a. Jaarstukken 2024

Er wordt uitvoering gegeven aan de Brede SPUKregeling in het kader van sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en het versterken van de sociale basis.

Wat hebben we gedaan: In 2024 is uitvoering gegeven aan de gestelde doelen van het uitvoeringplan Gezond en Actief Leven akkoord gemeente Sluis. Onderdeel daarvan zijn de vijf ketenaanpakken gericht op onder andere valpreventie, kansrijke start en GLI. Concreet zijn vanuit de ketenaanpak GLI (Gecombineerde Leefstijlinterventie) /valpreventie Health Checks aangeboden aan inwoners en is het QR-FIT beweegplatform geïmplementeerd. Op het gebied van sport en preventie is het aanbod uitgebreid en hebben we extra ingezet op (het verbe eren van) de mentale gezondheid van jongeren. Een van de projecten welke we financieel hebben gewaardeerd is het Nieuw Talent orkest. Ook is gestart met de pilot Lief&Leed straatjes en hebben we (extra) aandacht besteedt aan de week tegen eenzaamheid.

In 2024 is tevens gestart met deelname aan Kerngezond. De samenwerking tussen het medisch- en sociaal domein staat daarbij centraal. Vanuit kerngezond zijn er een tweetal netwerkbijeenkomsten georganiseerd met als doel – elkaar leren kennen en kennisuitwisseling. 1.C. Alle jeugdigen binnen de gemeente Sluis groeien veilig op, krijgen de kansen om hun talenten te ontwikkelen en naar vermogen mee te doen. Wat gaan we daarvoor doen: Wat hebben we gedaan:

JAARSTUKKEN 2024

PAGINA 27 VAN 177

GEMEENTE SLUIS We geven uitvoering aan de regiovisie jeugd. De hervormingsagenda jeugd is daarbij de leidraad.

In 2024 zijn we begonnen met het uitvoeren van de beheersmaatregelen, zoals beschreven in de Regiovisie Jeugd Zeeland 2023-2028. In het kader van normaliseren en het maken van afspraken met wettelijk verwijzers hebben we extra geïnvesteerd in de inzet van praktijkondersteuners bij huisartsen, gericht op jeugd- en gezinsproblematiek. Daarnaast hebben we ingezet op een intensievere samenwerking met huisartsen, onderwijs en kinderopvang. Ook zijn we gestart met het onderzoeken van mogelijkheden om meer algemene voorzieningen te ontwikkelen voor laagdrempelige en passende ondersteuning. In 2024 heeft de gemeente ondersteuning geboden aan ongeveer 600 jeugdigen en/of hun ouders. 1.D. Via de (gratis) Kinderopvang bijdragen aan verhoging arbeidsmarktparticipatie, behoud van kinderen in het Nederlandse onderwijssysteem, het voorkomen van ontwikkelachterstanden bij jonge kinderen en het bevorderen van kansengelijkheid. Het beoogde lange termijn effect is minder schooluitval en lagere zorgkosten. Wat gaan we daarvoor doen: Wat hebben we gedaan: De stichting kinderopvang subsidiëren voor Samen met de stichting Kinderopvang Zeeuwsactiviteiten die hieraan bijdragen Vlaanderen werkten wij aan het plan De Voorschool Sluis 2025-2026. Dit plan is een vervolg op de pilots startgroepen en gratis kinderopvang.

De Voorschool Sluis biedt aan alle peuters van 2 tot 4 jaar gratis 12 uur Voorschoolse Educatie en 16 uur voor kinderen met een VE-indicatie. Voorschoolse Educatie wordt aangeboden in 9 kernen in de gemeente Sluis. Het aanbod is bestemd voor kinderen van zowel werkende als niet-werkende ouders en gaat in op 1 januari 2025. 1.E. Het bestrijden van energiearmoede Wat gaan we daarvoor doen: Inwoners met een laag inkomen worden geholpen met energiebesparing en verduurzaming.

Wat hebben we gedaan: Sinds juli 2023 is de regeling Energiebesparing van kracht, om inwoners met een beperkt inkomen te ondersteunen bij energiebesparing. Naast een vergoeding voor energiebesparende producten, bieden we gratis advies en hulp aan huis aan. Tot en met 2024 hebben ongeveer 400 huishoudens gebruik gemaakt van deze regeling.

Wat willen we bereiken: 2. Integrale toegang en dienstverlening 2.A. De gemeente streeft naar een hulp- en ondersteuningsaanbod dat past bij wat de inwoners nodig hebben. De basisdienstverlening is op orde. Aanvragen worden afgewerkt binnen de wettelijke termijn De hulpvraag van de inwoner wordt integraal benaderd, vanuit ieders rol, verantwoordelijkheid en bevoegdheid, maar ook vanuit ieders expertise en mogelijkheden. Het aanbod is laagdrempelig, beschikbaar en betaalbaar. Wat gaan we daarvoor doen: We blijven de effectiviteit van de geleverde zorg en ondersteuning continu monitoren, met name het aantal doorverwijzingen, de correctheid van de doorverwijzing en de stapeling van zorg hebben

JAARSTUKKEN 2024

Wat hebben we gedaan: We hebben de effectiviteit van de geleverde zorg gemonitord op verschillende manieren: - Opstellen van doelstellingen en prestaties (op clientniveau dmv concrete en haalbare doelen te formuleren)

PAGINA 28 VAN 177

GEMEENTE SLUIS daarbij onze aandacht. Zo nodig treffen we maatregelen.

-

We streven naar minimale wachtlijsten.

-

Als gevolg van de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt, is een betere afstemming nodig tussen de vraag naar zorg met het beschikbare aanbod. We continueren daartoe de samenwerking met de partners in het programma Vitaal WZV, de Toekomstige Zorg ZeeuwsVlaanderen en de Zeeuwse Zorgcoalitie.

-

Gebruik van gegevens klanttevredenheidsonderzoeken, zorggebruik op aantallen en soorten) Evaluaties en gesprekken met cliënten (regelmatig evaluatiegesprekke gehouden) Interne controle Dashboards (waar staat mijn gemeente) Betrekken van zorgaanbieders en professionals (evaluatie van ons beleidsplan (2020-2024) Gebruik van landelijke en gemeentelijke benchmarks Wettelijke rapportages (jaarlijkse rapportage aan het ministerie).

Door deze methoden te combineren hebben we de effectiviteit van de zorg gemonitord en weten we aan welke knoppen we kunnen/moeten draaien. We hebben in 2024 hard gewerkt om de achterstanden binnen de WMO weg te werken. Dit is gelukt. Wat willen we bereiken: 3. Clusteren van wonen, zorg en voorzieningen 3.A. Om de zorgkloof te overbruggen willen we wonen, zorg en voorzieningen ook fysiek dichter bij elkaar brengen. Dit moet leiden tot minder reisbewegingen van (schaarse) professionals en (minder mobiele) ouderen. En tot meer (sociale) ontmoetingen en sterkere informele netwerken. Wat gaan we daarvoor doen: Wat hebben we gedaan: In 2024 wordt de woonzorgvisie vastgesteld en De concept woonzorgvisie heeft ter inzage gaan we hier uitvoering aan geven. gelegen. Vaststelling staat gepland voor mei 2025. In regionaal verband is gewerkt aan een regionale uitvoeringsagenda voor ouderenhuisvesting en voor aandachtgroepen. Wat willen we bereiken: 4. Betere grip en sturing op uitgaven 4.A. Beter inzicht in oorzaken van kostenstijgingen. Wat gaan we daarvoor doen: De dashboards Jeugd, Wmo en Werk & inkomen zijn ingericht. Deze zijn een leidend sturingsinstrument voor het management van onze organisatie. Op basis van verkregen inzicht in de vorm van zorg/steun die we bieden, kijken we naar mogelijkheden om via preventieve activiteiten de zelfredzaamheid te vergroten. Van zorg naar welzijn.

Er zal in Zeeuws verband worden ingezet op de aanpak van zorgfraude en onrechtmatigheid.

JAARSTUKKEN 2024

Wat hebben we gedaan: In het kader van de optimalisatie uitvoering sociaal domein, wordt ook het gebruik van het systeem geoptimaliseerd. Doel is dat alle zaken in het systeem worden verwerkt, waardoor het mogelijk wordt om realtime dashboards te realiseren.

Er is een beleidsplan toezicht en naleving WMO en jeugdwet 2024-2027 opgesteld voor alle 13 Zeeuwse gemeenten. De vacatures voor een kwartiermaker/coördinator en 6 toezichthouders zijn ingevuld. De focus van het werk van de toezichthouders ligt in eerste instantie bij Jeugd en Beschermd wonen (WMO).

