Bijlage 1 - Jaarrekening 2024 incl. controleverklaring

-213

-708 De afgelopen drie jaren is de re-integratieondersteuning aan de bijstandspopulatie op twee punten geïntensiveerd. Ten eerste is van alle bijstandsgerechtigden de afstand tot de arbeidsmarkt vastgesteld, hierbij is bepaald op welke termijn zij stappen richting betaald werk en participatie kunnen maken. Ten tweede is het aantal klanten dat een reintegratietraject volgt verhoogd; meer klanten volgen een traject. De bijstandspopulatie laat sinds 2022 een dalende trend zien van 14 procent. Aangemerkt moet worden dat de zittende populatie een grotere afstand tot de arbeidsmarkt heeft waarbij de inzet naar de arbeidsmarkt langduriger en intensiever is. Deze intensivering van de re-integratieondersteuning heeft geleid tot een overschrijding van € 708.000.

-708

237 Door de aanbesteding is het budget voor 2024 verhoogd, voornamelijk door het hogere tarief dat de gemeente per gedeclareerd uur moet betalen. Dit tarief is vastgesteld op basis van de wet reële tarieven. De nieuwe overeenkomst, die voortkomt uit de aanbesteding, is echter pas per 1 maart 2024 ingegaan in

237

29

Jaarrekening 2024 Onderwerp

6.71b Begeleiding (WMO) WMO: begeleiding individueel en PGB

6.71c Dagbesteding (WMO) WMO: begeleiding groep

6.72 Jeugd (meerdere taakvelden) Jeugd

6.81a Beschermd wonen (WMO)

30

Toelichting plaats van per 1 januari 2024. Hierdoor is er nog twee maanden langer op het oude tarief doorgeleverd. Daarnaast is er door capaciteitsproblemen bij de aanbieders minder zorg geleverd in de vakantieperiodes, doordat vervanging waar mogelijk niet kon worden gefaciliteerd. Dit heeft geleid tot een onderschrijding van € 237.000.

Bedrag

-91 Het budget voor WMO: individuele begeleiding is met € 145.000 overschreden, doordat het begrote bedrag te laag was ingeschat. In de prognose was al eerder vastgesteld dat de kosten te laag waren begroot. De nieuwe overeenkomst voor individuele begeleiding ging echter pas in op 1 maart 2024, terwijl de oorspronkelijke startdatum 1 januari 2024 was. Hierdoor is er gedurende twee maanden zorg geleverd tegen de oude, aanzienlijk lagere tarieven wat heeft geleid tot een beperking van het tekort. Daarnaast is de stijging in de lasten voor begeleiding via het PGB minder hoog dan verwacht, wat heeft geresulteerd in een onderschrijding van € 54.000.

-91

255 Door een afname van de declaratiegraad per indicatie zijn de lasten lager uitgevallen dan begroot. Daarnaast is het aantal cliënten met een dagbestedingsindicatie in de loop van 2024 verder afgenomen. Dit heeft geleid tot een onderschrijding van € 255.000.

255

-1.412 De kosten van de jeugdhulp zijn moeilijk in te schatten vanwege de afhankelijkheid van de vraag en het aanbod wat daarop ingezet kan worden. Hierbij geldt er een openeinderegeling waardoor trajecten voor een langere periode ingezet kunnen worden en de termijn niet altijd duidelijk is. Voor de complexere hulpvragen is er een afhankelijkheid naar het zorgaanbod in de regio. Er is in de regio niet altijd een passend aanbod voor handen waardoor er maatwerk afgegeven dient te worden. De landelijke ontwikkeling voor het afbouwen van de gesloten jeugdzorg heeft ook invloed in Friesland. Er is een beperkt zorgaanbod om de afbouw te kunnen opvangen waardoor er uitgeweken moet worden naar kostbare alternatieven. De zorg inkoop wat gestart is op 1 januari 2024 heeft ook invloed op de verschillen. Het was vooraf niet in te schatten wat voor consequenties dit met zich mee zou brengen. Dit heeft geleid tot een overschrijding van € 1.412.000.

-1.412

121

Jaarrekening 2024 Onderwerp Beschermd Wonen

6.81b Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) Maatschappelijke- en Vrouwenopvang

7.1 Volksgezondheid Preventieve gezondheidszorg

SISA-H30 Gezondheid GALA

Overige verschillen Verschillen kleiner dan €50.000 Mutaties reserves 0.10 Mutaties reserves Mutaties eenmalige middelen

Toelichting De onderschrijding van € 121.000 bij beschermd wonen is het gevolg van de invoering van een nieuw taakveld voor maatschappelijke- en vrouwenopvang. Voorheen werden de kosten voor maatschappelijke- en vrouwenopvang (MOVO) toegerekend aan beschermd wonen. Deze wijziging leidt tot een onderschrijding bij beschermd wonen, terwijl er tegelijkertijd een overschrijding optreedt bij het taakveld maatschappelijke- en vrouwenopvang.

Bedrag 121

-92

De overschrijding van € 92.000 bij maatschappelijke- en vrouwenopvang is het gevolg van de invoering van een nieuw taakveld voor maatschappelijke- en vrouwenopvang. Voorheen werden de kosten voor maatschappelijke- en vrouwenopvang (MOVO) toegerekend aan beschermd wonen. Deze wijziging leidt tot een overschrijding bij maatschappelijke- en vrouwenopvang, terwijl er tegelijkertijd een onderschrijding optreedt bij het taakveld beschermd wonen. De uitzetting van de begroting van de veiligheidsregio Fryslan heeft grotendeels te maken de indexatie van de loonkosten. De cao voor de veiligheidsregio's liep af op 1-5-2024 waardoor bij het opstellen van de begroting 2024 de indexatie voor de salariskosten nog niet bekend was. Hierdoor is de post voor salariskosten te laag begroot. Daarnaast zijn de kosten voor jeugdgezondheidszorg gestegen door een overschrijding op de huisvestingskosten en de kosten voor ziektevervanging. Dit heeft geleid tot een overschrijding van € 149.000 Op het onderdeel gezondheid is binnen deze specifieke uitkering € 94.000 meer uitgegeven dan oorspronkelijk begroot. Dit tekort kan worden gecompenseerd met de beschikbare middelen van het Rijk. Verschillen kleiner dan € 50.000 worden niet nader toegelicht.

-92

-243 -149

-94

228 228 -1.838 -1.838

De werkelijke onttrekkingen uit en toevoegingen aan de reserves zijn een gevolg van de werkelijke mutaties in de exploitatie. Veelal zijn dit eenmalige budgetten die gedekt worden door een onttrekking van de algemene reserve of de reserve projecten in uitvoering. Een

-1.047

31

Jaarrekening 2024 Onderwerp

Overige mutaties sociaal domein

Toelichting overzicht van deze eenmalige budgetten treft u in bijlage 3 bij deze jaarrekening aan. Via programma sociaal domein is € 1,047mln. minder onttrokken dan was begroot. De onttrekking voor onderhoud vastgoed is voor 2024 € 105.000 lager dan begroot. Zwembad de Welle kent een voordeel op de afschrijvingslasten van € 686.000, doordat de nieuwbouw en oplevering van het zwembad nog niet is afgerond in 2024. Deze afschrijvingslasten zijn toegevoegd aan de reserve projecten in uitvoering.

Totaal

Bedrag

-791

-1.387

Verplichte beleidsindicatoren Hieronder de verplichte beleidsindicatoren voor het programma sociaal domein. Indicator Onderwijs: absoluut verzuim per 1.000 leerlingen Onderwijs:relatief verzuim per 1.000 leerlingen Voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie [vsv-ers] [%] Niet-sporters [%] Achterstand onder jeugd - Kinderen in uitkeringsgezin [%] Achterstand onder jeugd - Werkloze jongeren [%] Netto arbeidsparticipatie [%] Personen met een bijstandsuitkering [per 10.000 inwoners] Lopende re-integratievoorzieningen [per 10.000 inwoners] Jongeren met jeugdhulp [%] van alle jongeren tot 18 jaar Jongeren met jeugdbescherming [%] Jongeren met jeugdreclassering [%] Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo [per 10.000 inwoners]

32

Smallingerla NL 2023 Smallingerla NL 2024 nd 2023 nd 2024 3,7 6,3 N.B. N.B. 57

27

N.B.

N.B.

2,8

2,3

2,9

2,3

N.B. 7

N.B. 6

N.B. N.B.

N.B. N.B.

3

2

N.B.

N.B.

