Bijlage 1 - Jaarstukken 2020 (september 2021)

Deze input heeft in 2020 geleid tot een definitief ontsluitingsplan. De uitvoering zal naar verwachting in 2022 plaatsvinden. Trottoir Drachtster Heawei De Wilgen In 2012 maakten per etmaal 1.500 voertuigen gebruik van deze weg. Er is geen trottoir. Aanleg hiervan aan één kant van de weg is mogelijk. De investering bedraagt € 150.000, en dit leidt tot € 5.000 kapitaallasten. Het plan is gereed maar moet nog voorgelegd worden aan de omgeving, door de coronacrisis laat dit langer op zich wachten dan gepland was. Dit vindt nu in 2021 plaats.

23

Verkeerseducatie en Manifest verkeersveiligheid Fryslan 2011-2025 Ondanks de beperkende maatregelen en de tijdelijke sluiting van de scholen hebben er toch diverse activiteiten plaatsgevonden in het kader van verkeerseducatie. Voor ouderen konden enkele activiteiten niet plaatsvinden. Maar de bijtanken en oppoetsen training en enkele individuele scootmobieltrainingen hebben wel doorgang gevonden. Er is dit jaar een viertal verkeersmarkten op de VO-scholen georganiseerd in samenwerking met o.a. VVN, Medical Team, NVBS en de SBV. In totaal hebben bijna 700 leerlingen deze verkeersmarkten bijgewoond. Op vier VO-scholen hebben in totaal bijna 600 leerlingen verkeerslessen gekregen. Dit zijn klassikale lessen waarbij het accent ligt op verkeersinzicht en gedrag. Deze projecten dragen bij aan de verkeersveiligheid en zijn betaald uit de reguliere middelen die hiervoor beschikbaar zijn. Doortrappen Het aantal fietsongevallen onder ouderen neemt toe, landelijk maar ook in de gemeente Smallingerland. Een groei is te zien in het aantal enkelzijdige ongevallen. Veel oudere fietsers durven na een ongeval of val van de fiets niet meer te fietsen. Dit heeft grote impact op de gezondheid, zelfredzaamheid en mogelijkheid tot sociale betrokkenheid in de maatschappij. Onder het motto "niet afstappen maar doortrappen" zetten we in op het project Doortrappen.

We willen dat zoveel mogelijk ouderen zo lang mogelijk veilig gebruik kunnen blijven maken van de fiets, onder andere door hen te verleiden tot aanpassingen aan de fiets of aan hun (fiets)gedrag. Via hun eigen vertrouwde netwerk en op logische momenten krijgen de oudere fietsers tips, informatie en interventies aangeboden die hen bewust maakt van de mogelijkheden die zij hebben om hun eigen fietsveiligheid te verbeteren. De aftrap van het project zou breed en groots plaatsvinden in 2020. Helaas heeft dit geen doorgang kunnen vinden en zal er in 2021 een nieuwe aftrap van het project gaan plaatsvinden. Wel is in 2020 een eerste stap gemaakt om het project onder de aandacht te brengen bij het publiek. Fietsoversteken Voor de vier problematische fietsoversteken (Overstesingel – Kuinder, Ringweg – Noorderdwarsvaart, Eikesingel – Burmanialaan en Eikesingel Sportlaan) zijn het afgelopen jaar oplossingsrichtingen in beeld gebracht. Voor de Ringweg – Noorderdwarsvaart en Overstesingel – Kuinder is een eerste schetsontwerp opgesteld en voor het wegvak Eikesingel – Burmanialaan – Sportlaan is een variantenstudie uitgevoerd welke heeft geleid tot een voorkeursvariant die ook in een eerste schetsontwerp is uitgewerkt. De schetsontwerpen worden in 2021 nader uitgewerkt.

Daarnaast wordt dan ook gekeken naar mogelijke koppelkansen met bijvoorbeeld het project zwembad (Eikesingel-SportlaanBurmanialaan), regulier wegonderhoud en eventuele subsidiemogelijkheden. Voor de aanpak van de vier fietsoversteken is € 250.000 beschikbaar. Hiervan is circa € 10.000 uitgegeven aan de variantenstudie. Strategisch plan Verkeersveiligheid Met het Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 willen Rijk, provincies, gemeenten en maatschappelijke partners de verkeersveiligheid vergroten. Ultieme doel hierbij is 0 verkeersslachtoffers. In 2020 is een begin gemaakt met het opstellen van een risicogestuurde gemeentelijke verkeersveiligheidsaanpak. Op basis van onder andere verkeersveiligheidsinformatie, risicoindicatoren, speedprofiles en GIS-/GEO-informatie is een eerste concept van de risicogestuurde aanpak opgesteld. De kosten hiervoor zijn gedekt door het Rijk. In 2021 wordt dit aangevuld en uitgewerkt tot een uitvoeringsprogramma verkeersveiligheid, welke aan uw raad wordt voorgelegd.

24

Dynamisch reisinformatiesysteem Van Knobelsdorffplein en Transferium In het voorjaar van 2020 zijn op het Transferium Drachten-Oost 8 haltedisplays geplaatst en op het Van Knobelsdorffplein 6 haltedisplays en 1 overzichtsdisplay. Omdat de displays veel storingen kenden zijn in december alle haltedisplays op het Van Knobelsdorffplein op kosten van de leverancier vervangen. Datzelfde is in februari 2021 gebeurd op het Transferium. Burgemeester Wuiteweg Voor Burgemeester Wuiteweg is al eerder besloten de vervanging van het riool uit te stellen naar 2022. Tegelijkertijd zou een herinrichting plaatsvinden met o.a. een nieuwe bomenlaan en wegdek. Bij de vaststelling van de Begroting 2021 heeft de raad echter besloten deze voorgestelde herinrichting uit te stellen tot na 2024. Komende tijd wordt onderzocht of de rioolvervanging ook uitgesteld kan worden tot na 2024 of dat hiermee risico ontstaat. Nu de totale herinrichting is uitgesteld zal het gewenste zebrapad ter hoogte van Bertilla in 2021 aangelegd worden. De uitvoering in combinatie met de herinrichting, dat een kosten besparing zou opleveren, wordt losgelaten. Fietsagenda Zuidoost Fryslân Onder de noemer van de fietsagenda is aan een aantal zaken gewerkt: - Snelfietsroute Drachten-Heerenveen: het afgelopen jaar is een plan van aanpak opgesteld voor nadere uitwerking en participatie.

In afwachting van financiering is dit niet in werking gezet. Wel is met de provincie samengewerkt aan de provinciale ambitie voor snelfietsroutes. De routes Drachten – Heerenveen en Drachten – Burgum – Leeuwarden zijn hierbij nadrukkelijk in beeld. - Snelfietsroute Drachten – Ureterp: met Rijkswaterstaat is in 2020 een principeakkoord bereikt over een andere rijstrookindeling op het viaduct over de A7, waardoor meer ruimte ontstaat voor fietsstroken. De voorbereidende onderzoeken zijn uitgevoerd, afspraken over financiering zijn gemaakt en een offerte voor het bestek is uitgevraagd. Naar verwachting start de realisatie in de 2e helft van 2021. - Werkgeversaanpak: er heeft een eerste verkenning plaatsgevonden samen met de provincie en met de organisatie Werk slim, reis slim over de mogelijkheden om via werkgevers het fietsen te stimuleren. Fietsverkeer Hegewei/Kletten Met de dorpsbelangen Opeinde, Nijega en Oudega is in 2020 gezocht naar oplossingen voor de veiligheidsproblematiek die fietsers ervaren op de Hegewei en de Kletten. Gezamenlijk is de keus gemaakt voor het aanleggen van een viertal drempels/plateaus. In het kader van het Strategisch Plan Verkeersveiligheid hebben we hiervoor subsidie vanuit het Rijk aangevraagd en inmiddels ook gekregen. In het voorjaar van 2021 worden deze maatregelen uitgevoerd.

Ze worden gedekt uit de hiervoor nog beschikbare middelen à € 17.000 en de even hoge subsidie van het Rijk. Draagkracht bruggen Van 9 bruggen waarvan bekend is dat ze niet meer aan de nieuwe normen voldoen, is in 2020 onderzocht wat de mogelijkheden en kosten zijn voor het versterken van deze bruggen. Daarnaast is een onderzoek ingesteld naar de gevolgen als niet gekozen wordt voor versterking maar voor andere oplossingen zoals een aslastbeperking, het verwijderen van een brug of het vervangen door een dam. De resultaten van deze onderzoeken zijn inmiddels bekend en de financiële gevolgen zullen worden meegenomen in de Kadenota 2022-2025 dan wel de eerste concernrapportage van 2021.