PAGINA 29 VAN 177

GEMEENTE SLUIS

Wat heeft het gekost (in duizenden euro's) Omschrijving 08-4Overige baten en lasten 43-4Onderwijsbeleid en leerlingzaken 51-4Sportbeleid en activering 53-4Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 56-4Media 61-4Samenkracht en burgerparticipatie 62-4Wijkteams 63-4Inkomensregelingen 64-4Begeleide participatie 65-4Arbeidsparticipatie 66-4Maatwerkvoorzieningen (WMO) 671-4 Maatwerkdienstverlening 18+ 672-4 Maatwerkdienstverlening 18 681-4Geëscaleerde zorg 18+ 682-4Geëscaleerde zorg 18 71-4Volksgezondheid Totaal programma 4 Mutaties reserves Resultaat na bestemming

Begroting 2024

Realisatie 2024

Realisatie 2024 t.o.v. begroting 2024 Baten Lasten Saldo -

Baten -

Lasten -

Saldo -

Baten -

Lasten -

Saldo -

417 167

1.709 297

1.291 129

380 172

1.747 313

1.367 141

38 -4

-38 -16

-75 -12

25 255

270 1.127

245 872

16 23

275 897

259 874

9 232

-5 230

-14 -2

43 23 6.272 30 308

1.264 1.158 7.812 4.521 1.243

1.221 1.135 1.539 4.491 935

51 5.693 18 396

1.160 1.170 7.667 4.562 1.084

1.109 1.170 1.975 4.544 688

-8 23 580 12 -88

105 -12 144 -41 159

112 -35 -435 -53 247

8

1.811

1.803

9

1.812

1.803

-1

-1

1

240

5.473

5.233

230

5.238

5.007

10

236

226

364 8.153 424 8.577

8.614 127 904 1.656 37.987 1.031 39.018

8.614 127 904 1.292 29.834 607 30.441

36 338 7.362 424 7.786

8.630 61 953 1.398 36.965 1.031 37.996

8.630 25 953 1.059 29.603 607 30.210

-36 26 791 791

-17 66 -48 258 1.022 1.022

-17 103 -48 233 231 231

Onttrekking aan reserves = Baten, Toevoeging aan reserves = Lasten

JAARSTUKKEN 2024

PAGINA 30 VAN 177

GEMEENTE SLUIS

Beleidskader • • • • • • • • • • • • • • • •

Nota Mantelzorgondersteuning en- waardering 2020-2024 Visiedocument Krachtig verbonden (2021-2025) Coalitieakkoord 2022-2026 Beleidsplan Sociaal Domein gemeente Sluis 2020-2024 Verordening Participatiewet en Minimabeleid (2023) Beleidsplan Kindvoorzieningen gemeente Sluis 2021-2024 Verordening Jeugdhulp gemeente Sluis 2021 Verordening Maatschappelijke Ondersteuning 2018 inclusief wijzigingen Verordening bekostiging leerlingenvervoer gemeente Sluis 2022 Algemene subsidieverordening 2015, inclusief wijzigingen Regionale Nota Gezondheidsbeleid 2022-2025 Uitwerking gemeente Sluis Regiovisie Beschermd Wonen Maatschappelijke opvang Zeeland 2022-2025 Sportnota gemeente Sluis 2021-2025 Beleidsplan Integrale schuldhulpverlening Gemeente Sluis 2021-2025 Visie op Musea gemeente Sluis 2021 Regiovisie Jeugdhulp Zeeland 2023-2028

JAARSTUKKEN 2024

PAGINA 31 VAN 177

GEMEENTE SLUIS

Programma 5: Bestuur en veiligheid Inleiding de opgave De gemeente is voor velen de eerste overheid. We zijn letterlijk dichtbij, als het bijvoorbeeld de fysieke leefomgeving betreft of tastbare producten zoals een paspoort. Daarnaast nemen we veel besluiten die inwoners en ondernemers aangaan. In de uitvoering van al onze dienstverlenende taken willen wij klantgericht en betrouwbaar zijn. Wij staan voor een veilige leefomgeving. Als gemeente vervullen we de regierol om, samen met onze veiligheidspartners en de burgers, te komen tot integraal beleid (en uitvoering daarvan) om dit doel te realiseren. We zoeken actief samenwerking op met partners die ons kunnen helpen bij het bereiken van onze ambities.

Speerpunten 1. 2. 3. 4. 5.

Een veilige omgeving voor inwoners, ondernemers en bezoekers. Een weerbare en integere overheid (bestuurlijk en ambtelijk). Goede bereikbaarheid van de gemeente, zowel fysiek als digitaal. De klantvraag staat voorop bij de verdere ontwikkeling van ons dienstverleningsconcept. Informeren en betrekken van inwoners, ondernemers en bezoekers een sterke (bestuurlijke) samenwerking in de regio. 6. Burgerparticipatie Wat willen we bereiken: Veiligheid: 1.A. Een veilige omgeving voor inwoners, ondernemers en bezoekers. 1.A. Een veilige leefomgeving, waarbij we nauw samenwerken met onze burgers en veiligheidspartners (politie, justitie, brandweer, zorgpartners en andere hulpverleningsdiensten). Wat gaan we daarvoor doen: Wat hebben we gedaan: We geven uitvoering aan het Integraal Tijdens de ondermijningsdag ‘de Schaduw van Veiligheidsbeleid 2023-2026. Speerpunten hierin Sluis’ op 10 oktober gaven we aandacht aan het zijn: herkennen en melden van criminaliteit en a. Digitale en ondermijnende criminaliteit; overlast. Interne en externe collega’s en burgers b. Zorg, jeugd en Veiligheid; werden op humoristische wijze meegenomen in c. Veiligere leefomgeving/fysieke veiligheid. informatie over ondermijning. Daarnaast vonden er dit jaar 4 integrale controles Er wordt jaarlijks een uitvoeringsprogramma plaats waarbij er samen met collega’s van opgesteld.

Zoals toegelicht tijdens de informatieve handhaving en externe diensten gecontroleerd raadsbijeenkomst op 3 oktober 2023, zal in 2024 werd op overtreding van wet- en regelgeving en de nadruk liggen op het vergroten van de werden blinde vlekken binnen ons grondgebied in meldingsbereidheid en de weerbaarheid binnen kaart gebracht. Samen met politie organiseerden we in het onze eigen gemeentelijke organisatie en bij onze voorjaar de jeugd- en jongeren preventiedag op inwoners. Daarnaast zal de ingezette lijn waarbij aandacht gevraagd wordt voor de veiligheid in het het Zwincollege. Groep 7 en 8 en onderbouw van het Zwincollege konden verschillende workshops uitgestrekte buitengebied en de met de Noordzee/Westerschelde verbonden jachthavens. volgen over onder andere cybercrime, gamen, verslaving enz. Bij het taakveld zorg, jeugd en veiligheid word de gelegde verbinding met het sociaal domein Samen met de procesregisseur pakten we diverse verder versterkt. Vanuit veiligheid wordt hier met complexe casussen op het snijvlak van zorg en name ingezet op vroeg signalering en preventie. veiligheid op en werkten we, samen met andere In het uitvoeringsprogramma 2024 wordt zorg- en veiligheidspartners, aan toeleiding naar verbinding gezocht met het

JAARSTUKKEN 2024

PAGINA 32 VAN 177

GEMEENTE SLUIS uitvoeringsprogramma voor handhaving (Hup). In lijn met onze aankondiging in de kadernota 2024 maken we daarbij gebruik van de structurele middelen die in de meicirculaire 2022 zijn vrijgemaakt voor handhaving van leefbaarheid en veiligheid. 1.B. Een weerbare en integere overheid. Wat gaan we daarvoor doen: We geven uitvoering aan de Zeeuwse norm weerbare overheid. In deze norm liggen de basisafspraken vast van de 15 Zeeuwse overheden op het gebied van betrouwbaarheid, integriteit en weerbaarheid. De norm omvat 9 uitvoeringsprogramma’s, zoals Integriteit, Veilige Publieke Taak, Bibob en Signaleren en handhaven. Sluis is mede trekker van thema 1 Bewustwording bij bestuur en medewerkers en van thema 9 Informatiebeveiliging. Tijdens de informatieve raadsbijeenkomst op 3 oktober 2023 bent u hierover bijgepraat. In 2024 staan aan concrete activiteiten onder andere op de planning: de start van een digitaal awareness programma voor de ambtelijke organisaties en bestuurders, een raadsbijeenkomst over integriteit en een Zeeuws breed cyberproject. Ook wordt de samenwerking en kennisdeling op het gebied van informatiebeveiliging verder verstevigd. Dit alles om samen de drempel tegen georganiseerde criminaliteit samen te verhogen.

juiste hulp zodat de rust en veiligheid in de wijk terugkeerde.