71,8 441,7

73,1 344,8

71,5 437,2

73,2 343,6

204

191,5

227,1

203,1

15,5

13,9

15,1

13,7

2 0,6 870

1,1 0,3 700

2 0,6 860

1 0,4 720

Jaarrekening 2024

Verbonden partijen Hieronder de verbonden partijen aan het programma sociaal domein Naam Caparis N.V. Sociale werkvoorziening Fryslân

Hûs en Hiem Sociaal Domein Fryslân

Carins B.V.

Wat doet deze organisatie Uitvoering van de Wet sociale werkvoorziening. Gemeenschappelijke regeling in het kader van de gemeentelijke taak van de Wet Sociale werkvoorzieningen en opdrachtgever voor Caparis NV. Welstandsadvisering en monumentenzorg. Inkoop, contractmanagement en verwerking van diverse (wettelijke) taken op de terreinen Participatie, Wmo en Jeugd, voor alle gemeenten in Fryslân. Ondersteunen van de inwoners van Smallingerland op basis van de Wmo en jeugdwet.

33

Jaarrekening 2024

2.1 Zeker bestaan Wat wilden we bereiken en wat zou het opleveren? De gevolgen van armoede beperken In Smallingerland wordt al enkele jaren gewerkt om de gevolgen van armoede zoveel mogelijk te beperken en zo veel mogelijk inwoners met schulden zo vroeg mogelijk te helpen. Deze lijn wordt de komende jaren voortgezet, waarbij er nog meer ingezet wordt op preventie, met name door het vergroten van de financiële vaardigheden. De hoogte van het inkomen heeft direct invloed op het vermogen om rond te komen. Tevens wordt er ingezet op het verhogen van het gemiddelde inkomensniveau van de inwoners.

Wat wilden we daar dit jaar voor doen? Het uitvoeren van het integraal beleidsplan (preventieve) Schuldhulpverlening, Minima en Armoede Wat heeft het opgeleverd Samen met betrokken partners en maatschappelijke partijen hebben we een samenwerkingsverband gestart, het Armoedepact, dat zich inspant voor bestaanszekerheid van inwoners door gezamenlijk aan opgaven te werken en structureel kennis te delen. Via dit armoedepact hebben we structurele betrokkenheid van ervaringsdeskundigen mogelijk gemaakt. We zijn gestart met sociale spreekuren in wijken (de Wiken en de Venen) bemand door ervaringsdeskundige vrijwilligers. Voor wat betreft de schuldhulpverlening zijn we meer maatwerk gaan aanbieden voor inwoners door zowel schuldhulpverlening én budgetbeheer via meerdere partijen aan te bieden met heldere afspraken en korte lijnen.

Opzetten van financiële ontzorging en financiële begeleiding in de gemeente Wat heeft het opgeleverd Hierdoor worden nieuwkomers na vestiging in onze gemeente financieel ondersteund en ontzorgd. Statushouders die zich vestigen in de gemeente worden eerst gebudgetteerd en begeleid. Die begeleiding wordt geleidelijk afgebouwd en er wordt gewerkt aan zelfredzaamheid. Onze nieuwkomers hebben hierdoor een betere start en een kleiner risico op financiële problemen tijdens of na het vestigen in onze gemeente.

Invoeren Wet vereenvoudigde beslagvrije voet en Wetsvoorstel Handhaving Sociale zekerheid Wat heeft het opgeleverd De nieuwe werkwijzes zijn er op gericht dat inwoners met schulden altijd beschikking houden over de beslagvrije voet en daar nooit onder komen. Met de nieuw ingevoerde werkwijzen is de rechtszekerheid van deze inwoners vergroot. Elke inwoner met schulden houdt hetzelfde minimale inkomen over. De implementatie van de wet Handhaving Sociale Zekerheid heeft niet kunnen plaatsvinden. Desalniettemin lopen we, daar waar de wet het toestaat, al vooruit op deze wet met een menselijke en sociale uitvoering van de huidige regelgeving.

34

Jaarrekening 2024

Het versterken van levendige, aantrekkelijke wijken en dorpen Er wordt ingezet op versnelde woningbouw om het aanbod van woningen te verhogen. Tevens wordt het toevoegen van levensloopgeschikte woningen en woonvormen ‘tussen thuis en tehuis’ gestimuleerd; bijvoorbeeld hofjes, patio’s en andere woonvormen met een mix van jong en oud. Ook nieuwe, flexibele woningen geschikt voor meerdere doelgroepen worden als mogelijkheid gezien. In de woonvisie (onderdeel van de omgevingsvisie) staat uitgewerkt hoe dat gedaan gaat worden. Vanuit de Omgevingsvisie en vanuit de Sociale Koers wordt er gezamenlijk gewerkt aan deze opgave (in de omgevingsvisie is dit opgave 3 Versterken van levendige, aantrekkelijke wijken en dorpen). Daarnaast is het belangrijk dat inwoners de mogelijkheid krijgen om hun eigen woning aan te passen aan hun woonbehoeften. Hierin worden inwoners ondersteund en wordt er daarbij gekeken naar mogelijkheden in plaats van onmogelijkheden. In Smallingerland wordt al langere tijd ingezet op het voorkomen van dakloosheid en het doel is om het aantal dakloze jongeren terug te brengen naar nul.

Wat wilden we daar dit jaar voor doen? Verbeteren Beschermd wonen Wat heeft het opgeleverd Omdat binnen het huidige stelsel wel een nieuwe inkoop plaats moet vinden zijn we in 2024 gestart met een regionale inkoop voor beschermd wonen waarbij niet uitgegaan wordt van decentralisatie.

Ontwikkelen van een woonzorgvisie en een uitvoeringsplan voor wonen en welzijn. Wat heeft het opgeleverd Dit heeft ertoe geleid dat er een gezamenlijke visie in concept is opgesteld door alle partijen. Het proces heeft ervoor gezorgd dat er sprake is van gedeeld eigenaarschap en daarmee een door alle partijen gedragen visie. In het tweede kwartaal van 2025 wordt deze regionale visie ter vaststelling voorgelegd aan de vijf gemeenteraden.

Pilot onconventioneel wonen: voorkomen dakloosheid Wat heeft het opgeleverd Met de in 2024 uitgevoerde activiteiten kunnen we de voorbereidingsfase afsluiten. In 2025 start dan de ontwerpfase waarbij we gaan kijken hoe onconventioneel wonen werkelijk vorm kan krijgen.

Opzetten project Thuisloze Jongeren Wat heeft het opgeleverd De 36 in beeld gebrachte jongeren zijn door Carins of Wender begeleid om tot een stabiele situatie te komen. Ook is inzichtelijk gemaakt wat jongeren nodig hebben op het gebied van wonen, zorg / ondersteuning en randvoorwaarden (inkomen, werk, school). Niet alle jongeren hebben daarmee al een stabiele woonsituatie, maar op elk van hen loopt een op maat gesneden aanpak. De verlengde pilot wordt in augustus 2025 geëvalueerd.

Voortzetten project "Taakstelling Huisvesting statushouders"

35

Jaarrekening 2024 Wat heeft het opgeleverd In 2024 moesten wij 113 statushouders huisvesten, met een achterstand van 22 uit 2023. Dit bracht het totaal op 135. Tot eind december 2024 hebben wij 87 statushouders gehuisvest, waardoor de totale achterstand aan het einde van 2024 is uitgekomen op 48. Een grote oorzaak van de oplopende achterstand is het tekort aan woningen. We zijn inmiddels gestart met onderzoeken naar alternatieve woonvormen om de achterstand te kunnen bestrijden. Dit zal naar verwachting zijn beslag krijgen in 2025.

Beleidsstukken Deze bijlagen kunt u vinden op de website. Bestandsnaam 1. Uitvoeringsprogramma Sociale Koers 2024 - versie 2 april 2024.pdf

36

Jaarrekening 2024

2.2 Ertoe doen Wat wilden we bereiken en wat zou het opleveren? Voorkomen van jeugdigen die jeugdhulp nodig hebben Onze jeugd is onze toekomst. Het is belangrijk dat alle kinderen zich kunnen ontwikkelen tot evenwichtige volwassenen. Daarom willen we kinderen op laten groeien in een veilige omgeving en ze gelijke kansen bieden. We zetten meer in op het veranderen van de contextfactoren zodat voorkomen wordt dat jeugdigen jeugdhulp nodig hebben. Hiermee wordt voorkomen dat individuele zorg ingezet wordt wanneer de benodigde ondersteuning ook in groepsverband en/of vanuit het eigen netwerk kan worden geboden.

Wat wilden we daar dit jaar voor doen? Het uitvoeren van het plan van aanpak voor het verbeteren van de hulp aan jeugdigen Wat heeft het opgeleverd Met dit plan hebben we een goede aansluiting gemaakt met de Sociale Koers en daarmee diverse maatschappelijke partners, waarmee we zowel binnen de gemeente als extern draagvlak creëren. Door een heldere analyse van de jeugdhulp data is het voor 2024 gelukt om een passende begroting op te stellen. Hiermee zijn de uitdagingen op jeugdhulp niet overwonnen, maar het is wel een eerste stap in de meerjarige aanpak om tot een beheersbare taak te komen.

