Bijlage 1 - Jaarstukken 2020 (september 2021)

2020

Jaarstukken 2020 "Ferbine" (Verbinden) SEPTEMBER 2021

Smallingerland

bezoekadres Gauke Boelensstraat 2 9203 RM Drachten postadres Postbus 10.000 9200 HA Drachten

telefoon 0512 – 58 12 34 internet www.smallingerland.nl e-mail Gemeente@smallingerland.nl

Kerngegevens Omschrijving

Realisatie 2018

Realisatie 2019

Realisatie 2020

Aantal inwoners *) - inwoners < 18 jaar - Inwoners > 64 jaar

55.938 11.552 11.425

56.149 11.250 11.967

56.150 11.250 11.967

Woningen per 31 december

24.972

25.065

25.768

Leerlingen primair onderwijs Leerlingen voorgezet onderwijs Leerlingen expertisecentra

5.000 5.250 770

4.910 5.110 800

4.776 5.021 824

Aantal bijstand gerechtigden WWB

1.724

1.601

1.528

Aantal uitkering ontvangers

5.027

4.902

4.896

Aantal lage inkomens

8.796

8.869

8.900

Klantenpotentieel lokaal Klantenpotentieel regionaal

63.500 80.320

63.570 80.280

63.630 79.970

Bedrijfsvestigingen

4.931

5.102

5.288

Werkloosheidspercentage

5,30%

4,1%

3,5%

Hectare land Hectare binnenwater

11.710 908

11.682 936

11.702 915

762

793

813

(+0,9%)

(+4,1%)

(+2,5%)

Lokale lasten gemiddeld gezin met een eigen woning *)

* komen uit de COELO-atlas. De overige zijn afkomstig uit de meest recente publicaties voor het Gemeentefonds. Daarin worden soms gegevens uit voorgaande jaren als bron gehanteerd. Recente ontwikkelingen kunnen daardoor na-ijlen of later tot bijstelling van gegevens uit vorige jaren leiden. 1) De nieuwe manier van vaststellen van het CBS leidt tot een hoger aantal eenmanszaken, omdat bij de beoordeling of een eenmanszaak een actief bedrijf is voortaan ook wordt uitgegaan van de gegevens van de Kamer van Koophandel.

1

Aanbiedingsbrief Geachte inwoners van Smallingerland, leden van de gemeenteraad, Hierbij bieden wij u de Jaarrekening over het jaar 2020 aan. Om meerdere redenen was het een uitzonderlijk jaar. We stonden voor een omvangrijke herschikkingsoperatie van € 10,8 miljoen die in de begroting 2020 door de gemeenteraad is vastgesteld. De implementatie van deze maatregelen heeft veel aandacht gevraagd. In maart 2020 werd de wereld getroffen door de Covid-19 pandemie. Deze pandemie had een grote impact op de samenleving en uiteraard ook op onze gemeentelijke organisatie. En dit niet alleen financieel, maar ook vanwege het feit dat de dienstverlening overeind moest blijven en er doorgewerkt werd aan onze ambities, in deze moeilijke werkomstandigheden. Daarbij deed na de zomer het nieuwe zakencollege zijn intrede. Na een korte inwerkperiode zijn we voortvarend samen met de organisatie en de samenleving aan de slag gegaan om de ambities en noodzakelijke interventies vorm te geven. Helaas hielp de pandemie daar niet bij, maar toch kunnen we tevreden terugkijken naar wat we in gang hebben gezet. . Ondanks tegenvallende ontwikkelingen als gevolg van de pandemie is het gelukt om in totaliteit binnen de beschikbare budgetten van 2020 te blijven. Dit levert ons een voordelig resultaat op van € 10,15 miljoen voor resultaatbestemming. Het jaarrekening proces verliep helaas niet soepel.

De overgang naar een nieuw financieel systeem in 2020 bleek moeizamer dan verwacht. De accountant heeft hier ook in zijn tussenrapportage (management letter) verslag van gemaakt. Wat ons ook een gemengd gevoel geeft, betreft onze verwachting dat de accountant geen goedkeurende verklaring zal afgeven bij de Jaarstukken 2020. Het controleproces is echter nog niet afgerond en er is momenteel dan ook nog geen definitief verslag van bevindingen. Omdat we wettelijk verplicht zijn de door de raad vastgestelde Jaarstukken voor 15 juli aan te bieden aan de provinciaal toezichthouder en aan het CBS, presenteren wij u hierbij toch reeds de jaarstukken 2020. Deze jaarstukken zijn acceptabel, maar het traject om hiertoe te komen is voor verbetering vatbaar. Hier zullen we volgend jaar, in het kader van de modernisering van de P&C cyclus, flinke stappen moeten zetten. Deze Jaarstukken geven u inzicht in de mate waarin de in de begroting beschreven ambities zijn behaald. Het gaat hierbij zowel om beleidsmatige als de financiële doelstellingen. Mooie resultaten voor en samen met onze inwoners binnen budget De wachtlijsten voor ondersteuning op het gebied van de Wmo en Jeugd zijn gedaald. De gemeente Smallingerland biedt goede en toegankelijke zorg aan inwoners en wij zijn dit jaar binnen ons begroot budget gebleven.

De gemeente Smallingerland heeft in samenwerking met haar partners flinke stappen gemaakt bij de Jeugdzorg. De transformatie begint effect te krijgen met de inzet van Praktijk Ondersteuners Huisartsen (POH). Ook in de samenwerking met Carins zijn verdere stappen gezet om meer grip te krijgen op de verwijzingen, wijze van toekennen en registreren en op het bieden van laagdrempelige hulp. Wel zien we in de ontwikkeling van de jeugdhulp een negatief effect ten aanzien van de instelling van de lockdown periode in december. De impact van Covid-19 zal ook zeker een effect hebben gehad op het beeld van in- en uitstroom van cliënten. Gelukkig is de werkgelegenheid in onze regio redelijk door de crises heen gekomen dankzij een aantal grote productieondernemingen die minder coronagevoelig bleken te zijn. Uiteraard zijn er ook sectoren (horeca, cultuur en recreatie) waar de pijn serieus gevoeld is. In samenwerking met de gemeente Leeuwarden is de regeling voor Tijdelijke Ondersteuning Zelfstandige Ondernemers toegepast en dit heeft voor een behoorlijke doelgroep deels voor verlichting gezorgd.

2

Voortgang in projecten en beleidsmatige ontwikkelingen Qua projecten is er met name veel progressie geboekt met de nieuwbouw van het zwembad en het project Oudega aan het water. - In 2020 is gewerkt aan een realisatieovereenkomst die in 2021 zal worden ondertekend. Verder is gestart met de inrichting van een gezamenlijke financiële administratie. - In 2020 zijn ook belangrijke stappen gezet en besluiten genomen voor de realisatie van het nieuwe zwembad. In september besloot de raad het nieuwe zwembad te realiseren aan de Sportlaan. De locatiekeuze was een essentieel besluit voor de subsidieaanvraag bij de provincie. In de loop van 2020 is gestart met de projectvoorbereiding. De laatste maanden van het jaar is er voortvarend gewerkt met de omvangrijke voorbereidingen en uitwerkingen die de nieuwbouw met zich meebrengt. Hierbij gaat het om zowel de bouw van het zwembad zelf als de ruimtelijke inpassing op de locatie, met duurzaamheid als belangrijk aandachtspunt. Beleidsmatige ontwikkelingen waren er onder andere op de volgende terreinen: - De citymarketing is in 2020 voortvarend opgepakt. Er is gewerkt aan de ontwikkeling van de (economische) profilering en de merkidentiteit, aansluitend en ondersteunend aan de ambities, activiteiten en ontwikkelingen in Smallingerland.