25

Financieel resultaat van het programma Verkeer, vervoer en waterstaat Bedragen in € Baten Lasten Saldo voor resultaatbestemming Onttrekking algemene reserve Onttrekking bestemmingsreserve Toevoeging algemene reserve Toevoeging bestemmingsreserve Saldo na resultaatbestemming

Rekening 2019 2.382.078 -10.545.076 -8.162.998

Begroting 2020 1.998.330 -18.087.411 -16.089.081

Rekening 2020 2.212.588 -9.367.282 -7.154.694

10.716.200 4.626.606 -8.560.000

8.705.500 2.831.631

8.705.500 2.831.631

-1.380.192

-4.551.950

4.382.437

0 0 0 0 8.934.387

0 -8.448.167 0

0 -8.448.167 0

-4.065.730

486.220

Aanvullende mutaties bij jaarrekening Onttrekking bestemmingsreserve Toevoeging bestemmingsreserve Voorgestelde resultaatbestemming

0 -3.467.226 -1.035.500

Netto resultaat

-5.882.918

-4.551.950

Verschil 214.258 8.720.129 8.934.387

Aanvullende mutaties bij jaarrekening Toevoeging reserve projecten in uitvoering Toevoeging reserve baggeren Toevoeging reserve onderhoud eigen gebouwen

Bedrag in € -8.086.137 -299.890 -62.140

Voorgestelde resultaatbestemming

Bedrag in € 0

Verklaring financieel resultaat programma Verkeer, vervoer en waterstaat De openbare verlichting laat een voordeel zien van € 72.000 wegens tijdelijke lagere kapitaallasten en lagere energielasten. De exploitatielasten van de parkeergarages vielen € 104.000 lager uit, voornamelijk doordat er minder personeel ingehuurd werd. De parkeeropbrengsten waren door corona € 86.000 lager dan de al neerwaarts bijgestelde begroting. De kosten voor gladheidbestrijding vielen € 43.000 mee. De geraamde kapitaallasten voor de oostelijke poort merengebied waren in 2020 nog niet nodig, dit levert een voordeel van € 87.000 op. Daarnaast zijn er diverse kleinere afwijkingen.

Herschikkingen Parkeeropbrengsten Begin 2020 is het nieuwe parkeerbeleid ingevoerd. Het was de verwachting dat middels een aantal maatregelen uit het nieuwe beleid structureel € 300.000 voordeel gerealiseerd zou worden. Voor 2020 blijkt dit echter (nog) niet haalbaar te zijn. Het nog niet invoeren van het betaald parkeren op het Kyriat Onoplein en de coronacrisis zijn hier de oorzaak van. Plaszuil De Kaden De plaszuil op de kaden wordt gehuurd van een derde partij. In het huurcontract zit ook het reinigen van de zuil. We hebben met dit bedrijf nog een doorlopend contract voor een periode van drie jaar. Hierdoor is de beoogde herschikking door verwijdering van deze plaszuil op korte termijn niet realiseerbaar. Daarbij is de plaszuil, die normaliter alleen gedurende de uitgaansuren in de weekenden geopend was, de afgelopen maanden vanwege de coronacrisis gesloten gebleven. Vanuit de omgeving komt nu de vraag of de zuil 26

weer geopend kan worden, omdat het wildplassen toeneemt. Op basis hiervan wordt voorgesteld de voorgenomen herschikking structureel terug te draaien. Taakvelden Verkeer en vervoer Parkeren Recreatieve havens Economische havens en waterwegen Openbaar vervoer

27

2.4 Programma Economie Doelstelling Drachten is een sterke banenmotor voor de regio. Innovatie en maakindustrie zijn belangrijke pijlers van ons beleid. Ook willen we een sterkere focus op het midden- en kleinbedrijf (MKB), als bron van bestaande werkgelegenheid. We willen dit samen laten resulteren in werkgelegenheid en een werkloosheidspercentage op of onder het Fries gemiddelde. Een goed vestigingsklimaat met optimale infrastructuur en bereikbaarheid is een absolute voorwaarde. Goede voorzieningen op het gebied van onderwijs, sport, cultuur en een levendig centrum zorgen voor een goede plek om te werken, te wonen en te zijn.

Verbonden partijen Naam Stichting Vliegveld Drachten

Wat doet deze organisatie? Exploitatie van vliegveld Drachten.

Indicatoren en kengetallen Bedrijventerreinen

Realisatie 2018 3,7 47,9

Verkoop bedrijventerrein * Voorraad bedrijventerreinen per 31 december **

Realisatie 2019 6,1 46,8

Realisatie 2020 6,0 44,7

*) Deze cijfers zijn inclusief Bedrijvenpark Azeven dat gezamenlijk met Opsterland wordt geëxploiteerd. **) Het gaat hier om grond in lopende projecten.

Verplichte beleidsindicatoren (www.waarstaatjegemeente.nl) Indicator Vestigingen

Functiemenging

Periode waarde 2020

2020

109,9 NL: 129,6

Eenheid Beschrijving

Bron

aantal per 1.000 inwoners van 1574 jaar

Het aantal vestigingen van bedrijven, per 1.000 LISA inwoners in de leeftijd van 15-74 jaar.

%

De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen LISA wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen.

53,6 NL: 53,2

Overige kengetallen: Indicator Banen

Banen recreatie en toerisme

Werkloosheidspercentage

Periode

waarde

Eenheid Beschrijving

2019

844,8 NL: 792,1

aantal per 1.000 inwoners van 1564 jaar

Betreft fulltimers, parttimers en uitzendkrachten.

CBS Bevolkingsstatistiek

2019

30,8 NL: 47,1

aantal per 1.000 inwoners van 1574 jaar

Het aantal banen in de sector recreatie en toerisme, in de leeftijd van 15-74 jaar.

CBS Bevolkingsstatistiek

2019

3,5 NL: 3,4

%

De werkloze beroepsbevolking als percentage van de (werkzame en

CBS

28

Bron

werkloze) beroepsbevolking.

Wat hebben we gedaan in 2020 Inleiding In het programma economie van Smallingerland werken we aan de vitaliteit en toekomstbestendigheid van de lokale economie. Centraal staat hierbij onze actieagenda economie die langs drie sporen is vormgegeven. Voor de periode 2020-2022 is in totaal € 900.000 beschikbaar om de activiteiten binnen deze sporen uit te voeren. Naast de actieagenda zijn we vanuit het programma economie betrokken bij enkele grootschalige gebiedsontwikkelingen en intensiveren wij de economische samenwerking met de F4 gemeenten. Hieronder treft u een overzicht aan van de voortgang en resultaten die voortkomen vanuit activiteiten en projecten binnen het programma economie. Allereerst gaan wij in op de resultaten uit drie sporen in onze actieagenda economie. Daarnaast staan we stil bij de overige activiteiten in het programma economie. Spoor 1 Actieagenda Economie: Optimaliseren van het vestigingsklimaat In spoor 1 werken wij aan uitstekende werklocaties, het stadshart, vraagstukken over menselijk kapitaal en versterken de samenwerking in de gastvrijheidseconomie.

Uitstekende werklocaties Bedrijventerreinen Binnen de programmeringsafspraken met de provincie heeft de gemeente Smallingerland planologische ruimte gekregen om adaptief 20 ha bedrijventerrein uit te breiden op Bedrijvenpark Drachten Azeven. Inmiddels zijn een behoefteonderzoek (nadere duiding van de exacte vraag naar type bedrijfsterreinen) en een locatieonderzoek afgerond. Op basis hiervan kan de Exploitatiemaatschappij Bedrijvenpark Drachten besluiten waar de uitbreiding aansluitend aan het ontwikkelde deel van het bedrijvenpark wordt gerealiseerd. Transformatie verouderde bedrijventerreinen streekagenda Wij werken mee aan een Provinciaal onderzoek naar toekomstbestendige en duurzame bedrijventerreinen. Eind 2019 heeft Stec hiervoor een rapport geleverd, waarbij voor Smallingerland als bedrijventerreinen zijn meegenomen: De Haven, Azeven Noord/Zuid/Noordoost, De Swetten en Nijtap. In verband met de coronacrisis is dit project on hold gezet en nog niet weer opgestart. Met Opsterland en Weststellingwerf werken we aan een onderzoek naar de haalbaarheid van transformatie van verouderde bedrijventerreinen. Dit wordt in regionaal verband opgepakt en moet resulteren in 3 pilotprojecten. De factsheets voor de 6 locaties zijn opgeleverd, alsmede een afwegingssystematiek om te komen tot een keuze in de locaties per gemeente.