Wat hebben we gedaan: Vanuit thema 1 is er samenwerking gezocht met de Zeeland Academy. Dit om samen te komen tot een digitaal platform (Learning Management System), dat ingezet kan worden om het bewustzijn bij bestuur en medewerkers van de Zeeuwse overheden te vergroten. Er is hiervoor een marktverkenning ingezet. Naast deze technische kant van het platform, is ook de inhoud voorbereid. Hiervoor is er samenwerking gezocht met het RIEC Zeeland/West-Brabant. Daarnaast gebruiken we als input de resultaten van de andere thema’s uit de Zeeuwse norm. Medio 2025 worden de eerste concrete trainingen opgeleverd. Vanuit thema 9 is er ingezet op kennisdeling op het gebied van AI (kunstmatige intelligentie) Onder begeleiding van een expert zijn alle Zeeuwse CISO’s aan de slag gegaan met het maken van beleid en toepassingen binnen de overheid. De bestuurlijke werkgroep heeft akkoord gegeven op uitvoering van het Zeeuws breed Cyber project. Het bestuur van de VZG heeft daarnaast besloten om ook de Gemeenschappelijke Regelingen(GR-en) te motiveren om (verder) aan de slag te gaan met cyberweerbaarheid. Dit is o.a. vastgelegd in de overeenkomsten tussen gemeenten en de GR-en.

Wat willen we bereiken: Dienstverlening: 2.A Goede bereikbaarheid van de gemeente, zowel fysiek als digitaal. 2.B De klantvraag staat voorop bij de verdere ontwikkeling van ons dienstverleningsconcept. 2.A. Goede bereikbaarheid, zowel fysiek als digitaal, in alle dienstverlenende processen. Wat gaan we daarvoor doen: Wat hebben we gedaan: In 2024 zal een aanbesteding plaatsvinden voor In 2024 schaften we een zaaksysteem aan. Sinds een klantcontactsysteem. januari 2025 werken we bij het KCC (en Beheer binnen) met dit systeem. In deze applicatie zijn we beter in staat de opvolging van klantcontacten te monitoren. Medio 2025 implementeren we dit systeem in meerdere teams. Door verbeterde managementinformatie wordt het eenvoudiger te sturen. Inwoners merken dit. Zij worden nog beter bediend. Onze nieuwe telefoonapplicatie (voorzien maart 2025) ondersteunt dit proces. In 2025 herijken we ook onze servicenormen en we informeren onze inwoners hierover. Naast telefonische communicatie maken we het ook

JAARSTUKKEN 2024

PAGINA 33 VAN 177

GEMEENTE SLUIS mogelijk om meer producten, via onze website, digitaal aan te vragen. 2.B. De klantvraag staat voorop bij de verdere ontwikkeling van ons dienstverleningsconcept. Wat gaan we daarvoor doen: Wat hebben we gedaan: Er zal een klanttevredenheidsmeting worden Door het nemen van zowel technische als uitgevoerd. De meting zal zich in eerste instantie organisatorische maatregelen proberen we de richten op onze telefonische dienstverlening maar telefonische bereikbaarheid voor de gehele later worden uitgebreid naar andere klantkanalen. organisatie te verbeteren. In 2025 gaan we aan de De uitkomsten gebruiken we bij de verdere slag met de resultaten van het onderzoek naar de ontwikkeling van onze dienstverlening. kwaliteit van onze telefonische dienstverlening.

Wat willen we bereiken: Communicatie 3.A. Informeren en betrekken van de inwoners, ondernemers en bezoekers Wat gaan we daarvoor doen: Wat hebben we gedaan: In 2023 evalueerden we ons strategisch In 2024 ontwikkelden we een communicatievisie. communicatieframe. In navolging hierop De visie richt zich onder andere op effectiviteit ontwikkelen we in 2024 een nieuwe van communicatiemiddelen, interactie met onze communicatievisie op basis van onze doelgroepen, klantgerichte benadering, sturen op organisatiedoelstellingen en kernwaarden. Van data, innovatie en continuïteit. In 2024 begonnen hieruit ontwikkelen we onder andere beleid voor we met de realisatie van de actiepunten die in de social media. visie staan. In de uitwerking van het dienstverleningsconcept maken we ook de vertaling naar onze externe communicatie. 3.B. Een website waar inwoners, ondernemers en bezoekers snel en makkelijk de informatie kunnen vinden die zij zoeken. Wat gaan we daarvoor doen: Wat hebben we gedaan: In 2024 evalueren we de gemeentelijke website In 2024 bereidden we de evaluatie van de en brengen we de wensen en behoeften van gemeentelijke website en het in kaart brengen verschillende gebruikers in kaart. van wensen en behoeften voor. Hiervoor vroegen we verschillende offertes aan bij externe partijen. We maakten een keuze voor een partij om de evaluatie en onderzoek vorm te geven.

In de ontwikkeling van onze nieuwe website werken we, waar mogelijk, samen met de gemeenten Hulst en Terneuzen. Wat willen we bereiken: 4. Informeren en betrekken van inwoners, ondernemers en bezoekers een sterke (bestuurlijke) samenwerking in de regio. 4.A. Het realiseren van de doelen op onze strategische agenda ten aanzien van wonen, voorzieningen en mobiliteit, economie en arbeidsmarkt, en energie, klimaat en duurzaamheid. Wat gaan we daarvoor doen: Wat hebben we gedaan: We zetten ook in 2024 weer in op actieve Elke Regio Telt en Regiovisie Zeeuws-Vlaanderen In samenwerking met het ministerie van BZK is samenwerking met partners die ons kunnen helpen in het bereiken van onze ambities. Naast een meerjarige programmatische aanpak voor de regio voorbereid als nadere uitwerking van het andere overheden zijn dit het bedrijfsleven, landelijke programma Elke Regio Telt, met als doel werkgevers- en werknemersorganisaties, de Brede Welvaart te versterken en de Spiraal van professionele instellingen en maatschappelijke Verschraling te stoppen of te keren. Dit heeft organisaties. We streven daarbij naar geresulteerd in een kamerbrief, die op 20 krachtenbundeling op het vlak van kennis en december 2024 aan de kamer is gestuurd, waarin kunde, efficiëntie, effectiviteit, kwaliteit en de plannen worden gelanceerd voor een financiën. Nationaal Programma Vitale Regio’s.

In dit We geven in 2024 verdere uitvoering aan de nationaal programma worden 11 kwetsbare regio’s – waaronder Zeeuws-Vlaanderen – door Regiovisie Zeeuws-Vlaanderen. Dit in relatie tot

JAARSTUKKEN 2024

PAGINA 34 VAN 177

GEMEENTE SLUIS het rapport ‘Elke regio telt!’ en de kansenagenda die daaruit voort gaat komen. Via diverse wegen vindt hierop lobby plaats. Op 16 november 2023 wordt u hierover bijgepraat in een regionale raadsbijeenkomst. We zijn daarnaast actief partner in onder andere OnbegrensdZeeuwsVlaanderen, Toekomstige Zorg Zeeuws-Vlaanderen, het OZO, het GOS, Euregio Scheldemond, P10 en de stedenband AmsterdamHeerlen-Eemsdelta. Via onze betrokkenheid in VNGklankbordgroepen blijven we dicht bij landelijke ontwikkelingen die voor onze ambities van belang zijn. We zoeken daarnaast de kansen op van de Regiodeals.

het Rijk ondersteund en begeleid. Vertrekpunt voor het Zeeuws-Vlaamse plan van aanpak in de eerder vastgestelde strategische regiovisie. Regio Deal Zeeland In 2024 is – onder regie van de gemeente Sluis – een aanvraag opgesteld en ingediend voor een nieuwe Zeeuwse Regio Deal. De gemeente Sluis is de penvoerder voor deze Zeeuwse Deal. De Provincie Zeeland is mede-indiener. Alle deelnemers in het OZO en enkele externe stakeholders hebben ingestemd met de aanvraag. Zeeland ontvangt 13 miljoen voor nieuwe Regio Deal: mensen, ruimte en vitaliteit. Voor deze drie thema’s ontvangen de dertien Zeeuwse gemeenten en de Provincie Zeeland een bedrag van 13 miljoen van het Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO). Met deze Regio Deal willen de partners een positieve impuls geven aan de leefbaarheid en economische kracht van Zeeland. Met de bijdrage van 13 miljoen euro wil de regio een stevige basis leggen voor de versterking van voorzieningen, het vestigingsklimaat voor bedrijven en kansen voor jongeren in Zeeland. Nu de bijdrage bekend is, wordt verder uitgewerkt welke concrete projecten er gaan plaatsvinden. Medio 2025 wordt de definitieve Regio Deal vastgesteld in een samenwerkingsovereenkomst tussen het ijk en de regio. OZO en Zeeuws lobbyteam Het OZO vierde dit jaar haar 5-jarig jubileum. Er is besloten om de Zeeuwse lobby kracht te vergroten.

Ook zijn enkele gemeenten, waaronder Sluis, toegevoegd aan het Zeeuwse Public Affairsoverleg om tot een gezamenlijke lobbyagenda te komen, gekoppeld aan de (nog op te stellen) strategische agenda voor Zeeland, de lopende en toekomstige Regio Deals en aan de landelijke programma’s Elke Regio Telt en Regio’s aan de Grens. Daarnaast is de burgemeester van Sluis toegetreden tot het landelijk hoofdbestuur v n de VNG. Overige netwerken De deelname aan andere netwerken zoals Onbegrensd Zeeuws Vlaanderen, Toekomstige Zorg Zeeuws-Vlaanderen, het GOS, Euregio Scheldemond, P10 en de stedenband AmsterdamHeerlen-Eemsdelta is ongewijzigd voortgezet.