- De omgevingsgerichte Woonvisie 2020-2025 van Smallingerland is vastgesteld, met onder andere als doel 1000 (duurzame) woningen erbij in vijf jaar. - In het kader van de invoering van de Omgevingswet zijn, samen met de procesgroep vanuit de Raad, vervolgstappen gezet naar de ontwikkeling van de Omgevingsvisie Smallingerland. In een brede co-creatie met de samenleving is de Strategische Koers ontwikkeld en oktober 2020 unaniem door de Raad vastgesteld. - Duurzaamheid is één van de leidende principes in deze Strategische Koers. Het afgelopen jaar is er naast het aanjagen, ontwikkelen en uitvoeren van het duurzaamheidsbeleid richting externe doelgroepen, uiteraard ook aandacht geweest voor de verduurzaming van de eigen bedrijfsvoering. - De ontwikkeling van de Sociale Koers heeft voor een belangrijk deel in 2020 plaatsgevonden. Deze Sociale Koers heeft als doel het Sociaal Domein in Smallingerland verder gereed te maken voor de toekomst, en vormt samen met de Strategische koers Omgevingsvisie de basis voor het strategisch beleid van de gemeente Smallingerland voor de lange termijn. - Het afgelopen jaar hebben we ingezet op verdere ontwikkeling van de organisatie en verbetering van de dienstverlening. De coronapandemie heeft een aantal digitale vormen van dienstverlening versneld.

Ook is de leidraad grote projecten tot stand gekomen en daarmee zijn stappen gemaakt in het verder professionaliseren van programmatisch- en projectmatig werken. Tegenvallende resultaten In de grondexploitatie zijn een aantal projecten iets vertraagd als gevolg van de corona perikelen. Dit lijkt in schril contrast te staan met de winstneming die wel over 2020 heeft plaats gevonden. Vanuit de wet- en regelgeving (BBV) is er een vastomlijnde methodiek hoe de winst van de grondexploitaties bepaald dienen te worden. De vertraging van de exploitaties heeft geen effect op de winstberekening voor 2020, maar wel op die in latere jaren. De parkeeropbrengsten bleven ver achter ten opzichte van de begroting 2020 als gevolg van de coronacrisis. Vaststelling, resultaat en verantwoording jaarrekening 2020 Het Jaarverslag is het sluitstuk van de planning- en control cyclus 2020. Conform de Gemeentewet stelt uw Raad de rekening vast in het jaar volgend op het dienstjaar. Het jaarverslag 2020 bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. De hierin opgenomen jaarrekening en jaarverslag worden gecontroleerd door accountantskantoor Deloitte. De accountant heeft ten tijde van het aanbieden van de stukken de controle nog niet afgerond. 3

Voorstel bestemming resultaat 2020 De jaarstukken 2020 eindigen met een netto resultaat van € 6,64 miljoen. In hoofdstuk 1 is een analyse opgenomen van het resultaat. Het positieve resultaat draagt bij aan de versterking van de Algemene Reserve maar heeft slechts een beperkte structurele component. De vooruitzichten ten aanzien van het nieuwe verdeelmodel van de Algemene Uitkering vormen voor onze gemeente geen rooskleurig vooruitzicht. Het ingezette proces en het verdere gesprek over herschikkingen moeten we blijven voortzetten. Voor het structureel op orde brengen van de financiële huishouding is in meerjarig perspectief daadkracht en visie noodzakelijk. Wij stellen u voor om het resultaat van € 6,64 miljoen toe te voegen aan de Algemene Reserve.

Drachten, september 2021 Burgemeester en wethouders van Smallingerland,

secretaris J. Mulder

burgemeester J. Rijpstra

4

Inhoudsopgave Kerngegevens...................................................................................................................... 1 Aanbiedingsbrief ................................................................................................................. 2 Inhoudsopgave .................................................................................................................... 5 JAARVERSLAG ................................................................................................................... 7 1

2

3

Jaarverslag ................................................................................................................... 7 1.1

Inleiding ................................................................................................................. 7

1.2

Overzicht rekeningresultaat ................................................................................. 7

1.3

Voorgestelde resultaatbestemmingen ................................................................10

Programma's ...............................................................................................................12 2.1

Programma Bestuur en ondersteuning ..............................................................13

2.2

Programma Veiligheid .........................................................................................18

2.3

Programma Verkeer, vervoer en waterstaat .......................................................22

2.4

Programma Economie .........................................................................................28

2.5

Programma Onderwijs .........................................................................................38

2.6

Programma Sport, cultuur en recreatie ..............................................................44

2.7

Programma Sociaal domein ................................................................................55

2.8

Programma Volksgezondheid en milieu .............................................................70

2.9

Programma Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing 78

2.10

Overhead ..............................................................................................................83

2.11

Algemene dekkingsmiddelen ..............................................................................92

2.12

Vennootschapsbelasting .....................................................................................93

2.13

Onvoorzien ...........................................................................................................94

Paragrafen ...................................................................................................................95 3.1

Leeswijzer .............................................................................................................96

3.2

Paragraaf Lokale heffingen .................................................................................97

3.3

Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing ....................................100

3.4

Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ..........................................................105

3.5

Paragraaf Financiering.......................................................................................113

3.6

Paragraaf Bedrijfsvoering..................................................................................117

3.7

Paragraaf Grondbeleid .......................................................................................118

3.8

Paragraaf Verbonden partijen ...........................................................................124

3.9

Paragraaf corona ................................................................................................126

JAARREKENING ...............................................................................................................129 4

Jaarrekening ..............................................................................................................129 4.1

Balans .................................................................................................................130

4.2

Toelichting op de balans ...................................................................................133

5

4.3

Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling .......................................142

4.4

Overzicht van baten en lasten ...........................................................................144

4.5

Toelichting op het overzicht van baten en lasten ............................................144

4.6

Verklaring resultaat ............................................................................................147

4.7

Algemene dekkingsmiddelen ............................................................................154

4.8.

WNT-verantwoording 2020 Gemeente Smallingerland ....................................155

4.9.

Wet markt en overheid .......................................................................................156

4.10.

SISA .................................................................................................................157

4.11.

Incidentele baten en lasten ............................................................................166

4.12.

Overzicht van gerealiseerde baten en lasten per taakveld ..........................168

OVERIGE GEGEVENS ......................................................................................................169 Controleverklaring ...........................................................................................................170 Vaststelling .......................................................................................................................171 Bijlagen .............................................................................................................................172 I

Afgesloten projecten .............................................................................................173

II

Projecten in uitvoering ..........................................................................................175

III

Verbonden partijen ................................................................................................178

IV

Reserves en voorzieningen...................................................................................179

V

Baten en lasten Sociaal Domein ...........................................................................180

VI

Overzicht realisatie herschikkingen 2020 ............................................................181

6

JAARVERSLAG 1 Jaarverslag 1.1 Inleiding De jaarstukken 2020 is een verantwoordingsdocument van het college aan de raad over het gevoerde bestuur. De jaarstukken bestaan uit een jaarverslag en jaarrekening. De basis voor deze Jaarstukken ligt in artikel 197 van de Gemeentewet. De uitwerking heeft plaatsgevonden met inachtneming van het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV). De jaarstukken zijn het sluitstuk van de budgetcyclus van 2020. Op 6 november 2019 stelde de raad de begroting 2020-2023 vast. In twee concernrapportages is uw raad geïnformeerd over de tussentijdse inhoudelijke en financiële ontwikkelingen. De informatie die in deze jaarstukken is opgenomen geeft een beleidsmatig en cijfermatig beeld van de situatie per 31 december 2020. In hoofdstuk 1 is het rekeningresultaat voor en na resultaatbestemming op hoofdlijnen toegelicht. In hoofdstuk 2 vindt u het jaarverslag met de ontwikkelingen en uitvoering van beleid per programma zoals deze in de begroting waren gepland. Per programma is een financieel overzicht opgenomen waaronder een toelichting op de financiële afwijkingen. In hoofdstuk 3 zijn de (verplichte) paragrafen opgenomen. De paragrafen geven een dwarsdoorsnede van het jaarverslag en leggen relaties tussen de programma's. In hoofdstuk 4 is de jaarrekening opgenomen, waarin de balans en exploitatie worden toegelicht.