Door corona is dit proces vertraagd, waardoor het merendeel van de locaties door marktinitiatieven een andere invulling heeft gekregen. Op dit moment wordt voor een van de locaties gekeken of een concreet plan van aanpak kan worden uitgewerkt. Deze informatie zal in een kennisbijeenkomst worden gedeeld met de streekagenda gemeenten. Onze strategie werklocaties dateert uit 2010. In 2020 hebben we de beschikbare landelijke, regionale en lokale onderzoeken, geïnventariseerd, zodat we in 2021 deze werkstrategie kunnen herijken. Het nieuwe bedrijfslocatie onderzoek van Louter is binnenkort bekend en wordt door de Provincie als leidraad voor de verdere ontwikkeling van de bedrijventerreinen beschouwd. Dit onderzoek vormt een belangrijke bouwsteen in onze werkstrategie. 29

Herinrichting gebied Tussendiepen De wens om het gebied Tussendiepen te herinrichten heeft geleid tot de oprichting van het ondernemerscollectief Bévé Tussendiepen. Op dit moment zijn 35 bedrijven lid hiervan. Uitgangspunt is dat de herinrichting medeverantwoordelijkheid is van de ondernemers en niet beperkt moet worden tot een opwaardering van de openbare ruimte door de gemeente. De ondernemerscoöperatie Bévé heeft het afgelopen jaar stappen gezet in het ruimtelijk proces Mooiere Drachtstervaart. De uitgevoerde inventarisatie van de ondernemerswensen is middels twee werksessies getoetst bij de ondernemers. Nu wordt een interne werksessie gegeven met de inhoudelijke vakdisciplines, waarna het te doorlopen ruimtelijke proces wordt opgestart. Parallel daaraan loopt het proces om te komen tot een anterieure overeenkomst tussen gemeente en de ondernemerscoöperatie of de individuele ondernemers. Voor wat betreft het entreegebied van de Tussendiepen, hebben twee werksessies plaatsgevonden om te komen tot planontwikkeling voor deze locatie. Omliggende bedrijven zijn hier direct bij betrokken. Stadshart Drachten In de ambitie van de gemeente Smallingerland en de centrumondernemers is het Drachtster stadscentrum gastvrij, bruisend en economisch springlevend; letterlijk "het kloppend hart" van Drachten en omgeving, een verbindende factor die midden in onze maatschappij staat.

Om tot een succesvolle uitvoering te komen van deze ambitie is in 2020 een centrummanager aangesteld. De centrummanager heeft zich onder andere beziggehouden met 1) het ondersteunen van ondernemers 2) het oprichten van een verenging van vastgoedeigenaren 3) nieuwe sfeerverlichting 4) het Kom in Actie Traject van De Nieuwe Winkelstraat 5) input ophalen en inbrengen in de trajecten Citymarketing en Gastvrij Smallingerland. Daarnaast heeft de centrummanager een belangrijke rol gespeeld in het samenwerkingsproces tussen de gemeente, ondernemers en vastgoedeigenaren. Binnen het totale budget van de actieagenda is er een budget van 65.000 euro per jaar beschikbaar voor het Stadshart Drachten. Arbeidsmarkt Er zijn drie Talentenkranten uitgebracht met 5 tot 8 kandidaten die een uitkering ontvangen. Een foto met een kort profiel wat iemand kan en wil. OVD verspreidt deze talentenkrant onder de leden. Inmiddels zijn 9 van deze kandidaten uitgestroomd naar werk. Tijdens de coronapandemie kwamen veel mensen met een korte afstand tot de arbeidsmarkt in een uitkeringssituatie. Deze kandidaten zijn gemotiveerd, hebben de juiste werknemersvaardigheden en zijn daardoor snel weer inzetbaar op de arbeidsmarkt. Er zijn 2 consulenten vrijgemaakt om deze kandidaten snel aan werk te helpen.

Verder is voor werkgevers voorlichting georganiseerd in de vorm van: - Een flyer met informatie over proefplaatsing, loonkostensubsidie etc. en voorbeelden van succesvolle plaatsing van kandidaten - Een online infosessie voor ondernemers die een werkzoekende met een afstand tot de arbeidsmarkt een kans willen geven - Periodiek een online banenmarkt op LinkedIn i.p.v. de gebruikelijke fysieke banenmarkt - Een tweedaagse praktijkgerichte training voor Werkgevers over individuele begeleiding op de werkvloer en diverse regelingen die hiermee annex zijn (BAB, Wajong, WSW).

30

O3 In het afgelopen jaar is door de ‘aanjager’ gewerkt aan de samenwerking tussen ondernemers, onderwijs en overheid (O3) op het gebied van de arbeidsmarkt. Hiertoe zijn verschillende individuele gesprekken in het werkveld gevoerd en heeft de aanjager in samenwerking met het Innovatiehuis een drietal grotere werksessies met vertegenwoordigers uit de O3 georganiseerd. De inspanningen in 2020 hebben een gemeenschappelijk beeld van de belangrijkste arbeidsmarktvraagstukken in Smallingerland opgeleverd. Dit heeft er voor gezorgd dat reeds lopende initiatieven van verschillende partijen kunnen worden verbreed en/of opgeschaald. Partijen vinden elkaar makkelijker dan voorheen en zijn daardoor sneller in staat te schakelen en ‘dezelfde kant op werken’. Gastvrij Smallingerland In het kader van de Economische actieagenda is gestart met het project Gastvrij Smallingerland. Een project waarmee we de samenwerking binnen de gastvrijheidseconomie willen stimuleren om samen met de toeristische sector "Smallingerland" beter op de kaart zetten als recreatief-toeristische bestemming. Om zicht te krijgen in de behoefte aan samenwerking in deze sector, zijn in 2020 zowel vanuit de gemeente, als door Ynbusiness gesprekken gevoerd met ondernemers uit de horeca, logiesbranche, dagrecreatie en culturele instellingen.

In 2021 kijken we of er draagvlak is voor het opzetten van een samenwerkingsplatform Gastvrij Smallingerland. Spoor 2 Actieagenda Economie: Versterken ondernemerschap In spoor 2 werken wij o.a. aan een visie op accountmanagement, projecten voor startende ondernemers en acquisitie en promotie van Smallingerland.

Ondersteunen ondernemerschap Visie op accountmanagement - ondernemersloket In het laatste kwartaal van 2020 is de strategische organisatievisie op accountmanagement ontwikkeld. Deze wordt in het eerste kwartaal van 2021 voorgelegd aan het college. De strategische organisatievisie op accountmanagement is bedoeld om het accountmanagement richting bedrijven nog meer te professionaliseren. Het Innovatiehuis De Ondernemersvereniging Drachten continueert het project Innovatiehuis. De uitvoering vindt plaats door VNO-NCW. Het project heeft als doel innovatie bij de MKB-bedrijven te stimuleren. Mede door Covid-19 is in 2020 een aantal activiteiten vertraagd en is het project daarom door de provincie verlengd tot en met medio 2021. Daarna dient het project te worden afgerekend. Starters De situatie rondom corona heeft ervoor gezorgd dat de ondersteuning voor startende ondernemers in 2020 er anders heeft uitgezien dan in voorgaande jaren. De informatiebijeenkomsten die we op de planning hadden konden helaas niet doorgaan. Dit geldt ook voor de jaarlijkse training voor startende ondernemers. Er zijn wel gesprekken gevoerd door de accountmanagers met startende ondernemers en er is advies aangeboden bij diverse vraagstukken.

31

Corona Het Rijk heeft een omvangrijk steun- en herstel pakket met tijdelijke financiële regelingen, een sociaal pakket en investeringsmaatregelen in verband met corona. Naast de landelijke regelingen heeft de gemeente Smallingerland een aanvullend pakket met maatregelen, zoals: - Facturen worden versneld betaald - Ondernemers in het centrum kunnen tijdelijk ontheffing 'gesloten gebied' krijgen voor bezorging - Er worden niet opnieuw leges in rekening gebracht bij evenementen die verplaatst worden naar 2021; - Alle structurele subsidies gaan door en het voorschot wordt versneld. De gemeente is soepel bij de beoordeling achteraf als een prestatie niet (volledig) gehaald kan worden als gevolg van de coronacrisis; - Vergunningen worden versneld verleend. Daarnaast is het relatiebeheer het afgelopen jaar geïntensiveerd en met name gericht geweest op de impact van de coronacrisis bij bedrijven en sectoren in de gemeente. Ynbusiness heeft daarin een belangrijke rol gehad door adviesgesprekken te voeren.