Het starten van de pilot Gezinshulp Wat heeft het opgeleverd Op 1 september 2024 is het team Gezinshulp gestart. belangrijke vraagstukken bij de start van zo'n aanpak zijn geheel of deels geslecht. Denk daarbij aan financiering, deelnemers in het team, mandaat, privacy, systemen, werkwijze en financiering. Het team, dat werkt onder de vlag van Accare, biedt een geïntegreerde werkwijze waarin één gezinsteam met professionals vanuit diverse partijen – o.a. zorginstellingen, de gemeente en de GI - de best passende zorg en ondersteuning voor het hele gezin in de juiste volgorde inzet. Er zijn inmiddels 25 gezinnen in beeld en de hulpverlening aan deze gezinnen is van start gegaan.

Vanuit SURE jongeren zonder startkwalificatie en/of uitkering begeleiden Wat heeft het opgeleverd Er zijn in totaal 95 jongeren begeleid en op individueel niveau zijn er successen geboekt, met name in de begeleiding richting werk. Daarnaast is er een pilot voor een groepstraject gestart, waarin jongeren fysiek en mentaal werden uitgedaagd in groepsopdrachten, aan de slag gingen met hun CV, beroepskeuzetest en beroepen oriëntatie, en een bezoek brachten aan een banenmarkt. Dit leverde mooie resultaten en positieve feedback van de deelnemers op. De investering in uren en middelen stond echter niet in verhouding tot de meerwaarde voor jongeren. Het samenstellen van groepen met voldoende omvang bleek bijvoorbeeld niet of nauwelijks haalbaar. Op basis van een evaluatie voor de zomer is daarom besloten om SURE! in de huidige samenwerkingsvorm terug te brengen in de bestaande structuren.

37

Jaarrekening 2024 Door de aanpak van SURE! weten collega's van team Na(ar) School en team Naar Werk elkaar nu goed te vinden rondom jongeren die begeleiding nodig hebben richting arbeid of onderwijs. Zij zijn op de hoogte van de mogelijkheden die beide teams bieden voor een goede begeleiding. Hiermee is een goede basis gelegd voor de samenwerking die ook nodig is voor de uitvoering van de aangekondigde Wet van School naar Duurzaam Werk.

Evalueren inzet schoolconsulenten Wat heeft het opgeleverd Aan iedere school is een schoolconsulent verbonden. De schoolconsulenten vervullen een preventieve advies- en informatiefunctie voor scholen, ouders en kinderen en nemen deel aan trainingen en bijeenkomsten. Ook maken ze deel uit van schoolnetwerken rondom de jeugdigen. De schoolconsulenten worden ingezet in casuïstiek waarbij ze adviseren en zelf hulp aanbieden of het hulpaanbod van Carins en andere partners ontsluiten. Indien nodig verwijzen ze door naar geïndiceerde hulp. De eerste signalen uit de praktijk zijn positief. Een evaluatie van de aanpak volgt nog.

Verbeteren van de voorschoolse voorzieningen Wat heeft het opgeleverd Het project 'proeftuin de Wiken' is afgerond. Tijdens dit project is veel ervaring opgedaan met het werken met een centrumcoach. De behaalde resultaten worden door Adenium en MOS gebruikt om het vervolg gezamenlijk en in combinatie met de landelijk verkregen subsidie voor de brugfunctionaris, vorm te geven. Voor schooljaar 2024/2025 is nog een subsidie verleend om deze overgang mogelijk te maken zonder de aanpak eerder te moeten afbouwen.

Uitbreiding van het jongerenwerk ten behoeve van preventie en normalisering Wat heeft het opgeleverd De jongerenwerkers hebben door de uitbreiding een stevigere rol kunnen pakken bij HOPPA!. Hierdoor ontstond met name meer tijd en aandacht voor relaties pijler Ouders en pijler Scholen en het organiseren van activiteiten in dit kader. Het online jongerenwerk is ingericht. Er is geïnvesteerd in stevigere relaties met het onderwijs, jeugdhulp, OOV, andere partners in het voorliggend veld.

Ontwikkelen beleid Integrale Kindcentra in samenwerking met relevante maatschappelijke partners Wat heeft het opgeleverd Het beleid voor de integrale Kindcentra is met de verschillende partners (onderwijs, kinderopvang, MOS en Carins) opgesteld. Het beleidskader is in de LEJA (Lokaal Educatieve Jeugd Agenda) vastgesteld. Ondanks het ontbreken van financiële middelen, worden de uitgangspunten van dit beleid door het onderwijs en de kinderopvang omarmd en nemen ze deze uitgangspunten mee in hun onderlinge samenwerking.

Herijken beleidskaders toewijzing Pgb's Wat heeft het opgeleverd De nieuwe verordening en afspraken rondom Pgb's maken het mogelijk om aanbieders vooraf te toetsen op kwaliteit. Dit biedt inwoners meer zekerheid op goede zorg. De werkwijze achter deze

38

Jaarrekening 2024 wijziging is geïmplementeerd. Begin 2025 kan vanuit Carins gewerkt worden met het kwaliteitsregister voor Pgb-aanbieders Wmo.

Alle inwoners een bijdrage laten leveren aan de samenleving Alle inwoners moeten het gevoel hebben dat ze een bijdrage aan onze samenleving kunnen leveren, juist ook als werk (nog) niet tot de mogelijkheden behoort. De wens is dat iedereen die kan werken ook gaat werken en hierbij ondersteuning op maat krijgt. Hierbij wordt ingezet op een nog betere samenwerking tussen gemeente, onderwijs en lokale arbeidsmarkt. Tevens wordt er gewerkt aan een betere aansluiting tussen enerzijds de opleiding en vaardigheden van de inwoners en anderzijds de werkgelegenheid in Smallingerland. Daarmee wordt ernaar gestreefd om het gemiddelde inkomen van de inwoners te laten stijgen. Vanuit de Economische agenda en vanuit de Sociale Koers wordt gezamenlijk gewerkt aan deze opgave.

Wat wilden we daar dit jaar voor doen? Uitvoeren actieplan Human CapitalUitvoeren en borgen actieplan Human Capital Wat heeft het opgeleverd Het actieplan Human Capital heeft onder meer het netwerk Smallingerland Inclusief opgeleverd, waarin gemeente en ondernemers actief samenwerken aan banen voor inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt. Deze aanpak heeft concrete banen opgeleverd, maar ook samenwerkingen op het gebied van basisbanen. Meer informatie over deze aanpak is te vinden onder het programma Economie. Hoogtepunt van dit jaar voor het sociaal domein was het "Ik sjoch dy" festival tijdens Simmerdeis waar 45 werkzoekenden en werkgevers aan elkaar gematcht zijn.

Wetswijziging Breed Offensief uitwerken Wat heeft het opgeleverd De eerder voor iedereen verplichte zoektermijn bij het aanvragen van een uitkering is voor jongeren tot 27 jaar maatwerk geworden. Hierdoor sluit het proces rondom de aanvraag van een uitkering beter aan op de persoonlijke situatie van de jongere. In het kader van het breed offensief is ook het preferente werkproces loonkostensubsidie geïmplementeerd. Dit proces verminderd de administratieve last voor ondernemers en bedrijven om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt werk aan te bieden en maakt de begeleiding naar werk daarom beter haalbaar. De inwoner die bijstand ontvangt moet in de uitvoering kunnen merken dat er meer gekeken wordt naar de persoonlijke situatie bij het beoordelen van het recht op bijstand en bij de begeleiding naar werk.

Realiseren van banen Wat heeft het opgeleverd De inwoners voor wie een Baanafspraakbaan gerealiseerd is, krijgen loon en worden dus uitkeringsonafhankelijk. De werkgevers krijgen loonkostensubsidie van de gemeente, maar de gemeente hoeft geen uitkering meer te betalen.

39

Jaarrekening 2024

Hoewel er minder banen zijn gerealiseerd via de dienstverleningsovereenkomst dan gepland, zijn er ook inwoners bij reguliere werkgevers aan de slag gegaan via de Baanafspraakbanen. Daarnaast is een groep actief via arbeidsmatige dagbesteding. Bovendien is de gehele doelgroep in beeld.