Wat willen we bereiken: 5. Burgerparticipatie

JAARSTUKKEN 2024

PAGINA 35 VAN 177

GEMEENTE SLUIS 5.A. Belangenorganisaties, inwoners en andere betrokkenen hebben in ruime mate inspraak in onze beleidsvoornemens. De band met dorps- en stadsraden wordt aangehaald, zij zijn een belangrijke gesprekspartner. Wat gaan we daarvoor doen: Wat hebben we gedaan: De gemeente Sluis wil werk maken van Volgend op het Burgerberaad Duurzaamheid, burgerparticipatie. In 2023 is gestart met een heeft uw raad het beleidsplan Duurzaamheid in groot opgezet burgerberaad. Dit is positief december 2024 vastgesteld. In het beleidsplan ontvangen door onze inwoners. In aanvang zijn Duurzaamheid en/of het bijbehorende ruim 200 mensen gestart om hun input te leveren uitvoeringsprogramma zijn of worden de op het onderwerp duurzaamheid. Via diverse betreffende beslispunten uit het Burgerakkoord tussenstappen heeft dit geresulteerd in een groep (mee)gewogen. van 80 actieve inwoners die een grote groep inwoners vertegenwoordigen op eerdergenoemd Daarnaast heeft uw raad de Bestuursopdracht onderwerp. 20 mensen hebben zich aangemeld Inwonerparticipatie geamendeerd vastgesteld. In als lid van de klankbordgroep. In 2024 zal het 2025 starten de voorbereidingen voor de opmaak communityplatform ‘Samen Sluis’ verder worden van een Participatieverordening en de actualisatie doorontwikkeld. Dit communityplatform is vóór van de huidige beleidskaders.

en dóór inwoners, en wordt vanzelfsprekend gefaciliteerd door de gemeente. De bedoeling is Voor de verdere uitrol van het interactieve dat mensen elkaar weten te vinden en samen hun platform Samen Sluis, heeft het (vrijwillige) kern of omgeving leefbaar houden en de buurtverbindersteam in december 2024 het gemeenschap versterken. trainingstraject afgerond. Het is positief om te zien dat het bezoekersaantal stijgt. In 2024 Burgerinitiatieven en zelfwerkzaamheid van betroffen het 6.628 individuele bezoekers. In 2025 inwoners zal worden omarmd. ligt de focus op de promotie van het platform.

Wat heeft het gekost (in duizenden euro's) Omschrijving 01-5 Bestuur 02-5 Burgerzaken 04-5 Overhead 11-5 Crisisbeheersing en brandweer 12-5 Openbare orde en veiligheid 61-5 Samenkracht en burgerparticipatie

Begroting 2024 Baten Lasten - 1.135 1.023 1.782 227

Realisatie 2024

Saldo 1.135 759 227

Baten Lasten - 2.035 1.057 1.770 239

Saldo 2.035 713 239

Realisatie 2024 t.o.v. begroting 2024 Baten Lasten Saldo -900 -900 -34 13 46 -12 -12

7

3.297

3.290

7

3.024

3.017

0

274

273

1

603

602

5

556

551

-4

47

51

4.595

3.494

-1.101

4.786

2.577

-2.208

-191

917

1.107

Totaal programma 5 Mutaties reserves

5.626 10.537 779 621

4.912 -158

5.854 10.200 679 335

4.346 -345

-229 100

337 286

566 186

Resultaat na bestemming

6.405 11.158

4.753

6.534 10.535

4.001

-129

623

752

Onttrekking aan reserves = Baten, Toevoeging aan reserves = Lasten

JAARSTUKKEN 2024

PAGINA 36 VAN 177

GEMEENTE SLUIS

Beleidskader • • • • • • • •

Beleidsregels briefadres Beleidsregels bestuurlijke boete Integraal veiligheidsbeleid 2023-2026 incl. bijbehorende uitvoeringsprogramma’s Gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Zeeland (2021) Coalitieakkoord 2022-2026 Strategisch communicatie frame Controleprotocol 2022 en normenkader 2022 Buiten de lijnen, integrale persoonsgerichte aanpak voor mensen in een sociaalmaatschappelijk kwetsbare positie.

JAARSTUKKEN 2024

PAGINA 37 VAN 177

GEMEENTE SLUIS

Programma 6: Algemene dekkingsmiddelen, overhead, vpb en onvoorzien Inleiding De gemeentelijke uitgaven worden gedekt uit verschillende inkomstenbronnen. Deze zijn te splitsen in specifieke en algemene inkomstenbronnen. De specifieke zijn direct te relateren aan de uitgaven van de programma's en zijn dan ook hierbinnen verantwoord. De inkomstenbronnen en uitgaven die niet direct te relateren zijn aan de programma's (algemene uitkering, lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is, deelnemingen enzovoorts) zijn in dit hoofdstuk opgenomen. Een onderdeel van het programmaplan bestaat uit een overzicht van de algemene dekkingsmiddelen, een overzicht van de kosten van de overhead, het bedrag voor de heffing voor de vennootschapsbelasting en het bedrag voor onvoorzien.

Wat heeft het gekost (in duizenden euro's) Omschrijving

Begroting 2024

Baten 04-6 Overhead 67 05-6 Treasury 17.161 061-6 OZB woningen 5.071 062-6 OZB niet-woningen 2.617 064-6 Belastingen overige 577 07-6 Algemene uitkering en overige uitkering gemeentefonds 53.901 08-6 Overige baten en lasten 08+-6 Onvoorzien 09-6 Vennootschapsbel. (VpB) 34-6 Economische promotie 13.713 Totaal Algemene dekkingsmiddelen, overhead, vpb 93.107 Mutaties reserves 8.617 Resultaat na bestemming 101.725

Realisatie 2024

Realisatie 2024 t.o.v. begroting 2024 Baten Lasten Saldo -166 208 374 2 -129 -130 -61 61 -234 234 33 145 112

Lasten 12.391 1.670 1.340

Saldo 12.323 -15.490 -5.071 -2.617 762

Baten 233 17.159 5.132 2.851 544

Lasten 12.183 1.799 1.195

Saldo 11.949 -15.360 -5.132 -2.851 650

-

-53.901

53.921

-

-53.921

-20

-

20

-12 -

-12 -

-

-

-

-

-12 -

-12 -

-

-

-

-51

-51

-

51

51

13

-13.700

13.860

-

-13.860

-147

13

160

-77.705 93.701 12.993 8.051 -64.713 101.752

15.125 24.030 39.156

-78.576 15.980 -62.596

-594 567 -27

277 -2.420 -2.144

870 -2.987 -2.117

15.402 21.610 37.012

Onttrekking aan reserves = Baten, Toevoeging aan reserves = Lasten

Beleidskader • • • • •

Treasurystatuut 2021 Gemeente Sluis 2021 Financiële verordening 2023 Controleverordening 2023 Nota Reservebeleid 2017-2020 Belastingverordeningen

JAARSTUKKEN 2024

PAGINA 38 VAN 177

GEMEENTE SLUIS

Paragraaf Lokale heffingen Het beleid ten aanzien van de lokale heffingen Toerekening overhead aan de heffingen Voor de toerekening van het begrip overhead is aansluiting gezocht bij de definitie in het kader van Vensters voor Bedrijfsvoering. Overhead zijn alle kosten die indirect samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Bij het percentage van de toerekening van overhead is het opslagpercentage uit de begroting 2024, namelijk 66%, gehanteerd. Regionale samenwerking Sinds 2013 is de heffing en invordering van onroerende zaakbelastingen, afvalstoffenheffing, rioolheffing, hondenbelasting, (water)toeristenbelasting, forensenbelasting, precariobelasting en reclamebelasting overgedragen aan de gemeenschappelijke regeling Sabewa Zeeland.