Acquisitie en promotie Samenwerking met partners De gemeente doet acquisitie in samenwerking met de F4 gemeenten en de Noordelijke Ontwikkelingsmaatschappij (NOM). Het afgelopen jaar is voor de sterke sectoren in de provincie een propositie ontwikkeld. Vanuit Smallingerland is in samenwerking met het ICD een propositie ontwikkeld voor de sector High Tech Systems and Materials (HTSM). Verkopen bedrijventerreinen Hoewel de coronacrisis vele sectoren in het bedrijfsleven heeft getroffen, is er wel belangstelling geweest voor de bedrijventerreinen. De stand van zaken op 31 december 2020 was als volgt. Er is ca. 6 ha bedrijfsterrein verkocht en geleverd. Verder zijn er koopovereenkomsten gesloten voor ca 2 ha, betaalde optieovereenkomsten voor 3,2 ha en reserveringen voor ca. 2 ha. De centrale ligging van Drachten en goede profilering van onze bedrijventerreinen, hebben opnieuw geleid tot een aantal nieuwe vestigingen. Op Bedrijvenpark Drachten Azeven Noord is ca. 2,6 ha aan de Politie verkocht voor de vestiging en concentratie van ondersteunende diensten van de Eenheid Noord-Nederland.

Citymarketing Begin 2020 is een strategisch communicatiebureau gestart met de opdracht een (economische) profilering te ontwikkelen, inhoudelijke focus aan te brengen (aanbod en profileren en vermarkten van het gebied) en te komen met een merkvoorstel (merkidentiteit, inclusief huisstijl), aansluitend en ondersteunend aan de ambities, activiteiten en ontwikkelingen in Smallingerland. In maart t/m oktober 2020 is een voorstel ontwikkeld op basis van: 1) interviews met stakeholders 2) deelname aan werksessies van bestaande projectgroepen en samenwerkingsverbanden 3) zorgvuldig onderzoek naar alle bestaande visies, plannen en projecten 4) een context-analyse van relevante economische en maatschappelijke kansen, uitdagingen en ontwikkelingen. Het voorstel is inmiddels goedgekeurd door het college. In 2021 zal de voorgestelde aanpak uitgewerkt en geconcretiseerd worden in samenspraak en samenwerking met interne en externe stakeholders en het ingezette traject worden gecontinueerd.

32

Er zijn middelen gereserveerd en beschikbaar vanuit de economische actieagenda voor de doorontwikkeling van de aanpak citymarketing. Het gaat om een reservering van € 100.000 per jaar. Spoor 3 Actieagenda Economie: Benutten kracht van Smallingerland In spoor 3 van de actieagenda werken we gericht aan het uitbouwen van de krachtige economische pijlers van Smallingerland: (hightech) industrie, haven gerelateerde bedrijvigheid en onze omvangrijke zorgsector.

Cluster Hightech Industry Innovatie Cluster Drachten (ICD) De gemeente Smallingerland en de provincie Fryslân bevorderen de innovatie binnen de samenwerkende industriële bedrijven in en rond Drachten. Dit met als doel de ontwikkeling van schone, innovatieve maakindustrie en het scheppen van werkgelegenheid in die sector. Het Innovatiecluster Drachten (ICD) speelt hierin een belangrijke rol. Alle technische onderwijsinstellingen in Noord-Nederland, de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) en meerdere andere partijen als de Noordelijke Ontwikkelingsmaatschappij (NOM) zijn hierbij betrokken. De subsidiëring van het ICD bevindt zich in de vierde en laatste fase. Beenen Industriële automatisering uit Heerenveen is lid geworden van het ICD. Met deze toetreding van het 23-ste lid is de door het ICD gestelde maximale omvang (24-25 leden) bijna bereikt. Het ICD anticipeert voor wat betreft haar activiteiten op het gebied van pre-competitieve R&D op het aflopen van de huidige subsidieregeling, eind 2022. Voorstellen zijn en worden voorbereid voor subsidie voor R&D-projecten uit Europese fondsen. Dit samen met andere hightech bedrijven en kennisinstellingen. Het ecosysteem HTSM (Hightech Systems and Materials) in Noord-Nederland krijgt hiermee verder vorm. In 2020 is de zogenaamde Smart Industry Hub (SIH) van start gegaan.

Het ICD is hierin trekker op grond van de status als Smart Industry Fieldlab. De SIH heeft als doel meer noordelijke bedrijven te helpen bij het zetten van stappen op het gebied van industrie 4.0. Met deze ontwikkeling staat Drachten nadrukkelijk op de kaart als een zwaartepunt in de ontwikkeling van industriële bedrijven en hun werknemers. De activiteiten van het ICD op het gebied van 'Human Capital' en ten behoeve van het technisch onderwijs ondervinden hinder door de beperkingen die zijn opgelegd in verband met de coronapandemie. Activiteiten zijn zoveel mogelijk verlegd naar een digitale omgeving. De huidige subsidieregeling ICD eindigt in 2022. De gemeente, de provincie en het ICD hebben een start gemaakt met het gesprek over de doorontwikkeling van het ICD en het ecosysteem HTSM. Via een aparte regeling subsidiëren de gemeente, de provincie en het ICD de opstartfase van een aantal masteropleidingen van de RUG ('Mastertrack Smart Factories in Mechanical Engineering'). We hebben nog geen betaalverzoek ontvangen van de RUG in het kader van deze subsidieregeling. Region of Smart Factories (RoSF) Gemeente en provincie participeren in het project ' Region of Smart Factories' (RoSF), samen met de provincies Groningen en Drenthe en het Rijk.

Dit project dient hetzelfde doel als de subsidiëring van het ICD en heeft bijgedragen aan schaalvergroting van het ecosysteem HTSM in Noord-Nederland.

33

Het project RoSF is in 2019 met 1 jaar verlengd en eindigt in 2020. Op grond van de voortgang van de activiteiten heeft de NOM als penvoerder van de bij de projectuitvoering RoSF betrokken partijen een derde tranche van 20 % van de toegekende subsidie aangevraagd. Bij het betaalverzoek van de NOM is gevoegd de inhoudelijke jaarrapportage 2019 en een oplegnotitie van de voorlopige projectresultaten en –effecten in de regio Drachten. De Raad heeft separaat kennisgenomen van deze rapportages. Cluster Haveneconomie In Smallingerland is er al langer samenwerking tussen havenondernemers. Primaire aanleiding hiervoor was de lobby voor de vaarweg, omdat we al geruime tijd de overtuiging hebben dat er economische kansen zijn te verzilveren door samen te werken op bovenregionale schaal. Eerder is dit traject (Frisian Ports) afgebroken. In 2020 is opnieuw een samenwerking verkend met Heerenveen, Harlingen en Smallingerland. Ditmaal van onderop in samenwerking met bedrijfsleven, op initiatief van het commerciële havenbedrijf Port of Harlingen. De samenwerking van Friese binnenhavens van Heerenveen, Harlingen en Smallingerland (Ports of Fryslan) heeft tot doel een betere profilering van de Friese binnenhavens als achterland van de havens van Rotterdam en Amsterdam en verdere ontwikkeling van de North Sea Baltic Corridor voor transport over water.

In 2020 is verder vormgegeven aan opdrachtverlening voor de verdere verkenning van deze samenwerking middels interviews met de haven gebonden bedrijven. Naar verwachting sluiten de gemeenten De Fryske Marren, Sûd West Fryslân en Leeuwarden bij deze inventarisatie aan. Cluster Zorgeconomie In de economische actieagenda legt de gemeente o.a. extra focus op het cluster Zorgeconomie. In 2020 zijn 20 gesprekken gevoerd met landelijke, (boven)regionale en lokale overheden, zorgpartijen en bedrijven. In 2020 is hiervoor een rode draad voor een Smallingerlands zorgcluster uitgerold. Er zijn gesprekken gevoerd met de organisaties die aangesloten zijn bij PGO Noord over samenwerking met de gemeente Smallingerland. De samenwerking zal in 2021 worden geformaliseerd. Overige activiteiten programma economie Naast de uitvoering van onze economische actieagenda, is in 2020 vanuit het programma economie gewerkt aan de volgende activiteiten. Regionale Samenwerking De economische samenwerking vindt plaats in F4-verband (gemeenten Leeuwarden, Smallingerland, Heerenveen en Súdwest-Fryslân). Voor de gezamenlijke acquisitie zijn proposities ontwikkeld binnen het acquisitie-convenant F4 en provincie. Deze proposities hebben in het bijzonder betrekking op de economische speerpunten, waaronder de innovatieve maakindustrie (zie bij Innovatiecluster Drachten).