Inzetten van ervaringsdeskundigen Wat heeft het opgeleverd Hoewel een structureel nazorgtraject nog niet tot stand gebracht is, hebben we inmiddels meerdere ervaringsdeskundigen aan boord die op verschillende plekken ingezet worden. Op dit moment zit de focus op die inzet op bestrijding van armoede vanuit het Armoedepact. Hier wordt onder meer ingezet op ondersteuning van inwoners met vragen over levensgebeurtenissen. Daaronder kan ook starten met werk vallen.

Stimuleren mogelijkheid combineren inburgering en participatietrajecten Wat heeft het opgeleverd Door de combinatie van inburgering en participatie leren inburgeraars de taal sneller en ontwikkelen zij tegelijkertijd praktische vaardigheden die nodig zijn om actief mee te doen in de samenleving. Door optimaal gebruik te maken van arbeidsmarktkansen, vinden inburgeraars sneller een baan. Dit draagt bij aan hun financiële onafhankelijkheid en bevordert hun sociale integratie. In 2024 is in alle inburgeringstrajecten gezocht naar de best mogelijke combinaties.

Beter gebruik maken mogelijkheden arbeidsmarkt voor inburgeraars Wat heeft het opgeleverd Er zijn nog geen concrete cijfers beschikbaar over de impact van deze interventies. De verwachting is echter dat er meer taalstages en aanbod voor de doelgroep ontsloten zullen worden. Dit biedt onze nieuwkomers een betere start in Smallingerland en vergroot hun kansen op de arbeidsmarkt

Het verder ontwikkelen van het Participatieverklaringstraject en de Module Arbeid en Participatie Wat heeft het opgeleverd De inburgeraars die verplicht zijn om het PVT en de MAP te volgen, hebben deze trajecten in 2024 aangeboden gekregen binnen onze eigen organisatie. Hiermee hebben we sturing op de kwaliteit van de aangeboden informatie en de intensiviteit van het traject. Dit draagt bij aan een goede voorbereiding op participatie in de samenleving en op de arbeidsmarkt.

Invoeren persoonlijk re-integratiebudget Wat heeft het opgeleverd De nieuwe inkoop biedt meer ruimte aan inwoners om regie te hebben op hun re-integratie doordat er meer keuzevrijheid is in de partijen die ingezet kunnen worden. Het proces is er ook op ingericht om inwoners dat te laten ervaren. Door inwoners zelf meer invloed te geven op hun re-integratie, zien we dat het kwalitatieve succes van de trajecten toeneemt. cijfers inzake de resultaten volgen in 2025.

40

Jaarrekening 2024

Mogelijk maken ''Simpel Switchen'' Wat heeft het opgeleverd De aanbevelingen vanuit ‘Simpel Switchen in de Participatieketen’ die zien op de begeleiding zijn als voorwaarde opgenomen in de dienstverlening van de re-integratie. Dit maakt uitstroom, doorstroom en herinstroom eenvoudiger.

Beoordelen aflopende ontheffingen Wat heeft het opgeleverd De beoordeling heeft opgeleverd dat minder mensen een ontheffing hebben gekregen dan voorheen het geval was. De ontheffingen zijn ook vaker van korte duur. Meer bijstandsgerechtigde inwoners nemen deel aan het maatschappelijke activiteiten; de duur van de ontheffingen sluit beter aan op de persoonlijke situatie en de gesprekken over participeren sluiten beter aan op de mogelijkheden van de inwoner.

Onderzoek Basisbaan Wat heeft het opgeleverd Er waren voorbereidingen getroffen vanuit de Human Capital agenda voor 20 basisbanen in Smallingerland. Een voorstel hiervoor was onderdeel van de kadernota 2025 en verder. Omdat er geen middelen beschikbaar gesteld zijn voor het realiseren van de basisbanen is het plan on-hold gezet.

Beschikbaar stellen van re-integratievoorzieningen Wat heeft het opgeleverd De inkoop van re-integratietrajecten is in 2024 afgerond en geborgd in de uitvoering van team Naar Werk. Alle inwoners met een hulpvraag rondom werk of participatie die in beeld zijn of zich melden kunnen gebruik maken van dit palet aan mogelijkheden. Meer dan in het verleden kent dit pakket mogelijkheden tot maatwerk en keuzevrijheid aan de kant van de inwoner.

Beleidsstukken Geen bestanden geüpload

41

Jaarrekening 2024

2.3 Goed voelen Wat wilden we bereiken en wat zou het opleveren? Veilige en gezonde leefomgeving Het is belangrijk dat de inwoners een veilige en gezonde leefomgeving wordt geboden. Er wordt gestreefd naar een het creëren van een leefomgeving die aan de criteria van de RIVM voldoet. Een belangrijk criterium is dat de omgeving uitnodigt tot gezond gedrag. Dit is opgave 3 (Versterken van levendige, aantrekkelijke wijken en dorpen) van de Omgevingsvisie. Vanuit de Omgevingsvisie en vanuit de Sociale Koers wordt samen aan deze opgave gewerkt. Tevens wordt ingezet op het vergroten van het veiligheidsgevoel van de inwoners in wijken waar dat onvoldoende aanwezig is en op een daling van het aantal gebieden met een laag sociaal economische status.

Wat wilden we daar dit jaar voor doen? Uitvoeringsplan "Geweld in afhankelijkheidsrelaties" uitvoeren Wat heeft het opgeleverd Als onderdeel van het uitvoeringsplan was onze gemeente in 2024 gastgemeente voor de opening van Orange the World. Deze campagne vraagt aandacht om geweld tegen vrouwen en meisjes te stoppen. In de aanloop naar de openingsdag van 25 november is een tentoonstelling in de centrale hal opgesteld met als thema "Femicide". Met organisaties als Fier, SDF, Veilig Thuis en de Zonta en Soroptimisten in aanwezigheid heeft de wethouder het gemeentehuis oranje uitgelicht. Ook stond er een oranje 2CV (auto) op het plein en evenveel oranje pumps als er tot dan toe vrouwen vermoord zijn in Nederland in 2024.

Gezonde leefstijl De inwoners moeten zo lang mogelijk in goede mentale en fysieke gezondheid kunnen meedoen in de samenleving. Omdat ‘voorkomen beter dan genezen’ is, wordt gekozen voor een preventieve aanpak gericht op het bevorderen van een gezonde leefstijl voor alle inwoners van Smallingerland in het algemeen en inwoners met een gezondheidsachterstand in het bijzonder. Grote gezondheidsverschillen zijn onacceptabel en het doel is om dit het verkleinen. Deze beleidsthema's hebben een sterke verbinding met de begrotingsprogramma's Fysiek Domein en Dienstverlening. Daarom vindt u activiteiten en resultaten die toegelicht worden voor 2024 voor een deel bij die twee begrotingsprogramma's.

Wat wilden we daar dit jaar voor doen? Uitvoering geven aan de 13 actielijnen die zijn opgenomen in het plan 'Bewegen, ontmoeten en meedoen' Wat heeft het opgeleverd Er zijn beleidsregels opgesteld voor de Brede SPUK/GALA middelen voor de periode 2024 t/m 2026. Partijen hebben in 2024 subsidieaanvragen kunnen indienen om uitvoering te geven aan de onderdelen van het plan 'Bewegen, ontmoeten en meedoen'. Voor alle onderdelen van het plan zijn subsidies verleend en is de uitvoering gestart. In 2024 is extra aandacht geweest voor samenhang en samenwerking tussen de verschillende onderdelen.

42

Jaarrekening 2024

Realisatie nieuwe afspraken uitvoeringsovereenkomst 2024-2027 met het Sportbedrijf Wat heeft het opgeleverd Er zijn meerjarenafspraken met Sportbedrijf Drachten opgesteld voor de periode 2024 - 2028. Het inhoudelijk programma bestaat uit de onderdelen Sport en Bewegen, Zwemcentrum De Welle en Binnensportaccommodaties. Het programma Sport en Bewegen richt zich vooral op het voldoen aan de beweegrichtlijn (50% van de inwoners vanaf 4 jaar voldoet in 2030 daaraan); het vergroten van de regelmatige sportdeelname (50% van de inwoners vanaf 19 jaar sport in 2030 minstens 1x per week) en de vergroting van het aantal lidmaatschappen aan sportverenigingen (30% van de inwoners is in 2030 lid). Het programma Zwemcentrum de Welle richt zich op de instandhouding en exploitatie van zwembad De Welle als basisvoorziening ten behoeve van de diverse zwemdisciplines. N.b. de bouw van het nieuwe zwemcentrum de Welle wordt elders benoemd. Het programma binnensportaccommodaties is de instandhouding en het optimaliseren van het sport- en beweeggebruik van de binnensportaccommodaties. De accommodaties vormen een belangrijke basisvoorziening die gelegenheid geven tot sport en bewegen.

