele inschatting van de kosten. Welke opties zijn overwogen voor oplossingen binnen huidig budget? De bestaande budgetten zijn nu niet toereikend voor de normale bedrijfsvoering. In de omschrijving is een analyse gemaakt van waarom er uitbreiding plaats moet vinden. Het past dus niet binnen het bestaande budget.

Overige ontwikkelingen Bedragen * €1.000

Titel voorstel

Opgave:

Incidenteel Tijdelijk extra fte senior financieel adviseur

5.2 Sturing en beheersing

Extra lasten 2026 125 125

Extra lasten 2027 0 0

Extra lasten 2028 0 0

Extra lasten 2029 0 0

125

Tijdelijk extra fte senior financieel adviseur Opgave: 5.2 Sturing en beheersing Portefeuillehouder: Sipke Hoekstra Omschrijving van het voorstel Er wordt een verzoek ingediend voor de tijdelijke inzet van een senior financieel adviseur voor een periode van één jaar. Het doel van deze tijdelijke uitbreiding is het verbeteren en optimaliseren van de financiële werkprocessen, evenals het versterken van de sturing en beheersing van de organisatie. De adviseur zal zich vooral richten op het organiseren, begeleiden en ondersteunen van strategische financiële vraagstukken, met inbegrip van noodzakelijke ombuigingen in het kader van het zogenaamde "ravijnjaar" 2026. Verder zal de adviseur bijdragen aan het verbeteren van de Planning- en Controlcyclus en de organisatie van de rechtmatigheidsverantwoording. Hierbij ligt de focus op de processen rondom het opstellen en aanpassen van de begroting, evenals de voorbereiding van de jaarstukken. Voor de extra senior financieel adviseur wordt een budget aangevraagd voor de periode van januari 2026 tot juni 2026. Het benodigde budget voor deze zes maanden bedraagt €125.000.

Gemeente Smallingerland

www.smallingerland.nl/financien

Kadernota 2026-2029 Incidenteel/ structureel Incidenteel

3.6 Algemene dekkingsmiddelen In het overzicht "algemene dekkingsmiddelen" zijn de inkomsten opgenomen die vrij besteedbaar zijn en waar geen directe tegenprestatie tegenover staat. Het gaat hierbij om de Algemene uitkering van het Rijk, Onroerendezaakbelasting, overige belastingen en dividend opbrengsten. Daar tegenover staan uitvoeringskosten.

Titel voorstel

Areaaluitbreiding OZB

Extra baten 2026 50

Extra baten 2027 150

Extra baten 2028 250

Extra baten 2029 350

Areaaluitbreiding OZB Omschrijving van het voorstel De gemeente heeft diverse plannen om meer woningen te bouwen en bedrijventerreinen te ontwikkelen. Net als in eerdere jaren verwachten we dat deze uitbreidingen, de zogenoemde areaaluitbreidingen, zorgen voor een stijging van de OZB-opbrengsten. Naar schatting neemt de opbrengst hierdoor jaarlijks met € 100.000 toe. Voor 2026 was al € 50.000 verhoging geraamd. Deze areaaluitbreiding was nog niet opgenomen in onze meerjarenraming. Dat doen we vanaf nu wel.

www.smallingerland.nl/financien

Gemeente Smallingerland

Kadernota 2026-2029

4. Investeringsagenda Bestuurlijke samenvatting van de investeringsagenda Een volgende stap voorwaarts in planning & control Met deze investeringsagenda zetten we een volgende stap vooruit in planning & control. Ten opzichte van vorig jaar heeft deze investeringsagenda een brede scope. De agenda omvat alle investeringen met uitzondering van grondexploitaties, aangezien deze hun eigen planning en verantwoording kennen. Er is een helder onderscheid tussen vervangingsinvesteringen en investeringen volgend uit ambities. De indexatiemethodiek van investeringen is gelijk getrokken aan die van de reguliere begroting, wat betekent dat alle investeringen volgens prijspeil 2026 zijn neergezet. Ook is de borging tussen de investeringsagenda, de kadernota en de begroting verbeterd. Tot slot stellen we prioriteitregels voor in dekking van investeringen.