Door het bureau BCI is advies uitgebracht over de mogelijkheden voor verdergaande economische samenwerking van de F4. Verder is op grond van in F4-verband gemaakte afspraken bijgedragen aan de bekostiging van het Innovatie Pact Fryslân (IPF). De F4 participeren bestuurlijk in het IPF en in de activiteiten van het IPF waaronder het zogenaamde 'strategisch platform'. Gebiedsontwikkeling Hegewarren en de Vaarweg Drachten Op 27 november 2019 hebben de Provinciale Staten besloten een verkenning uit te voeren naar de gebiedsontwikkeling Hegewarren (inclusief een tracé verkenning van de vaarweg Drachten). In 2019 is het co-creatie proces opgestart, waarin verschillende ontwikkelscenario's van de gebiedsontwikkeling Hegewarren worden uitgewerkt. Het co-creatie proces wordt begeleid door een onafhankelijk bureau (Open Kaart). De vaarweg Drachten is onderdeel van het co-creatie proces (er wordt onderzocht of deze in te passen is). De eerste twee werksessies met het co-creatie team hebben plaatsgevonden. Medio maart-april 2021 34

worden de resultaten van de co-creatiegroep opgeleverd. Voor de gebiedsontwikkeling is tot en met 2021 is nog een bedrag van € 75.000 beschikbaar als voorbereiding/procesgeld. Veenweiden Na een intensief voorbereidingsproces is het ontwerp-Veenweideprogramma 2021-2030 afgerond en ter inzage gelegd. De intentie van GS van Fryslân, DB van het Wetterskip en de meeste colleges van B&W was een gezamenlijk veenweideprogramma. Partijen hebben daarom in het voortraject ambtelijk en bestuurlijk meegedacht over de inhoud hiervan. Voor Smallingerland is dit een belangrijk dossier, omdat het gebied de Hegewarren als prioritair gebied is aangegeven in de Veenweidenvisie. Naast dit gebeid, is ook de afstemming met de gebiedsontwikkeling Alde Boarn De Deelen (ook prioritair in kader Veenweiden) opgepakt i.s.m. Heerenveen en Opsterland. Dit gebied ligt voor een klein deel in Smallingerland. Centrumontwikkelingen Het centrum is een belangrijk speerpunt voor het college. Met de ondernemers zijn we volop in gesprek over het functioneren hiervan. De inspanningen in het centrum zijn namelijk nog niet klaar. In 2020 hebben we een start gemaakt met het vormgeven van het proces. Daarnaast is het wenselijk dat het proces van het gebiedsprogramma wordt gekoppeld aan de totstandkoming van de detailhandelsvisie.

Als gevolg van corona was het lastig om bijeenkomsten te organiseren, de Vereniging van Vastgoedeigenaren Drachten Centrum erbij te betrekken en de ondernemers voor dit proces te enthousiasmeren. De ondernemers hadden in 2020 wel iets anders te doen wat hun aandacht vroeg. We hebben echter wel gewerkt aan de opgave en hebben de afstemming gecheckt met de detailhandelsvisie, de nieuwe aanpak met betrekking tot het centrummanagement, het opnemen van het centrum in de Omgevingsvisie. Ook zijn diverse gesprekken gevoerd met partijen die een rol hebben bij de verschillende projectonderdelen die van belang zijn voor het centrum. Als voorbeelden kunnen we noemen het Raadhuisplein, Raadhuisplein westzijde en de locatie Vogelzang. Verder is er veel tijd besteed aan het stimuleren van de onderlinge samenwerking tussen de vastgoedeigenaren, en (horeca) ondernemers. We komen in 2021 met een voorstel voor de inzet van de eenmalige gereserveerde centrummiddelen. Deze waren oorspronkelijk met name bedoeld voor fysieke ingrepen in de openbare ruimte, maar deze kunnen niet meer eenmalig gedekt worden. Stichting Vliegveld Drachten De Stichting Vliegveld Drachten ontvangt jaarlijks een subsidie ter dekking van het exploitatietekort. Voor 2020 was de subsidie vastgesteld op € 11.340.

Door een gebrek aan inkomsten wegens de coronamaatregelen kwam het exploitatietekort (€ 42.993) hoger uit dan begroot. Derhalve is er door de gemeente een extra subsidie verstrekt ter hoogte van € 31.653. In juni 2020 heeft de gemeenteraad, op basis van een onderliggend juridisch rapport, besloten geen uitvoering te geven aan het genomen raadsbesluit van december 2019. (Hierin werd het college verzocht exclusief met de vliegclub tot overeenstemming zien te komen, en, mocht dit niet slagen, dan met een voorstel te komen tot de sluiting van het vliegveld.) Verder is het college gevraagd te komen met een conceptkader op inhoud en proces met betrekking tot de toekomst van het vliegveld. Vanuit de gemeenteraad is daarbij een dringend beroep op partijen gedaan om gezamenlijk en in samenwerking te komen tot een gedragen plan voor de toekomst. In de tweede helft 2020 is een proces opgestart om te komen tot gevraagd conceptkader. Hiertoe zijn inmiddels individuele intentiegesprekken gevoerd met alle belanghebbende partijen op en rondom het vliegveld.

35

Financieel resultaat van het programma Economie Bedragen in € Baten Lasten Saldo voor resultaatbestemming Onttrekking algemene reserve Onttrekking bestemmingsreserve Toevoeging algemene reserve Toevoeging bestemmingsreserve Saldo na resultaatbestemming Aanvullende mutaties bij jaarrekening Onttrekking bestemmingsreserve Toevoeging bestemmingsreserve Voorgestelde resultaatbestemming Netto resultaat

Rekening 2019 736.669 -2.358.338 -1.621.669

Begroting 2020 1.454.420 -8.184.163 -6.729.743

Rekening 2020 732.740 -3.039.793 -2.307.054

5.027.640 2.622.798 -900.000

2.113.920 3.693.323

2.113.920 3.693.323

5.128.769

-922.500

3.500.189

0 -3.676.087 -803.920 648.762

0 -3.626.941 -121.000 -922.500

-247.752

Verschil -721.680 5.144.370 4.422.689 0 0 0 0 4.422.689

0 -3.626.941 -121.000 0 674.748

Aanvullende mutaties bij jaarrekening Toevoeging reserve projecten in uitvoering

Bedrag in € -3.626.941

Voorgestelde resultaatbestemming Actieagenda economie Onderzoek ondernemersfonds

Bedrag in € -91.000 -30.000

Verklaring financieel resultaat programma Economie Voor bedrijventerrein Nijtap geldt dat er, in verband met de lange looptijd van de grondexploitatie, in de afgelopen jaren een voorziening is getroffen voor een mogelijk tekort bij vroegtijdige beëindiging van de grondexploitatie (na 10 jaar). In 2020 is ervoor gekozen om de looptijd van de grondexploitatie vast te zetten op 10 jaar. De voorziening is daarvoor deels teruggedraaid. Hierdoor is een bedrag van € 450.000 vrijgevallen. Daarnaast waren er nog enkele kleinere voor- en nadelen. Er was in 2019 een dubbele reservering voor Mastertrack opgenomen (voordeel € 53.000), het budget voor corona is niet geheel besteed in 2020 (voordeel € 50.000) en er zijn minder kosten gemaakt binnen het werkbudget werken, o.a. omdat er geen beurzen zijn geweest (voordeel € 50.000).

Herschikkingen Watertappunten Het gaat hier om vijf tappunten. Twee van deze tappunten zijn geschonken door inwoners van de Smallingerland. Deze verwijderen lijkt ons moreel niet verstandig. Van deze twee tappunten worden tot 23 maart 2027 de kosten ook gedragen door Vitens. De overige drie tappunten staan op locaties waar veel gebruik van wordt gemaakt. Het gaat om de volgende drie locaties: Nabij Zetveld 38 speelvoorzieningen en school; Kinderboerderij De Naturij; Slingepark bij speelvoorzieningen en skatebaan. Er wordt dan ook voorgesteld deze voorgenomen herschikking structureel terug te draaien. 36

Meterkasten Het blijkt dat de meterkast (elektra) in het Reidingpark niet alleen voor evenementen maar ook voor de reguliere verlichting in het park gebruikt wordt. Deze elektrakast kan daarom niet verwijderd worden, waarmee deze herschikking structureel niet gerealiseerd kan worden. Taakvelden Economische ontwikkeling Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie

37

2.5 Programma Onderwijs Doelstelling De gemeente heeft de regiefunctie in de afstemming tussen onderwijs en andere functies binnen het jeugdbeleid. Doel is het bieden van optimale ontwikkelingskansen voor de Smallingerlandse jeugd. Hier wordt samen met het onderwijsveld en andere instellingen vorm en inhoud aan gegeven. Daarnaast richt de gemeente zich primair op de wettelijke taken: de leerplicht, het RMC, het leerlingenvervoer, de voorschoolse educatie, de schakelklassen en de huisvesting van primair, speciaal en voortgezet onderwijs. Goede onderwijshuisvesting houdt prioriteit.