Vergroten gezondheidsvaardigheden inburgeraars Wat heeft het opgeleverd Deze inburgeringstrajecten dragen bij aan het leren van de taal en integratie in de samenleving, en aan de bevordering van het fysieke en mentale welzijn van de inburgeraars. Hierdoor leveren we een bijdrage aan een goede start in Smallingerland en aan de preventie van sociale- en gezondheidsproblemen op de lange termijn.

Opzetten van een EPA Team Wat heeft het opgeleverd Per 1 juni 2024 is de Fact + gemeente aanpak Smallingerland van start gegaan. In het integrale team werken medewerkers van de Factteams van de GGZ samen met medewerkers van Carins rondom mensen met een ernstige psychiatrische aandoening. De samenwerking leidt tot een beter op elkaar afgestemde hulp aan EPA patiënten.

Uitvoering coördinerende rol binnen het Fries Integraal Zorgakkoord Wat heeft het opgeleverd Wij hebben als mandaatgemeente de FrIZA-werkagenda uitgevoerd en hiervoor 5,7 miljoen van VWS ontvangen. Een deel van de uitvoering is belegd bij de Friese Preventieaanpak (FPA) FPA coördineert de uitvoering van de verplichte vijf ketenaanpakken (overgewicht volwassenen, kind naar gezond gewicht, valpreventie, kansrijke start, welzijn op recept) in de Friese gemeenten. FPA is ook betrokken bij diverse opgaven zoals 'Kansrijk opgroeien en gezond leven' en 'Versterken sociale basis'. Alle Friese gemeenten zijn in uren en geld gefaciliteerd voor de lokale voering. Ook zijn er middelen verstrekt voor het aanvragen van middelen, die bij zorgverzekeraars zijn ondergebracht (mentale gezondheid en veerkracht en versterken sociale basis). Daarnaast is er onder andere budget ingezet voor het aanstellen van een programmamanager, inwonersparticipatie en een website. Tot slot zijn er subsidies aangevraagd voor het versterken van de regionale governance en gelijkwaardige participatie van inwoners.

43

Jaarrekening 2024

Beleidsstukken Geen bestanden geüpload

44

Jaarrekening 2024

2.4 Erbij horen Wat wilden we bereiken en wat zou het opleveren? Versterken van de verbondenheid binnen de wijken en dorpen In de wijken en dorpen moet een sterke sociale verbondenheid aanwezig zijn. Daarom wordt de komende jaren ingezet op het vergroten van de betrokkenheid bij de eigen wijk/het eigen dorp en het vergroten van mogelijkheden om elkaar te ontmoeten en te recreëren. Dit is opgave 3 (Versterken van levendige, aantrekkelijke wijken en dorpen) van de Omgevingsvisie. Vanuit de Omgevingsvisie en vanuit de Sociale Koers wordt gezamenlijk aan deze opgave gewerkt.

Wat wilden we daar dit jaar voor doen? Bouwen van een nieuw zwembad Wat heeft het opgeleverd Het nieuwe zwemcentrum De Welle is vrijwel gereed voor publieksbezoek. Recreatieve zwemmers, verenigingszwemmers en topsportzwemmers kunnen gebruik maken van een moderne compleet uitgeruste voorziening.

Aanleggen en renoveren van sport- en speellocaties Wat heeft het opgeleverd De nieuwe speelplekken hebben een belangrijke functie voor bewegen en ontmoeten in de wijk en voor de uitstraling van de wijk. een blote voetenpad draagt bij aan natuurbeleving en -waardering; belangrijke waarden in een wijk. De betrekken van de gebruikers bij renovatieprojecten is een concrete vorm van participatie. De korfbalverenigingen kunnen weer op een goede en veilige manier hun trainingen en wedstrijden doen, hiermee ondersteunen we de sportverenigingen als een belangrijke pijler in de maatschappij.

Onderzoek realisatie automatische beregeningsinstallaties op natuurgras sportvelden Wat heeft het opgeleverd In de begroting voor 2025 is een investeringskrediet opgenomen. Voorbereiding en uitvoering kunnen vanaf 2025 plaatsvinden.

Ontwikkelen van diverse onderwijslocaties Wat heeft het opgeleverd 1. Schoolgebouw Noorderkracht is eind 2024 opgeleverd en in gebruik gegeven aan de schoolbesturen. 2. Het Voorlopig Ontwerp voor de nieuwbouw van de basisschool St. Lukas is vastgesteld. 3. De planvoorbereiding voor de nieuwbouw van VSO de Zwaai en naastgelegen gymlokalen is opgestart. De opdracht voor het opstellen van het ruimtelijk functioneel Plan van Eisen is gegeven.

Uitvoeren van de cultuurvisie Wat heeft het opgeleverd 45

Jaarrekening 2024 Uw raad heeft ingestemd met de financiering voor de ver(nieuw)bouw Museum Dr8888. De planvoorbereiding is in volle gang. Het is onderdeel van de centrumaanpak (verbouw gemeentehuis, nieuwbouw IKC St. Lukas, ontwikkelingen rond de RK kerk en de verkeerssituatie in het gebied. Uw raad heeft besloten tot een structurele subsidie voor Simmerdeis. Het festival is nu weer ondergebracht bij de Lawei. Hiermee blijft een toegankelijk en vernieuwend festival behouden voor de gemeente, haar inwoners en bezoekers.

Indexeren van subsidies Wat heeft het opgeleverd De subsidies zijn geïndexeerd met ingang van 2024. De reguliere indexatie is toegepast. De (grote) gesubsidieerde instellingen hebben hierdoor weer wat meer ruimte om de kostenstijgingen (energie en CAO-stijgingen) op te vangen.

Uitvoeringsplan mantelzorg uitvoeren en borgen Wat heeft het opgeleverd Er is een herkenbare en vindbare plek voor mantelzorgers waar zij met uiteenlopende vragen over mantelzorg of een luisterend oor terecht kunnen en waar passende aandacht wordt geboden. Ook is er een aandachtsfunctionaris mantelzorg die blijvend een actieve bijdrage levert aan het creëren van een mantelzorgvriendelijke omgeving voor inwoners en professionals.

Integraal huisvestingsplan en Verordening voorzieningen onderwijshuisvesting Wat heeft het opgeleverd Het Integraal Huisvestingsplan Smallingerland 2024 - 2039 is najaar 2024 door uw raad vastgesteld. Hiermee lopen we vooruit de komende wettelijke verplichting om een IHP op te stellen.

Vergroten van acceptatie binnen specifieke doelgroepen Iedereen in Smallingerland moet zich geaccepteerd voelen en het gevoel hebben onderdeel te zijn van de eigen wijk of dorp. De komende jaren wordt daarom nog meer ingezet op het vergroten van de acceptatie van specifieke doelgroepen en het wegnemen van ervaren belemmeringen om mee te doen in de samenleving. Om dit te bereiken wordt verbinding gemaakt met de Omgevingsvisie, zodat vanuit de Omgevingsvisie en de Sociale Koers gezamenlijk wordt gewerkt aan een inclusieve samenleving. De komende jaren wordt ook verder invulling gegeven aan Smallingerland als Regenbooggemeente.

Wat wilden we daar dit jaar voor doen? Aanstellen projectleider voor ontwikkeling en uitvoering Lokale inclusieagenda Wat heeft het opgeleverd De gesprekken met Tûmba hebben geleid tot een beter beeld van de positionering van inclusie en anti-discriminatie. Hiermee is de basis gelegd voor doorontwikkeling van het beleid en de inzet van Tûmba bij de vervolgaanpak.

46

Jaarrekening 2024

Mogelijkheden Tûmba als anti-discriminatievoorziening Wat heeft het opgeleverd De gesprekken tussen gemeenten en Tûmba hebben geleid tot een gezamenlijk beeld. Daarvanuit wordt nu een plan van aanpak opgesteld voor preventie op het gebied van discriminatie en inclusie.

Opstellen nieuwe nota voor Fries Beleid Wat heeft het opgeleverd Er is gewerkt aan de totstandkoming van de nieuwe nota Frysk Belied Smallingerland (werktitel). Deze is in concept gereed. Gedurende 2024 is verder uitvoering gegeven aan het nu Actieplan Frysk. Voorbeelden daarvan: aanbieden van cursussen Frysk op verschillende niveaus aan ambtenaren en collega's, verzorgen van tweetalige communicatie, stimuleren van het gebruik van het Frysk bij de samenwerkingspartners en in het onderwijs, opname van de officiele Friestalige plaats- en waternamen in de Basisregistratie Adressen en Gebouwen.