Helpend in besluitvorming, maar geen besluitvormend document De investeringsagenda 2026-2040 geeft langjarig zicht (t+15, vijftien jaar vooruit) op toekomstige investeringen, hun structurele lasten en de dekking ervan. Het helpt college en raad om meer afgewogen besluiten te nemen over investeringen en de dekking hiervan. De investeringsagenda is gekoppeld aan het jaarlijks kadernota proces en heeft daarin een inventarisatie- en prioriteringsfunctie. De investeringsagenda is geen besluitvormend document. De kadernota en begroting zijn de documenten waar besluiten over financiële kaderstelling plaatsvinden. Autorisatie van investeringskredieten gebeurt in de begroting of met afzonderlijke raadsvoorstellen.

Alleen investeringen die onontkoombaar en onuitstelbaar zijn Gezien het meerjarig financieel perspectief ligt de focus in de investerings-agenda 2026-2040 op investeringen die nodig zijn om wat we hebben goed in stand te houden en in tweede instantie op de al bekende investeringen uit ambities die vastgesteld zijn in de gemeenteraad. Dit sluit aan bij de strategie om richting begroting 2026 alleen nieuwe ontwikkelingen op te nemen die niet beïnvloedbaar zijn omdat ze onontkoombaar en onuitstelbaar zijn of ontwikkelingen die politiek urgent zijn volgend op lopend beleid.

Nadere prioriteitstelling over investeringen loopt via het ombuigingstraject In deze investeringsagenda is bewust alleen een actualisatie en geen prioritering opgenomen. Eventuele bijstellingsvoorstellen inzake investeringen zijn onderdeel van het ombuigingstraject. Wel wordt in deze investeringsagenda aangegeven of er mogelijkheden zijn om te prioriteren of temporiseren. De raad besluit op 8 juli over ombuigingsmaatregelen. Deze besluitvorming verwerken we vervolgens in het meerjareninvesteringsoverzicht in de begroting 2026-2029.

Blijven investeren is cruciaal voor de ontwikkeling van onze gemeente In het ombuigingentraject zijn maatregelen in beeld gebracht die gevolgen kunnen hebben voor de investeringen in onze gemeente. Investeringen waarvan de meerderheid van de raad heeft aangegeven dat ze van groot belang zijn voor Smallingerland. Door vanuit visie te blijven investeren helpen we Smallingerland om te groeien en bloeien, wat ten goede komt aan onze economische ontwikkeling in de hele gemeente en aan de centrumfunctie van Drachten voor de dorpen in onze gemeente maar ook de regio daaromheen. Dit groeien en bloeien zet zich door naar werk voor onze inwoners, versterking van de sociale structuur en heeft daarmee uiteindelijk ook positief effect op onze financiële positie. Blijven investeren is dan ook cruciaal voor de ontwikkeling van onze gemeente.

Gemeente Smallingerland

www.smallingerland.nl/financien

Kadernota 2026-2029

Duidelijke stelregels over de dekking van investeringen Met de wijziging van het financieel beleid van december 2024 is het mogelijk gemaakt om investeringen ook te dekken uit een bestemmingsreserve kapitaallasten. Op die manier kunnen we incidentele middelen apart zetten om structurele lasten te dekken. Daar gaan we verstandig mee om. Prioritering ten aanzien van dekking is uitgewerkt in de volgende stelregels: 1. Als basislijn hanteren we dat we alle instandhoudingsinvesteringen dekken uit de lopende begroting, dus niet uit een bestemmingsreserve kapitaallasten. 2. Voor investeringen volgend uit ambities geldt onderstaand onderscheid: a. Als deze volgen uit een wettelijke verplichting dan dekken we deze altijd uit de lopende begroting. b. Alleen als deze beleidsvrij zijn, dan is het mogelijk om deze te dekken uit een bestemmingsreserve kapitaallasten. Dekking uit de lopende begroting blijft altijd een mogelijkheid. Volgend uit deze stelregels hanteren we deze nieuwe dekkingsmethodiek in deze investeringsagenda alleen voor de investeringen in het centrum.