Verbonden partijen Naam Niet van toepassing

Wat doet deze organisatie? -

Indicatoren en kengetallen

Leerlingen

Realisatie 2017/2018 5.000 770 5.250 11.020

Realisatie 2018/2019 4.910 800 5.110 10.820

Realisatie 2019/2020 4.776 824 5.021 10.621

Aantal leerlingen

Realisatie 2017/2018 268

Realisatie 2018/2019 273

Realisatie 2019/2020 288

Verzuimmeldingen leer- en kwalificatieplicht Smallingerland Basisonderwijs (incl. sbo) Voortgezet onderwijs Speciaal onderwijs (<12 jaar) Voortgezet speciaal onderwijs (>12 jaar) Middelbaar beroepsonderwijs

Realisatie 2017/2018 20 282 0 34 143

Realisatie 2018/2019 12 309 2 40 162

Realisatie 2019/2020 32 246 1 135 118

Overzicht voortijdig schoolverlaters Smallingerland Totaal voortijdige schoolverlaters

Realisatie 2017/2018 419

Realisatie 2018/2019 380

Realisatie 2019/2020 419

Resultaat uitgestroomde jongeren Herplaatst naar onderwijs Herplaatst naar werk Uitstroom overig

224 93 26 105

168 58 23 87

182 64 29 89

Status niet uitgestroomde jongeren In bemiddeling Aan het werk Bijstand / WAJONG 18+ zonder verblijfsstatus Overige status (hulpverlening, detentie )

195 26 74 60 1 34

212 45 76 44 1 46

237 58 81 45 2 51

Primair onderwijs Expertisecentra Voortgezet onderwijs Totaal Deelname leerlingenvervoer

38

Verplichte beleidsindicatoren (www.waarstaatjegemeente.nl) Indicator Voortijdige schoolverlaters totaal (VO + MBO) %

Absoluut verzuim

Relatief verzuim

Periode waarde

Eenheid Beschrijving

Bron

Het percentage van het totaal aantal leerlingen DUO (Dienst (12 - 23 jaar) dat Uitvoering voortijdig, dat wil zeggen Onderwijs) zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat.

2019

2,7 NL: 2,0

%

2019

2,1 NL: 2,4

per 1.000 leerlingen

Het aantal leerplichtigen dat niet staat ingeDUO/ schreven op een school, Ingrado per 1.000 leerlingen.

per 1.000 leerlingen

Het aantal leerplichtigen dat wel staat ingeschreven op een DUO/ school, maar ongeoorIngrado loofd afwezig is, per 1.000 leerlingen.

2019

20 NL: 26

Wat hebben we gedaan in 2020 Onderwijshuisvesting Begin 2020 is de monitor onderwijshuisvesting vastgesteld. De monitor geeft de stand van zaken rondom de lopende en toekomstige onderwijshuisvestingsprojecten en het geeft een overzicht van de relevante ontwikkelingen binnen onderwijshuisvesting vanuit het Rijk en de VNG. Daarnaast bevat de monitor een gebouwenbestand, een dashboard, waarin per school en gymnastieklokaal een aantal belangrijke basisgegevens en feiten zijn opgenomen. Hieronder een opsomming van hetgeen per project is gerealiseerd in 2020. a. Clustering Speciaal (Basis) Onderwijs De clustering behelst een gezamenlijk schoolgebouw voor alle vijf scholen van het speciaal (basis) onderwijs in Drachten. De samenwerkingsovereenkomst tussen de gemeente en de deelnemende schoolbesturen is in 2020 getekend. Renn4 is namens de deelnemende scholen bouwheer. De nieuwbouw wordt gerealiseerd op de voormalige Leisurestrook aan de Noorderhogeweg in Drachten. De gemeente heeft een start gemaakt met het logistiek ontwerp en de processen om te komen tot wijziging van het bestemmingsplan zijn in gang gezet. De bouwheer is inmiddels gestart met de selectie van de architect. b. GBS de Parel In 2020 is het voorlopige ontwerp vastgesteld, er wordt een school inclusief nieuwe gymzaal gebouwd. Het onderwijsbestuur Noorderbasis start nu met de uitwerking naar het definitieve ontwerp. c.

IKC de Diamant Voor de bouw van IKC Oudega is het bestemmingsplan definitief, het voorlopige ontwerp is vastgesteld en nu wordt de aannemer geselecteerd. De aannemer voegt zich bij het bouwteam om gezamenlijk met de architect en adviseurs het voorlopige ontwerp uit te werken naar een definitief ontwerp. d. MFC Drachtstercompagnie Voor de bouw van het MFC in Drachtstercompagnie is het bestemmingsplan aangepast en in januari 2021 door de raad vastgesteld. Er zijn geen zienswijzen ingediend, zodat de vergunningen worden aangevraagd. Het definitieve ontwerp is inmiddels vastgesteld. 39

e. Sint. Lukas In 2020 zijn de gesprekken gestart over nieuwbouw voor basisschool de Sint Lukas. Het investeringskrediet voor nieuwbouw is opgenomen in de Begroting 2021 – 2024. f. De Tike Vanaf 6 februari 2020 wordt het schoolgebouw in de Tike gebruikt door VSO Talryk voor het onderwijs geven aan 6 tot 15 zeer moeilijk lerende leerlingen in de leeftijd van 12 tot 14 jaar. De overeenkomst is middels een addendum verlengd tot 16 juli 2022. g. Voormalig schoolgebouw Gomaruscollege, Eikesingel 62 Drachten Met ingang van 18 mei 2020 wordt het schoolgebouw aan de Eikesingel 62 gebruikt door de Veiligheidsregio Fryslân als corona-testlocatie. De overeenkomst loopt tot 10 juli 2021. Leerplicht en RMC Onze reguliere werkzaamheden bestaan uit het uitvoeren van de Leerplichtwet en het monitoren en ondersteunen van voortijdig schoolverlaters (jongeren zonder startkwalificatie) en jongeren in een kwetsbare positie. Wanneer jongeren uitvallen zonder startkwalificatie, begeleiden wij ze terug richting onderwijs of een ander passend traject richting arbeid, dagbesteding of passende ondersteuning. Het aantal verzuimmeldingen in schooljaar 2019/2020 is in Smallingerland (net als in de rest van de regio) in de meeste onderwijstypen gedaald. Uitzonderingen daarop zijn het basisonderwijs en met name het VSO. De stijging in het VSO is vooral te verklaren door een nieuwe werkwijze van Portalis.

De daling in de overige onderwijstypen heeft voor een groot deel te maken met de coronamaatregelen. Vanaf maart was er bij leerlingen die niet naar school gingen geen sprake van ongeoorloofd verzuim. Dit kon dus ook niet gemeld worden bij de leerplichtambtenaar. Tevens kon de leerplichtambtenaar in de periode maart tot einde schooljaar niet handhaven op de Leerplichtwet, omdat het Kabinet had besloten dat het algemene gezondheidsbelang boven de Leerplichtwet ging. Dit terwijl het einde van het schooljaar normaal gesproken juist een periode is waarin er door scholen veel verzuim wordt gemeld. Het aantal vsv'ers (voortijdig schoolverlaters) is licht gestegen in Smallingerland, dit komt overeen met de regionale en landelijke trend. Uit de cijfers van Smallingerland blijkt dat de stijging in de vsv'ers voornamelijk komt door een toename van het aantal overbelaste jongeren.Zoals aangegeven in de begroting voor 2020 zijn wij het afgelopen jaar (onder andere) bezig geweest met de volgende onderwerpen: 1. Totstandkoming nieuw regionaal programma 2021-2024. RMC-regio's zijn wettelijk verplicht iedere vier jaar een regionaal programma Voortijdig Schoolverlaten en Jongeren in een Kwetsbare Positie (vsv en jikp) vast te stellen.