Uitvoeren vervolgaanpak 'Beheersen van Basisvaardigheden' Wat heeft het opgeleverd De aanjager heeft contacten gelegd en uitgebreid met werkgevers, zodat mensen met beperkte basisvaardigheden goed gesignaleerd en doorverwezen kunnen worden. Daarnaast worden ook acties ondernomen om te laten zien dat het niet erg is, wanneer je iets niet begrijpt, denk hierbij bijvoorbeeld aan de actie met de brievenwasmachine. De aanpak heeft ervoor gezorgd dat de professional beperkte basisvaardigheden sneller herkent en ook weet waar hij/zij de inwoner naar toe kan verwijzen (Digi-Taalhuis, Firda).

Uitvoeren pilot begrijpelijke taal Wat heeft het opgeleverd We hebben de eerste stappen vanuit de pilot begrijpelijke taal uitgevoerd. Dat houdt in dat een aantal teams in de organisatie getraind zijn in het schrijven van brieven op B1-niveau. Hierdoor worden de brieven vanuit de teams Naar Werk en Naar inkomen voortaan geschreven op B1-niveau. De brieven zijn door de inwoners beter te begrijpen. Deze pilot wordt nog verder uitgerold in de organisatie.

Uitvoering geven aan Thuis in Smallingerland (statushouders en andere migranten) Wat heeft het opgeleverd Door de uitbreiding van het traject 'Vrouwenkamer' en de start van de 'Mannenkamer' hebben meer inburgeraars en ex-inburgeraars de mogelijkheid gekregen om hun Nederlandse taalvaardigheid op een toegankelijke manier te verbeteren. Daarnaast hebben deelnemers meer inzicht gekregen in hun eigen identiteit en doelen. Dit draagt bij aan hun zelfvertrouwen, persoonlijke ontwikkeling en betere integratie in de samenleving.

Fiets- en verkeerslessen vluchtelingen/statushouders Wat heeft het opgeleverd Hierdoor kunnen deze mannen, vrouwen en kinderen veilig deelnemen aan het verkeer. Voor degenen die hebben leren fietsen, geeft dit meer bewegingsvrijheid. Daarnaast zien we dat de fiets47

Jaarrekening 2024 en verkeerslessen een enorme boost in het zelfvertrouwen geven, vooral bij de vrouwelijke deelnemers. Voor velen is het certificaat van het verkeersexamen hun eerste 'diploma'. Dit leidt tot blijvende persoonlijke groei: veel vrouwelijke deelnemers zetten na de lessen vervolgstappen op het gebied van emancipatie en participatie. Het sociale aspect van de lessen is heel belangrijke nevenvangst. Contacten die tijdens de lessen werden gelegd, zetten zich ook voort buiten de lessen om.

Inhuren expertise aanbesteding trapliften en hulpmiddelen Wat heeft het opgeleverd Er zijn twee leveranciers van hulpmiddelen uit de gunning gekomen. Onze inwoners kunnen vanaf 1 mei 2025 dus kiezen uit twee leveranciers van hulpmiddelen. De administratieve lasten verminderen doordat voortaan gebruik wordt gemaakt van het berichtenverkeer Wmo, waarbij tegelijkertijd de informatiepositie van de gemeente sterkt verbetert.

Beleidsstukken Geen bestanden geüpload

48

Jaarrekening 2024

Programma Fysiek domein Algemene toelichting Omgevingsvisie De omgevingsvisie is in maart 2022 door de raad vastgesteld. Het is een overkoepelende visie op de fysieke leefomgeving van Smallingerland. De visie is opgesteld vanuit brede maatschappelijke vraagstukken op het gebied van economie, wonen, duurzaamheid, voorzieningen, mobiliteit, landschap, gezondheid en inclusiviteit. De omgevingsvisie is het kompas voor de gemeentelijke inzet van de komende jaren. En belangrijk voor de afweging van plannen vanuit de samenleving. Met de omgevingsvisie streven we naar een gezonde, veilige, aantrekkelijke en economisch vitale gemeente. Stip op de horizon is dat Smallingerland in 2040 een gemeente is waar inwoners gezond kunnen leven en zich veilig kunnen voelen. Dat Smallingerland een aantrekkelijke gemeente is waar voldoende werk is voor iedereen. Om dit te bereiken sturen we binnen het Fysiek Domein, met het programma Omgeving, op integrale en doelgerichte samenhang van verschillende projecten, visies en activiteiten. Uitgangspunt hierbij zijn de opgaven, met visies en doelen, uit de omgevingsvisie. De programmabegroting Fysiek Domein is daarom ingedeeld op basis van de vier opgaven, de verbindende opgave van bereikbaarheid en het leidende principe van duurzaamheid. De omgevingsvisie is een kerninstrument uit de Omgevingswet.

De inwerkingtreding van deze wet is nu vastgesteld op 1 januari 2024.

Leidende principes In de omgevingsvisie staan drie leidende principes. Die dienen als leidraad bij alle ontwikkelingen binnen het Fysiek Domein. De leidende principes zijn: -

Duurzaam Smallingerland Dit werken we uit in de paragraaf duurzaamheid van het programma Fysiek Domein. Inclusief Smallingerland Dit werken we uit in het programma Sociaal Domein. Eigen identiteit Smallingerland In Smallingerland nemen we onze identiteit mee bij alle ontwikkelingen en bij het beheer van de leefomgeving. Het gaat bij die identiteit om kenmerken van het landschap, cultuurhistorische kenmerken en sociaal-culturele aspecten. Denk bijvoorbeeld aan landschapsstructuren, groenen waterstructuren en historische bebouwing. Maar ook aan het feit dat er in Smallingerland naar verhouding veel ruimte is om te leven. Dit aspect is bijvoorbeeld ook verwerkt in de Sociale Koers.

49

Jaarrekening 2024

Opgaven Aan de hand van de leidende principes zijn in de omgevingsvisie de volgende opgaven vastgesteld: - Versterken van de positie van Drachten als regionaal verzorgingsgebied; - Versterken van Drachten als stad voor innovatieve maakindustrie; - Versterken van levendige, aantrekkelijke wijken en dorpen; - Versterken van de kwaliteit van het buitengebied; - Verbindende opgave van bereikbaarheid.

Kosten uitvoering Omgevingsvisie In 2022 heeft het college het Programmaplan van het programma Omgeving vastgesteld. Met het programma omgeving geeft het College uitvoering aan de omgevingsvisie. Met een programmatische aanpak sturen we doelgericht op voortgang, integraliteit en het afmaken van projecten. Kortom, het programma geeft richting en focus in het dagelijks werk. In de Omgevingsvisie is een stevige ambitie neergelegd. Het afgelopen jaar is gebleken er voor verschillende opgaven budget nodig is om kansen die zich voordoen verder te kunnen brengen richting concrete projecten die bijdragen aan de ambitie. Ontwikkelbudget voor bijvoorbeeld onderzoeken en afgebakende adviesopdrachten waarvoor de specifieke expertise niet intern beschikbaar is en/of in gezamenlijkheid met samenwerkingspartners processen worden gefinancierd. Ontwikkelbudget dat ertoe leidt dat we flexibel in kunnen spelen op de actualiteit.

Wat mag het kosten? Onderwerp uitvoering programma Omgevingsvisie (incidenteel)

Bedrag € 300.000

Wat mocht het kosten? Baten en lasten 2024 programma Fysiek domein Bedragen * €1.000

Baten/lasten Exploitatie Baten Lasten Reserve Toevoeging Onttrekking Totaal

50

Begroot voor wijziging -25.423 31.512 -56.935 4.017 -20.000 24.017 -21.406

Begroting na wijziging -33.698 35.709 -69.407 12.865 -20.450 33.315 -20.833

Realisatie

saldo

-18.484 35.737 -54.221 1.294 -21.562 22.856 -17.190

15.214 28 15.186 -11.571 -1.112 -10.459 3.643

Jaarrekening 2024

Verklaring saldo baten en lasten Bedragen * €1.000

Onderwerp Baten 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden Kosten voorraad gronden (strategisch)

0.63 Parkeerbelasting Gefiscaliseerde parkeerboetes

2.1 Verkeer en vervoer Subsidie verkeersmaatregelen

Degeneratiekosten kabels en leidingen

2.2 Parkeren Baten parkeergarage

Baten parkeervoorzieningen

3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur Fysieke bedrijfsinfrastructuur

Toelichting

De opbrengst van grondverkopen ad € 291.000 is niet begroot, dit veroorzaakt een verschil. Daarnaast is er een correctie geweest op een door het rijk ontvangen specifieke uitkering van een voorgaand jaar (€ 65.000). Het aantal opgelegde boetes is lager, dan op basis van de ervaringscijfers verwacht werd in 2024. Hierdoor zijn de opbrengsten in 2024 € 51.000 lager dan begroot. In 2024 zijn nog niet alle subsidiabele verkeersmaatregelen uitgevoerd, zoals de aanpassing van kruispuntplateaus en de aanleg van vrij liggende fietspaden. Hierdoor zijn de uitgaven lager (zie taakveld 2.1 verkeer en vervoer), wat heeft geresulteerd in € 86.000 minder subsidie-inkomsten. De SiSa-regeling loopt tot en met 2027, waardoor uitvoering en verantwoording op een later moment nog mogelijk is. Voor de komende jaren wordt een lagere behoefte verwacht aan herstel van straatwerk na kabel- en leidingwerkzaamheden door derden. Daarom kan de voorziening voor degeneratiekosten worden verlaagd. Dit resulteert in een vrijval van € 266.000. Tijdens de 2e bestuursrapportage is de BTW onterecht meegenomen in de prognose berekening van de opbrengsten parkeergarages. Hierdoor is in 2024 een onderschrijding ontstaan van € 178.000. Zonder deze correctie zijn de baten van de parkeergarages in 2024 hoger dan begroot. Begin 2024 is betaald parkeren ingevoerd op het Kiryat Onoplein.