Lokale heffingen In onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de inkomsten uit de lokale heffingen. Rekening bedragen x € 1.000 Onroerendezaakbelastingen Afvalstoffenheffing* Rioolheffing* Hondenbelasting Precariobelasting (water)toeristenbelasting Reclamebelasting Marktgeld Lijkbezorgingsrechten Forensenbelasting Parkeerbelastingen Naheffingsaanslagen parkeerbelasting Leges Burgerzaken Leges bouwvergunningen Leges overige Totaal *Inkomsten na vorming voorziening dubieuze debiteuren

7.715 3.910 5.415 172 389 8.004 150 22 334 4.821 3.285

7.364 4.074 4.968 172 273 6.894 158 23 456 5.845 2.742

324 242 665 3 -26 1.403 -8 0 -30 -429 635

7.688 4.316 5.633 175 247 8.297 150 23 426 5.416 3.377

7.983 4.463 5.750 175 225 8.369 138 22 490 5.492 3.324

Afwijking begrotingrekening 2024 295 147 117 0 -22 72 -12 -1 64 76 -53

598

300

298

598

458

-140

502 730 898 36.945

442 423 180 34.314

558 170 238 4.043

1.000 593 418 38.357

1.029 731 397 39.046

29 138 -21 689

2023

Primaire Begroting 2024

Begrotingswijziging

Totaal begroot 2024

Rekening 2024

Toelichting op de verschillen (> € 50.000) Onroerende zaakbelasting De baten van de onroerende zaakbelasting vallen € 295.000 hoger uit dan begroot. De helft daarvan heeft betrekking op voorgaande jaren. Het gaat daarbij om objecten die pas in de loop van 2024 zijn opgeleverd. Afvalstoffenheffing De baten afvalstoffenheffing vallen ruim € 147.000 hoger uit dan in totaal begroot. Dit heeft voor ongeveer € 36.000 betrekking op 2024. Het merendeel van de extra baten heeft betrekking op

JAARSTUKKEN 2024

PAGINA 39 VAN 177

GEMEENTE SLUIS

voorgaande jaren. Het gaat daarbij om objecten die pas in de loop van 2024 zijn opgeleverd. Daarbij is het niet altijd goed in te schatten of deze objecten inderdaad in 2024 bewoonbaar zijn en vanaf wanneer. Voor de hogere baten geldt in feite dezelfde verklaring als bij de OZB aangezien OZB, afval en riool nauw met elkaar samenhangen. In het dekkingsoverzicht staat een toevoeging aan de voorziening van € 695.000 gezien het feit dat er 118% dekking is waarbij maximaal 100% is toegestaan. De toevoeging aan de voorziening was ten tijde van de 2e berap 2024 reeds voorzien voor een bedrag van € 393.000. In werkelijkheid zijn de kosten nog lager uitgevallen waardoor er nu in totaal € 695.000 daadwerkelijk aan de voorziening moet worden toegevoegd. Rioolheffing De baten rioolheffing bedragen € 117.000 meer dan begroot. Dit heeft voor het grootste gedeelte, ongeveer € 95.000, betrekking op voorgaande jaren. Ook hier geldt dat dit betrekking heeft op objecten die pas in de loop van 2024 zijn opgeleverd. Uit het dekkingsoverzicht van de rioolheffing blijkt dat er een dekkingspercentage van 136% is. Hierdoor moet € 1.515.000 aan de voorziening worden toegevoegd. Ten tijde van de 2e berap was reeds rekening gehouden met een toevoeging aan de voorziening van ruim € 1.260.000.

Net als bij afval geldt ook hier dat de lasten op basis van realisatie 2024 nog lager zijn uitgevallen waardoor er, in combinatie met de hoger uitgevallen baten, in totaal € 1.515.000 aan de voorziening moet worden toegevoegd. Toeristenbelasting De baten toeristenbelasting liggen € 72.000 boven de begroting. Ten opzichte van de gerealiseerde opbrengsten van € 8.369.000 is dit beperkt. In 2024 waren er 4% meer toeristen in Zeeland, maar ze bleven korter dan waardoor het aantal overnachting met 2% daalde. Lijkbezorgingsrechten De baten van de lijkbezorgingsrechten komen € 64.000 hoger uit dan begroot. Dit wordt veroorzaakt door het feit dat in 2024 veel meer verlengingen van grafrechten zijn verwerkt en gefactureerd. Forensenbelasting De forensenbelasting heeft € 76.000 meer opgebracht dan begroot. Dit bedrag kan als volgt worden opgesplitst. Voor het belastingjaar 2024 is een extra bate van € 120.000 gerealiseerd. Over voorgaande jaren was er teveel opgelegd waardoor er per saldo € 76.000 meeropbrengst resteert. Dit heeft met name te maken door het feit dat het maximum van de aanslag forensenbelasting in 2024 verhoogd is van € 3.500,-- naar € 5.000,--. Het tarief is verder gelijk gebleven (5 promille van de WOZ-waarde). Parkeerbelastingen De baten van de parkeerbelastingen bestaan uit opbrengsten parkeerbelastingen en baten parkeervergunningen.

De lager uitgevallen opbrengsten van € 53.000 zijn voor ongeveer de helft toe te rekenen aan lagere parkeeropbrengsten en voor de andere helft toe te rekenen aan lager uitgevallen baten parkeervergunningen. In relatie tot de totale baten uit hoofde van parkeerbelastingen (€ 3.257.656) is het verschil zeer beperkt. Uiteindelijk is 2024 net als 2023 een goed jaar geweest en werd onze gemeente veelvuldig bezocht. De opbrengst van de parkeervergunningen was reeds naar beneden bijgesteld met € 25.000 aangezien besloten werd het tarief van de eerste parkeervergunning voor bewoners op het oude niveau te handhaven. Daarnaast zijn bovendien minder bewoners/bezoekers/ondernemers-werknemers vergunningen afgegeven dan begroot waardoor de realisatie nog € 26.000 onder de reeds bijgestelde begroting uitkwam. Naheffingsaanslagen parkeerbelastingen De werkelijk gerealiseerde opbrengsten van de naheffingsaanslagen liggen € 140.000 onder de begroting. De opgelegde naheffingsaanslagen worden maandelijks geboekt. Er heeft een incidentele JAARSTUKKEN 2024

PAGINA 40 VAN 177

GEMEENTE SLUIS

correctie plaatsgevonden voor de periode 2022, 2023 en 2024 als gevolg van gegronde bezwaren. De balanspost nog te vorderen parkeerbelastingen c.a. zijn hier mee up-to-date. Vanaf 2025 is dit onderdeel van het continue werkproces. Leges bouwvergunningen De leges voor de bouwvergunningen 2024 liggen in lijn met 2023 maar liggen toch boven de begroting van 2024. Dat heeft te maken met de Omgevingswet. Het aantal vergunningen is wat lager uitgevallen, maar de leges zijn als gevolg van de Omgevingswet hoger geworden. Dit door onderscheid in Omgevingsoverleg, bouwtechnische deel, ruimtelijke vergunning, beoordeling aanvullende gegevens en dergelijke.

Kostendekkingspercentages Financiën Afvalstoffenheffing Kostenonderbouwing afvalstoffenheffing

Uitgaven

Inkomsten

(bedragen x € 1.000)

incl BTW

incl BTW

Huishoudelijk afval

3.187

258

Milieustraat Oostburg

691

Afvalstoffenheffing (heffing/invordering)

148

Totaal uitgaven en inkomsten

4.026

Netto lasten door te berekenen in de afvalstoffenheffing

3.768

Opbrengst afvalstoffenheffing

258 4.463

Toevoegen aan de voorziening afvalstoffenheffing

695

Dekkingspercentage afvalstoffenheffing

118%

Rioolheffing Kostenonderbouwing rioolheffing

Uitgaven

Inkomsten

(bedragen x € 1.000)

incl BTW

incl BTW

Bermsloten/beschoeiingen

39

Straatreiniging

413

1

Vrijvervalriolering

2.527

102

Drukriolering

1.078

Oppervlaktewater

111

Rioolheffing (heffing/invordering)

170

Totaal uitgaven en inkomsten

4.338

Netto lasten door te berekenen in de rioolheffing

4.235

Rioolheffing Toevoegen aan de voorziening rioolheffing Dekkingspercentage rioolheffing

JAARSTUKKEN 2024

103 5.750

1.515 136%

PAGINA 41 VAN 177

GEMEENTE SLUIS

Lijkbezorgingsrechten Kostenonderbouwing lijkbezorgingsrechten (bedragen x € 1.000) Lijkbezorging algemeen Beheer begraafplaatsen Begrafenissen Totaal uitgaven en inkomsten Door te berekenen netto uitgaven Opbrengst lijkbezorgingsrechten Dekkingspercentage lijkbezorgingsrechten

Uitgaven incl BTW

Inkomsten incl BTW

54 597 298 949 934

0 6 9 15 490 52%

Kwijtschelding en belastingdruk Kwijtschelding Bij raadsbesluit van 22 december 2022 is de Verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen 2023 vastgesteld. De uitvoering van deze regeling ligt bij Sabewa Zeeland. In 2024 is voor een totaal bedrag van € 205.541 kwijtschelding verleend, waarvan € 191.000 betrekking heeft op 2024. Belastingdruk Lokale lastendruk Voor de lokale lastendruk wordt verwezen naar de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Coelo-Atlas lokale lasten Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (Coelo) van de Rijksuniversiteit Groningen brengt jaarlijks de Atlas van de lokale lasten uit. Dit is een jaarlijks overzicht van de heffingen van gemeenten, provincies en waterschappen. Voor alle gemeenten brengen zij voor de OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing uitgebreid in kaart: de heffingssystematiek, tarieven en kwijtschelding. Ook is onderzocht welke gemeenten de hoogste en laagste woonlasten hebben. In de Atlas lokale lasten 2024 stond Sluis op de 84e (2023: 103e) plaats (van de 342) van gemeenten in Nederland met € 911 (2023: € 885) woonlasten voor meerpersoonshuishoudens eigenaren. In de gemeente Rijssen-Holten (in 2023: Aalten) waren de woonlasten met € 675 het laagst. De woonlasten in de duurste gemeente Bloemendaal (evenals 2023) bedroegen € 1.988 (2023: € 1.874).