Actualisatie van investeringen leidt tot financiële voordelen De onderstaande tabel geeft een geactualiseerd overzicht van het totaal aan investeringen wat in de meerjarenperiode gepland is. Bedragen * €1.000

Soort A. Heffing I B. Instandhouding I B. Instandhouding II B. Instandhouding III B. Instandhouding IV B. Instandhouding V B. Instandhouding VI B. Instandhouding VII B. Instandhouding VIII C. Ambities I C. Ambities II C. Ambities III C. Ambities IV

Investering Vervanging Riolering Onderwijshuisvesting ICT Kapitaalgoederen openbare ruimte Veldsportaccommodaties Tractie en materieel Gebouwenbeheer De Haven Parkeren Stad Drachten Innovatieve maakindustrie Wijken en Dorpen Buitengebied

2026 14.043 32.482 140 5.002

2027 13.907 11.343 660 4.206

922 329 0 2.000 0 0 0 6.318 0 61.236

1.725 286 1.626

2028 13.873 11.568 1.290 5.826

212 350

2029 13.819 7.453 5.826 965 397

8.127

30.303

3.000 350 2.000

4.318

46.198

67.740

38.128

Onderstaande tabel toont de investeringsbedragen zoals het college voorstelt om deze op te nemen en te laten autoriseren bij het vaststellen van de begroting 2026. Daarnaast zijn de kapitaallasten per jaar weergegeven die volgen op het jaar van gereedkomen van genoemde investeringen. In aanvulling op onderstaande tabel komen ook de nieuwe investeringen volgend uit deze kadernota in de begroting 2026. Het totaal van die investeringen is te vinden in bijlage 5.3 Investeringskredieten . Autorisatie havenkades gaat via een apart raadsvoorstel Ten aanzien van de investering in de havenkade geldt dat we u niet via de begroting 2026, maar via een apart raadsvoorstel vragen om deze investering te autoriseren. Dat we genoemd onderwerp hier wel opnemen is puur om te anticiperen op de hieruit volgende kapitaallasten mocht u hiertoe besluiten.

www.smallingerland.nl/financien

Gemeente Smallingerland

Kadernota 2026-2029 Bedragen * €1.000

Vervanging

Omschrijving

A. Heffing I, vervanging riolering 2026 6 prio wijken riolen en persleiding 2026 Pompen en gemalen B. Instandhouding I, onderwijshuisvesting 2025 Infrastructuur Rkbs Sint Lukas 2026 SWS It Werflan 2026 MFC It Swin 2026 Infrastructuur MFC It Swin 2026 VSO de Zwaai 2026 Infrastructuur VSO de Zwaai 2026 Gomarus B. Instandhouding II, ICT 2026 Vervanging telefoons 2026 B. Instandhouding III, Kapitaalgoederen openbare ruimte 2026 Wegen (asfalt en elementverharding) 2026 Wegen (beton) 2026 Duikers 2026 Groen (bomen en bosplantsoen) 2026 Groen (heesters en hagen) 2026 Groen (vaste planten en struikrozen) 2026 Civiele Kunstwerken (staal en beton) 2026 Civiele Kunstwerken (hout walbeschoeiing) 2026 Civiele Kunstwerken (houten brug) eenmalig 2026 Openbare Verlichting (masten) 2026 Openbare Verlichting (armaturen) 2026 Speelvoorzieningen B. Instandhouding IV, Veldsportaccomodaties 2026 Voetbalvelden kunstgras (vervanging, 12jr)

Gemeente Smallingerland

Investeri ngsbedrag

Jaar gere ed

2027

2028

2029

833

719

529 13.619

2026

493

424

2026

36 169

309

2027

270 13.178 397 15.260 161

2026 2028 2028 2027 2027

2.907

2026

155

704 15 815 6

73 140

2027

73 257

1.023

2026

1.170 95 332

2026 2026 2026

44 3 12

189 89

2026 2026

10 10

2026 894

2026

316

2026

351

2026

489

2026

41 35

483

2026

www.smallingerland.nl/financien

Kadernota 2026-2029 Vervanging

Omschrijving

2026 Korfbalvelden kunstgras (vervanging, 10jr) B. Instandhouding V, Tractie en materieel 2026 Materieel afschrijving 10 jaar 2026 Materieel afschrijving 15 jaar 2026 Materieel afschrijving 25 jaar B. Instandhouding VII, De Haven 2026 Instandhouding kades Agrifirm (260mtr) C. Ambities I, Stad Drachten

Investeri ngsbedrag 439

Jaar gere ed 2026

2027

2028

2029

17 38

289

2026

1 69

2.000

2026

C. Ambities II, Innovatieve maakindustrie C. Ambities III, Wijken en dorpen 2026 Herinrichting leefomgeving 2026 Leerpark C. Ambities IV, Buitengebied Totaal investeringen