1.2 Overzicht rekeningresultaat Het resultaat op de programma's van € 10,15 miljoen over 2020 is als volgt opgebouwd:

A B C D

Omschrijving Resultaat voor resultaatbestemming Uitvoeringsbudgetten voor specifieke doelen Niet ingezette reserveringen voor specifieke doelen Mutatie overige reserves Resultaat op de programma's

Bedrag x € 1.000 30.904 -7.615 -11.604 -1.538 10.147

A/B. Projecten met eenmalige dekking en niet ingezette reserveringen Er zijn diverse lopende werkzaamheden, met eenmalige dekking uit de reserves, waarvan de uitvoering nog niet afgerond is. De restant budgetten voor de uitvoering van deze werkzaamheden bedragen in totaal circa € 7,6 miljoen. In de begroting voor 2020 zijn ook diverse reserveringen voor specifieke doelen met eenmalige dekking opgenomen. Een deel van deze reserveringen is in 2020 nog niet aangesproken, omdat nog niet gestart is met de specifieke werkzaamheden. Het gaat totaal om circa € 11,6 miljoen. Wij stellen voor de nog niet bestede middelen voor lopende werkzaamheden met eenmalige dekking en niet ingezette reserveringen te storten in de reserve projecten in uitvoering. Na vaststelling van deze jaarstukken worden deze bedragen in 2021 weer onttrokken aan deze reserve. Voor een specificatie van de betreffende projecten verwijzen we naar bijlage Fout! Verwijzingsbron niet gevonden. van dit jaarverslag en de diverse programma's.

7

C. Mutatie op overige reserves Dit zijn de mutaties op de overige reserves waarbij de uitgangspunten van de nota reserves en voorzieningen worden gevolgd. Het gaat bijvoorbeeld om reserves voor egalisatie van kosten, waarbij overschotten dan wel tekorten in enig jaar worden verrekend met de betreffende reserve. De verschillende onderhoudsreserves voor gebouwen en de reserve automatisering zijn hier voorbeelden van. Per saldo is het voorstel € 1.538.030 toe te voegen aan de reserves. In onderstaande tabel is de specificatie opgenomen, de inhoudelijke toelichting is opgenomen bij de diverse programma's.

Aanvullende mutaties in reserves Omschrijving

Toevoeging

Reserve automatisering Reserve frictiekosten concern Reserve baggeren vaarwegen Reserve onderwijshuisvesting Reserve onderhoud onderwijshuisvesting Reserve beeldende kunst Reserve onderhoud gebouwen eigen gebruik Reserve onderhoud gebouwen gebruik derden Reserve onderhoud wijkcentra en dorpshuizen Reserve onderhoud sporthallen Reserve onderhoud civiele kunstwerken Reserve veranderbudget sociaal domein Totaal Saldo

-462 0 -300 -314 -154 -4 -163 -91 -62 -3 -155 -6 -1.714

Bedragen x € 1.000 Onttrekking 176 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 176 -1.538

D. Resultaat op de programma's In totaal is er sprake van een resultaat op de programma's van € 10,147 miljoen. Het gaat om de volgende onderdelen: Resultaat op Programma Nr. Samenvatting rekeningresultaat

1 2

Programma Economie

3 4 5 6

Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijk vernieuwing Sport, Cultuur en Recreatie Sociaal Domein Algemene dekkingsmiddelen Overhead

7 8

Overhead Vennootschapsbelasting

9

Overige resultaten Jaarrekening 2020

Bedrag x € 1.000 (-=nadeel) Omschrijving Resultaat grondexploitaties bedrijven. Resultaat grondexploitaties woningenbouw. Cultuurontwikkeling Lagere lasten Sociaal Domein Hogere algemene uitkering Lagere lasten dienstverlening 2020 Hogere personele lasten Te betalen vennootschapsbelasting

450 1.178 267 5.120 617 587 -554 -370 2.852

Rekeningresultaat

8

10.147

Toelichting 1

Bedrijvenontwikkeling (voordeel € 450.000) Voor bedrijventerrein Nijtap geldt dat er, in verband met de lange looptijd van de grondexploitatie, in de afgelopen jaren een voorziening is getroffen voor een mogelijk tekort bij vroegtijdige beëindiging van de grondexploitatie (na 10 jaar). In 2020 is ervoor gekozen om de looptijd van de grondexploitatie vast te zetten op 10 jaar. De voorziening is daarvoor deels teruggedraaid. Hierdoor is een bedrag van € 450.000 vrijgevallen.

2

Grondexploitaties (voordeel € 1.178.000) Voor de woningbouwprojecten Middelgeast, Vrijburgh en De Peinder Mieden geldt dat er sprake is van een gerealiseerde winst. De winstnemingen in de grondexploitaties voor woningen komen door een toenemende vraag naar woningbouwkavels, een gevolg van de onverminderde vraag naar woningen. Ook zijn de grondprijzen met ingang van 2020 verhoogd en aangepast aan de economische ontwikkelingen en huidige marktomstandigheden.

3

Cultuurontwikkelingen (voordeel: € 267.000) Door Covid-19 zijn veel geplande culturele activiteiten komen te vervallen, onder meer het Simmerdeis festival. Het budget voor culturele ontwikkelingen is hierdoor grotendeels niet besteed.

4

Sociaal Domein (voordeel: € 5.120.000) Op verschillende onderdelen binnen het programma sociaal domein is sprake van voor- en nadelen. Zowel op de WMO als Participatie zijn de lasten lager uitgevallen dan geraamd en bij jeugd juist wat hoger. Daarnaast vielen de kosten voor beschermd wonen in 2020 € 94.000 mee, evenals de bijdrage die we ontvangen voor maatschappelijke opvang en vrouwenopvang (MO/VO). De afrekening van de subsidie voor de gecertificeerde instellingen viel dit jaar € 300.000 hoger uit. Op inkomensregelingen (BUIG) is per saldo een voordeel gerealiseerd van € 1,91 miljoen. Oorzaken hiervoor zijn lagere lasten dan begroot voor uitkeringen van ongeveer € 955.000,- en een hogere rijksbijdrage van € 950.000.

5

Algemene uitkering (voordeel: € 617.000) De hogere algemene uitkering heeft vooral te maken met de mutaties in de decembercirculaire 2020. De belangrijkste mutatie hierin betreft extra gelden vanuit de compensatiepakketten voor de coronacrisis van € 345.000 Daarnaast hebben we € 72.000 ontvangen vanuit de decentralisatie uitkering faciliteitenbesluit opvangcentra door het COA. Overige correcties van de uitkeringsfactor of maatstaven en aantallen, ook over oude jaren, geeft een voordeel van € 200.000.

6

Dienstverlening (voordeel: € 587.000) In 2020 was er een budget voor verbetering van de dienstverlening beschikbaar van € 2,0 miljoen, hiervan is circa € 1,42 miljoen besteed in 2020. Een verklaring voor de lagere uitgaven moet o.a. gezocht worden in het effect dat de coronamaatregelen op het programma heeft gehad. De opleidingen en de voortgang van de projecten hebben vertraging opgelopen, waardoor er minder inzet van extern personeel nodig was. Daarnaast blijkt dat kosten in werkelijkheid, los van de impact van de maatregelen ook lager uitvallen dan geraamd in het raadsvoorstel.

7

Personele lasten (nadeel: € 554.000) De personele lasten zijn het afgelopen jaar hoger uitgevallen dan begroot. Belangrijkste oorzaak hiervoor is dat lasten voor inhuur van extern- of tijdelijk 9

personeel voor het opvangen van fricties, zoals ziekte, hoger zijn uitgevallen dan de beschikbare ruimte hiervoor binnen de salarisbegroting. 8

Vennootschapsbelasting (nadeel: € 370.000) Bepaalde activiteiten binnen de gemeente zijn belast voor de vennootschapsbelasting. De belangrijkste zijn de grondexploitaties en de inzameling van bedrijfsafval. De geschatte vennootschapsbelasting over 2020 bedraagt € 370.000. Dit heeft voor een groot deel te maken met de winstnemingen in de grondexploitaties.

9

Overige resultaten (voordeel: € 2.852.000) Voor de analyse van het overige resultaten verwijzen we u naar de toelichting op de cijfers bij elk programma.