De gemiddelde woonlasten in Nederland lagen op € 994 (2023: € 944). De gemiddelde woonlasten voor meerpersoonshuishoudens huurders waren in 2024 € 457 (2023 € 436). De woonlasten hiervoor waren het laagst in Nijmegen met € 35 (2023: € 35) en het hoogst in West Betuwe met € 750 (2023: West Betuwe met € 750). In Sluis was de hoogte van deze lasten € 596 (2023: € 596) en daarmee kwam Sluis op de 313e (2023: 317e) plaats te staan. Het verschil in de lasten voor eigenaren en huurders wordt verklaard door de OZB belasting.

JAARSTUKKEN 2024

PAGINA 42 VAN 177

GEMEENTE SLUIS

Paragraaf Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen van de gemeente is het vermogen om incidentele financiële risico's op te kunnen vangen en daarmee de gemeentelijke structurele taken te kunnen voortzetten. We bepalen het weerstandsvermogen door de relatie te leggen tussen de weerstandscapaciteit (de middelen die beschikbaar zijn om niet begrote kosten te dekken) en de risico's die we als gemeente lopen en waarvoor op onze balans geen voorzieningen zijn getroffen. Het weerstandsvermogen geeft aan hoe robuust de gemeentelijke begroting is.

Risicoprofiel In de begroting 2024 werd het maximale effect van de aanwezige risico’s becijferd op ongeveer € 16.592.500. Dit resulteerde in een benodigde weerstandscapaciteit van € 12.444.375 In het verslagjaar zijn de risico’s door verschillende ontwikkelingen veranderd. Hierdoor is het totaal van de risico’s gedaald met € 5.822.500. De grootste daling zit in het feit dat er voor het risico “ransomware aanval en datalek” een verzekering is afgesloten van € 5 miljoen. Het totaal van de risico’s op 31 december 2024 is nu € 10.770.000 Wij achten de weerstandscapaciteit van € 36.684.000 ruim voldoende voor de bestaande risico's.

Risicomanagement Onze gemeente heeft te maken met onder andere toenemende complexiteit en nieuwe taken zoals nieuwe wetgeving vanuit het Rijk maar ook de (grote) projecten die de gemeente wenst uit te voeren. Dit vraagt iets van het bestuur en de organisatie. Om deze reden is het belangrijk dat de gemeente beter leert omgaan met de onzekerheden die op ons pad komen en dat daarin bewuste keuzes, in afstemming met de gemeenteraad, gemaakt worden. Voor een effectieve verankering van risicomanagement in de organisatie is goede communicatie van belang. Inhoudelijke communicatie over de risico’s vindt plaats als onderdeel van de P&C-cyclus. Door deze koppeling worden de risico’s periodiek onder de aandacht gebracht.

Risico’s In de begroting 2024 hebben wij voor de potentiële financiële en imago risico’s een heatmap opgesteld. Hierin is duidelijk af te lezen hoe groot de risico’s zijn. Onderstaand worden de belangrijkste wijzigingen van de financiële risico’s weer gegeven.

JAARSTUKKEN 2024

PAGINA 43 VAN 177

GEMEENTE SLUIS Begroting Heatmap impact financieel 7,30,

22

> € 500.001

Zeer hoog

Jaarstukken Heatmap impact financieel

62,68, 80, 23,24,39, 5, 40 66

€ 101.000 - € 250.000

Gemiddeld

< € 25.000

Zeer laag impact ↑ kans →

29

31

5, 23

19

11

26, 94

39, 104

11,12,52, 15,26,65, 51 53,54,

8,9,17,42, 4,10, 49,55,57, 45,47, 76, 48,75, 13,32, 74,

63,64,

51

€ 101.000 - € 250.000

Gemiddeld 72 € 25.001 - € 100.000

Laag

9, 57, 73, 47, 48, 84 63, 64, 65, 72, 13, 45, 74

Zeer laag < € 25.000 Zeer laag

Laag

Gemiddeld Hoog

Zeer hoog

1 - 20%

20 - 40%

40 - 60%

80 - 100%

60 - 80%

impact ↑ kans →

Zeer laag

Laag

Gemiddeld Hoog

Zeer hoog

1 - 20%

20 - 40%

40 - 60%

80 - 100%

60 - 80%

Belangrijkste wijzigingen: (5) Krapte arbeidsmarkt: Als gevolg van krapte op de arbeidsmarkt is het mogelijk dat vacatures niet vervuld of niet direct vervuld kunnen worden. Het betrekken van nieuwe kanalen bij het werven van personeel werpt zijn vruchten af. Ook de inspanningen op ontwikkeling, vitaliseren en andere secundaire arbeidsvoorwaarden geven een positief beeld. Het risico wordt verlaagd van € 800.000 naar € 400.000. (23 en 24) Ransomware aanval en datalek: Beide risico's zijn middels een Cyberrisico analyse en een zeer uitgebreide benchmark gekwantificeerd en gekwalificeerd. Voor de gemeente Sluis zijn de kostencomponenten als gevolg van een datalek vastgesteld op 3,2 miljoen en de kosten als gevolg van een Ransomware aanval op 1,2 miljoen. Het risico is aanzienlijk verhoogd. De kosten lopen nog steeds op tot € 5.400.00, waarvan door de recent afgesloten cyber verzekering 5 miljoen is afgedekt. De verzekering loopt 1,5 jaar via incidentele middelen. Daarna moet de jaarpremie worden opgenomen in de begroting als structurele last. (66) Project Cadzand-Bad Onzekerheid met betrekking tot realisatie ontwikkelingen, met mogelijk gevolg dat investeringen (private ontwikkelingen) en de opwaardering van de badplaats Cadzand-Bad stil komt te liggen. Zowel de kans als het gevolg van het risico zijn verhoogd.

Op dit moment niet gezien het positieve besluit van de raad met betrekking tot het beeldkwaliteitplan. Externe factoren spelen nog wel een rol, zoals nu weer de uitspraak van de Raad van State inzake de salderingsregeling stikstof.

JAARSTUKKEN 2024

40, 105

Hoog 6,19,

Laag

66

€ 250.001 - € 500.000

Hoog

€ 25.001 - € 100.000

3, 22

Zeer hoog

29 € 250.001 - € 500.000

30, 62 > € 500.001

PAGINA 44 VAN 177

GEMEENTE SLUIS

Naast de financiële risico’s zijn er ook imago risico’s. Begroting Heatmap impact imago zeer negatieve berichtgeving media negatieve berichtgeving media negatieve berichtgeving burgers

74

26

47, 62, 95 31, 63, 73, 96

15, 48 ,64, 65, 66, 72, 90 45, 88, 89

98

Jaarstukken Heatmap impact imago 23

zeer negatieve berichtgeving media negatieve berichtgeving media negatieve berichtgeving burgers

22, 86,97 onrust bij burgers

103

47, 62, 95 31, 63, 65, 73 42

22, 99

64, 65, 66, 72, 90,98 45, 88, 89 104

19, 48

86, 96

34, 91

7

57

33

Zeer laag

Laag

Gemiddeld Hoog

23, 26

105

onrust bij burgers 7

33

intern impact ↑ kans →

74, 75

intern Zeer laag

Laag

Gemiddeld Hoog

Zeer hoog

1 - 20%

20 - 40%

40 - 60%

80 - 100%

60 - 80%

impact ↑ kans →

Onderstaand worden de belangrijkste wijzigingen van de financiële risico’s weer gegeven. (23) Ransomware aanval en datalek: Landelijk onderzoek wijst uit dat de belangrijkste oorzaak van datalekken het menselijk handelen is. Er zijn beheersmaatregelen genomen om dit zo veel mogelijk tegen te gaan, zoals ons strategisch informatiebeleid, het daarbijhorende uitvoeringsprogramma diverse trainingen (waaronder Security Awareness). Dit neemt niet weg dat we het risico incalculeren dat er toch iets fout kan gaan. Zo is er naast de menselijke factor het feit dat alle hard- en software kwetsbaarheden en fouten bevatten. Deze kunnen worden misbruikt door kwaadwillende voor het uitvoeren van een Ransomware aanval. De kans hierop wordt steeds groter. Het risico is daarom dan ook verhoogd naar de hoogste klasse. (26) Gevaren in ketens uit het zicht: Een gemeente neemt deel in gemiddeld 30 samenwerkingsverbanden en maakt gebruik van diensten van derden zoals softwareleveranciers. Diverse gemeenten zijn in de afgelopen twee jaar geconfronteerd met incidenten die ontstaan zijn bij derden, waarbij de gevolgen in de eigen dienstverlening merkbaar waren. We sturen hierop door bij uitbesteding vooraf afspraken te maken over informatiebeveiliging en privacy, echter is dit niet voldoende. Door de enorme impact wordt het risico in een hogere klasse ingeschaald.