Op 1 juli 2020 hebben de vertegenwoordigers van de 3 rmc-regio's in Friesland (centrumgemeenten, waaronder Smallingerland, en onderwijs) de gezamenlijke subsidieaanvraag vsv en jikp voor de komende vier jaar ingediend bij het ministerie van OCW. Hiervoor heeft het ministerie een positieve beschikking afgegeven. Op basis daarvan heeft de regiegroep vsv en jikp in de regio De Friese Wouden (Zuidoost Friesland) een regionaal programma uitgewerkt. Op 9 december hebben bestuurders van het vo en mbo en de wethouders van de regiogemeenten ingestemd met dit programma. In dit programma zijn samenwerkingsafspraken gemaakt en plannen ontwikkeld die zich richten op: 1. 2. 3. 4.

Het terugdringen van het aantal vsv'ers Begeleiding van vsv'ers naar school of werk Monitoring en indien nodig begeleiding van kwetsbare jongeren Het realiseren van een plusvoorziening.

De uitvoering van deze plannen start in 2021 en kan indien nodig in de komende vier jaar bijgesteld worden. 40

2. Doorontwikkeling van de regionale samenwerking op gebied van leerplicht/rmc Met het ondertekenen van de samenwerkingsovereenkomst startWijzer is in 2019 de basis gelegd voor een nauwere samenwerking tussen de 7 regiogemeenten op het gebied van (mbo)-leerplicht, voortijdig schoolverlaten, jongeren in een kwetsbare positie en advisering schoolbaarheid en leerbaarheid van jeugdigen die een uitkering aanvragen. In dit kader is in 2020 het beëdigen van alle rmc-medewerkers en leerplichtambtenaren voor de regio uitgewerkt (planning vaststelling door de Colleges in 7 gemeenten voor 1 februari 2021). De budgetten voor RMC startWijzer zijn regionale budgetten. Wij verantwoorden deze in het regionaal jaarverslag startWijzer 2019-2020. Voor– en Vroegschoolse Educatie (VVE) In 2020 is een start gemaakt met de voorbereidingen om te komen tot een VVE-beleidsplan welke aansluit binnen het geheel van Onderwijsachterstandenbeleid. Belangrijk uitgangspunt binnen dit beleid is dat ieder kind binnen de gemeente Smallingerland met een risico op (taal)achterstand de extra ondersteuning krijgt die nodig is, op zowel een voorschool als basisschool. Uiteindelijke vaststellen van het VVE-beleidsplan zal overigens in de loop van 2021 plaatsvinden. In 2020 is verder gewerkt aan het verbeteren van de zogenoemde ‘doorgaande leerlijn’ waarvoor in 2019 de eerste aanzetten zijn gedaan.

Belangrijk onderdeel hierbij is de invoering van een gemeente brede aanmeldprocedure waarmee aanmelding bij alle basisscholen hetzelfde is en alle voorscholen hetzelfde overdrachtsformulier hanteren. De inzet van de VVE-oudercoördinator heeft ook in 2020 haar vruchten afgeworpen. Daarmee is met name de link tussen consultatiebureau en peuteropvang goed geborgd. Ouders krijgen daar waar nodig op deze manier ondersteuning bij administratieve procedures en aanmeldingen wat zorgt voor een goed bereik van VVE-peuters en minder afhaken van ouders. De oudercoördinator komt in de gezinnen. In 2020 heeft het programma de Bibliotheek op School (dBoS) een vervolg gekregen. Dit programma stimuleert het voorlezen en de ontwikkeling van het leesbeleid op de basisscholen. Voortgang omvormingsplan peuterspeelzalen (nu genoemd peuteropvang) De peuterspeelzalen zijn inmiddels omgevormd tot peuteropvang. Binnen deze peuteropvang is in 2020 het aanbod VVE voor geïndiceerde peuters in de leeftijdscategorie van 2,5 tot 4 jaar, op basis van wetswijziging, uitgebreid naar 16 uur per week en 960 uur in een periode van 40 weken op jaarbasis. Als gevolg hiervan is eind 2020 de Verordening subsidies peuteropvang en VVE en de daarmee samenhangende uitvoeringsregeling aangepast en vastgesteld door de gemeenteraad.

In de verordening is onder andere opgenomen dat het streven erop is gericht om waar mogelijk, en voor zover het de Nederlandse en de Friese taal betreft, peuters op te vangen in hun moedertaal. Bij de raadsbehandeling van de Verordening is een motie opgenomen om in het VVE beleid structureel het stimuleren van tweetalige opvang op te nemen en in overleg met de opvangorganisaties tot een aanpak te komen. Voorschoolse voorziening peuters In 2020 is het actieplan om te komen tot een beter bereik van VVE-peuters verder uitgewerkt en opgepakt, waarvoor in 2019 de eerste aanzetten zijn gedaan. Op grond van dit actieplan is in 2020 o.a. inzet gepleegd op een scholings- en intervisieaanbod voor pedagogisch medewerkers, extra contacturen per nieuwe peuter en promotie van peuteropvang. In september 2020 heeft wethouder van Beek het keurmerk ‘Het begint bij Peuterspelen!’ onthuld. Met dit keurmerk wordt het belang van Peuterspelen onder de aandacht gebracht van alle ouders binnen de gemeente Smallingerland.

41

Laaggeletterdheid Activiteiten op het gebied van laaggeletterdheid zijn in 2020 op aangepaste wijze uitgevoerd. Door coronamaatregelen is het bereiken van de doelgroep in deze periode lastig gebleken. Binnen de gemeentelijke organisatie heeft het onderwerp veel aandacht gekregen om zo de bewustwording te vergroten. Opstellen van een plan van aanpak wordt doorgeschoven naar 2021. In september 2020 heeft wethouder van Beek het Estafetteproject laaggeletterdheid “Geen Woorden Maar Daden” geopend. Binnen dit project bundelen werkgevers de krachten voor aanpak van laaggeletterdheid en laten zij zien wat ze kunnen betekenen voor medewerkers die moeite hebben met lezen, schrijven, rekenen of computeren. Gym- en zwemvervoer Vanwege de schoolsluitingen en sluiting van het zwembad is de aanbesteding van het gymen zwemvervoer met een jaar uitgesteld. In december 2020 is de voorbereiding van de aanbesteding gestart voor het gym- en zwemvervoer met ingang van het schooljaar 20212022.

Financieel resultaat van het programma Onderwijs Bedragen in € Baten Lasten Saldo voor resultaatbestemming Onttrekking algemene reserve Onttrekking bestemmingsreserve Toevoeging algemene reserve Toevoeging bestemmingsreserve Saldo na resultaatbestemming Aanvullende mutaties bij jaarrekening Onttrekking bestemmingsreserve Toevoeging bestemmingsreserve Voorgestelde resultaatbestemming Netto resultaat

Rekening 2019 2.136.763 -11.108.547 -8.971.783

Begroting 2020 2.410.240 -11.292.356 -8.882.116

Rekening 2020 2.436.468 -10.615.840 -8.179.372

816.626

189.626

189.626

-8.155.157

-8.692.490

-7.989.746

0 0 0 0 702.744

0 -597.439 0

0 -597.439 0

-8.587.185

105.305

627.950 -196.586 0 -7.723.794

-8.692.490

Aanvullende mutaties bij jaarrekening Toevoeging Reserve projecten in uitvoering Toevoeging Reserve onderhoud onderwijshuisvesting Toevoeging Reserve onderwijshuisvesting

Verschil 26.228 676.516 702.744

Bedrag in € -129.589 -154.010 -313.840

Verklaring financieel resultaat programma Onderwijs Het voordeel op dit programma wordt voor € 55.000 veroorzaakt door lagere lasten van schoolzwemmen en zwemvervoer als gevolg van de tijdelijke sluiting van het zwembad vanwege de pandemie. De ontvangen rijksbijdrage uit de Regeling Tegemoetkoming Verhuurders Sportaccommodaties (TVS) voor de kwijtschelding van de huur van de gymzalen was niet geraamd en levert een eenmalig voordeel van € 34.000 op. Verder zijn het diverse kleine afwijkingen die tot het voordeel hebben geleid.

42

Herschikkingen Subsidie Coöperatie Brede School Ingevolge de herschikkingen is in 2020 hierop geen inzet meer gepleegd De afbouw van deze subsidie loopt volgens planning. Leerlingenvervoer De herschikking op het leerlingenvervoer is volledig gerealiseerd in 2020. Lokaal onderwijsbeleid incidentele subsidies De subsidies zijn in 2020 afgebouwd tot nihil. Taakvelden Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingzaken

43

2.6 Programma Sport, cultuur en recreatie Doelstelling Sport- en beweging hebben wij hoog in het vaandel staan. We willen beter scoren dan het Friese gemiddelde. Smallingerland onderscheidt zich op het terrein van de cultuur. Het bevorderen van het culturele klimaat is één van de speerpunten. In de cultuurnota is ingezet op zeven ambities in het kader van verbinden en ontwikkelen. We willen dat er spannende en waardevolle verbindingen worden gemaakt tussen de diverse culturele disciplines onderling én tussen de cultuursector en andere sectoren zoals zorg, sport/bewegen, toerisme, bedrijfsleven en onderwijs. Het collegeprogramma zet in op kansen voor werk in de sector recreatie en toerisme en zet steviger in op (water)recreatie en toerisme. Als het gaat om het promoten van het recreatief en toeristisch product wordt nauw samengewerkt met de provinciaal uitgerolde organisatie en aanpak.