1.3 Voorgestelde resultaatbestemmingen Wij stellen voor een deel van het rekeningresultaat, namelijk € 3,511 miljoen, in te zetten voor de resultaatbestemmingen uit onderstaand overzicht:

Voorgestelde overige resultaatbestemmingen Bedragen x € 1.000

Omschrijving

Programma

Actieagenda economie Onderzoek ondernemersfonds Ontwikkelen cultuurnota 2021-2025 Simmerdeis BUIG Duurzaamheid Aanvulling opleidingskosten kwaliteitscriteria VTH Storting reserve frictiekosten: afwikkeling aantal personele maatwerkregelingen Totaal resultaatbestemming: Algemene reserve TOTAAL

Economie Economie Sport, cultuur en recreatie Sport, cultuur en recreatie Sociaal Domein Volksgezondheid en Milieu Volksgezondheid en Milieu

Bedrag 91 30 55 135 1.910 215 40

Overhead

1.035 3.511 6.636 10.147

Voor de onderstaande voorgestelde resultaatbestemmingen geldt dat ze normaal gesproken onderdeel uitmaken van het jaarrekeningresultaat. Om verschillende redenen wordt voorgesteld deze bedragen alsnog beschikbaar te houden voor inzet in 2021. •

Actieagenda economie In 2020 zijn ten onrechte kosten geboekt op de actieagenda economie. Daarom wordt voorgesteld een bedrag van € 91.000 via resultaatbestemming weer beschikbaar te stellen in 2021. Hierdoor blijven de middelen voor de actieagenda beschikbaar.

•

Onderzoek ondernemersfonds Voor de hervorming van het ondernemersfonds was € 30.000 voor procesmiddelen beschikbaar. In 2020 zijn deze middelen niet aangesproken onder andere vanwege corona. Na resultaatbestemming zijn ze alsnog beschikbaar, maar nu in 2021.

•

Ontwikkelingen cultuurnota 2021-2025 Er wordt voorgesteld om € 55.000 te reserveren uit de niet bestede middelen voor culturele ontwikkelingen, voor het opstellen van de nieuwe cultuurnota in 2021. 10

Zorgvuldigheid naar de raad toe in het kader van de kerntakendiscussie heeft er toe geleid dat we niet in 2020 de opdracht konden verlenen en we willen voorkomen dat . andere culturele ontwikkelingen/evenementen in 2021 mogelijk in het gedrang omdat we deze kosten op het budget van 2021 laten drukken.

•

Simmerdeis Om de doorgang van het Simmerdeis festival in ieder geval de komende twee jaar te garanderen is het nodig dat een deel van de middelen culturele ontwikkelingen dat bestemd was voor Simmerdeis 2020 (en niet doorgegaan is vanwege corona) meegenomen wordt naar 2021. Het deel van de middelen voor culturele ontwikkelingen 2021 bestemd voor Simmerdeis wordt dan doorgeschoven naar 2022.

•

BUIG De overheveling van het overschot van het BUIG budget is ingegeven door de gevolgen van de coronapandemie. De reden voor dit voorstel is dat we een aantal risico's zien die impact hebben op de financiën voor de uitvoering van de BUIG. We verwachten dat het aantal bijstandscliënten in 2021 harder zal gaan stijgen dan het landelijk gemiddelde. Dit baseren we op het beeld van de arbeidsmarktprognose voor Fryslân in 2021. Deze stijging zal niet gecompenseerd worden in het rijksbudget voor 2021, die naar verwachting naar beneden zal worden bijgesteld juist vanwege de lagere stijging van het aantal klanten in 2020. Ook zien we een toename van de kosten door invoering van de inkomstenvrijlating per 1 januari 2021.

•

Duurzaamheid Dit betreft de niet bestede middelen voor duurzaamheid die we willen doorschuiven naar het volgende begrotingsjaar, in totaal € 215.000. Bepaalde werkzaamheden zijn door corona niet uitgevoerd in 2020, en daarom wordt voorgesteld dit budget door te schuiven zodat ze alsnog kunnen worden opgepakt. Het gaat hierbij o.a. om de inzet van energiecoaches. Aanvulling opleidingskosten kwaliteitscriteria VTH In 2020 hebben de medewerkers slechts een deel van de wettelijk verplichte opleidingen kunnen volgen. De overige opleidingen moeten in 2021 gevolgd worden. Daarnaast zijn er in 2020 nieuwe medewerkers ingestroomd die deze opleidingen ook moeten volgen. Om te kunnen blijven voldoen aan de wettelijke criteria, willen we het restant budget van € 40.000 meenemen uit 2020 naar 2021.

•

Storting reserve frictiekosten: afwikkeling aantal personele maatwerkregelingen Het voorstel is, in het kader van de basis op orde brengen, voor de afwikkeling van een aantal lopende personele maatwerkregelingen een storting te doen in de reserve frictiekosten van € 1,035 miljoen. Deze reserve wordt dan alleen ingezet voor de uitvoering van deze maatwerkregelingen. Na beëindiging van de regelingen wordt voorgesteld de reserve te beëindigen. Eventuele restantmiddelen kunnen dan teruggestort worden in de algemene reserve.

Door op deze manier € 3,511 miljoen van het resultaat van € 10,147 miljoen te bestemmen resteert er nog bedrag van € 6,636 miljoen. We stellen voor dit bedrag toe te voegen aan de algemene reserve.

11

2 Programma's In dit hoofdstuk wordt per programma en per onderdeel verslag gedaan over 2020. De programma indeling met de daaraan toegewezen taakvelden is hetzelfde als in de Begroting 2020 en conform de indeling uit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Evenals in de Begroting 2020 zijn cijfers en teksten naast elkaar gepresenteerd. Waar u in de Begroting 2020 tabellen tegenkomt van reserveringen voor nieuw beleid, treft u in het jaarverslag analyses aan van het resultaat per programma en toelichtingen op aanvullende bewegingen in reserves. We gaan in de programma's en per onderdeel alleen in op eventuele afwijkingen. Bij de presentatie van indicatoren streven we naar zo actueel mogelijke cijfers. Er blijven altijd onderwerpen bestaan waarvan er ten tijde van het opstellen van dit jaarverslag nog te weinig of geen informatie over het verslagjaar beschikbaar was. Indicatoren hebben niet altijd een directe relatie met de doelstelling van een programma. In dat geval zijn ze bedoeld als achtergrondinformatie. In overeenstemming met de Begroting 2020 is de inhoud van het onderdeel Gemeenteraad van het programma Bestuur en ondersteuning tot stand gekomen onder de verantwoordelijkheid van de griffie. Per programma en onderdeel wordt het verschil geanalyseerd tussen het uiteindelijk begrote en gerealiseerde nettoresultaat.

Het nettoresultaat is het bedrag dat resteert na verrekening van reservemutaties en andere resultaatbestemmingen. Er zijn in de jaarrekening bedragen opgenomen voor: a. b. c.

aanvullende mutaties in reserves doorgeschoven projectmiddelen en nog niet ingezette reserveringen voorgestelde nieuwe resultaatbestemmingen

De mutaties uit categorie a vloeien logisch voort uit eerdere besluitvorming van de raad: exploitatieresultaten voor bijvoorbeeld onderwijshuisvesting, automatisering en onderhoud gebouwen worden geëgaliseerd met reserves. Categorie b, doorgeschoven projectmiddelen en nog niet ingezette reserveringen, zijn eenmalige (restant)budgetten voor werkzaamheden die in 2021 doorlopen, en eenmalige reserveringen die nog niet ingezet zijn. Door ze mee te nemen naar het volgende jaar kan de uitvoering alsnog plaatsvinden. Een nadere specificatie van doorgeschoven projectmiddelen is opgenomen in de bijlage Projecten in uitvoering. De onderwerpen uit categorie c, voorgestelde nieuwe resultaatbestemmingen, worden apart benoemd en expliciet ter besluitvorming aan de raad voorgelegd.