In 2025 wordt een project opgestart om de juiste beheersmaatregelen te implementeren teneinde de kans en de impact te reduceren. (22) Informatiebeveiliging Informatiebeveiligingsincidenten kunnen leiden tot fouten in de dienstverlening. Kwaliteit en integriteit van data worden in het algemeen niet direct gezien als doel van informatiebeveiliging. Toch dient dit risico nadrukkelijk op het netvlies te staan. Want als informatie niet integer is, kan dat leiden tot vertraagde of foute beslissingen, verkeerde handelingen en verspilling van tijd en menskracht. Het risico is verhoogd.

JAARSTUKKEN 2024

PAGINA 45 VAN 177

Zeer hoog

GEMEENTE SLUIS

Weerstandscapaciteit Bedragen x € 1.000

Incidenteel

Eigen vermogen per 31 december 2024: - algemene reserve

25.242

- reserve grondexploitatie

2.164

- reserve Sociaal Domein

2.958

- reserve explosievenruiming

284

- reserve Dividend GBE Aqua

1.032

Onvoorzien

0

Onbenutte belastingcapaciteit

5.004

Totaal

36.684

Wij achten deze weerstandscapaciteit van € 36.684.000 (in 2023 € 21.085.000) voldoende gelet op de aanwezige risico's en het hiermee gekwantificeerde bedrag van € 10.770.000.

Financiële kengetallen Het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) schrijft een verplichte basisset van vijf financiële kengetallen voor. Deze geven inzicht in de financiële positie van gemeenten. Rekening 2023

Begroting 2024

Rekening 2024

1A Netto schuldquote

15%

57%

-10%

1B Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen 2 Solvabiliteitsratio

15%

57%

-10%

42%

28%

53%

3 Grondexploitatie 4 Structurele exploitatieruimte

1% 8%

1% 2%

0% 9%

5 Belastingcapaciteit

98%

89%

98%

Bedragen x € 1.000

Beschouwing kengetallen in relatie tot de financiële positie De netto schuldquote (kengetal 1A en 1B) weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft daarmee een indicatie van de mate waarin de rente en de aflossingen op de exploitatie drukken. De netto schuldquote heeft een dalend verloop. Het gunstige effect op de netto schuldquote wordt enerzijds bepaald door een sterke stijging in kortlopende uitzettingen (nog op te leggen Sabewa) en anderzijds door een stijging in de totale baten. De netto schuldquote wordt zowel in- als exclusief doorgeleende gelden gepresenteerd. Op die manier wordt duidelijk in beeld gebracht wat het aandeel van de door de gemeente verstrekte leningen is en wat dit betekent voor de schuldpositie. De gemeente Sluis heeft geen uitzettingen langer dan 1 jaar. Een netto schuldquote van lager dan 100% wordt als weinig risicovol beschouwd.

JAARSTUKKEN 2024

PAGINA 46 VAN 177

GEMEENTE SLUIS

De solvabiliteitsratio (kengetal 2) geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan zijn financiële verplichtingen te voldoen. Het wordt berekend door het eigen vermogen af te zetten tegen het totale vermogen. Hoe hoger de solvabiliteitsratio hoe minder risicovol. De solvabiliteitsratio is in 2024 gestegen ten opzichte van het voorgaande jaar. Dit door een relatief hogere stijging van het eigen vermogen ten opzichte van de stijging van het balanstotaal. Het kengetal grondexploitatie (kengetal 3) geeft een indicatie van het financiële risico dat de gemeente loopt in verband met zijn grondportefeuille. Het kengetal wordt berekend door de boekwaarde van de grondexploitaties af te zetten tegen de totale baten van de gemeente (exclusief onttrekkingen aan reserves). De boekwaarde van de grondexploitaties bedraagt 0,41% en is daarmee lager dan begroot (1%). Een licht positief kengetal betekent dat er een kleine boekwaarde is die moet worden terugverdiend door verkoop van grond. De gemeente Sluis loopt dus beperkt risico op zijn voorraden grond. De structurele exploitatieruimte (kengetal 4) geeft het verschil tussen de structurele lasten en de structurele baten weer. De Gemeentewet schrijft voor dat de begroting structureel in evenwicht moet zijn. In de jaarrekening wordt achteraf gepresenteerd of dit ook daadwerkelijk het geval was. Hoe hoger het kengetal hoe beter.

De structurele exploitatieruimte is in 2024 verlaagd ten opzichte van 2023. Met 3% is deze als goed te beschouwen. De belastingcapaciteit (kengetal 5) geeft weer hoe de lokale lastendruk in de gemeente Sluis zich verhoudt tot het landelijk gemiddelde. Het geeft hiermee een indicatie van de ruimte om extra inkomsten uit belastingen te genereren. De belastingcapaciteit is licht gestegen in 2024 ten opzichte van 2023. Hoe hoger het percentage hoe meer financiële ruimte de gemeente heeft door belastingverhoging. In het kengetal belastingcapaciteit zijn de forensen- en toeristenbelasting niet betrokken, omdat dit geen lasten zijn voor de eigen burgers. De impact van de tariefbepaling van deze heffingen voor onze financiële positie is evenwel van aanzienlijk belang. De ontwikkeling van de kengetallen ten opzichte van de realisatie 2023 en de begroting 2024 laat overall een verbeterde financiële positie zien. Een belangrijke factor hierbij is de versterking van het eigen vermogen (reserves). Uiteraard moet hierbij de kanttekening worden gemaakt dat het een momentopname betreft. De raad kan op elk moment besluiten om reserves in te zetten. Hetzij om bepaalde doelstellingen te realiseren, hetzij om voorkomende risico’s op te vangen.

JAARSTUKKEN 2024

PAGINA 47 VAN 177

GEMEENTE SLUIS

Paragraaf Kapitaalgoederen De kapitaalgoederen zijn als volgt ingedeeld: • Wegen; • Rioleringen; • Bermsloten en beschoeiingen; • Openbare verlichting; • Groen; • Civiele kunstwerken; • Speelterreinen; • Gebouwen.

Beleids- en beheerplannen Voor het onderhoud zijn door de raad verschillende beleids- en beheerplannen vastgesteld. In onderstaande tabel zijn de beheerplannen weergegeven met vermelding van de programma's en de duur van het plan. Kapitaalgoederen

Programma

Beleids-/beheerplan

Duur plan

Wegen

Ruimtelijk beheer

Beheerplan wegen

2023-2032

Rioleringen

Ruimtelijk beheer

VGRP

2025-2029

Bermen en beschoeiingen Ruimtelijk beheer

VGRP

2025-2029

Openbare verlichting

Ruimtelijk beheer

Beleids- en beheerplan openbare verlichting

2023-2032

Groen

Ruimtelijk beheer

Beheerplan groen

2022-2031

Civiele kunstwerken

Ruimtelijk beheer

Beheerplan groen

2022-2031

Speelterreinen

Ruimtelijk beheer

Beheerplan speelterreinen 2022-2031

Gebouwen

Diverse

Beheerplan gebouwen

2024-2034

Wegen Het Beheerplan wegen 2023-2032 is op 9 februari 2023 vastgesteld. De gemeente Sluis streeft het wegbeheer uit te voeren waarbij onderhoudsniveau C als ondergrens wordt gehanteerd. In de praktijk betekent dit dat achterstallig onderhoud (kwaliteitsniveau D) zoveel mogelijk wordt voorkomen en kwaliteitsniveau C (laag) zoveel mogelijk wordt beperkt. Achterstallig onderhoud heeft namelijk een verhoogd risico op de veiligheid van de weggebruikers en op kapitaalvernietiging. Elke twee jaar wordt er een inspectie verricht van het gehele wegenareaal, zodat tijdig kan worden bijgestuurd indien er andere of meerdere schadebeelden worden geconstateerd dan op voorhand werd verwacht. Op basis van deze inspectie wordt met het beheerprogramma Obsurv van Sweco een basisplanning gemaakt voor de komende jaren. De basisplanning wordt gebruikt om een jaarlijkse uitvoeringsplanning op te stellen. Bij het opstellen wordt zoveel als mogelijk rekening gehouden met de plannen voor riolering, groen, kabels en leiding voor een effectieve en efficiënte inzet van de middelen. Uit de inspectie van 2024 blijkt dat er sprake is van 13% achterstallig onderhoud. In 2022 was dit 14%. JAARSTUKKEN 2024

PAGINA 48 VAN 177

GEMEENTE SLUIS

Kengetallen: Asfaltverharding Elementenverharding Overig (betonverharding, half verharding)

631.005 m² 1.213.134 m² 81.567 m²

Rioleringen In de Omgevingswet is vastgelegd dat riolering een wettelijke zorgplicht is waar invulling aan wordt gegeven door een gemeentelijk rioleringsprogramma. Op 7 november 2024 is het Verbreed Gemeentelijk rioleringsplan (VGRP) voor de periode 2025 – 2029 vastgesteld. Hierin is het beleid vastgelegd van de taken ten aanzien van afvalwater, hemelwater en grondwater. In het VGRP zijn ook klimaatmaatregelen beschreven. Tot eind 2024 was de GRP-periode 2020-2024 van kracht. In het VGRP is aangegeven hoe de zorgplicht taken worden uitgevoerd en gefinancierd. Wateroverlast In 2018 is een basis rioleringsplan (BRP) opgesteld en zijn kwetsbare wateroverlast locaties in beeld gebracht. De meest kwetsbare locaties hebben prioriteit in het treffen van maatregelen. Klimaatbuien lijken steeds heviger te worden. Als er wateroverlast optreedt, doen we een analyse naar de oorzaak en bekijken we welke maatregelen noodzakelijk zijn. Naar aanleiding van de wateroverlast in Sluis in 2023 is een onderzoek en verbeteringsplan opgesteld. Zo ook voor het gedeelte Schoondijke-Oost. De hieruit voortvloeiende maatregelen zijn opgenomen in het nieuw VGRP.