Hierdoor wordt er meer gebruik gemaakt van de parkeergarages en wordt er minder geparkeerd op het Kiryat Onoplein, waardoor de inkomsten uit parkeervoorzieningen zijn afgenomen. Dit levert in 2024 een onderschrijding van € 126.000 op.

Bedrag 28 356 356

-51 -51

180 -86

266

-304 -178

-126

-427 In 2024 is één van de drie begrote kavels op de Insteekhaven verkocht. De overige twee verkopen zijn doorgeschoven naar 2025, voornamelijk door vertraging in het vergunningstraject bij de FUMO.

-427

51

Jaarrekening 2024 Onderwerp

5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie Onderhoud openbaar groen

7.2 Riolering Riolering

7.3 Afval Inzameling huisvuil, nieuw beleid

8.1 Ruimte en leefomgeving Leges

8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen)

8.3 Wonen en bouwen Specifieke uitkering Woningbouwimpuls

Overige verschillen

52

Toelichting Hierdoor zijn de grondopbrengsten in 2024 € 427.000 lager dan geraamd. Het betreft een incidenteel effect; de opbrengsten worden in 2025 alsnog verwacht.

Bedrag

-228 In de tweede bestuursrapportage 2024 was een opbrengst van € 253.000 opgenomen voor de afkoop van onderhoud aan de haven in Oudega. Later is geconcludeerd dat afkoop niet mogelijk is. Hierdoor is deze bate niet gerealiseerd, wat grotendeels de afwijking van € 228.000 verklaart. De baten voor riolering zijn hoger dan begroot, zowel eigenaren- (€ 89.000) als gebruikersdeel (€ 44.000). De kosten voor riolering zijn lager uitgevallen dan begroot. Er zijn minder onderhoudskosten gemaakt dan in de begroting is opgenomen, minder herstel kleine gebreken en reiniging leidingen (samen € 310.000). Daartegenover staan hogere inhuurlasten en diensten van derden wegens inspectie van de hoofdleidingen. Per saldo is er een lagere onttrekking uit de voorziening benodigd dan begroot. Een gunstig verschil van € 300.000. Door hogere opbrengsten uit de afvalstoffenheffing en lagere uitvoeringskosten is in 2024 € 172.000 minder nodig uit de egalisatievoorziening. De overige € 70.000 bestaat uit diverse verschillen kleiner dan € 50.000.

-228

416 416

-104 -104

-60 In 2024 zijn geen aanvragen voor wijziging bestemmingsplannen ingediend, de geraamde inkomsten € 60.000 voor leges zijn niet gerealiseerd.

-60

878 In 2024 zijn meer kavels verkocht dan begroot. Dit komt doordat een ontwikkelaar in één keer een grotere hoeveelheid grond heeft afgenomen in Vrijburgh fase 2, terwijl in de raming werd uitgegaan van een gefaseerde afname over meerdere jaren. Dit leidt tot een hogere opbrengst in 2024 (€ 878.000). Voor de specifieke uitkering Woninbouwimpuls is zowel bij de baten als bij de lastenkant € 682.000 begroot. De werkelijke baten en lasten rekenen we toe aan het grondbedrijf in plaats van als aparte baten en lasten te verantwoorden. Per saldo budgettair neutraal.

878

-682 -682

54

Jaarrekening 2024 Onderwerp Verschillen kleiner dan €50.000 Lasten 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden Kapitaallasten verbouw museum

Onderhoud gemeentelijke eigendommen

Exploitatie gemeentelijke eigendommen

Kosten strategische gronden 0.4 Overhead Plusbudget keten fysiek domein

2.1 Verkeer en vervoer Oudega aan het water

Kapitaallasten

Snelfietsroute DrachtenHeerenveen

Toelichting Verschillen kleiner dan € 50.000 worden niet nader toegelicht.

Bedrag 54 15.186 273

De verbouwing van het museum is nog niet gerealiseerd, het voorstel is om de geraamde kapitaallasten van € 200.000 via de resultaatbestemming over te hevelen. Door lopend onderzoek naar verduurzaming gemeentelijke gebouwen staat een deel van het groot onderhoud on hold (onderschrijding € 190.000). Gevolg daarvan is een dotatie aan de reserve onderhoud vastgoed van € 190.000. Door stijging van de OZB (€25.000) en nagekomen energiekosten eerdere jaren van het voormalig schoolgebouw aan de Eikesingel (€ 35.000) een nadelig resultaat op gemeentelijke eigendommen van € 60.000. De kosten van inhuur ad € 57.000 waren niet begroot.

De verklaring voor deze afwijking (€ 92.000) maakt deel uit van de toelichting op de afwijking van de salarislasten, die te vinden is binnen het onderdeel overhead (taakveld 0.8) De voor het project Oudega aan het Water gereserveerde eenmalige middelen (€ 3,9 miljoen) zijn in het jaar 2024 niet tot besteding gekomen. Dit is enerzijds het gevolg van voortschrijdend inzicht in de administratieve verwerking van het project, en anderzijds doordat een aanzienlijk deel van de geraamde uitgaven naar verwachting in latere jaren zal plaatsvinden. In 2025 zal dit verder worden uitgewerkt, wat mogelijk aanleiding geeft tot een nadere administratieve bijstelling. Vooralsnog wordt uitgegaan van voldoende ruimte binnen de bestaande investeringskredieten. De niet-bestede middelen blijven beschikbaar binnen de bestemmingsreserve projecten in uitvoering, met het oog op de dekking van toekomstige exploitatielasten die voortvloeien uit dit project. Vertraging in de investeringen op het gebied van onderhoud van maaien en bermen, wegen, openbare verlichting en verkeersbeleid. Hierdoor zijn de kapitaallasten, met een totaal bedrag van € 695.000, lager dan begroot. De snelfietsroute Drachten-Heerenveen is nog niet afgerond. De gemeente Opsterland levert de grootste

200

190

-60

-57 92 92

5.925 3.900

695

1.170

53

Jaarrekening 2024 Onderwerp

Subsidie verkeersmaatregelen

Maatregelen draagbracht bruggen

2.2 Parkeren Parkeergarage: onderhoud gebouwen

2.4 Economische havens en waterwegen Baggeren vaarwegen

Onderhoud walkanten economische vaarwegen

Strategie onderhoud Kade industriehaven

54

Toelichting bijdrage, aan het eind van het project draagt Smallingerland hier haar deel aan bij. We hevelen de geraamde bijdrage van € 1.170.000 over naar 2025. In 2024 zijn nog niet alle subsidiabele verkeersmaatregelen uitgevoerd, zoals de aanpassing van kruispuntplateaus en de aanleg van vrij liggende fietspaden. Hierdoor zijn de uitgaven € 97.000 lager, wat heeft geresulteerd in € 86.000 minder subsidieinkomsten (zie baten, taakveld 2.1 Verkeer en vervoer). De SiSa-regeling loopt tot en met 2027, waardoor uitvoering en verantwoording op een later moment nog mogelijk is. In 2021 is besloten om maatregelen te nemen voor het versterken, vervangen of slopen van enkele bruggen. Twee bruggen moeten nog worden aangepakt: de brug langs de Boppeste in Rottevalle wordt gesloopt en de brug in de Flearbosk wordt vervangen. Voor deze werkzaamheden worden de resterende middelen van € 63.000 overgeheveld naar 2025. De realisatie is € 99.000 lager dan begroot. De begroting onderhoud gebouwen 2024 is gebaseerd op het meerjaren onderhoudsplan. De realisatie is in lijn met het in de afgelopen jaren gerealiseerde kostenniveau.