12

2.1 Programma Bestuur en ondersteuning Doelstelling De gemeente wil dienstverlenend zijn. Dat betekent: luisteren, meedenken in oplossingen, verplaatsen in anderen en verwachtingen helder maken en krijgen, helder communiceren en afspraken nakomen. In de samenwerking met onze burgers, bedrijven en instellingen gaan wij voor het beste resultaat. Onderdeel van bestuur en ondersteuning is de gemeenteraad, die drie hoofddoelstellingen heeft: • Volksvertegenwoordiging: zicht hebben op wat speelt in de samenleving; ontwikkelingen, problemen en misstanden signaleren en agenderen; • Kaderstelling: bepalen van, duidelijke en begrijpelijke, hoofdlijnen van het gemeentelijk beleid; • Controle: het uitgevoerde beleid toetsen aan kwaliteitseisen en evalueren op basis van de gestelde hoofdlijnen. De raad wil zijn inspanningen gericht op het realiseren van deze doelstellingen, aanscherpen en verbeteren.

Verbonden partijen Naam Vereniging Nederlandse Gemeenten

Wat doet deze organisatie? Belangenbehartiger van alle gemeenten en biedt een platform voor opinievorming en vernieuwing. Belangenbehartiger, advisering en platform voor Friese gemeenten.

Vereniging Friese Gemeenten

Indicatoren en kengetallen Ontwikkeling inwoneraantal 1 januari Geboren Overleden Gevestigd Vertrokken 31 december Effect

Dienstverlening burgerzaken Aantal cliënten Gemiddelde wachttijd in minuten Gemiddelde afhandeltijd in min. Afgegeven documenten burgerzaken Rijbewijzen Paspoorten ID-kaarten Totaal

Aangifte verhuizingen Via balie Via e-mail of digid Schriftelijk Totaal 13

Realisatie 2018 55.901 517 483 2.585 -2.582 55.938 +37

Realisatie 2019 55.938 506 525 2.658 2.428 56.149 +211

Realisatie 2020 56.149 521 518 2.399 2.514 56.037 -112

Realisatie 2018 45.214 5:43 7:04

Realisatie 2019 36.942 6:05 6:18

Realisatie 2020 18.061 07:12 07:08

Realisatie 2018 5.912 4.402 5.272 15.586

Realisatie 2019 6.387 1.902 2.802 11.091

Realisatie 2020 5.771 714 1.817 8.302

Realisatie 2018 2.925 2.716 446

Realisatie 2019 2.691 3.129 325

6.087

6.145

Realisatie 2020 1.218 3.947 525 5.690

Bezwaarschriften WOZ Totaal aantal objecten Aantal objecten met bezwaar Procentueel Aantal gehonoreerde bezwaren Procentueel

Overige bezwaren

Realisatie 2018 30.294 380 1,35% 90 23,7%

Realisatie 2019 30.559 484 1,58% 114 23,55%

Realisatie 2020 30.623 708 2,31% 248 35,02%

Realisatie 2018 55 17

Realisatie 2019 106 43

Realisatie 2020 105 22

Realisatie 2018 61

Realisatie 2019 118

Realisatie 2020 103

Wmo en sociale voorzieningen Overige bezwaren

Klachten Aantal klachten

Verplichte beleidsindicatoren (www.waarstaatjegemeente.nl) Indicator GEEN

Periode

waarde

Eenheid Beschrijving

Bron

Wat hebben we gedaan in 2020 Gemeenteraad Gemeenteraad en corona Door de striktere maatregelen om het coronavirus te bestrijden kwamen halverwege maart 2020 de fysieke vergaderingen en de activiteiten van de gemeenteraad abrupt tot stilstand. Vervolgens zijn er technische aanpassingen gedaan in het vergadersysteem en werd het digitaal vergaderen geïntroduceerd. Op 6 april 2020 kwam de gemeenteraad van Smallingerland voor het eerst digitaal bijeen. In juni 2020 kwam de gemeenteraad weer fysiek bijeen in een heringerichte raadzaal. Eind 2020 moest, door de toename van de coronabesmettingen, weer worden besloten om de vergaderingen en de activiteiten digitaal te organiseren. De maatregelen die genomen moesten worden om het digitaal vergaderen mogelijk te maken, konden binnen het bestaande budget worden opgevangen. Doorontwikkeling gemeenteraad Na een breuk in de coalitie in januari 2020 en het daarover gevoerde debat in de gemeenteraad, werd besloten een verkenningsproces te starten. Dit verkenningsproces, onder leiding van de heer Baas, werd afgesloten met een advies aan de gemeenteraad om te komen tot een structuur- en cultuurwijziging. Deze ontwikkeling heeft ook gevolgen gehad voor de doorontwikkeling van de gemeenteraad en de uitvoering van het Raadsprogramma 2018-2022.

Het Raadsprogramma werd vervangen door een "Raadsvisie 2020-2022" die voortbouwt op het Hoofdlijnenakkoord 2018-2022, het Raadsprogramma 2018-2022 en de lijst met "majeure projecten". Wel werden de activiteiten van de diverse werkgroepen van de gemeenteraad voortgezet zoals de Procesgroep Omgevingswet en de Begeleidingscommissie Dienstverlening. Door de Werkgroep 8 maart werd het Jaarplan 2020-2021 gepresenteerd. Het jaarplan is tot stand gekomen aan de hand van de aanbevelingen uit de vorige Werkgroep 8 maart en de opbrengsten van de studie 14

tweedaagse in Zeegse. Eind 2020 werd de Raadsacademie geïntroduceerd. In het kader van deze academie werd er een cursus aangeboden ter voorbereiding op de begrotingsbehandeling 2021. Ondertiteling raadsvergadering Door de inwerkingtreding van het besluit "Tijdelijk besluit digitale toegankelijkheid overheid", zijn gemeenten verplicht om de toegankelijkheid van hun websites voor mensen met een beperking (met name aan zicht en gehoor) te waarborgen. Dit besluit raakt ook de uitzendingen van de gemeenteraad, deze zullen namelijk voorzien moeten worden van ondertiteling. Bij de Concernrapportage 2020-I, heeft de gemeenteraad besloten hiervoor budget beschikbaar te stellen. Door de leverancier van de uitzendingen van de raadsvergaderingen werd een oplossing aangeboden, zodat zowel Nederlandse als Fryske ondertiteling mogelijk werd. In de loop van 2020 werd duidelijk dat dit technisch toch niet te realiseren was. Besloten is om aan te sluiten bij het project van de andere Friese gemeenten, de provincie Fryslân, de universiteit Nijmegen en de Fryske Academy. In dit project wordt een tool ontwikkeld die het ondertitelen van het Nederlands en het Frysk in een raadsvergadering mogelijk te maakt. Naar verwachting komt deze tool in april 2021 beschikbaar. De kosten voor het ontwikkelen van de tool kunnen gedekt worden binnen het door de gemeenteraad eerder beschikbaar gestelde budget.

Rekenkamercommissie De Rekenkamercommissie heeft besloten een brede en uitgebreide nulmeting uit te voeren naar de beleidsuitgangspunten en governance van de Carins B.V. en de prestaties van de gebiedsteams op verschillende indicatoren in 2018. In 2020 is deze nulmeting uitgevoerd en aangeboden aan de gemeenteraad. Tevens is de Rekenkamercommissie in 2020 gestart met het onderzoek naar gesubsidieerde instellingen die gemeentelijk beleid uitvoeren. Griffie Het voornemen was om het "Griffieplan 2019-2020" aan te bieden aan de gemeenteraad. Helaas is dit door andere prioriteiten van de werkzaamheden niet gelukt. Ter voorbereiding op het samenstellen van het griffieplan is in 2020 een "heidag" georganiseerd voor de griffie. Tijdens deze bijeenkomst hebben de griffiemedewerkers input geleverd voor het op te stellen griffieplan. De coronamaatregelen, die begin 2020 van kracht werden, hadden ook hun weerslag op het werk van de griffie. Zo moest er vaker vanuit huis worden gewerkt en moest er een digitale vergaderstructuur worden opgebouwd voor de gemeenteraad. Herdenking 4 en 5 mei. In 2020 was Nederland 75 jaar bevrijd. Het was de bedoeling hier ruimschoots aandacht aan te besteden in nauwe samenwerking met het Oranjecomité. Helaas was het door Covid-19 niet mogelijk de activiteiten op 5 mei, Bevrijdingsdag, te organiseren.