Verbonden partijen Naam Recreatieschap voor het Friese Waterland Marrekrite

Wat doet deze organisatie? Verzorging van recreatieve basisinfrastructuur in Fryslan op het gebied van water- en landrecreatie

Indicatoren en kengetallen

Bezettingsgraad/uren binnensportaccommodaties Sporthallen -uren onderwijs -uren sport

Realisatie 2018

Realisatie 2019

Realisatie 2020

7.063 5.166

6.833. 4.812.

915. 2632.

Sport: Beweeg je mee?

Realisatie 2018

Realisatie 20201

43% 53% 65% 65%

>43% >17% >65% >65%

15% 3% 10% 9%

<11% <12% <7% <10%

75% 74% 62% 40%

>94% >72% >62% >40%

% dat aan de beweegnorm (NNGB) voldoet (doel > Friese gemiddelde)** 4-12 jaar 12-18 jaar 19-64 jaar >65 jaar % inactieven (doel < Friese gemiddelde)** 4-12 jaar 12-18 jaar 19-64 jaar >65 jaar % sportdeelname (doel > Friese gemiddelde)** 4-12 jaar 12-18 jaar 19-64 jaar >65 jaar *) Prognose is gebaseerd op het laatst gemeten Friese gemiddelde **) Bron: Gezondheidsmonitor GGD Fryslân (verschijnt 1 x per 4 jaar) ***) Bron: Wijkatlas/Bewonersenquete (verschijnt 1 x per 2 jaar)

1 Betreft prognose; realisatie nog niet bekend.

44

Zwembad De Welle

Realisatie 2018 3.864 145.904 2.703 23.187

Realisatie 2019 3.841 151.723 2.790 27.947

Realisatie 20201 889 36.124 1.394 17.016

93%

87%

85%

Realisatie 2018 2 2 50.000

Realisatie 2019 2 2 42.000

Realisatie 2020 n.v.t.

Realisatie 2017/2018 De Lawei (eigen voorstellingen) 67.807 De Lawei (bezoekers film) 6.100 Bibliotheek 13.827 Museum (incl. Museum A7) 26.500 Iduna 21.264 * Lager bezoekersaantal i.v.m. slecht weer (afgelastingen)

Realisatie 2018/2019 65.275 8.700 13.389 14.125 21.517*

Realisatie 2019/2020 42.785 7.400 12.603 8.000 7.777

Openstelling zwembad in uren Bezoekers recreatief zwemmen Verenigingszwemmen in uren Bezoekers doelgroep zwemmen % jeugd na groep 4 met zwemdiploma A (doel is >80%) Bezoekers culturele evenementen Aantal zondagen Aantal producenten Aantal bezoekers Bezoekers / leden

Verplichte beleidsindicatoren (www.waarstaatjegemeente.nl) Indicator % Niet-wekelijkse sporters

Periode waarde Eenheid Beschrijving Bron 2016 53,9 % Percentage Gezondheidsnietenquête wekelijks sporters.

Wat hebben we gedaan in 2020 SPORT Groot onderhoud en vervanging buitensportvoorzieningen Het onderhoud aan de kunstgrasvelden bij Drachtster Boys is uitgevoerd. De gereserveerde middelen uit 2020 voor onderhoud aan de kunstgrasvelden bij VV ONB (€ 20.000) waren nog niet noodzakelijk en worden doorgeschoven naar 2021. De kunstgraskorfbalvelden van Altijd Kwiek in De Veenhoop en Wez Handich Rottevalle zijn vervangen. De vervanging van deze kunstgrasvelden zijn in combinatie met het nieuwe korfbalkunstgrasveld voor TFS Drachtstercompagnie aangelegd, gerealiseerd ruim binnen het beschikbare budget. Dit levert een voordeel op in de kapitaallasten van deze velden. Ook de Atletiekbaan van AV Impala Drachten is in 2020 binnen de beschikbare middelen gerenoveerd. Sporthal de Drait De voorbereiding van de vervangende nieuwbouw van sporthal De Drait is gestart en het projectmanagement is in 2020 aanbesteed.

45

Nieuwbouw zwembad De Welle In 2020 zijn belangrijke stappen gezet en besluiten genomen voor de realisatie van het nieuwe zwembad. De raad had eerder al besloten de ambitie van het college te ondersteunen om te gaan voor de meest optimale variant voor het zwembad. In het afgelopen jaar is het definitieve besluit over de locatie voor het nieuwe zwembad genomen: op 17 september besloot de raad om deze te realiseren aan de Sportlaan. Daarmee wordt het zwembad onderdeel van het sportpark aan de Sportlaan. De locatiekeuze was een essentieel besluit voor de subsidieaanvraag bij de provincie. Het subsidieverzoek is vervolgens op 1 oktober bij de provincie ingediend en is daar inmiddels in behandeling genomen. In de loop van 2020 is gestart met de projectvoorbereiding. Een belangrijk onderdeel daarvan is de projectorganisatie. Het project is één van de grote projecten in het kader van de Leidraad voor de grote projecten. De laatste maanden van het jaar is er voortvarend gewerkt aan de omvangrijke voorbereidingen en uitwerkingen die de nieuwbouw met zich meebrengt. Hierbij gaat het om zowel de bouw van het zwembad zelf als de ruimtelijke inpassing op de locatie. Duurzaamheid speelt daarbij een belangrijke rol. De mogelijkheden en consequenties van een energieneutraal gebouw zijn op hoofdlijnen in beeld gebracht. Inmiddels is het Programma van Eisen vastgesteld op 9 december 2020.

Daarin is de mogelijke uitbreiding van het aantal banen van 8 naar 10 opgenomen. In december is ook de aanbesteding voor de constructeur en de installatieadviseur afgerond. De architectenselectie vindt plaats in begin 2021. Naar verwachting is de bouw eind 2023 afgerond, en kan de sloop van het oude zwembad in 2024 plaatsvinden. European City of Sport 2020 Smallingerland is door ACES uitgeroepen tot European City of Sport 2020. Het Sportbedrijf gaf uitvoering aan dit themajaar door activiteiten, evenementen en de vorming van netwerken. De lockdowns en het evenementenverbod hebben de ECoS-kalender helaas stopgezet. De Healthy Ageing tour, de themamaand aangepast sporten en andere evenementen zijn afgelast of doorgeschoven naar 2021. De extra impuls heeft met name aan het begin van 2020 gewerkt en de netwerkvorming is van blijvende meerwaarde. Maatschappelijke organisaties werken aan de waardes van sport en bewegen in onze samenleving: plezier, gezondheid, inclusie, sociale netwerken en verbinding. Sportakkoord In 2020 is het lokale sportakkoord gesloten en in uitvoering genomen door de deelnemende sportverenigingen. Een extra impuls voor sport, bewegen en gezondheid binnen de gemeente. Sportorganisaties en maatschappelijke partners hebben samen een plan opgesteld voor drie jaar.

Met rijksmiddelen kan extra invulling gegeven worden aan onder andere "inclusief sporten en bewegen" en duurzame sportinfrastructuur. Sportbedrijf In 2020 heeft het Sportbedrijf moeten inspelen op de nieuwe werkelijkheid met corona. De accommodaties zijn deels verplicht dicht geweest en ook andere activiteiten vroegen om aanpassingen vanwege afstandsregels. De resultaten zijn ook anders dan die in de activiteitenafspraken overeengekomen waren. De definitieve resultaten zijn 1 mei 2021 beschikbaar. Het Sportbedrijf heeft flexibel kunnen inspelen op de maatschappelijke vragen rondom sport en bewegen. Bijvoorbeeld door het aanbieden van sport en bewegen in de buurt, voor meerdere doelgroepen (balkongymnastiek) en bij de ondersteuning van verenigingen. De gemeente heeft met behulp van de compensatieregeling van het Rijk (TVS) een deel van de huren voor sportaccommodaties kunnen kwijtschelden. Dit kwam rechtstreeks ten goede aan de sportverenigingen die huren bij het Sportbedrijf.