Infiltratiekansen Ter voorbereiding op de rioolvervanging in de Burgemeester Callenfelsstraat en omgeving in Oostburg is onderzocht om een gescheiden riolering aan te leggen met infiltratiekansen naar de bodem of hemelwater af te voeren naar het Groote Gat. Het laatste is helaas niet mogelijk omdat het Groote Gat een Natura 2000-gebied is en we niet kunnen garanderen dat er geen verontreinigingen van de straat in het oppervlaktewater terecht komen. Samenwerking nutsbedrijven We werken integraal samen met de nutsbedrijven. Hierdoor wordt efficiënt gewerkt en wordt de overlast zoveel mogelijk beperkt. Door de samenwerking met de nutsbedrijven is er minstens een voorbereidingstijd van twee jaar nodig voordat rioolwerken daadwerkelijk uitgevoerd worden. De voorgenomen rioleringswerken worden met de nutsbedrijven afgestemd en in een zo vroeg mogelijk stadium aangemeld. Afgeronde projecten vervangingen verbetering riolering 2024 De volgende projecten voor vervanging en verbetering van riolering zijn in 2024 afgerond: -Riolering Herendreef Aardenburg; -Riolering Turkeijeweg Waterlandkerkje; -Riool en duiker Landbouwstraat Schoondijke; -Afkoppelen regenwater door aanleg nieuw hemelwaterriool Westlangeweg, Molenweg, Mr. Willem Schorerstraat Hoofdplaat; -Aanpassen overstort Langeweg en Wulpenlaan in Breskens.

Voorbereide projecten in 2024 (uitvoering 2025) Projecten die in 2024 zijn voorbereid en in 2025 in uitvoering komen zijn:

JAARSTUKKEN 2024

PAGINA 49 VAN 177

GEMEENTE SLUIS

-Afkoppelen regenwater door aanleg hemelwaterriool en vervangen riolering omgeving Pr. Mauritsstraat Retranchement; -Riolering Walplein IJzendijke en afkoppelen hemelwater op de Veste; -Verbeteren riolering Buys Ballotstraat Schoondijke (Technopark fase 2); -Vervangen riolering Sportveld Herendreef Aardenburg ; -Vervanging riolering Rijksweg Eede. -Voorbereiding bestek en aanbesteding voor wateroverlastmaatregelen in de Kloosterstraat, Brandarisstraat en Zilversmidstraat in Sluis; -Vervangen duiker Brieversstraat Eede en duiker ingang sportveld. -Functioneel ontwerp van omgeving Burg. Callenfelsstraat - Zuidwal in Oostburg wordt nader uitgewerkt. Areaaluitbreiding Het areaal aan riolering is uitgebreid door de overname van riolering park Groenevelt fase 2 (SaintJoseph) en de aanleg van riolering in het Havengebied Breskens. Reiniging en inspecties Ieder jaar wordt 1/8e deel van de vrijvervalriolering gereinigd en 1/16e deel van het rioolstelsel geïnspecteerd. De Zeeuws-Vlaamse gemeenten hebben een gezamenlijk bestek aanbesteed voor de periode 2022 t/m 2025. In 2024 is een deel van de kern Breskens gereinigd en geïnspecteerd. In 2025 staat het overige deel van Breskens met de omliggende kleine kernen op het programma voor rioolreiniging en inspectie. In 2024 is begonnen met het opstellen van een nieuw bestek voor rioolreiniging en inspectie voor de periode 2026-2029.

Dit doen we weer in samenwerking met de gemeenten Terneuzen en Hulst. De inspectiegegevens uit 2024 zijn vastgelegd in het beheerprogramma RioGL/Obsurv. De inspecties zijn op schades beoordeeld. Hieruit is een kleinschalig onderhoudsprogramma voortgekomen ter verbetering van de doorstroming in het riool. Denk hierbij aan het verwijderen van boomwortels, doorgestoken inlaten of betonresten. Het inspectierapport vormt de basis voor het opstellen van een vervangings- of renovatieplan op lange termijn. Klimaatadaptatie Zowel op gemeentelijk als provinciaal niveau wordt er gewerkt aan een strategie om uiterlijk 2050 te komen tot een klimaat-robuuste inrichting. Op provinciaal niveau wordt de vastgestelde Klimaatadaptatie Strategie Zeeland (KaSZ) volgens een uitvoeringsagenda uitgewerkt. In de regionale strategie klimaatadaptatie werken we samen met Hulst en Terneuzen uit. We streven ernaar om in 2025 labels te koppelen aan de thema’s hitte, droogte, wateroverlast. SAZ+ In Zeeland is er een samenwerkingsverband SAZ+ (Samenwerking afvalwaterketen Zeeland). Het samenwerkingsverband wordt gevormd door de 13 gemeenten, waterschap Scheldestromen en Evides. SAZ+ heeft als doel gezamenlijk na te denken over klimaat, water en rioleringsvraagstukken. Ook over ontwikkelingen die op ons afkomen zoals klimaat en stedelijke wateropgaven, invoering Omgevingsplan, energietransitie en duurzaamheid.

Integraal wordt kennis gedeeld en daar waar mogelijk samengewerkt om van elkaar te leren en kosten te besparen. Gemeente Sluis is vertegenwoordigd in werkgroepen o.a. in project Riobase in samenwerking met Hogeschool Zeeland om met risico gestuurd beheer en analyse van inspectiedata te bepalen waar de prioriteiten liggen voor de rioolvervangingsopgave. In 2020 is het bestuursakkoord verlengd en een strategienota vastgesteld voor de periode 2020-2030 waarin het beleid is uitgestippeld.

JAARSTUKKEN 2024

PAGINA 50 VAN 177

GEMEENTE SLUIS

Kengetallen: Vrijverval rioolleiding (hoofdriool)

264 km

Aansluitleidingen vrijverval

31 km

Riool persleiding gemalen

30 km

Drukriool persleiding

107 km

Installatie Behandeling Afvalwater (IBA)

64 st.

Gemalen (druk riolering)

506 st.

Gemalen (hoofdriolering)

75 st.

Kolken

11.500 st.

Pompen

660 st.

Randvoorzieningen (bergbezinkbassins)

2 st

Bermsloten en beschoeiingen In het gemeentelijk rioleringsplan (GRP) zijn onderhoudsposten opgenomen voor het gemeentelijk watersysteem bestaande uit sloten, vijvers, oppervlaktewater en poelen. Jaarlijks worden onderhoudswerkzaamheden aan ons watersysteem uitgevoerd. Dit bestaat onder meer uit maaiwerk, vervangen van oeverbescherming en het reinigen van randvoorzieningen zoals olieafscheiders en facetfilters. Op kritische uitstroomlocaties doen we een extra maaiwerkronde in de zomerperiode om uitstroming van water niet te belemmeren. Kengetallen: Oppervlaktewater

11 ha

Oever

43 km

Openbare verlichting Het beleids- en beheerplan openbare verlichting 2023-2032 is op 9 februari 2023 vastgesteld. De missie in het nieuwe plan is om tot een duurzaam areaal openbare verlichting te komen, met als doel het bieden van een veilige omgeving voor de burger voor de lange termijn, tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten. De visie is vooral gericht op ‘niet verlichten, tenzij…’. Daarbij sluit de gemeente aan op de wettelijke regelgeving, geldende normen en richtlijnen. Ook is de visie gericht op ‘aantrekkelijk en doelmatig’. Door standaardisering worden onderhoudskosten beperkt. De gemeente gaat door met ver ere verlaging van het energieverbruik van de openbare verlichting en onderschrijft de doelstellingen “Slim Energiemanagement” en “Energiezuinig van het Klimaatakkoord. De doelstelling “50% Energiebesparing in 2030” wordt ruimschoots behaald. Het beheer en onderhoud van de openbare verlichting wordt door 11 Zeeuwse gemeenten, waterschap Scheldestromen, provincie Zeeland en havenbedrijf North Sea Port gezamenlijk aanbesteed.