Conform de landelijke trend wordt onderzocht of deze alsnog, onder de noemer van 75+1 in 2021 kunnen plaatsvinden. De dodenherdenking heeft in een uiterst sobere vorm, binnen de richtlijnen in verband met Covid-19, via een livestream plaatsgevonden. Vrijheidsbos Op initiatief van de werkgroep oorlogsverleden van Smelnes Erfskip is een plan ontwikkeld om een "vrijheidsbos" te realiseren in de nieuwe wijk Vrijburgh als onderdeel van het nieuw aan te leggen natuur- en recreatiegebied. In dit bos wordt aandacht besteed aan de diverse doelgroepen die in de Tweede Wereldoorlog actief zijn geweest, zoals verzetsstrijders, koeriersters, mensen die onderduikers hebben gehuisvest enz. Het plan is in 2020 verder uitgewerkt en bestaat uit een bos met paden met een tijdlijn, een pingo en zitmeubilair. De

15

verschillende doelgroepen worden verbeeld in een kunstwerk. In januari 2021 is de omgevingsvergunning verstrekt. Verder overleg over de uitwerking vindt nu plaats. Mondiaal beleid: Wat is er in 2020 gebeurd? Het Memorandum of Understanding (MoU) is in 2019 door zowel onze gemeente als de gemeente Gobabis ondertekend. Het MoU liep officieel in 2020 af. De evaluatie van het mondiaal beleid is een jaar uitgesteld. Zowel in Gobabis als in onze gemeente zijn er veel wisselingen geweest op zowel bestuurlijk als ambtelijk niveau. Hierdoor, en ook door de aandacht die corona vroeg, is besloten de evaluatie van het beleid een jaar uit te stellen. In het kader van de herschikkingsoperatie komen de middelen voor mondiaal beleid met ingang van 2023 te vervallen. Stichting W.O.S. De aangekondigde bezuiniging op het mondiaal beleid heeft zowel bij de Stichting W.O.S. als de werkgroep Fairtrade gezorgd voor een heroriëntatie op hun activiteiten. Vanwege verschillende wisselingen bij zowel de Stichting W.O.S. als de werkgroep Fairtrade is die heroriëntatie nog niet afgerond. Samenwerking tussen de Stichting W.O.S. en de werkgroep Fairtrade -onder de noemer van de Global Goals oftewel de Sustainable Development Goals (SDGs) van de Verenigde Naties- maakt hier deel vanuit. Er zijn in 2020 geen bezoeken gebracht aan Gobabis. Contacten over-en-weer gebeurden veelal digitaal of via de telefoon.

Fairtrade In 2020 is de titel Fairtrade gemeente voor de komende twee jaren aan de gemeente toegekend. Door corona was het moeilijk om nieuwe bedrijven te benaderen omdat andere zaken meer prioriteit hadden. Het geplande Festival B kon door corona helaas niet doorgaan. Evenals de Stichting W.O.S. bezint ook de werkgroep Fairtrade van onze gemeente zich op haar taken met het oog op het perspectief 2023.

Financieel resultaat van het programma Bestuur en ondersteuning Financiën Bedragen in € Baten Lasten Saldo voor resultaatbestemming Onttrekking algemene reserve Onttrekking bestemmingsreserve Toevoeging algemene reserve Toevoeging bestemmingsreserve Saldo na resultaatbestemming

Begroting 2020 1.805.600 -5.987.101 -4.181.501

2.545.608 -6.714.621 -4.169.012

740.008 -727.520 12.489

4.335.200 211.468 -101.590

4.585.730 171.782 -622.840

4.585.730 171.782 -622.840

0 0 0

951.963

-46.829

-34.341

12.489 0 0 175.650 -144.430 0

Aanvullende mutaties bij jaarrekening Onttrekking bestemmingsreserve Toevoeging bestemmingsreserve Voorgestelde resultaatbestemming

105.570 -376.486 -37.060

Netto resultaat

643.986

16

Realisatie 2020

(-=nadeel) Verschil

Rekening 2019 5.608.805 -9.101.920 -3.493.115

175.650 -144.430

-46.829

-3.121

43.709

Aanvullende mutaties bij jaarrekening Onttrekking reserve automatisering Toevoeging reserve projecten in uitvoering Toevoeging reserve onderhoud gebouwen gebruik derden Toevoeging reserve onderhoud eigen gebouwen

Bedrag in € 175.650 -46.000 -86.920 -11.510

Verklaring financieel resultaat programma Bestuur en ondersteuning De nog niet bestede middelen in de lopende projecten en reserveringen voor specifieke werkzaamheden die nog niet zijn ingezet, geven lagere lasten van € 46.000. Deze restant middelen worden via een storting in de reserve projecten in uitvoering doorgeschoven naar 2021. De lasten voor automatisering zijn in 2020 verder opgelopen, daarom is een onttrekking uit de reserve nodig van € 175.000. Het onderhoud op de gemeentelijke eigendommen viel circa € 87.000 lager uit. Dit verschil wordt verrekend met de reserve onderhoud gebouwen gebruik derden. De jaarlijkse herberekening van de pensioenverplichtingen voor (oud) wethouders leidt dit jaar, als gevolg van lagere rekenrentes, tot extra lasten van € 86.000. De overdracht van het opgebouwde pensioen van een oud wethouder geeft een bate van € 73.500. Dit bedrag is in de voorziening wethouders pensioenen gestort. De accountantscontrole is door extra werkzaamheden en Covid-19 € 49.000 duurder dan begroot. De opbrengsten vanuit reisdocumenten zijn per saldo € 59.000 lager uit gevallen dan begroot. Mogelijke reden hiervoor is dat er door de reisbeperkingen vanwege corona ook minder reisdocumenten zijn aangevraagd. Omdat er geen verkiezingen waren in 2020 hoefde het reguliere hiervoor beschikbare budget niet ingezet te worden, dit geeft een voordeel van € 63.000.

Bij mondiaal beleid is er sprake van een voordeel van € 37.000, met name omdat er afgelopen jaren geen uitzendingen hebben plaatsgevonden. Door Covid-19 kon in 2020 de 75 jarige bevrijding van Nederland niet gevierd worden zoals gepland. Van de hiervoor gereserveerde middelen wordt een deel doorschuiven voor de viering in 2021 (€ 21.000). Het andere deel van de middelen kan vrijvallen, dit geeft een voordeel van € 28.000. Voor het overige zijn er kleinere voor- en nadelen. Taakvelden Bestuur, waaronder gemeenteraad Burgerzaken Beheer overige gebouwen en gronden Parkeerbelasting Belastingen overig (zie paragraaf lokale heffingen) Overige baten en lasten, inclusief structurele vrije begrotingsruimte, exclusief onvoorzien In de informatie voor derden (CBS) wordt in het hoofdtaakveld Bestuur en ondersteuning niet alleen over bovenstaande onderdelen gerapporteerd maar ook over de vier hieronder genoemde onderwerpen. De vBBV verplicht ons echter hierover separaat inzicht te geven. Deze onderwerpen komen daarom aan de orde na de programma's. Algemene dekkingsmiddelen Overhead Vennootschapsbelasting (VPB) Onvoorzien

17

2.2 Programma Veiligheid Doelstelling Veiligheid komt op lokaal niveau vooral tot uiting in de beleving van de directe leefomgeving van mensen. Het college wil daarom samen met hen werken aan een goed woon- en werkklimaat, zodat wijken en dorpen schoon, heel en veilig zijn. De gemeente vervult daarin een regierol en stimuleert en initieert ontwikkelingen op het gebied van integrale veiligheid. De gemeente kan geen ultieme veiligheid garanderen. Onze inzet is gericht op het waarmaken van wettelijke, gemeentelijke taken. Het controle- en handhavingsbeleid zullen zich kenmerken door begrip enerzijds, maar anderzijds door strakke handhaving met sancties waar dat nodig is.