Bedrag

97

63

99 99

2.606 In 2024 zijn enkele kleinere vaarwegen gebaggerd. Grotere projecten staan gepland voor 2025. Het resterende budget van € 178.000 wordt meegenomen in het voorstel resultaatbestemming 2024, met het voorstel aan de raad om deze middelen beschikbaar te stellen voor de exploitatie in 2025. In 2024 is minder onderhoud gepleegd dan geraamd aan walkanten en steigers van economische vaarwegen (onderschrijding € 56.000). Er wordt € 56.000 toegevoegd aan de reserve civiele kunstwerken. De (groot)onderhoudswerkzaamheden zouden in 2024 met uitloop 2025 worden uitgevoerd. Dit is door de CEF aanvraag om in één keer alle kades te vervangen, on hold gezet. Toen bleek dat deze niet is toegekend, komt het (groot) onderhoud weer aan de orde. De inspectie is afgerond en de bestek voorbereidingen zijn opgestart. Verwacht wordt dat eind 2025, met doorloop 2026, het grootonderhoud aan de gemeentelijke kades wordt uitgevoerd. Het resterende budget van € 1.977.000 wordt overgeheveld naar het volgende jaar.

178

56

1.977

Jaarrekening 2024 Onderwerp Ontwikkeling Industriegebied Haven Drachten 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur Fysieke bedrijfsinfrastructuur

5.2 Sportaccommodaties Zaalsportaccommodaties: algemeen

Zwembad de Welle: exploitatie

5.5 Cultureel erfgoed Monumentenzorg / cultuurhistorie

Fryskbeleid

5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie Kapitaallasten taakveld openbaar groen en (openlucht) recreatie Openbaar groen

Toelichting De werkzaamheden voor het opstellen van een ontwikkelplan van industriegebied de Haven loopt het komende jaar door. We hevelen € 395.000 over naar 2025.

Bedrag 395

791 De winstneming op grondexploitaties wordt pas aan het einde van het jaar bepaald en is daarom niet opgenomen in de begroting. Voor 2024 bedraagt de winstneming op bedrijfskavels € 980.000. Ook de verliesvoorziening voor grondexploitaties wordt aan het einde van het jaar vastgesteld. Voor 2024 is een bedrag van € 673.000 aan deze voorziening toegevoegd. Het saldo van de baten en lasten van de grondexploitaties wordt aan het einde van het jaar toegevoegd aan de voorraden. De gerealiseerde baten zijn € 427.000 lager dan verwacht. Dit resulteert in een hogere toevoeging aan de voorraden ter grootte van dit bedrag. De onderschrijding van € 301.000 kan worden verklaard doordat de kosten voor het verenigingsgebruik 2024 al in 2023 zijn verwerkt. Dit resulteert in een onderschrijding van € 100.000. Daarnaast is er € 200.000 minder onderhoud gepleegd dan begroot. Zwembad de Welle kent een voordeel op de afschrijvingslasten van € 686.000. De nieuwbouw en oplevering van het zwembad de Welle is nog niet afgerond in 2024. Afschrijven begint het jaar na oplevering en gereedkomen van de nieuwbouw. De middelen die gereserveerd staan voor de afschrijving zijn toegevoegd aan de reserve projecten in uitvoering. Een aantal projecten die voor 2024 op de planning stonden, bevinden zich nog in de voorbereidende fase. Dit heeft geleid tot een onderschrijding van € 23.000.

Door aansluiting bij provinciale activiteiten vielen de lasten lager uit dan begroot. Dit heeft geleid tot een onderschrijding van € 23.000.

791

987 301

686

46 23

23

444 Vervanging van een aantal civiele kunstwerken heeft vertraging opgelopen, onder andere remmingswerken Hooidamsbrug. In 2024 leidt dit tot € 74.000 minder kapitaalasten. Op openbaar groen is in 2024 € 41.000 meer uitgegeven voor kapitaallasten. De verdeling van de

74

95

55

Jaarrekening 2024 Onderwerp

Onderhoud zwemgedeelte Smalle Ee

Hekkelen water

Recreatiemiddelen Alde Feanen

7.2 Riolering Riolering

7.3 Afval Inzameling huishoudelijk plastic

Eco-/overlaadstations

7.4 Milieubeheer Warmtetransitie

56

Toelichting areaaluitbreiding 2024 wordt geraamd op taakveld openbaar groen en (openlucht) recreatie. Pas na de tweede bestuursrapportage werd bekend hoe deze te verdelen is over de verschillende taakvelden (zoals 2.1 wegen). Dit leidt tot een positief effect van € 136.000. Eind 2024 is het waterbodemonderzoek bij zwemstrand Smalle Ee gestart, hierdoor verschuift de uitvoering van het onderhoud van het zwemstrand naar najaar 2025. het budget van € 79.000 gaat mee in de budgetoverheveling. Geen calamiteiten in 2024 en gunstig weer voor het hekkelen: minder rietgroei door een koud voorjaar. Totaal minder kosten hekkelen € 130.000. De gemeente Smallingerland is vertegenwoordigd in de gebiedscommissie De Alde Feanen, die samen met de provincie Fryslân plannen heeft opgesteld voor de 3e module van de herinrichting. Er zijn afspraken gemaakt over de financiële bijdrage van de gemeente. De werkzaamheden, gericht op natuurversterking en beleving, omvatten onder meer een vogelkijkhut, wandelpad en kanoroute. De uitvoering is gestart en wordt naar verwachting in 2025/2026 afgerond (€ 66.000). De baten voor riolering zijn hoger dan begroot, zowel eigenaren- (€ 89.000) als gebruikersdeel (€ 44.000). De kosten voor riolering zijn lager uitgevallen dan begroot.

Er zijn minder onderhoudskosten gemaakt dan in de begroting is opgenomen, minder herstel kleine gebreken en reiniging leidingen (samen € 310.000). Daartegenover staan hogere inhuurlasten en diensten van derden wegens inspectie van de hoofdleidingen. Per saldo is er een lagere onttrekking uit de voorziening benodigd dan begroot. Een gunstig verschil van € 300.000. De kosten voor personeel en inhuur, onderhoud en verwerkingskosten vallen hoger uit dan begroot, doordat in de begroting is uitgegaan van onjuiste uitgangspunten. In 2024 leidt dit tot een overschrijding van € 87.000. De onderhoudsbegroting van de eco-/overlaadstations 2024 is gebaseerd op het meerjaren onderhoudsplan. De realisatie is in lijn met het in de afgelopen jaren gerealiseerde kostenniveau. In 2024 leidt dit tot een onderschrijding van € 51.000. De warmtetransitie loopt meerdere jaren. In 2024 is een strategierapportage opgeleverd. De uitvoering

Bedrag

79

130

66

-135 -135

-36 -87

51

795 117

Jaarrekening 2024 Onderwerp

Middelen geluidswal

Lokale Aanpak Isolatie

Tijdelijke regeling klimaat- en energiebeleid

Klimaat-adaptatieplan

Duurzaamheidsvoucher

Regiodeal Duurzaamheid

8.1 Ruimte en leefomgeving Ontwikkeling gemeentelijk beleid wonen

Programmabudget Omgeving

Toelichting moet nog plaatsvinden. Het resterende budget 2024 (€ 117.000) wordt overgeheveld naar 2025. Tussen de provincie Fryslân en de Gemeente Smallingerland was afgesproken dat de geluidswal Drachtstervaart per 1 januari 2025 aan de provincie zou worden overgedragen. Door vertraging bij de provincie wordt de overdracht in de loop van 2025 afgerond en zijn de middelen niet uitgegeven in 2024. Daarom is het noodzakelijk dat het beschikbare budget (€ 252.000) voor de definitieve afrekening van de nazorgheffing in 2025 behouden blijft en wordt overgeheveld. Tot juli 2024 is door alle Friese gemeenten gewerkt aan een gezamenlijke regeling. De subsidieregeling Isolatie woningen is hierdoor pas in juli 2024 opengesteld. Het resterende budget 2024 (€ 69.000) wordt overgeheveld naar 2025. Voor de tijdelijke regeling klimaat- en energiebeleid zijn in 2024 meer kosten (€ -62.000) gemaakt dan begroot. Hier staan inkomsten tegenover in 2027. Per saldo zullen de kosten en de opbrengsten in evenwicht zijn. De kosten van het klimaat-adaptatieplan zijn in 2024 gedeeltelijk gefinancierd uit de structurele middelen van duurzaamheid. Het resterende budget 2024 (€ 263.000) wordt overgeheveld naar 2025. In 2024 is nog niet gestart met de duurzaamheidsvouchers. Het resterende budget 2024 (€ 100.000) wordt overgeheveld naar 2025.