186 4.318 2.000

2026 2028

116

186 116

1.283

906

835

Effect op kapitaallasten Voor bovengenoemde investeringen in de jaren 2026 en verder waren al middelen opgenomen in de huidige begroting. Het effect van deze geactualiseerde investeringsplanning ten opzichte van de begroting 2025-2028 staat in onderstaande tabel weergegeven. Daaruit blijkt dat er sprake is van een voordelig effect op het meerjarenbeeld. Dat voordeel ontstaat door de actualisatie van de investeringsplanning voor de onderdelen Stad Drachten en Wijken en Dorpen. Deze bijstelling wordt opgenomen in de kadernota 2026-2029. In aanvulling op bovenstaande actualisatie rekenen we apart in deze kadernota ook nog het totaal aan benodigde rentemiddelen door. Onder meer door bovengenoemde bijstelling zijn 'minder meer' rentemiddelen nodig dan door ons voorzien in de raadsbrief over de actualisatie van het meerjarenbeeld van maart 2025.

www.smallingerland.nl/financien

Gemeente Smallingerland

Kadernota 2026-2029 Bedragen * €1.000

2026

2027

2028

2029

719 186 355

16 25

-180

-360

-693

-382

-55

320

-235

-241

-523

1.308

Lees de investeringsagenda hier Voor de volledige investeringsagenda 2026-2040 verwijzen wij u naar onderstaande bijlage. Daarin gaan we onder meer in op: • • • • • • • • • • •

Doel en scope van de investeringsagenda Procesinpassing en planningshorizon van de investeringsagenda Stapsgewijze ontwikkeling van de investeringsagenda Kaderstelling en autorisatie Beschikbare ruimte voor nieuwe investeringen Totaaloverzicht investeringen en effect op kadernota Totaaloverzicht geplande investeringen 2026-2040 Aan te vragen investeringskrediet begroting 2026 Investeringsplanning 2027-2029 Investeringsplanning 2030-2040 Effect op financiële kengetallen

Investeringsagenda v2.0 (definitief) Deze bijlagen kunt u vinden op de website. Bestandsnaam • Investeringsagenda v2.0 (definitief).pdf

Gemeente Smallingerland

www.smallingerland.nl/financien

Kadernota 2026-2029

5. Bijlagen 5.1 Totaal nieuwe ontwikkelingen Deze bijlage geeft een totaaloverzicht van achtereenvolgens de niet beïnvloedbare en overige ontwikkelingen welke opgenomen zijn in deze kadernota. Ontwikkelingen met incidenteel effect worden gedekt uit de algemene reserve, ontwikkelingen met structureel effect komen ten laste van het begrotingssaldo. Een inhoudelijke toelichting op al deze ontwikkelingen vindt u in hoofdstuk 3. Programma's.

Niet beïnvloedbaar Bedragen * € 1.000

Titel voorstel

Incidenteel 0. Overhead RVU correctie begroting

Extra middelen IT 1. Dienstverlening Gemeenteraadsverkiezingen 2026 - Komst nieuwe gemeenteraad Budget verkiezingen 3. Fysiek domein Herijking budget transitie omgevingsplan Structureel 0. Overhead Extra middelen IT 1. Dienstverlening Aanschaf van een Security Information & Event Management/ Security Operations Center. (SIEM/SOC) 2. Sociaal domein Overige exploitatielasten 3. Fysiek domein Structurele versterking juridische ondersteuning Urgentieverordening Fryslan sociale huurwoningen Toename beheerkosten Openbare ruimte Algemene dekkingsmiddelen Areaaluitbreiding OZB Totaal incidenteel en structureel

www.smallingerland.nl/financien

Opgave:

5.3 Aantrekken en behouden van goed personeel 5.4 Digitalisering 1.4 Gemeenteraad

1.1 Publieke dienstverlening 3.3 Wijken en dorpen

5.4 Digitalisering 1.2 Digitale en datagedreven samenleving

0 1.1 Publieke dienstverlening 3.3 Wijken en dorpen 3.3 Wijken en dorpen

Extra lasten 2026 753 487 162

Extra lasten 2027 275 144 144

Extra lasten 2028 111 80 80

Extra lasten 2029 100 0 0

325 110 40

0 0 0

156 156

131 131

31 31

100 100

806 300 300 200 200

856 300 300 200 200

906 300 300 200 200

1.002 300 300 200 200

0 0 356 101

0 0 506 101

0 0 656 101

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15718172/1