Verbonden partijen Naam Veiligheidsregio Fryslân

Wat doet deze organisatie? Regionaal organiseren van brandweerzorg, crisisbeheersing en rampenbestrijding

Indicatoren en kengetallen Openbare orde en veiligheid

Realisatie 2018 340* 0 5

Controles naleving drank- en horecawet Procedures collectieve horecaontzegging Procedures huisverbod

Realisatie 2019 226 n.v.t. 15

Realisatie 2020 44 6

Verplichte beleidsindicatoren (www.waarstaatjegemeente.nl) Indicator Winkeldiefstal

Geweldsmisdrijven

Diefstal uit woning

Vernieling en beschadiging in de openbare ruimte

Periode waarde 2020

39,18 NL: 19,80

Eenheid Beschrijving

Bron

aantal per 10.000 inwoners

Het aantal winkeldiefstallen, per 10.000 inwoners.

Politie

Het aantal geweldsmisdrijven, per 1.000 inwoners. Voorbeelden van geweldsmisdrijven zijn seksuele misdrijven, levensdelicten zoals moord en doodslag en dood en lichamelijk letsel door schuld (bedreiging, mishandeling, etc.).

CBS Geregistreer de criminaliteit & Diefstallen

2020

4,8 NL: 4,6

aantal per 1.000 inwoners

2020

0,62 Nl: 1,12

aantal per 10.000 inwoners

Het aantal diefstallen uit woningen, per 10.000 inwoners.

Politie

7,7 NL: 6,2

aantal per 1.000 inwoners

Het aantal vernielingen en beschadigingen in de openbare ruimte, per 1.000 inwoners.

CBS Geregistreer de criminaliteit & Diefstallen

2020

18

Verwijzingen Halt

2019

183 NL:132

Het aantal verwijzingen per 10.000 naar Halt, per 10.000 Bureau Halt jongeren jongeren in de leeftijd van 12 tot 18 jaar.

Wat hebben we gedaan in 2020 Veiligheidshuis Fryslân (VHF) De ontwikkeling van het VHF naar een zorg- en veiligheidsdomein is gerealiseerd. Ook organisatorisch zijn wijzigingen doorgevoerd. De corporaties zijn aangesloten bij het strategisch overleg. Het personeel, dat voor een groot gedeelte was gedetacheerd vanuit diverse organisaties, is in dienst genomen bij centrumgemeente Leeuwarden. De organisatie van het veiligheidshuis in zijn algemeenheid is daar ondergebracht. Integraal veiligheidsbeleid De kadernota Veiligheid 2019-2022 is in september 2019 door de gemeenteraad vastgesteld. In de nieuwe kadernota zijn drie thema's geprioriteerd en vijf strategische thema's. Prioriteiten

Strategische thema's

1.Sociale overlast 2.Jeugdoverlast en jeugdgroepen 3.Ondermijnende criminaliteit

1.Woninginbraken 2.Veilige evenementen 3.Jongeren, alcohol en drugs 4.Rampenbestrijding en crisisbeheersing 5.Bestuurlijke en ambtelijke integriteit

Woninginbraken De woninginbraken zijn als gevolg van corona sterk afgenomen in 2020. De verwachting is dat de woninginbraken weer zullen toenemen als de situatie weer enigszins normaliseert. De pilot "Veluwse methode" (bestuursrechtelijke aanpak bij vervoer van inbrekerswerktuigen) is (vanwege corona) verlengd tot halverwege 2021. Samenwerking externe partners De samenwerking externe partners gaat onverminderd door, de politie en het openbaar ministerie zijn daarin heel belangrijk vanwege de voorbereiding van (juridische) maatregelen in driehoeks-verband. In 2020 is de samenwerking extra geïntensiveerd vanwege de maatschappelijke onrust die bij tijd en wijle ontstond. Er is veel tijd gaan zitten in de voorbereiding op grote (boeren)protesten. Maar ook de samenwerking met instellingen in het uitvoerend veld zoals de BOA's en MOS is geïntensiveerd, daar waar ze een bijdrage kunnen leveren aan de-escalatie en signaleren. Ook wordt waar nodig particuliere beveiliging ingezet. Ramp- en crisisbeheersing; corona in 2020 Het jaar 2020 heeft voor het overgrote deel in het teken gestaan van de coronacrisis. Deze crisis heeft veel van de tijd van cluster openbare orde en veiligheid (OOV) opgeslokt waardoor het reguliere programma behoorlijk achterop is geraakt.

Corona is vanaf maart 2020 al snel opgeschaald naar grip 4, hetgeen betekent dat er, in relatie tot de bestrijding van corona, noodverordeningen in werking zijn getreden en de voorzitter van de veiligheidsregio Fryslân meer bevoegdheden heeft gekregen. Deze grip 4 situatie heeft tot begin december 2020 geduurd, totdat deze werd vervangen door de wet Tijdelijke maatregelen. Veel werk binnen het cluster OOV is verricht in verband met corona. Het ging bijvoorbeeld om inrichting/ondersteuning handhaving en toezicht, horeca en het permanent halen en brengen van gemeentelijke informatie richting de veiligheidsregio, evenals ondersteunende 19

werkzaamheden binnen de veiligheidsregio zelf binnen de crisisbeheersing. Daarnaast is een aantal medewerkers druk geweest met de functie van vraagbaak voor de samenleving in Smallingerland vanwege de keer op keer aangepaste noodverordening als gevolg van wijzigingen in (landelijk) beleid rondom corona. Jeugdoverlast en jeugdgroepen De jeugdoverlast en de jeugdgroepen blijft een actueel thema dat permanent aandacht behoeft. Corona heeft de jeugd veel beperkingen opgeleverd. Gelukkig kwam er in de zomer weer wat meer ruimte. De samenwerking in en met het veiligheidshuis Fryslân blijft bestaan, evenals de inzet van de jeugd-BOA. Belangrijk onderdeel daarbij is de specifieke aandacht voor kwetsbare jeugd. Samen met politie, justitie en zorginstellingen wordt door intensieve samenwerking en gerichte informatiedeling in het VHF getracht ongeregeldheden rondom deze doelgroep aan te pakken. In 2020 is er vanuit het cluster OOV op landelijk niveau meegewerkt aan de totstandkoming actieplan Wapens en Jongeren, dat half oktober is voorgelegd aan de Tweede Kamer. Aanleiding daarvoor was de trieste dood van een jongen van 16 in onze gemeente als gevolg van een steekincident in december 2019. Het plan wapens en jongeren heeft geleid tot een 15-tal maatregelen en acties. Deze zullen de komende twee jaar worden uitgezet in de gemeente en bij de instellingen die het betreft zoals scholen.

Het AZC in Drachten heeft evenals Ter Apel de opvang van minderjarige asielzoekers. Onder deze groep bevinden zich ook de zogenaamde veilige landers. Afhankelijk van de samenstelling binnen de groep veilige landers zien we bij tijd en wijle een toename van overlast zich met name toespitsend op winkeldiefstallen. De regelgeving in de vreemdelingenketen is weerbarstig en levert onvoldoende handvatten op om de overlast goed en gericht aan te pakken. Kenmerk van deze groep is dat ze niets te verliezen hebben en dus ook niet snel onder de indruk zijn van straf of andere sancties. Met de directe partijen (COA, politie, Nidos) is de samenwerking goed. De problemen zijn echter weerbarstig. Dat is de reden dat bij het Ministerie van Justitie en Veiligheid subsidie is aangevraagd voor de inzet van Recare. Dit is een maatschappelijke instelling gericht op onder ander het geven van training en advies vanuit een interculturele benadering. Het betreft de inzet van preventieve maatregelen. Recare gaat naast COA/Nidos ook samenwerken met politie en medewerkers van de Internationale schakelklas (ISK). En waar mogelijk Ha&Ie. Ondermijning In 2020 is burgemeester Rijpstra bestuurlijk trekker cyberveiligheid geworden voor Noord Nederland binnen het Regionaal Bestuurlijk Politie Overleg (RBPO). Deze functie wordt ambtelijk ondersteund vanuit cluster OOV.

Met de op handen zijn uitbreiding van capaciteit wordt het mogelijk de losse onderdelen die vanuit OOV worden aangepakt op het gebied van ondermijnende criminaliteit te bundelen en onder te brengen in een meer programmatische inrichting van het onderwerp ondermijnende criminaliteit. Legale wietkweek Smallingerland is als pilotgemeente in het najaar van 2020 geselecteerd voor de pilot legale wietkweek. De voorbereidingen hiervoor vinden in deze fase plaats door het Ministerie van Justitie en Veiligheid. In 2021 krijgt dit project haar vervolg. Professionalisering handhaving publiek domein De gevolgen van Covid-19 hebben eens te meer zichtbaar gemaakt dat het belang van de handhaving publiek domein alleen maar verder toeneemt. De pandemie en de gevolgen hiervan hebben invloed gehad op de (prioritering van) de inzet. De professionalisering heeft in 2020 daarom niet die ontwikkeling gekregen die wij voor ogen hadden. De personele bezetting heeft daarbinnen prioriteit, evenals de doorontwikkeling van het team en de samenwerking binnen de keten. Dit laatste heeft in 2020 al een mooie ontwikkeling laten 20

zien. De samenwerking bij noodverordeningen, de jaarwisseling en de avondklok laat zien dat partijen als MOS, beveiligers, gemeente en politie elkaar steeds beter weten te vinden.

Financieel resultaat van het programma Veiligheid Bedragen in € Baten Lasten Saldo voor resultaatbestemming Onttrekking algemene reserve Onttrekking bestemmingsreserve Toevoeging algemene reserve Toevoeging bestemmingsreserve Saldo na resultaatbestemming

Rekening 2019 15.000 -3.943.640 -3.928.640

-3.928.640

Aanvullende mutaties bij jaarrekening Onttrekking bestemmingsreserve Toevoeging bestemmingsreserve Voorgestelde resultaatbestemming Netto resultaat

Begroting 2020 0 -4.128.890 -4.128.890

-4.128.890

0 0 0 -3.928.640

-4.128.890

Rekening 2020 7.500 -4.120.316 -4.112.816

Verschil 7.500 8.574 16.074

-4.112.816

0 0 0 0 16.074

0 0 0

0 0 0

-4.112.816

16.074

Aanvullende mutaties bij jaarrekening

Bedrag in € 0

Voorstel resultaatbestemming

Bedrag in € 0

Verklaring financieel resultaat programma Veiligheid Gezien de beperkte afwijkingen geen separate toelichtingen.

Herschikkingen Dierenasiel Met de structurele verlaging van het budget voor de opvang van zwerfdieren in dierenasiel de Swinge is de herschikking gerealiseerd. Kostendekkend maken leges vergunningen APV Wij hebben in 2020 voorgesteld om de legestarieven voor de APV-vergunningen te verhogen. De verhoging zou € 40.000 aan extra inkomsten opleveren. Uw raad heeft besloten om de verhoging te beperken tot € 10.000. De leges voor APV-vergunningen zijn dus op begrotingsbasis nog niet kostendekkend. Taakvelden Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid

21

2.3 Programma Verkeer, vervoer en waterstaat Doelstellingen Belangrijke wegen, maar ook land en water komen bij elkaar in Smallingerland. Door de regiofunctie die Drachten vervult, is een goede bereikbaarheid van belang. Er wordt daarom gestreefd naar een goede infrastructuur, voldoende parkeerfaciliteiten en een hoogwaardige bereikbaarheid met openbaar vervoer.

Verbonden partijen Naam Niet van toepassing

Wat doet deze organisatie? -

Indicatoren en kengetallen Parkeren

Realisatie 2018 1.637.100 1,94 mln. € 1,18

Verkochte parkeerkaarten Opbrengst parkeerautomaten Gemiddelde opbrengst per kaart Betaalwijze parkeren 2020 Parkeergarage Maaiveld

Contant

Pin

Realisatie 2019 1.688.950 2,04 mln. € 1,21

Realisatie 2020 1.335.200 1,66 mln. € 1,24

Belparkeren

Aantal

€

Aantal

€

45.373 444.088

71.580 473.260

142.523 319.237

257.203 410.050

Aantal

€

n.v.t. 383.935

n.v.t. 444.080

Eenheid Beschrijving

Bron

Verplichte beleidsindicatoren (www.waarstaatjegemeente.nl) Indicator GEEN

Periode

waarde

Wat hebben we gedaan in 2020 De Kaden De werkzaamheden aan de rotonde De Kaden - Zuiderdwarsvaart zijn in 2019 afgerond. In 2020 was het voornemen dat het terrassen- en uitstallingsbeleid aangepast zou worden aan de nieuwe situatie. Hier is nog geen invulling aan gegeven omdat de komst van de coronamaatregelen incidentele maatregelen van een andere aard vroegen. Nieuwe fietsverbinding Drachten-Oudega door de Peinder Mieden Het gaat hier om een fietsverbinding van Drachten richting Oudega door de Peinder Mieden, met een pontverbinding over het Opeinderkanaal. De fietsverbinding kan worden gerealiseerd met middelen uit de samenwerkingsagenda. In 2019 zijn in het kader van de realisatie van De Peinder Mieden voorbereidende werkzaamheden uitgevoerd. Met grondeigenaren zijn gesprekken gevoerd om grond aan te kopen voor het fietspad. Eind 2020 is er overeenstemming bereikt. De plannen, inclusief de daarmee samenhangende structurele lasten, zullen de raad ter afweging worden voorgelegd.

22

Parkeren Eind 2019 is het nieuwe parkeerbeleid vastgesteld door de raad en dit is per 1 januari 2020 ingevoerd. De uitgangspunten bij het herijkte parkeerbeleid voor het centrum van Drachten zijn als volgt: Juiste doelgroep op de juiste plek Parkeren is eenvoudig en begrijpelijk Parkeren draagt bij aan een duurzaam en attractief centrum Parkeerbeleid zit solide in elkaar Onderdeel van het nieuwe parkeerbeleid is het invoeren van betaald parkeren op het Kyriat Onoplein. Dit is in 2020 echter nog niet gerealiseerd, deels door de vele bezwaren die daartegen zijn ingediend, maar ook door de complexiteit om een passende oplossing te vinden voor de bezoekers en abonnementhouders van het zwembad. Doordat het betaald parkeren op het Kyriat Onoplein nog niet is ingevoerd, en de parkeeropbrengsten in algehele zin zijn achtergebleven als gevolg van de coronacrisis, zijn de begrote (meer)opbrengsten van het nieuwe parkeerbeleid in 2020 niet gerealiseerd. Bij de tweede concernrapportage zijn de totale begrote parkeeropbrengsten op basis hiervan al met € 555.000 omlaag bijgesteld. Uiteindelijk zijn de parkeeropbrengsten over 2020 echter nog eens € 85.000 lager uitgevallen dan de bijgestelde begroting. Bij de behandeling in de raad is de afspraak gemaakt het nieuwe parkeerbeleid te evalueren.

De evaluatie is op dit moment ten gevolge van de effecten van corona op het parkeren nog weinig zinvol. Verbetering ontsluiting ziekenhuis Er wordt een duidelijke toename van het verkeer richting het ziekenhuis geconstateerd. Dit is een positieve ontwikkeling voor het ziekenhuis en ook voor Drachten. Het is een belangrijke voorziening. Het is van groot belang is om de bereikbaarheid van het ziekenhuis goed te waarborgen. De problemen die nu ontstaan met de verkeersveiligheid en de doorstroming op de doorgaande route doen zich vaak voor bij slechte weersomstandigheden of calamiteiten. Dit komt ook steeds vaker en sneller voor. Door ontkoppeling van de ontsluiting van de hulpdiensten en het normale verkeer van en naar het ziekenhuis zou de (verkeers-)veiligheid kunnen verbeteren. In 2019 zijn verkeerstellingen gehouden en is met camera's gekeken naar de verkeersituatie Deze situatie vraagt om een aantal aanpassingen. Daarbij komt dat de ontwikkelingen in de ziekenhuiswereld groot zijn wat betreft de uitvoering van de gezondheidszorg. Daardoor veranderen mogelijk ook de activiteiten in Nij Smellinghe. In 2020 is een overeenkomst gesloten tussen het ziekenhuis en ROC Friese Poort. Dit zal ertoe leiden dat in 2023 een deel van de zorgopleiding van ROC Friese Poort op het perceel van het ziekenhuis zal plaatsvinden.